Γράφει: Ρέα Αλευρά

Σύντομη αναφορά στην πορεία κατοχύρωσης της ονομασίας χαλλούμι ως ΠΟΠ

της Ρέας Αλευρά

 

Ο Κανονισμός 510/2006 έχει ως στόχο την προώθηση της αγροτικής ανάπτυξης μέσα από την κατοχύρωση ονομασιών προέλευσης και γεωγραφικών ενδείξεων προϊόντων παραδοσιακών τα οποία παράγονται και κατασκευάζονται με ένα ιδιαίτερο τρόπο. Είναι αυτή η διαφορετικότητα που πρέπει να αναδειχθεί μέσα από την προδιαγραφή του συγκεκριμένου προϊόντος του οποίου επιδιώκεται η κατοχύρωση της «ονομασίας προέλευσης ή γεωγραφικής ένδειξης».

Στην πορεία για κατοχύρωση της ονομασίας χαλλούμι ως ΠΟΠ αντιμετωπίστηκαν πάρα πολλές δυσκολίες διότι δυστυχώς δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή η φιλοσοφία του Κανονισμού. Οι διάφορες εμπλεκόμενες ομάδες προσπαθούν να εξασφαλίσουν τα συμφέροντά τους μέσα από την κατοχύρωση της ονομασίας χαλλούμι. Η ιδιαιτερότητα του Κανονισμού 510/2006 που προνοεί για κατοχύρωση ονομασιών/γεωγραφικής ένδειξης σε σχέση με άλλες κατοχυρώσεις όπως εμπορικά σήματα (trade mark, collective trade mark κ.λπ.), είναι η σύνδεση της ονομασίας με μια πολύ συγκεκριμένη και σαφή προδιαγραφή μέσα από την οποία θα πρέπει να αποδεικνύεται ο δεσμός με την γεωγραφική περιοχή. Επομένως, τόσο η ασφάλεια όσο και ή κατανάλωση δεν μπορούν να είναι παράμετροι που να επηρεάσουν την προδιαγραφή.

Πολύ σοβαρό πρόβλημα επίσης αντιμετωπίστηκε ώστε να εγκριθεί μια προδιαγραφή για την ονομασία χαλλούμι η οποία να συνάδει τόσο με την παράδοση, όσο και με το πρότυπο του 1985. Το 1985, όταν εγκρίθηκε το υποχρεωτικό πρότυπο για το χαλλούμι, δεν υπήρχε, ούτε σε εθνικό επίπεδο ούτε σε ευρωπαϊκό, η φιλοσοφία διατήρησης της παράδοσης και έγινε ένα πρότυπο για τις εμπορικές ανάγκες της τότε εποχής. Ωστόσο τόσο ο Κανονισμός 2081/1992, όσο και ο μεταγενέστερος του 510/2006 για την κατοχύρωση μιας ονομασίας ως ΠΟΠ, που αποτελεί μια σημαντική ποιοτική διάκριση για την προδιαγραφή που συνδέεται με τη κατοχυρωμένη ονομασία, απαιτεί κατά κύριο λόγο ή αποκλειστικά να υπάρχει δεσμός των πρώτων υλών με την γεωγραφική περιοχή.

Αυτή ακριβώς η πρόνοια του Κανονισμού είναι που εμποδίζει την χρήση πρώτων υλών που προέρχονται από αίγες της φυλής Alpina η οποία έχει πρόσφατα εισαχθεί στην Κύπρο και παράλληλα δεν ακολούθησε πρόγραμμα προσαρμογής ή γενετικής βελτίωσης όπως έγινε με την αίγα φυλής Δαμασκού και το πρόβατο Χίου, τα οποία μετά από μακροχρόνιο πρόγραμμα γενετικής βελτίωσης έχουν προσαρμοστεί στο Κυπριακό Γεωγραφικό Περιβάλλον. Η αίγα τύπου Δαμασκού, που εκτρέφεται τώρα στην Κύπρο, έχει διαφορετικά γενετικά χαρακτηριστικά από τα ζώα φυλής Δαμασκού που εισήχθησαν πριν από 60 χρόνια στην Κύπρο.

Επίσης η ασάφεια του προτύπου του 1985 όσον αφορά στην συμμετοχή των τριών τύπων γάλακτος που μετέχουν στο πρότυπο (πρόβειο, αίγιο, αγελαδινό), κατέστη δεσμευτική ως εθνική νομοθεσία η οποία και πρέπει να τηρείται έως ότου καταργηθεί. Το αίτημα των αιγοπροβατοτρόφων για κατοχύρωση ενός προϊόντος (χαλλουμιού) αποκλειστικά από αιγοπρόβειο γάλα δεν μπορεί επομένως να ικανοποιηθεί. Ωστόσο, σύμφωνα και πάλι με το πρότυπο, μπορεί να παραχθεί χαλλούμι αποκλειστικά από πρόβειο γάλα, αποκλειστικά από αίγιο γάλα ή αποκλειστικά από αιγοπρόβειο γάλα. Δεν είναι δυνατό σύμφωνα με το πρότυπο του 1985 να αποκλειστεί το αγελαδινό.

Καθ΄ όλη τη διάρκεια εξέτασης των αιτήσεων, τεσσάρων συνολικά, που υποβλήθηκαν για κατοχύρωση της ονομασίας χαλλούμι ως ΠΟΠ, διεξήχθη μακρά διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους αιτητές και ενιστάμενους και η αρμόδια αρχή πήρε την ευνοϊκή απόφαση για την αίτηση του Συνδέσμου τυροκόμων. Την ίδια μέρα που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας η ευνοϊκή απόφαση καταχωρήθηκε από την Εταιρεία Alpina προσφυγή κατά της απόφασης, αλλά και αίτημα για έκδοση διατάγματος ώστε να απαγορευτεί στην αρμόδια αρχή η αποστολή του φακέλου στην ΕΕ. Το Δικαστήριο αυθημερόν και μονομερώς εξέδωσε το διάταγμα, γι΄ αυτό και ο φάκελος δεν μπορεί να προχωρήσει προτού εκδικαστεί η προσφυγή και ληφθεί απόφαση από το Δικαστήριο. Αν η προσφυγή επιτύχει τότε η αρμόδια αρχή θα πρέπει να επανεξετάσει τον φάκελο λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου. Αν η προσφυγή αποτύχει, τότε ο φάκελος μπορεί να προωθηθεί ως έχει, έστω και αν δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία εκδίκασης των άλλων τριών προσφυγών.

Τέλος σημαντικό είναι να τονιστεί ότι δικαίωμα για υποβολή αίτησης στα πλαίσια του Κανονισμού 510/2006 έχει «ομάδα παραγωγών που ασχολείται ή παράγει το συγκεκριμένο προϊόν». Η ίδια ομάδα μπορεί και να τροποποιήσει/ διαμορφώσει την αίτηση/προδιαγραφή. Στην περίπτωση του χαλλουμιού οι ενιστάμενοι δεν υπέβαλαν τεκμηρίωση που να πείθει τον αιτητή να τροποποιήσει με οποιονδήποτε τρόπο την αίτηση ώστε να συμπεριλάβει και τη λέξη hellim.

Ως τεχνοκράτες αντιμετωπίζουμε όλες τις απόψεις, ενστάσεις και αντιλήψεις που κατά καιρούς παρουσιάζονται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ως πρόκληση για την κατά το δυνατό καλή υποστήριξη του φακέλου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο πάντα πρέπει να υπάρχουν και όρια, με μόνο κριτήριο την διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και του αγροτικού κόσμου.

Η Ρέα Αλευρά είναι Ανώτερη Γεωργική Λειτουργός στο Τμήμα Γεωργίας και μέλος της Αρμόδιας Συμβουλευτικής Επιτροπής για την εξέταση των αιτήσεων.