Ειδικού Συνεργάτη

Ιδιαίτερος λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό σε σχέση με τις διαδικασίες οι οποίες διέπουν τους διαγωνισμούς του δημοσίου, οι οποίοι αφορούν σε μεγάλα κατασκευαστικά έργα. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι συγκεκριμένες κατασκευαστικές εταιρείες, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με το κυβερνών κόμμα της αριστεράς, τυγχάνουν ευνοϊκής αντιμετώπισης κατά την διαδικασία αξιολόγησης προσφορών. Το γεγονός αυτό προκύπτει και από τον αριθμό των μεγάλων έργων τα οποία συγκεκριμένοι κατασκευαστές έχουν αναλάβει τους τελευταίους μήνες, από την εκλογή της παρούσας κυβέρνησης στην εξουσία.

Τόσο ο πρόεδρος της Δημοκρατίας όσο και ο Υπουργός Εμπορίου επανειλημμένα αναφέρονται στις προσφυγές προσφοροδοτών σχετικά με τις διαδικασίες που διέπουν την επιλογή των ανάδοχων. Συγκεκριμένα στις προσφυγές αποδίδεται η κωλυσιεργία στην υλοποίηση προγραμματισμένων έργων, καθώς επίσης και η καθυστέρηση στην υλοποίηση των κυβερνητικών αναπτυξιακών έργων. Εντούτοις είναι γεγονός ότι στις πλείστες περι-πτώσεις οι προσφυγές είναι εύλογες και αφορούν σε σημαντικά έργα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εργασίες περάτωσης του νέου κτιρίου της Βουλής. Ο διαγωνισμός για την υλοποίηση του έργου είχε ανακοινωθεί πριν αρκετά χρόνια, είχε υπογραφεί σύμβαση με συγκεκριμένη εταιρεία για το συμβουλευτικό μέρος του έργου και εκκρεμούσε η υλοποίησή του λόγω ανασκαφών του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Εν τούτοις, υπήρξε νέα ανακοίνωση του συγκεκριμένου διαγωνισμού με την αιτιολογία ότι είχε παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από την προηγούμενη ανακοίνωσή του και η νέα Κυβέρνηση άλλαξε στάση. Αξιοσημείωτο στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι το γεγονός ότι το κείμενο του νέου διαγωνισμού, του οποίου η προθεσμία για υποβολή προτάσεων έληγε στις αρχές περασμένου Απριλίου, «φωτογράφιζε» συγκεκριμένες εταιρείες, ή καλύτερα απέκλειε την πλειοψηφία των κατα-σκευαστικών εταιρειών με τις προϋποθέσεις συμμετοχής.

Χαρακτηριστική αντίστοιχη περίπτωση αποτελούν έργα συγκεκριμένου κρατικού φορέα: Οι μηχανικοί του εν λόγω φορέα απέκλεισαν από προσφορά στις αρχές του περασμένου Φεβρουάριου όλες τις κατασκευαστικές εταιρίες οι οποίες κατά το τελευταίο έτος είχαν διεκπεραιώσει εργασίες, το κόστος των οποίων ήταν χαμηλότερο των οκτώμισι εκατομμυρίων ευρώ. Η πρακτική η οποία μέχρι σήμερα ακολουθούνταν ήταν η συμμετοχή σε αντίστοιχους διαγωνισμούς κατασκευαστών, των οποίων οι δραστηριότητες έφταναν αυτό το ποσό την τελευταία τριετία. Το γεγονός αυτό ενίσχυσε τους ψίθυρους στον κατασκευαστικό κόσμο, ο οποίος αντιλαμβάνεται αυτές τις κινήσεις ως πολιτική εύνοιας συγκεκριμένων μεγάλων εργολάβων, κάτι που πολύ πιθανό στο μέλλον να θέσει εκτός διεκδίκησης όλους εκείνους τους εργολάβους των οποίων η αποκλειστική ασχολία είναι συναφής με το συγκεκριμένο έργο. Άξιο απορίας στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι επίσης το γεγονός ότι οι μεγαλοκατασκευαστές, οι οποίοι ευνοούνται από αυτή την ρύθμιση, δεν έχουν την απαραίτητη εμπειρία σε έργα του τομέα ενασχόλησης του προαναφερθέντος φορέα, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται τόσο η ποιότητα των παραδοθέντων έργων αλλά κυρίως η ασφάλεια των πολιτών.

Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων δεν φαίνεται να μένει αμέτοχος μπροστά στις συντελούμενες εξελίξεις. Συγκεκριμένα ο πρόεδρος του συλλόγου κ. Κωνσταντίνου, σε δηλώσεις του στην Βουλή, ανάφερε επί λέξει τα ακόλουθα: «Οι διαδικασίες ανάθεσης έργων του δημοσίου τομέα σε αρχιτέκτονες δεν ενθαρρύνουν τον υγιή ανταγωνισμό». Ο κ. Κωνσταντίνου έκανε επίσης λόγο για ύπαρξη καρτέλ στην ανάθεση έργων, καθώς οι διαδικασίες δεν ενθαρρύνουν τον υγιή ανταγωνισμό αλλά τα ολιγοπώλια. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης και στο γεγονός ότι πολλές πρόνοιες που περιλαμβάνονται στις προκηρύξεις διαγωνισμών είναι απαγορευτικές για τα περισσότερα αρχιτεκτονικά γραφεία στην Κύπρο και ευνοούν λίγους, φέροντας ως παράδειγμα την πρόνοια πως τα τελευταία τρία χρόνια τα γραφεία που παίρνουν μέρος στους διαγωνισμούς πρέπει να έχουν εκπονήσει δύο κτίρια γραφείων, αξίας δέκα ή και περισσοτέρων εκατομμυρίων ευρώ. Διερωτήθηκε μάλιστα πόσα, στην μικρή αγορά της Κύπρου, αρχιτεκτονικά γραφεία μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις πρόνοιες.

Μια άλλη εξ’ ίσου σημαντική διάσταση του όλου ζητήματος σχετίζεται με τα υφιστάμενα δεδομένα της οικονομικής κατάστασης του κατασκευαστικού τομέα και συγκεκριμένα με το γεγονός ότι η κατασκευαστική βιομηχανία στην Κύπρο είναι άμεσος δέκτης των επιπτώσεων της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Τα κεφάλαια τα οποία στο πρόσφατο παρελθόν εισέρρεαν στην Κύπρο από ευρωπαϊκές χώρες και κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο για αγορά ακινήτων, έχουν μειωθεί σε πολύ σημαντικό βαθμό, με αποτέλεσμα μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες να προσαρμόζονται στα νέα οικονομικά δεδομένα. Ως φυσικό συνεπακόλουθο της συρρίκνωσης του κύκλου εργασιών μεγάλων κατασκευαστών είναι οι απολύσεις προσωπικού και η αναστολή έργων. Το δεδομένο αυτό αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για την δημιουργία του κατάλληλου πλαισίου και των απαραίτητων συνθηκών για είσοδο σε μεγάλα κατασκευαστικά έργα όσο το δυνατόν περισ-σότερων κατασκευαστικών εταιρειών και παράλληλα την αποφυγή δημιουργίας μονοπωλιακών καθεστώτων. Η πολιτική αυτή είναι εφικτή μέσα από την υιοθέτηση του κατάλληλου πλαισίου, το οποίο σε καμία περίπτωση δε θα παραβιάζει τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς και το οποίο θα διασφαλίζει τόσο την ποιότητα των κατασκευών, όσο και την πληρότητα του τελικού αποτελέσματος.

Σε μια εποχή οικονομικής κρίσης, ιδιαίτερα για τον κατασκευαστικό τομέα, οι κυβερνώντες οφείλουν να είναι πολύ πιο προσεκτικοί στις επιλογές τους. Δεν γίνεται μεγαλοκατασκευαστές, οι οποίοι περίπου μονοπωλούν τα μεγάλα κατασκευαστικά και αναπτυξιακά έργα, να ξοδεύουν για το ευνοούμενο ποδοσφαιρικό σωματείο της κυβέρνησης προϋπολογισμούς της τάξης των 20 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, την ίδια στιγμή που οικοδόμοι και εργολάβοι χάνουν τις δουλειές τους και επιβιώνουν με ανεργιακό επίδομα.