Γράφει: Ιωάννα Χατζηκωστή

Γιατί δεν μπορούμε να βγούμε από το καζάνι

Η ειδοποιός αυτοκαταστροφική μας διαφορά

της Ιωάννας Χατζηκωστή

Πεθαίνει κάποιος και τον ξεναγούν στην κόλαση, όπου του δείχνουν τα διάφορα καζάνια όπου καίγεται η κάθε μια εθνότητα ξεχωριστά. Τον πάνε σε ένα καζάνι όπου ο φύλακας-διάβολός του καθόταν βαριεστημένα και “σκότωνε μύγες”. “-Ποιών καζάνι είναι αυτό;” ρώτησε ο επισκέπτης τον ξεναγό του. “-Α, είναι το καζάνι των Γερμανών. Πήγαινε πιο κοντά, και κοίτα τους, όλοι είναι νομοταγείς, όπως είναι πάντα οι Γερμανοί, και γι’ αυτό καίγονται ήρεμα, δίχως αντιρρήσεις”. Μετά τον πηγαίνουν σε ένα άλλο καζάνι, όπου τρέχαν τριγύρω οι διάβολοι, αναστατωμένοι, μέσα στο άγχος, να ρίχνουν μέσα όλους όσοι έβγαιναν απ’ το καζάνι, κι επικρατούσε πανικός. “-Ποιο καζάνι είναι αυτό;” ρώτησε ο επισκέπτης. “-Αυτό είναι το καζάνι των Ιταλών, και όπως βλέπεις έχουμε συνέχεια υπερωρίες, δεν μας αφήνουν στιγμή να ησυχάσουμε οι άτιμοι οι Ιταλοί”, του απαντά ο ξεναγός. Πάνε μετά και στο τρίτο καζάνι. Ησυχία… Νέκρα… Κανένας διάβολος να το φρουρεί. “-Μα καλά πού είναι ο φύλακας του καζανιού, τι γίνεται εδώ;”, λέει ο επισκέπτης. “-Α, εδώ είναι το καζάνι που καίγονται οι Ελλήνες, και δεν έχουμε φρουρούς, γιατί όποτε πάει να σκαρφαλώσει και να βγεί ένας από το καζάνι, τον πιάνουν οι υπόλοιποι και τον ξαναρίχνουν μέσα!”

Βράζουμε σε ένα καζάνι τις τελευταίες μέρες. Όχι μόνο η Αθήνα, όχι μόνο οι άλλες πόλεις στις οποίες έχουν παρουσιαστεί κρούσματα ανεξέλεγκτης βίας και αναρχίας αλλά όλοι μας σαν λαός, σαν έθνος. Δημιουργείται σε εσωτερικό και εξωτερικό η εύλογη απορία στους σκεπτόμενους ανθρώπους που παρακολουθούν άναυδοι και συγκλονισμένοι αυτήν την κατάσταση· Γιατί σαν λαός δεν μπορούμε να βγούμε από το καζάνι αυτό; Ποιος μας παγίδευσε σε αυτό; Ποιος μας ανάγκασε να χτυπάμε με λοστούς καταστήματα και να ανάβουμε φωτιές στους δρόμους; Εξωτερικοί εχθροί, συνωμοσίες μεγάλων δυνάμεων μήπως; Κάποιοι θα πουν και αυτό. Αλλά δεν είναι αυτό, ή δεν είναι μόνο αυτό. Καταλήγω με θλίψη ότι πρόκειται για το καζάνι που αναφέρεται στο πιο πάνω ανέκδοτο, σε αυτό ακριβώς το καζάνι βράζουμε τις τελευταίες μέρες, τα τελευταία χρόνια, τους τελευταίους αιώνες, από τον πέμπτο π. Χ. αιώνα και έπειτα -τουλάχιστον. Είναι ένα καζάνι από το οποίο εμείς οι ίδιοι δεν μας αφήνουμε να βγούμε. Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά μας από άλλους λαούς.

Γιατί δεν αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα, το όποιο πρόβλημα, σαν δικό μας, συλλογικά. Το αντιμετωπίζουμε πάντα σαν πρόβλημα άλλων που απέτυχαν. Άλλων κυβερνήσεων «που δεν είναι ικανές», άλλων γονιών «που δεν ελέγχουν τα παιδιά τους», άλλων γενιών «που δεν έχουν αρχές και ήθος». Ενώ ταυτόχρονα εργαζόμαστε συστηματικά, και υπογείως σε πολλές περιπτώσεις, για να εξασφαλίσουμε την αποτυχία τους. Την αποτυχία των άλλων κυβερνήσεων, γονιών, γενιών. Γιατί φθονούμε την πιθανή επιτυχία τους. Γιατί προτιμούμε παρά να επιδιωκουμε την επιτυχία μας να προσβλέπουμε στην αποτυχία των άλλων. (Άσχετα αν αυτό καταλήγει να είναι και δική μας αποτυχία. Στις αποτυχίες βγάζουμε, άλλωστε, εύκολα την ουρίτσα μας από έξω).

Και όλα αυτά επειδή φθονούμε οι ίδιοι τον καλό εαυτό μας και καταλήγουμε να δουλεύουμε, με αξιοζήλευτη σπουδή και σε εθελοντική βάση, για τον διάβολο μας.

Εισηγούμαι λοιπόν για τους ομιλούντες την Αγγλική το ακόλουθο βιβλίο. που δυστυχώς δεν έχει μεταφραστεί στα Ελληνικά: Envy and the Greeks: a study of human behaviour του Peter Walcot (Warminster, Aris and Phillips, 1978). Αν είχε μεταφραστεί, λογικά και πολύ πραγματικά, θα έπρεπε να φέρει τον τίτλο Ο φθόνος και οι Έλληνες: Μια μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Αναφέρεται στην αρχαία Ελλάδα αλλά αφορά σε μια συμπεριφορά που στιγματίζει και εμποδίζει και την Νέα Ελλάδα.