Ψηφιοποίηση του Αρχειακού Υλικού του Συμβουλίου Ιστορικής Μνήμης του Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959 από την Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου

Σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου Κύπρου την Παρασκευή 22 Μάιου 2009, έγινε η επίσημη παρουσίαση των ψηφιακών αρχείων του Συμβουλίου Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959.

Ο Εθνικοαπελευθερωτικός Αγώνας του 1955-1959 αποτελεί μια από τις σημαντικότερες (και πο-λυσυζητημένες) περιόδους της κυπριακής ιστορίας. Είναι για αυτό τον λόγο που οι ιστορικές πηγές που μας δίνουν πληροφόρηση για αυτή την περίοδο -και ιδιαίτερα οι πρωτογενείς πηγές (συνεντεύξεις και μαρτυρίες από τους ίδιους τους αγωνιστές, έγγραφα, φυλλάδια του αγώνα, κλπ) είναι ανεκτίμητες και θα πρέπει να διαφυλαχθούν ως κόρη οφθαλμού για τις μελλοντικές γενιές.

Συμβούλιο Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ (ΣΙΜΑΕ) και Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου (ΒΠΚ)

Το ΣΙΜΑΕ ιδρύθηκε το 1993 και υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Σαν στόχο έχει την διάσωση της ιστορικής μνήμης του αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959, καθώς και την συλλογή και διαφύλαξη υλικού σχετικού με τον αγώνα ώστε να μπορέσει αυτό να αξιοποιηθεί από τους μελ-λοντικούς ερευνητές. Το πλούσιο και μοναδικό αρχείο του ΣΙΜΑΕ αποτελείται από έντυπα, κασέτες ήχου, βίντεο και φωτογραφίες.

Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου (ΒΠΚ), θέλοντας να συνεισφέρει στην προσπάθεια διαφύλαξης αλλά και διάδοσης των πηγών αυτών, συμφώνησε με το Συμβούλιο Ιστορικής Μνήμης του Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959 (ΣΙΜΑΕ) στην ψηφιο-ποίηση του αρχειακού υλικού του, δημιουργώντας μια ψηφιακή βιβλιοθήκη των αρχείων του ΣΙΜΑΕ.

Αρχειακό υλικό ΣΙΜΑΕ

Το αρχείο του ΣΙΜΑΕ αποτελείται από υλικό το οποίο το ίδιο το Συμβούλιο έχει ορίσει ως αρχειακό του υλικό. Συγκεκριμένα το αρχείο περιλαμβάνει: 530 κασέτες ήχου (μαγνητοφωνημένες συ-νεντεύξεις αγωνιστών, αφηγήσεις, επετειακές εκπομπές, τραγούδια, κλπ. Το υλικό αυτό καλύπτει την προετοιμασία, την έναρξη και την εξέλιξη του αγώνα της ΕΟΚΑ, με πρωτογενείς μαρτυρίες και αναμνήσεις αγωνιστών).

75 βιντεοταινίες (εκπομπές, ρεπορτάζ και αφιερώματα στον Αγώνα της ΕΟΚΑ, ντοκιμαντέρ, ομιλίες του αρχηγού της ΕΟΚΑ Γεώργιου Γρίβα Διγενή, καθώς και γεγονότα που διαδραματίστηκαν κατά την διάρκεια αλλά και μετά τον αγώνα, όπως τα αποτύπωσε ο τηλεοπτικός φακός της εποχής).

2140 φωτογραφίες (στις φωτογραφίες αποθανατίζονται σημαντικές στιγμές, τοποθεσίες και πρόσωπα που έλαβαν μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα).

28 έντυπες εκδόσεις (βιβλία, εκδόσεις του ΣΙΜΑΕ, έγγραφα σχετικά με τον αγώνα κ.λπ. Στις εκδόσεις συγκεντρώνονται στοιχεία για τον αγώνα καθώς και οι εμπειρίες και σκέψεις αγωνιστών που δίνουν σημαντικές πληροφορίες για την εποχή).

Ψηφιοποίηση

Ψηφιοποίηση ονομάζουμε την μετατροπή του υλικού από την αναλογική -παραδοσιακή του μορφή σε ψηφιακή (αναγνώσιμη από ηλεκτρονικό υπολογιστή). Οι λόγοι για τους οποίους ψηφιοποιούμε ένα αρχείο είναι:

1. Για να διαφυλάξουμε το περιεχόμενο του υλικού και να το διασώσουμε για τις επερχόμενες γενιές. Με την ψηφιοποίηση αποφεύγεται το ενδεχόμενο απώλειας του περιεχομένου ενός υλικού (κασέτας, φωτογραφίας, κ.λπ.) όταν αυτό φθαρεί από τον χρόνο ή καταστραφεί για οποιοδήποτε λόγο.

2. Για να μπορούμε ευκολότερα να το επεξεργαζόμαστε τεχνικά και να διορθώνουμε το αρχείο όταν χρειάζεται, απαλείφοντας παράσιτα, φθορές, κλπ.

3. Για να το διαχειριζόμαστε ευκολότερα αφού πλέον θα βρίσκεται σε ένα ηλεκτρονικό υπο-λογιστή.

4. Για να έχουμε ευκολότερη πρόσβαση σε αυτό -μέσω διαδικτύου- και για να μπορούμε να το αξιοποιούμε καλύτερα (δυνατότητα αναζήτησης με τον όνομα του πληροφορητή, του ερευνητή και με άλλες λέξεις-κλειδιά).

Νέες δυνατότητες αξιοποίησης του υλικού μετά την ψηφιοποίηση

Τα αρχεία, αφού ψηφιοποιηθήκαν, έχουν πλέον διασωθεί, αφού το περιεχόμενό τους υπάρχει πλέον, εκτός από την πρωτότυπή του μορφή και σε ψηφιακή, γεγονός που καθιστά την εξαφάνιση του εξαιρετικά απίθανη.

Επιπλέον, το υλικό αυτό υπάρχει πλήρως τεκμη-ριωμένο σε ηλεκτρονικό κατάλογο όπου υπάρχει η δυνατότητα αναζήτησής του με το όνομα του πληροφορητή, του ερευνητή και με άλλες «λέξεις κλειδιά». Τέλος, υπάρχει η δυνατότητα πρόσβασης στο υλικό μέσω των ιστοσελίδων της ΒΠΚ. Με την ψηφιοποίηση του Αρχείου του ΣΙΜΑΕ συμβάλλουμε στην επίτευξη του στόχου του ΣΙΜΑΕ που είναι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης του αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959 και η μεταλαμπάδευση προς τις επόμενες γενιές. Ταυτόχρονα διασώζουμε ιστορικά ντοκουμέντα τα οποία διαθέτουμε για χρήση στους σύγχρονους, αλλά και μελλοντικούς ιστορικούς και ερευνητές.

Το ψηφιακό αρχείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός ο οποίος θα συνεχίσει να εμπλουτίζεται και να συμπληρώνεται (ποσοτικά και ποιοτικά). Μελλοντικά υπάρχουν προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη του ψηφιακού αρχείου με προσθήκη συνδέσμων (links), βιογραφικών σημειωμάτων, βιβλιογραφικών αναφορών, κτλ.

Το ψηφιακό αρχείο του ΣΙΜΑΕ είναι διαθέσιμο από την ιστοσελίδα της ΒΠΚ:

Http://library.ucy.ac.cy/digital_library/greek/simae/eoka_gr.htm

Ο Ανδρέας Κ. Ανδρέου είναι βιβλιοθηκονόμος στο Πανεπιστήμιο Κύπρου