Γράφει: Μιχάλης Κοντός
Από το παρελθόν στο Μέλλον: Η ημέρα των ημερών
Στις 6 Ιουνίου του 1944 έλαβε χώρα μια εξαιρετικά σημαντική αποβατική ενέργεια, η οποία έμελλε να καθορίσει το αποτέλεσμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην μεγαλύτερη από αέρος και θαλάσσης μεταφορά στρατευμάτων στην ιστορία,150.000 Συμμαχικά στρατεύματα, αψηφώντας τα τεράστια κύματα και τις πέραν των έξι εκατομμυρίων θαλάσσιες νάρκες, κατόρθωσαν να καταλάβουν μία κρίσιμης σημασίας λωρίδα παραθαλάσσιας γης. Εκεί, το ίδιο καλοκαίρι, θα αποβιβάζονταν πέραν του ενός εκατομμυρίου στρατευμάτων, που θα προέλαυναν σταθερά προς την συντριβή των Ναζί και την κατάληψη του Βερολίου.
Η επιχείρηση «Δεσπότης» (Overlord) ή «Ποσειδώνας» (Neptune) έμεινε γνωστή στην ιστορία ως η απόβαση της Νορμανδίας, ή συντομογραφικά με την κωδική ονομασία D-Day («η ημέρα των ημερών»). Η επιχείρηση διεξήχθη σε δύο φάσεις: Η πρώτη από αέρος, κατά την οποία προσγειώθηκαν αμερικανικά, βρετανικά και καναδέζικα αερομεταφερόμενα στρατεύματα, λίγο μετά τα μεσάνυκτα. Ακολούθησε η δεύτερη, αμφίβια φάση, κατά την οποία στις 6:30 π.μ. ξεκίνησε η αποβίβαση του Συμμαχικού πεζικού και των τεθωρακισμένων ταξιαρχιών.
Αρχικά η απόβαση ήταν προγραμματισμένη για την 1η Μαΐου, αλλά αναβλήθηκε για ένα μήνα για λόγους καλύτερης προετοιμασίας, αλλά και για να επιτευχθούν συνθήκες πανσέληνου και παλίρροιας. Διεξήχθη στην Νορμανδική ακτή, στην βόρεια Γαλλία. Για λόγους αντιπερισπασμού είχε αποδεσμευτεί ψευδής πληροφόρηση σύμφωνα με την οποία η απόβαση θα γινόταν ανατολικά, στην ακτή Πα ντε Καλαί. Το γεγονός αυτό απέσπασε την προσοχή των Γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, με αποτέλεσμα κατά την απόβαση να βρεθούν αντιμέτωπες με τα συμμαχικά στρατεύματα μόνο οι 14 από τις 58 γερμανικές ταξιαρχίες που βρίσκονταν στην Γαλλία. Πολύ σημαντικός ήταν και ο ρόλος των διαφόρων οργανώσεων της γαλλικής αντίστασης, οι οποίες συμμετείχαν στην προετοιμασία και στην διεκπαιρέωση της απόβασης. Κατευθυνόμενες από ένα αρχηγείο στο Λονδίνο, οι γαλλικές αντιστασιακές ομάδες προέβαιναν διαρκώς σε ενέργειες σαμποτάζ κατά των δυνάμεων κατοχής. Οι εντολές του αρχηγείου προς τους αντιστασιακούς δίδονταν μέσω μυστικών μηνυμάτων, τα οποία μετέδιδε το BBC. Φράσεις οι οποίες φαινομενικά δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη σημασία, στην πραγματικότητα απέκρυπταν συγκεκριμένες οδηγίες ή πληροφορίες. Π.χ., «τα καρότα έχουν ψηθεί» («les carottes sont cuites») και «ο κύβος ερρίφθη» («Les des sont jetes»).
Η απόβαση στην Νορμανδία υπερέβη ένα στρατηγικό εμπόδιο, το οποίο σε συνθήκες οργανωμένης άμυνας θεωρείται σχεδόν ανυπέρβλητο: Κατόρθωσε να διασπάσει την άμυνα του εχθρού από θαλάσσης. Η κατάκτηση μιας συγκεκριμένης λωρίδας γης στην οποία θα αποβιβαζόταν με επιτυχία ένας τεράστιος αριθμός στρατευμάτων, οχημάτων, πυρομαχικών και λοιπών εφοδίων είναι εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα, λόγω του πλεονεκτήματος που παραχωρεί στον αμυνόμενο ο παρεμβαλλόμενος όγκος ύδατος. Πέραν της άρτιας οργάνωσης, της ανάγκης προλείανσης του εδάφους στο εσωτερικό, αλλά και του επιτυχούς αντιπερισπασμού, απαιτούνται και ειδικές συνθήκες για να επιτύχει μια τέτοια τιτάνια επιχείρηση με τόσο ψηλό βαθμό δυσκολίας. Προσωπική μας εκτίμηση είναι ότι οι συνθήκες αυτές προέκυπταν από το επείγον της κατάστασης, εξ’ αιτίας του γεγονότος ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ένας ολοκληρωτικός, ηγεμονικός πόλεμος, στον οποίο η ανάγκη της επιβίωσης προέτασσε την επιταγή της ολοκληρωτικής καταστροφής του εχθρού. Συνεπώς, ολόκληρη η πυραμίδα, από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς αρχηγούς μέχρι τους απλούς στρατιώτες των Συμμάχων, είχαν αντιληφθεί ότι δεν ήταν δυνατό να εξασφαλιστεί η νίκη χωρίς να καταβληθεί τεράστιο υλικό και έμψυχο τίμημα. Το γεγονός αυτό προκάλεσε μεγιστοποίηση της αυταπάρνησης και, συνεπώς, της αποτελεσματικότητας των εμπλεκομένων. Όπως χαρακτηριστικά ανάφερε ο αρχηγός των Συμμαχικών δυνάμεων, στρατηγός Αϊζενχάουερ σε ομιλία του παραμονές της τελικής επίθεσης προς το στρατιωτικό προσωπικό της εκστρατείας, «έχω πλήρη εμπιστοσύνη στο θάρρος και την αφοσίωσή σας στο καθήκον, αλλά και στις ικανότητές σας στην μάχη. Δεν θα δεχθούμε τίποτα λιγότερο από την ολοκληρωτική νίκη!».