Γράφει: Γιάννης Σπανός

Παρουσίαση: Μαρτυρίες γυναικών που αγωνίστηκαν το 1955-1959

Από το βιβλίο του Γιάννη Χρ. Σπανού, ΕΟΚΑ, Έτσι πολεμούν οι Έλληνες, Λευκωσία, 1997.

Η Ηλιάνα Κώστα Παυλίδη αφηγείται:

Στην Λεμεσό η ΑΝΕ είχε 740 μέλη και χωριζόταν στην μαθητιώσα νεολαία και την εργαζόμενη. Η υπεύθυνη του σχολείου Νίτσα Φασουλιώτου μου ανέθεσε να οργανώσω ομάδες στα τμήματα της τάξης μου.

Σε κάθε σχολείο υπήρχε ένας οργανωμένος μηχανισμός που κινητοποιούσε τους πάντες. Κάθε μέρα σχεδόν τυπώνονταν φυλλάδια στον πολυγράφο. Τα φυλλάδια χωρίζονταν σε δέματα και προωθούνταν σε όλη την επαρχία.

Θυμάμαι μια περίπτωση όταν ανέλαβα να μεταφέρω την τσάντα με τα φυλλάδια από τον τόπο της εκτύπωσης στον τόπο της διαλογής. Έπεσα πάνω σε ένα μπλόκο στρατιωτών ακριβώς έξω από την μαιευτική κλινική του Μάριου Τριτοφτίδη. Ο επικεφαλής της περιπόλου με σταμάτησε και με ρώτησε τι είχα μέσα στην τσάντα την οποία σημειώστε μετά δυσκολίας μετέφερα λόγω του μεγάλου της βάρους. Μια φαεινή ιδέα μου πέρασε αμέσως από το μυαλό. Γέννησε η μητέρα μου, απάντησα, και της παίρνω τα ρούχα της στην κλινική. Ενθουσιασμένος αυτός μου έπιασε το χέρι και ανεφώνησε: Congratulations. Τι να έκανα; Πήρα την τσάντα με όλη μου την δύναμη για να μην αντιληφθούν το βάρος της και μπήκα στην κλινική. Μη ξέροντας πού να πάω, κάθησα ανάμεσα στις έγκυες γυναίκες που περίμεναν την σειρά τους για εξέταση. Από την δύσκολη θέση με έβγαλε η έξυπνη νοσοκόμα που αντιλήφθηκε την κατάσταση και με οδήγησε στο δωμάτιό της όπου παρέμεινα με το πολύτιμο φορτίο μου μέχρις ότου έφυγαν οι στρατιώτες.

Η Αυγή Γεωργιάδου Καρυδά αφηγείται:

Για εικοσιδύο μέρες με πήγαιναν, ράκος πια, ούτε ξέρω ποια ώρα στο κελί μου, στον αστυνομικό σταθμό Ομορφίτας και με άφηναν λίγες ώρες να ξεκουραστώ, σύρνοντάς μου λίγο φαγητό. Ήταν ένα κρεβάτι τσιμεντένιο με μια μάλλινη κουβέρτα. Εκεί μ’ ένα Συνέκδιμο στο χέρι που μου είχαν φέρει οι δικοί μου, προσευχόμουνα να έχω δύναμη να συνεχίσω. Αυτό κράτησε εικοσιδύο μέρες. Οι δικοί μου δεν με είχαν δει, ούτε την ημέρα των Χριστουγέννων. Εγώ την πέρασα με το Συνέκδιμο στα χέρια, με την πίστη ότι όλα αυτά θα τελείωναν κάποτε. Ξέρετε, η ελευθερία έχει το τίμημά της. Οι χειρότερες στιγμές ήταν όταν άκουγα το σφύριγμα του Λητς που ερχόταν να με πάρει για ανάκριση. Ήταν ένα τραγούδι εκείνου του καιρού πολύ δημοφιλές, το «κε σερά σερά». Όταν άκουγα το σφύριγμα ήξερα τι θα επακολουθούσε. Δεν ήξερα αν ήταν μέρα ή νύχτα σε εκείνα τα φριχτά κελιά των ανακρίσεων στο Σπέσιαλ Μπραντς.

Ήμουν δεκαπέντε-δεκαέξι χρονών. Πέρασα πολλά. Φόβους, αγωνίες. Πέρασα το τίμημα του αγώνα για την ελευθερία. Σε αυτόν τον αγώνα μεγάλωσα και έγινα γυναίκα και θα με καθοδηγεί μέχρι το τέλος της ζωής μου. Πόνεσα και στην ψυχή και στο σώμα χωρίς να το δείξω. Δεν ομολόγησα ότι πονώ, δεν έκλαψα. Τώρα, μετά από όλα αυτά κλαίω. Μετά από τόσα χρόνια. Εκείνο τον καιρό ο αγωνιστής δεν έκλαιγε μπροστά στον εχθρό. Τώρα κλαίμε.

Για πολλά χρόνια με συνόδευαν οι αναμνήσεις της φρίκης, προπάντων το βράδυ των Χριστουγέννων. Θυμόμουν πως εγώ ήμουν μόνη στο κελί. Η κακία τους δεν με είχε μεταφέρει στις Κεντρικές Φυλακές τουλάχιστον με τις άλλες κρατούμενες. Μόνο την Πρωτοχρονιά με πήραν στις φυλακές αφού αποφάσισαν πως δεν θα μιλούσα. Τι μπορώ να προσθέσω; Όλοι περιμένουμε την ελευθερία μας. Νιώθω πίκρα και λύπη για αυτούς που έφυγαν. Ίσως ήταν τυχεροί γιατί δεν είδαν όσα είδαμε εμείς. Εμείς ακόμα πιστεύουμε στο όραμα της ελευθερίας, της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα.

 

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Σπανό για την άδεια αναδημοσίευσης υλικού από το βιβλίο του.