Βυζαντινά Ανάλεκτα: Ο άγιος Ευθύμιος ο Μέγας , ο άγιος Βροίσης
Τεύχος Ιουνίου 2009 | Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου | Κατηγορία: ΠολιτισμόςΟ άγιος Ευθύμιος ο Μέγας (377-473) εικονίζεται στην ζωγραφική σε προχωρημένη ηλικία να φορεί μοναχικά ενδύματα. Σύμφωνα με το κείμενο της Ερμηνείας του Διονυσίου εκ Φουρνά που δίδει στοιχεία στους αγιογράφους πώς να ζωγραφίζουν τους αγίους, ο Ευθύμιος παρουσιάζεται ως «γέρων φαλακρός, μακράν έχων την γενειάδα έως εις τους μηρούς».
Ο άγιος γεννήθηκε στη Μελιτηνή της Αρμενίας από γονείς που είχαν μεγάλη πίστη και θεάρεστη ζωή, τον Παύλο και την Διονυσία. Καθότι η μητέρα του ήταν στείρα έλαβε το όνομα Ευθύμιος από τους γονείς του για την χαρά και ευθυμία που ένιωσαν για την γέννησή του. Σε ηλικία τριών χρόνων έχασε τον πατέρα του, αλλά η μητέρα του διατήρησε την ψυχική της δύναμη και προστάτευσε το παιδί της.
Ο επίσκοπος Ευτρώιος διέκρινε τα χαρίσματα του παιδιού και το προστάτευσε. Αφού σπούδασε, ο Ευθύμιος χειροτονήθηκε διάκονος και κατόπιν ιερέας και μάλιστα κρίθηκε κατάλληλος να διευθύνει το μοναστήρι της Μελιτηνής. Έζησε ασκητικά κοντά στην Λαύρα της Φαράν στην Αίγυπτο, όπου γνωρίστηκε με τον όσιο Θεόκτιστο. Έζησαν και οι δύο τους στην έρημο. Κατά το πρότυπο της Λαύρας της Φαράν ιδρύθηκαν εκεί πολλά μοναστήρια, με την επίβλεψή τους. Συμβούλευε τους μοναχούς να μην έχουν δικό τους θέλημα, να κρατούν στην κορυφή την ταπεινοφροσύνη και την υπακοή, να περιμένουν και να μεριμνούν πάντοτε για την ώρα του θανάτου και την φοβερή της κρίσεως ημέρα.
Τα πολλά χαρίσματα του αγίου Ευθυμίου τράβηξαν κοντά του πλήθος ανθρώπων. Αξιώθηκε από τον Θεό να μην βλάπτεται από τα σαρκοβόρα και φαρμακερά θηρία που είχε δίπλα του. Επίσης, έθρεψε θαυματουργικά τετρακόσιους Αρμένιους που πέρασαν από το μοναστήρι του. Ακόμη, αξιώθηκε να απολαμβάνει την κοινωνία και μετάληψη του Αγίου Πνεύματος, να τον καταυγάζει θείο φως και να έχει το διορατικό χάρισμα.
Την εποχή που οι αιρετικοί αλώνιζαν παντού ο όσιος στήριξε λαϊκούς και μοναχούς στην ορθή πίστη. Ελάχιστοι έμειναν αμετακίνητοι στην Ορθοδοξία. Ανάμεσά τους και οι μοναχοί του αγίου, που έμειναν πιστοί και στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451), η οποία καταδίκασε την αίρεση του μονοφυσιτισμού και η στάση τους δικαιώθηκε. Ο άγιος Ευθύμιος με ιεραποστολική εργασία χριστιανικού φωτισμού μεταξύ των αραβικών πληθυσμών οδήγησε στη χριστιανική πίστη πολλούς από τους Σαρακηνούς (Άραβες) και καταπολέμησε τις αιρέσεις των Νεστοριανών, Μονοφυσιτών και Μανιχαίων. Η αυτοκράτειρα Ευδοκία, σύζυγος του Θεοδοσίου του Β΄, που έκλινε προς τον μονοφυσιτισμό, επανήλθε στους κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αφού πείστηκε από τον Ευθύμιο.
Σημαντικό προσκύνημα του αγίου στην Κύπρο υπήρχε στο μεσαιωνικό χωριό Φροδίσια στην Τηλλυρία. Κατά την Τουρκοκρατία το χωριό εξισλαμίσθηκε, αλλά οι λινοπάμπακοι κάτοικοι (φανερά μουσουλμάνοι και κρυφά χριστιανοί), καλούσαν κάθε χρόνο ιερέα να λειτουργεί τον ερειπωμένο ναό του αγίου ανήμερα της μνήμης του στις 20 Ιανουαρίου. Μέχρι σήμερα Φροδισιώτες Τουρκοκύπριοι επισκέπτονται το χωριό και ανάβουν καντήλι στον άγιο Ευθύμιο, γνωστό και ως άγιο Βροίση (=ο άγιος του Φροδισιού).
