Γράφει: Γιάννος Μαυρομμάτης
Το νερό ως νέα πρόκληση για την ΚΑΠ
Η γεωργία και η δασοκομία ως οι κύριοι χρήστες ύδατος και υδάτινων πόρων έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην βιώσιμη διαχείριση των υδάτων τόσο από πλευράς ποσότητας όσο και από πλευράς ποιότητας. Η παραδοχή αυτή οδήγησε στην αναβάθμιση της σημασίας της ορθής διαχείρισης των υδάτων και στην αναγωγή της σε μια από τις νέες προκλήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά την πρόσφατη «ενδιάμεση αναθεώρηση» της ΚΑΠ, η οποία έγινε γνωστή ως Διαγνωστικός Έλεγχος (Health Check) και οριστικοποιήθηκε στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας του Νοεμβρίου 2008, μεταξύ άλλων αποφασίστηκε η εισαγωγή μέτρων στα Προγράμματα Αγροτικής Ανάπτυξης των Κρατών Μελών, τα οποία να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων. Ως νέες προκλήσεις θεωρούνται οι ακόλουθες: α) Οι κλιματικές αλλαγές, β) οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, γ) η διαχείριση των υδάτων, δ) η βιοποικιλότητα, ε) η αναδιάρθρωση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων και στ) η καινοτομία σε σχέση με τα σημεία α),β),γ),δ). Σε αυτό το πλαίσιο τα Κράτη Μέλη καλούνται μέχρι τις 30 Ιουνίου 2009 να ενσωματώσουν δράσεις που να λαμβάνουν υπόψη τα πιο πάνω. Για τα νέα Κράτη Μέλη, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου, η υποχρέωση αυτή θα πρέπει να εκπληρωθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012 (Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 74/2009 του Συμβουλίου της 19ης Ιανουαρίου 2009).
Σε αυτό το πλαίσιο και σε ό,τι αφορά στην διαχείριση των υδάτων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την προώθηση τεχνολογιών εξοικονόμησης ύδατος, όπως για παράδειγμα τα αποτελεσματικά συστήματα άρδευσης, την αποθήκευση νερού και την προώθηση παραγωγικών τεχνικών εξοικονόμησής του. Προτείνεται επίσης η προώθηση εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων στις γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, αλλά και στις μονάδες επεξεργασίας και εμπορίας. Εξίσου σημαντικές δράσεις θεωρούνται η μετατροπή γεωργικών εκτάσεων σε δάση με στόχο την προστασία και βελτίωση της ποιότητας του νερού καθώς και η ενημέρωση και διάδοση γνώσεων σχετικά με την διαχείριση των υδάτων, με στόχο την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης. Τα πιο πάνω λαμβάνουν υπόψη τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά στην πολιτική για τα ύδατα που καθορίζονται με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ για την θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής υδάτων.
Επιπρόσθετα, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλίο του Δεκεμβρίου 2008, οι αρχηγοί Κρατών αναγνώρισαν ότι η διεθνής οικονομική κρίση δυσχεραίνει τις προσπάθειες για αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων της ΚΑΠ και αποφάσισαν την διάθεση στα ΚΜ επιπρόσθετου 0,5 δις ευρώ για ενσωμάτωση δράσεων που αφορούν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών, συμπεριλαμβανομένης και της διαχείρισης του νερού. Το θέμα βρίσκεται υπό συζήτηση την περίοδο αυτή στο Συμβούλιο. Για το θέμα αυτό αναμένονται εξελίξεις άμεσα. Με βάση την τελευταία πληροφόρηση η Κύπρος, όπως και τα υπόλοιπα ΚΜ, αναμένεται να κληθεί να εντάξει τέτοιες δράσεις στα Προγράμματα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013, μέχρι τις 30 Ιουνίου 2009.
Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, παρατηρούμε μια συνεχώς αυξανόμενη τάση, σε επίπεδο σχεδιασμού στρατηγικής, για αναβάθμιση και ενίσχυση της σημασίας που αποδίδεται στην εξυπηρέτηση περιβαλλοντικών στόχων, ανάμεσα στους οποίους πρωτεύοντα ρόλο διαδραματίζει η προστασία και η ορθή διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Ο Γιάννος Μαυρομμάτης είναι μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Αγροτικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΙΑΠΑ).