Αν και μας χωρίζουν εφτά ολόκληρα χρόνια από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016, η διαδικασία για την επιλογή της πόλης που θα τους φιλοξενήσει έχει ήδη αρχίσει, ενώ η τελική απόφαση θα παρθεί στην Κοπεγχάγη στις 2 Οκτωβρίου 2009. Η διαδικασία αυτή αποτελεί πραγματική μάχη, εφόσον η κάθε χώρα αγωνίζεται με νύχια και με δόντια για να επιλεγεί η δική της υποψηφιότητα και η όλη κατάσταση έχει πλέον γίνει μια δοκιμασία διάρκειας 2 χρόνων. Η τελευταία φορά που ψήφισαν τα μέλη της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ) (στα οποία αναλογεί το ευγενές καθήκον της επιλογής των χώρων διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων) ήταν πριν από δύο χρόνια, όταν δηλαδή επέλεξαν την Ρωσική πόλη Σόσι για τη διοργάνωση των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2014.

Όπως συμβαίνει κάθε φορά, αρχικό ενδιαφέρον για τους Αγώνες του 2016 έδειξαν πάρα πολλές χώρες, οι οποίες δεν υπέβαλαν τελικά αίτηση. Από αυτές, η Ινδία, η Ιταλία και ο Καναδάς (ο οποίος θα φιλοξενήσει τους χειμερινούς αγώνες του 2010) αποφάσισαν να περιμένουν μέχρι το 2020, η Ταϊλάνδη αποφάσισε να διεκδικήσει άλλους αθλητικούς αγώνες (πιο κοντά στις δυνατότητές της ίσως), ενώ άλλες (όπως η Αργεντινή και η Νότιος Αφρική) αποχώρησαν από την διεκδίκηση χωρίς καμιά δικαιολογία. Η Τουρκία, η οποία έχει διεκδικήσει 4 συνεχόμενες ολυμπιάδες (όλες ανεπιτυχώς!), αποφάσισε να μην επαναλάβει τις προσπάθειές της (και μάλλον ορθά αποφάσισε). Τα δε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εκεί που σχεδίαζαν μια δυναμική υποψηφιότητα με το Ντουμπάι, εντέλει δεν υπέβαλαν καν αίτηση (αν και οι λόγοι δεν ξεκαθαρίστηκαν, πολλοί αναφέρθηκαν στην υποψηφιότητα της γειτονικής Ντόχα). Το Ναϊρόμπι της Κένυας αποχώρησε επίσης από την κούρσα, όταν η κυβέρνηση της χώρας ανακοίνωσε ότι «δεν ήταν ο κατάλληλος καιρός» (με την παρούσα κατάσταση της οικονομίας της, ίσως να μην είναι καν η κατάλληλη χιλιετία).

Η πρώτη φάση

Η διαδικασία της επιλογής για το 2016 άρχισε επίσημα τον Μάιο του 2007 και το πρώτο βήμα για τις ενδιαφερόμενες χώρες ήταν να υποβάλουν την αίτησή τους στην ΔΟΕ μέχρι τις 14 επόμενου Σεπτέμβριου. Επτά πόλεις τότε υπέβαλαν τις αντίστοιχες αιτήσεις και έγιναν έτσι «αιτούμενες πόλεις» (applicant cities). Αυτές ήταν: Η Μαδρίτη (Ισπανία), το Μπακού (Αζερμπαϊτζάν), η Ντόχα (Κατάρ), η Πράγα (Τσεχία), το Ρίο Ντε Τζανέιρο (Βραζιλία), το Σικάγο (ΗΠΑ) και το Τόκυο (Ιαπωνία).

Η επιλογή της πόλης που υποβάλλεται από κάθε χώρα ως υποψήφια αποτελεί από μόνη της μια μάχη, εφόσον μόνο μια πόλη από κάθε χώρα δικαιούται να διεκδικήσει τους αγώνες. Έτσι η κάθε η εθνική Ολυμπιακή Επιτροπή έχει το καθήκον να επιλέξει την πόλη που έχει πιο μεγάλη πιθανότητα να φέρει τους αγώνες στη χώρα της. Κατ’ αυτόν τον τρόπο το Τόκυο επιλέγηκε εις βάρος της Σαππόρο και της Φουκουόκα, το Σικάγο «εκτόπησε» την Φιλαδέλφεια, το Σαν Φραγκίσκο, το Λος Άντζελες και το Χιούστον, ενώ το Ρίο Ντε Τζανέιρο επιλέχθηκε αντί του Σάο Πάολο (λόγω κάποιας εμπειρίας του Ρίο στη διοργάνωση διεθνών αγώνων).

Παλιότερα, ο αριθμός των πόλεων (χωρών) που υπέβαλλαν υποψηφιότητα πολύ σπάνια υπερέ-βαινε τις τέσσερις και έτσι η επιλογή της πόλης ήταν μια σχετικά άμεση διαδικασία (σε κάθε ψηφοφορία αποκλειόταν η πόλη με τις λιγότερες ψήφους και η διαδικασία συνεχιζόταν μέχρι μια πόλη να συγκεντρώσει περισσότερους από το 50% των ψήφων της ΔΟΕ). Μετά τις προβληματικές Ολυμπιάδες του 1972, 1976 και 1980 (όπου οι διοργανώτριες πόλεις τρομοκρατήθηκαν, χρεοκόπησαν ή μποϊκοταρίστηκαν), το ενδιαφέρον για τους ολυμπιακούς αγώνες είχε πέσει τόσο πολύ που το 1984 μόνο μία πόλη υπέβαλε υποψηφιότητα. Με την τεράστια διοργανωτική (και οικονομική) επι-τυχία όμως των αγώνων του Λος Άντζελες, η κατάσταση ανατράπηκε με αποτέλεσμα η ΔΟΕ να λαμβάνει μέχρι και 10 υποψηφιότητες για κάθε διοργάνωση. Έτσι αναγκάστηκε πρόσφατα να τροποποιήσει τους κανονισμούς της, ούτως ώστε να μπορεί να μειωθεί ο αριθμός των πόλεων που εισέρχονται στην τελική ψηφοφορία.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι αιτούμενες πόλεις για το 2016 έπρεπε μέχρι τις 14 Ιανουαρίου 2008 να υποβάλουν απαντήσεις σε μια λίστα από 25 ερωτήσεις, στις οποίες θα βαθμολογούνταν. Στις 4 Ιουνίου 2008 τρεις από τις εφτά αιτούμενες πόλεις αποκλείστηκαν και έτσι στην κούρσα απέμειναν πλέον το Τόκυο (8.3), η Μαδρίτη (8.1), το Σικάγο (7.0) και το Ρίο (6.4), πλέον ονομαζόμενες ως «υποψήφιες πόλεις» (candidate cities).

Από τις αποκλεισθέντες πόλεις η Ντόχα αποτέλεσε την μεγαλύτερη έκπληξη, εφόσον είχε πάρει μεγαλύτερη βαθμολογία (6.9) από το Ρίο, που επιλέχτηκε. Τα κύρια μειονεκτήματα της Ντόχα ήταν το μικρό της μέγεθος, η έλλειψη των αναγκαίων εγκαταστάσεων και οι καιρικές συνθήκες, οι οποίες θα καθιστούσαν αναγκαίο οι Αγώνες να γίνουν σε περίοδο που δεν επιθυμούσε η ΔΟΕ. Η Πράγα, η οποία βαθμολογήθηκε με 5.3 από τη ΔΟΕ, είχε επίσης το μειονέκτημα της έλλειψης εγκαταστάσεων και επιπρόσθετα την μη επαρκή υποστήριξη των Τσέχων σε αυτή της την διεκδίκηση (είχε δημοτικότητα ίση μόνο με 50% του πληθυσμού). Ο αποκλεισμός του Μπακού δεν ήταν και τόσο μεγάλη έκπληξη, εφόσον το Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται σε περιοχή που χαρακτηρίζεται από πάγιες πολιτικές συγκρούσεις και επιπρόσθετα συνορεύει με το Ιράν. Άλλοι αρνητικοί παράγοντες ήταν ο υποανάπτυκτος τουρισμός της χώρας και η ανυπαρξία καταλλήλων αθλητικών εγκαταστάσεων.

Οι φιναλίστριες πόλεις

Από τις τέσσερις πλέον υποψήφιες πόλεις, το Τόκυο είναι η μόνη που έχει προηγούμενη εμπειρία, έχοντας φιλοξενήσει επιτυχώς τους Ολυμπιακούς αγώνες του 1964. Το ότι η Ιαπωνία έχει επίσης φιλοξενήσει τους χειμερινούς Ολυμπιακούς το 1972 (Σαππόρο) και το 1998 (Ναγκανό), όπως και το Μουντιάλ του 2002, συνηγορούν επίσης υπέρ της υποψηφιότητάς του Τόκυο. Παρόλα αυτά (και παρά το γεγονός ότι φέρει την ψηλότερη βαθμολογία από όλες τις υποψήφιες πόλεις), έχει το μειονέκτημα ότι η δεν υποστηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τους Ιάπωνες (με μόλις 56% υποστήριξη, έχει το χαμηλότερο ποσοστό από όλες τις φιναλίστριες!)

Η Μαδρίτη έχει πολλές φορές θέσει υποψηφιότητα για τους αγώνες, με την τελευταία φορά να ήταν για αυτούς του 2012, οπότε και θα διεξαχθούν τελικά στο Λονδίνο. Ο δήμαρχος της πόλης εξέπληξε τους πάντες ανακοινώνοντας αμέσως μετά την αποτυχία του 2012 ότι θα διεκδικούσε τους επόμενους αγώνες, αρχίζοντας από εκείνη την στιγμή! Στα μεγάλα ατού της Ισπανίας είναι η πολύ επιτυχημένη διοργάνωση το 1992 (Βαρκελώνη), οι άριστες εγκαταστάσεις της Μαδρίτης και το ψηλό ποσοστό υποστήριξης της υποψηφιότητας από τους Ισπανούς. Αρνητικό παράγοντα αποτελεί το γεγονός ότι οι Αγώνες του 2012 θα γίνουν επίσης στην Ευρώπη και το ότι οι Αγώνες δεν συνηθίζεται να διεξάγονται στην ίδια ήπειρο για δύο συνεχόμενες διοργανώσεις (η τελευταία φορά που έγινε αυτό ήταν το 1952, όταν δηλαδή το Ελσίνκι ακολούθησε το Λονδίνο). Αν και η ΔΟΕ έχει δηλώσει ότι επιλέγει πόλεις και όχι ηπείρους, εν τούτοις οι αποφάσεις της τα τελευταία 50 χρόνια συνηγορούν κατά αυτής της θέσης.

Το Σικάγο έχει μια περίεργη σχέση με τους Ολυμπιακούς Αγώνες, έχοντας κερδίσει την διοργάνωσή τους το 1904, μόνο για να τους παραχωρήσει στο Σαιντ Λούις αμέσως μετά. Το Σαιντ Λούις τους διοργάνωσε τότε στα πλαίσια της Παγκόσμιας Έκθεσης (η οποία ήταν τότε πολύ πιο δημοφιλής θεσμός από τους νεοσύστατους αγώνες) και το αποτέλεσμα ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Σαιντ Λούις να διαρκέσουν πέντε ολόκληρους μήνες και η διοργάνωση του 1904 (η Τρίτη Σύγχρονη Ολυμπιάδα) να μείνει στην ιστορία ως μία από τις χειρότερες όλων των εποχών.

Στα υπέρ της υποψηφιότητας του Σικάγο για το 2016 περιλαμβάνονται το έξοχό του επικοινωνιακό σύστημα, οι υπάρχουσες αθλητικές του εγκα-ταστάσεις, η παράδοσή του στον αθλητισμό, η κεντρική του τοποθεσία και η ωρολογιακή του ζώνη. Αρνητικό παράγοντα αποτελούν η φιλοπόλεμη πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, κάτι το οποίο αντιβαίνει στο Ολυμπιακό Πνεύμα. Κάποιες άλλες μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ ΗΠΑ και ΔΟΕ σίγουρα δε διευκολύνουν την κατάσταση.

Όπως συμβαίνει πολλές φορές και στα κινηματογραφικά βραβεία Όσκαρ, έτσι και στην διεκδίκηση των Ολυμπιακών αγώνων, υπάρχει πάντοτε και μια υποψηφιότητα του στυλ «η υποψηφιότητά από μόνη της είναι για σένα βραβείο» (π.χ. της 13άχρονης Νεοζηλανδής Keisha Castle-Hughes για το Βραβείο Α’ Γυναικείου Ρόλου το 2002 και της 23χρονης Κολομβιανής Catalina Sandino Moreno για το αντίστοιχο βραβείο του 2004). Για το 2004 αυτή η πόλη ήταν το Μπουένος Άιρες (λόγω της τότε ανάπτυξης της Αργεντινής), ενώ για το 2008 ήταν η Κωνσταντινούπολη (λόγω της επιμονής της Τουρκίας). Για το 2016 αυτή η πόλη φαίνεται να είναι το Ρίο. Στην περίπτωση που κερδίσει την διοργάνωση θα είναι η πρώτη φορά που οι αγώνες θα γίνονται στην Νότιο Αμερική (οι προσπάθειές το 1936, 1940, 2004 και 2012 έπεσαν στο κενό). Ο ενθουσιασμός και η θέληση των κατοίκων και της κυβέρνησης φαίνονται να αποτελούν τα κυριότερα ατού της υποψηφιότητας, ενώ η οικονομική κατάσταση της Βραζιλίας και η ανυπαρξία ή η ακαταλληλότητα των εγκαταστάσεων στο Ρίο αποτελούν τα πιο σοβαρά μειονεκτήματα. Αν και η πόλη πρόσφατα φιλοξένησε επιτυχώς τους 15ους Παναμερικανικούς Αγώνες, η εικόνα της τριτοκοσμικής χώρας θα είναι δύσκολο να αναιρεθεί, αν και η ΔΟΕ έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι ενθαρρύνονται από αυτήν υποψηφιότητες από αναπτυσσόμενες χώρες ή από περιοχές που δεν έχουν ακόμη διοργανώσει τους Αγώνες – δεδομένου ότι τηρούν τα απαραίτητα πρότυπα.

Το αποτέλεσμα;

Είναι δύσκολο κανείς να προβλέψει ποιας πόλης ο δήμαρχος έχει τις περισσότερες πιθανότητες να αποχωρήσει τον Οκτώβρη από την Κοπεγχάγη αφήνοντας όλους τους άλλους αποσβολωμένους να κοιτάζουν το κενό (ό,τι έπαθε δηλαδή η Μελίνα Μερκούρη το 1989 που έχασε η Αθήνα τους Ολυμπιακούς από την Ατλάντα). Η μάχη πάντως φαίνεται ότι θα παιχτεί μεταξύ του Τόκυο και της Μαδρίτης. Το Ρίο μπορεί να ελπίζει μόνον αν ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος αποδυναμώσει τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Ισπανία σε βαθμό που δεν θα μπορούν να διοργανώσουν τους Αγώνες. Από την άλλη μεριά, το Σικάγο μετά από το σκάνδαλο του Salt Lake City (όπου μέλη της ΔΟΕ παραδέχθηκαν δωροδοκία από τους Αμερικάνους) και το ανεκδιήγητο φιάσκο των Αγώνων της Atlanta (η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη θα έστησε τότε ολόκληρο γλέντι στα ουράνια), δεν βλέπει Αγώνες ούτε με το μικροσκόπιο. Η Ιαπωνία και η Ισπανία έχουν το προβάδισμα της επιτυχούς διοργάνωσης μιας ή περισσότερων Ολυμπιάδων και τις άρτιές τους αθλητικές εγκαταστάσεις (με την Ιαπωνία να προηγείται και στα δύο). Το ότι οι Αγώνες το 2012 και το 2014 θα γίνουν στην Ευρώπη επίσης συνηγορούν υπέρ του Τόκυο και είναι άρα πολύ πιθανόν το 2016 οι Αγώνες να γίνουν και πάλι σε μια Ασιατική πρωτεύουσα.