Γράφει: Σοφία Πατσέλλη

Παρουσίαση: Αναγνωστήριο Αγιάσου Λέσβου «Η Ανάπτυξις»

της Σοφίας Πατσέλλη

Χωρίς καμιά αφορμή και με στόχο μόνο να ακουστούν και να προβληθούν οι προσπάθειες ανθρώπων που ξέρουν να τιμούν τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του, ο λόγος για το Αναγνωστήριο Αγιάσου, «Η Ανάπτυξις», τον πολιτιστικό σύλλογο της Λέσβου που αντιλαμβάνεται «ως χαρίεν άνθρωπος όταν άνθρωπος η».

 

Ιστορία-Ίδρυση Αναγνωστηρίου

Η ιστορία του Αναγνωστηρίου

Το Αναγνωστήριο «Η Ανάπτυξις» ιδρύθηκε το 1894. Πρόδρομοί του ήταν η «Φιλόπτωχος Αδελφότητα», η οποία ιδρύθηκε το 1879 με σκοπό να βοηθήσει τους πληγέντες από την «καμάδα», το κάψιμο των ελιών, και η οποία το 1888 εξελίχθηκε σε «Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα». Αυτά τα δύο σωματεία αποτέλεσαν το προζύμι του Αναγνωστηρίου. Το Αναγνωστήριο αρχικά βρήκε στέγη στο οπλοποιείο του Ηρακλή Νταρέλλη. Εκεί μαζεύονταν οι φίλοι για να συζητήσουν, να φιλοσοφήσουν, να διαβάσουν τα περιοδικά από την Σμύρνη και την Κωνστα-ντινούπολη και να αποφασίσουν τελικά την ίδρυσή του, με πρόεδρο τον Μιχαήλο Σουσαμλή. Η δράση του κοινωνική, εθνική, πνευματική και καλλιτεχνική απλώνεται και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1894-1912) και μετά την απελευθέρωση (1912-1946). Τόσο κατά την διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά, όσο και κατά την περίοδο της αντίστασης, το Αναγνωστήριο λειτούργησε ως εστία αντίστασης. Δυστυχώς μετά την απελευθέρωση, όπως ήταν φυσικό, έγινε αποδέκτης πολλών πολιτικών παθών και ορισμένοι τοπικοί παράγοντες προσπάθησαν να το κλείσουν, με την κατηγορία ότι ξέφυγε από τον προορισμό του και ότι κατάντησε πολιτικό κέντρο. Με απόφαση του Πρωτοδικείου Μυτιλήνης διαλύθηκε το 1946, ενώ η νέα περίοδος δράσης του ξεκινάει το 1952.

Δράσεις

Από τότε και μέχρι σήμερα συνεχίζει αδιάκοπα να δημιουργεί και να δίνει το βήμα για να εκφραστεί ο πολιτισμός σε όλες του τις μορφές. Εκεί, στους πρόποδες του Ολύμπου, στην Αγιάσο, το Αναγνωστήριο «Η Ανάπτυξις» συντηρεί μια αξιόλογη βιβλιοθήκη, ανεβάζει θεατρικές παραστάσεις, υποστηρίζει μουσικο-χορευτικά τμήματα και χορωδία, συντηρεί και πλουτίζει λαογραφικό μουσείο και πινακοθήκη, στηρίζει την διοργάνωση του καρναβαλιού και οργανώνει ποικίλες άλλες δραστηριότητες. Προάγει τον πολιτισμό και στηρίζει την ελληνική παράδοση και την ιστορία μας.

Βιβλιοθήκη

Η Βιβλιοθήκη του Αναγνωστηρίου αριθμεί γύρω στους 20.000 τίτλους. Αποτελείται από το τμήμα της δανειστικής βιβλιοθήκης και το τμήμα παλιών βιβλίων, παλιών εφημερίδων και λίγων χειρογράφων. Σημαντική είναι η δουλειά του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το οποίο πρόσφατα ψηφιοποίησε όλο το αρχείο του Αναγνωστηρίου. Στην ιστοσελίδα agiasos.aegean.gr μπορεί κανείς να βρει τους τίτλους όλων των βιβλίων, ολόκληρα έργα και κάποια αποσπάσματα αυτών, καθώς και 22.500 φωτογραφίες από την συλλογή των παλιών βιβλίων. Υπάρχουν επίσης πολλές οπερέτες, παρτιτούρες μικρασιάτικων σκοπών και όλο το μουσικό αρχείο του Αναγνωστηρίου. Η βιβλιοθήκη καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και προέρχεται από δωρεές ιδιωτών αλλά και χρηματοδοτήσεις κρατικών φορέων.

Θέατρο

Το ερασιτεχνικό θέατρο του Αναγνωστηρίου κατάφερε να αναδείξει πολλούς ερασιτέχνες ηθοποιούς, θεατρικούς συγγραφείς και σατιρογράφους. Σήμερα λειτουργούν Θεατρικό Τμήμα ενηλίκων για ηθογραφίες και λεσβιακές επιθεωρήσεις, Πειραματική Σκηνή για ενήλικες και Παιδική-Νεανική Σκηνή. Σύμφωνα με τον ιστορικό Στρατή Κολαξιζέλη, η πρώτη παράσταση που δόθηκε ήταν το 1879, με το έργο «Βαβυλωνία», του Δημήτριου Βυζαντίου. Από τότε το ερασιτεχνικό θέατρο άρχισε να δημιουργεί μια πλούσια και αξιόλογη παράδοση. Ιδιαίτερα διέπρεψε με τις οπερέτες χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες ενός ερασιτέχνη μουσικού, του προέδρου του Αναγνωστηρίου Πάνου Πράτσου και των συνεργατών του. Η πρώτη οπερέτα που παίχτηκε ήταν το «Άνθος του Γιαλού» των Κατριβάνου Οικονομίδη, το 1958. Αξίζει να αναφερθούν και κάποιες από τις παραστάσεις που δόθηκαν με έργα γραμμένα στο τοπικό ιδίωμα της Αγιάσου, όπως «Τι να τα κάνω τα καλά;» του Χριστόφα Κανιμά, «Τα σόγια» και «Τα σμαζώματα» του Αντώνη Μηνά, κ.ά. Τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο της Συνάντησης Ερασιτεχνικών Θιάσων, έχουν παιχτεί τα έργα: «Αγία Σιών», του Αντώνη Μηνά, «Του Νεκρού Αδερφού», βασισμένο στην ομώνυμη παραλογή και στον «Βρικόλακα» του Αργύρη Εφταλιώτη, «η Ιφιγένεια εν Μαύροις» του Δημήτρη Ψαθά και « η Μήδεια του Μποστ».

Το Αναγνωστήριο δίνει πραγματικά πολλές ελπίδες σωτηρίας από την καθοδική πορεία της εποχής μας προς την ολοένα και περισσότερο βαθύτερη παρακμή.

 

Το αφιέρωμα θα συνεχιστεί στο επόμενο τεύχος με αναφορές στις άλλες μορφές του πολιτισμού που καλλιεργούνται στην Αγιάσο της Λέσβου, μέσα στους κόλπους του Αναγνωστηρίου της. Ευχαριστούμε τον πρόεδρο του Αναγνωστηρίου, κ. Κλεάνθη Δ. Κορομηλά για τις χρήσιμες πληροφορίες και το οπτικοακουστικό υλικό που μας διέθεσε.