Το 2007, ύστερα από περιπέτεια πολλών δεκαετιών, επαναπατρίστηκαν έξι κυπριακές βυζαντινές και μεταβυζαντινές εικόνες, που είχαν κλαπεί και πωληθεί από αρχαιοκάπηλους στο εξωτερικό. Οι εικόνες βρίσκονταν στο Ίδρυμα Pankow και επρόκειτο να πωληθούν σε δημοπρασία στις ΗΠΑ. Για την τεκμηρίωση του τόπου προέλευσης των εικόνων προσκομίστηκαν στοιχεία και φωτογραφίες από Κύπριους βυζαντινολόγους. Οι έξι εικόνες επαναπατρίστηκαν μετά από μακρές διαπρα-γματεύσεις της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου και του Μητροπολίτη Μόρφου Νεόφυτου οι εικόνες προέρχονται από ναούς της μητροπολιτικής περφέρειας του- του δικηγόρου της Μητροπόλεως Μόρφου Γιώργου Χατζηπιερή σε συνεργασία με τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας με το Ίδρυμα Pankow.

Οι εικόνες είναι:

- Των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας, του 13ου αιώνα, που προέρχεται από την ομώνυμη μεσαιωνική εκκλησία του Καλοπαναγιώτη.

- Δύο εικόνες είναι από την Παναγία της Ασίνου: η εικόνα του Αποστόλου Πέτρου και η εικόνα του Αποστόλου Παύλου και οι δύο του 14ου αιώνα.

- η Παναγία η Οδηγήτρια, του 13ου αιώνα, που προέρχεται από την Πλατανιστάσα.

Οι άλλες δύο εικόνες είναι της Παναγίας Γλυκοφιλούσας, του 13ου αιώνα και η εικόνα του Αρχαγγέλου Γαβριήλ, του 16ου αιώνα για τις οποίες συλλέγονται στοιχεία για να εντοπιστεί ο ναός που προέρχονται.

Οι έξι εικόνες οι οποίες είχαν εντοπιστεί στον Οίκο Δημοπρασιών Sotheby’s στη Νέα Υόρκη είχαν παράνομα εξαχθεί από την Κύπρο και πωληθεί μετά από την τουρκική εισβολή του 1974 ενώ μια από αυτές, η εικόνα των αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας κλάπηκε γύρω στο 1936.

Μετά την εισβολή του 1974, το πρόβλημα της αρχαιοκαπηλίας είναι ιδιαίτερα οξύ στις κατεχό-μενες περιοχές γι’ αυτό και η Κυπριακή Κυβέρνηση και η Εκκλησία της Κύπρου έχουν διπλασιάσει τις προσπάθειες τους για εντοπισμό των πολιτιστι-κών και θρησκευτικών θησαυρών που έχουν κλαπεί και παράνομα εξαχθεί από τα κατεχό-μενα στο εξωτερικό. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η προσπάθεια σύνα-ψης διμερών συμφωνιών με διάφορες χώρες που να περιορίζουν την εισαγωγή πολιτιστικών και θρησκευ-τικών αντικειμένων από την Κύπρο. Οι εικόνες της Κύπρου αποτυπώνουν την ενότητα της χριστια-νικής πίστης και παράδοσης, αλλά και της ιστορίας και της τέχνης της Εκκλησίας μέσα στους αιώνες και η επιστροφή των εικόνων σκιάζεται από την ανησυχία για χιλιάδες εικόνες και ιερά κειμήλια που έχουν κλαπεί από τις κατεχόμενες περιοχές. Η Εκκλησία της Κύπρου δείχνει ιδιαίτερη ευαισθησία για το θέμα αυτό και εδώ και πολλά χρόνια διεξάγει ένα αγώνα για να γίνει γνωστό στην διεθνή κοινωνία ότι οι εικόνες αυτές είναι κλεμμένες και ότι πρέπει να επιστραφούν στους νομίμους κατόχους τους. Τρανό παράδειγμα, αποτελεί η προσπάθεια της Εκκλησίας της Κύπρου να της αποδοθούν οι εικόνες, τα σπαράγματα των τοιχογραφιών και των ψηφιδωτών από κατεχόμενους ναούς που βρίσκονται στην Αστυνομία του Μονάχου στην Γερμανία. Τα αντικείμενα αυτά είχαν κατασχεθεί από τον διαβόητο για τις καταστροφές και κλοπές τούρκο αρχαιοκάπηλο Aydin Dikmen.

Ο Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου είναι Πρόεδρος της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών