Ο Νίκος Γ. Σύκας είναι επικοινωνιολόγος

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια τάση χαλάρωσης των παραδοσιακών δεσμών στις σχέσεις ψηφοφόρου και κόμματος. Οι ψηφοφόροι γίνονται πιο κριτικοί απέναντι στα κόμματα. Με φόντο όμως τις εξελίξεις στο Κυπριακό, την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, τα ευρωπαϊκά θέματα και την παγκόσμια κρίση, οι επικείμενες Ευρωεκλογές αποτελούν κομβικό σημείο στην πολιτική γεωγραφία της Κύπρου. Η ψήφος δεν μπορεί να είναι χαλαρή. Το κοινοβούλιο των 736 Ευρωβουλευτών (εκπροσωπεί 493 εκατομμύρια πολίτες και διαμορφώνει τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ που φθάνει τα 116,1 δις ευρώ για το 2009) νομοθετεί για ένα πολύ σημαντικό ποσοστό κοινοτικών αποφάσεων που επηρεάζουν τον Κύπριο πολίτη. Η κοινωνία των πολιτών με κριτική σκέψη, με απαιτήσεις, αναμένει να έχει συνεχή ενημέρωση, λόγο και ρόλο στα θέματα που την αφορούν. Οι πολίτες ζητούν να μάθουν χωρίς περιστροφές τι πρέπει και τι μπορεί να γίνει για τον τόπο.

Μια ανάσα πριν τις Ευρωεκλογές και η προσπάθεια των κομμάτων επικεντρώνεται στην ανίχνευση ποιοτικών / ποσοτικών αλλαγών στις τάσεις του εκλογικού σώματος, μέσα σε ένα πολιτικό τοπίο που μοιάζει περισσότερο με κινούμενη άμμο. Ο διττός προεκλογικός στόχος «συσπείρωση πρώτα πολυ-συλλεκτικότητα μετά» συνιστά μια επικοινωνιακή παραδοξότητα. Είναι παράδοξο να χρησιμοποιούμε έντονο χρώμα στην αρχή του προεκλογικού και στο τελευταίο στάδιο να προσπαθούμε να «σπάσουμε το φράγμα του χρώματος». Η πλέον αποτελεσματική επικοινωνιακή προσέγγιση θα ήταν η εξ υπαρχής υιοθέτηση μιας πλατιάς στρατηγικής τοποθέτησης και μιας οριζόντιας δημιουργικής ιδέας με στόχο την πολυσυλλεκτικότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στους αμφιταλαντευόμενους ψηφοφόρους. Tο ζητούμενο είναι περισσότερες και όχι φανατικότερες ψήφοι. Ένα παράδειγμα προς αυτή την κατεύθυνση θα αποτελούσε η υιοθέτηση του κεντρικού μηνύματος «ισχυρή οικονομία, ισχυρή κοινωνία, ισχυρή εξωτερική πολιτική», με προτεινόμενο σλόγκαν «ισχυρή Κύπρος». Η διαφοροποίηση θα προέλθει μέσα από την πραγματική αλλά και αντιλαμβανόμενη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των στρατηγικών που προτείνονται ως μέσο υλοποίησης των στόχων που έχουν τεθεί (π.χ. ρυθμοί υλοποίησης των μεγάλων έργων, μείωση των επιπτώσεων από την παγκόσμια κρίση, ενεργή συμμετοχή στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, άντληση και απορρόφηση κονδυλίων από την ΕΕ, άσκηση πιέσεων στην Τουρκία για να συνεργαστεί για σωστή λύση στο Κυπριακό κ.ά.).

Στο επικοινωνιακό πεδίο οι ρυθμοί των ειδήσεων απαιτούν γρήγορες αντιδράσεις και απαντήσεις. Ο πολιτικός λόγος πρέπει να στηρίζεται κυρίως στα επιχειρήματα και την πειθώ και λιγότερο σε συναισθηματικές απηχήσεις και συνθηματολογία. Πρέπει να ακολουθεί την «γραμματική» του μέσου που χρησιμοποιεί, να είναι περιεκτικός, συγκεκριμένος, ευρηματικός. Η προσπάθεια των κομμάτων είναι να κινητοποιήσουν τους ψηφοφόρους προς μια πιο ενεργή πολιτική στάση. Το ποσοστό των μηνυμάτων που παρακινούν στην ανάληψη δράσης για την επίλυση προβλημάτων αυξάνεται (σε σύγκριση με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις). Παράλληλα, παρατηρείται μείωση του ποσοστού των μηνυμάτων με στόχο να διεγείρουν και να φορτίσουν συναισθηματικά τους ψηφοφόρους (συγκινησιακή γλώσσα). Οι ξεκάθαρες θέσεις, απόψεις και προτάσεις, η δημιουργία συγκριτικών πλεονεκτημάτων και η διασφάλιση ομοιομορφίας και ομοιογένειας στον εκφραζόμενο πολιτικό λόγο είναι εκ των ων ουκ άνευ. Ο συγχρονισμός (timing), η συνέργεια, το καθημερινό ραφινάρισμα (finetuning) και η συνεχής αξιολόγηση (tracking) της εκστρατείας στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου πλάνου επικοινωνίας συμπληρώνουν το puzzle μιας αποτελεσματικής πολιτικής καμπάνιας. Στο τέλος της ημέρας αυτό που μετρά είναι η συνολική εικόνα (image) που εκπέμπει το κόμμα ή/και ο υποψήφιος ευρωβουλευτής.

Το επικοινωνιακό πεδίο έχει «κλατάρει» από τον κατακλυσμό μηνυμάτων. Δεν υπάρχουν μαγικές φόρμουλες. Δεν υπάρχουν έτοιμες συνταγές. Στις επικείμενες Ευρωεκλογές τα προσόντα, το έργο, η προσωπικότητα και οι ξεχωριστές / ηγετικές ικα-νότητες των υποψήφιων ευρωβουλευτών απο-κτούν μια ιδιαίτερη βαρύτητα (πείρα, συνεργασία / δικτύωση, κύρος, αξιοπιστία, πρωτοβουλία, κοινωνική τόλμη, ευελιξία, προσαρμοστικότητα, διορατικότητα, έμπνευση, χάρισμα). Η «πρόσωπο με πρόσωπο» επικοινωνία με τον λαό είναι καθοριστικής σημασίας. Το ύφος της καμπάνιας (χαμηλοί τόνοι, έμφαση σε θέσεις) πρέπει να ενισχύουν την εικόνα (image) που εκπέμπει ο υποψήφιος, αναδεικνύοντας παράλληλα την ειδοποιό διαφορά, τη μοναδική αξία / ξεχωριστό προσόν του. Κλειδί ο επικοινωνιακός άξονας απλότητα – αμεσότητα. Η απλότητα του υποψήφιου και η αμεσότητα / λακωνισμός του μηνύματος, σε αντιδιαστολή με την πολυπλοκότητα του προεκλογικού τοπίου.

Κόμματα τα οποία έκαναν ορθές επιλογές προ-σώπων θα σημειώσουν πολύ μεγάλη επιτυχία. Η πολιτική επικοινωνία είναι σύστημα συγκοινωνούντων δοχείων. Ένας υποψήφιος ευρωβουλευτής με πολύ θετική / ισχυρή εικόνα μπορεί να ανυψώσει την εικόνα ολόκληρης της παράταξης. Ανάλογη είναι και η περίπτωση όταν ένας πετυχημένος υπουργός ενισχύει την εικόνα του κόμματός του αλλά και ολόκληρης της Κυβέρνησης ισχύει όμως και το αντίθετο. Σε κάθε περίπτωση, πιστεύω ότι θα υπάρξουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα ποσοστά των κομμάτων, καθώς και εκπλήξεις σε επίπεδο προσώπων. Τα ποσοστά των αναποφάσιστων και της αδιευκρίνιστης ψήφου θα κάνουν την έκπληξη τα τελευταία εικοσιτετράωρα. Πολλά τα λεφτά στην επικείμενη εκλογική αναμέτρηση. Μιλάμε για σταθεροποίηση του τοπίου και ευκαιρία επέκτασης των ορίων των κομμάτων στον νέο χάρτη πολιτικής γεωγραφίας.