Γράφει: Χριστόδουλος Χριστοδούλου

Δύσκολο το εγχείρημα του κ. Σταυράκη

Μόνο θετικά σχόλια, και ορθώς, απέσπασε η εξαγγελθείσα από τον Υπουργό Οικονομικών κ. Χαρίλαο Σταυράκη πρόθεση, να προχωρήσει σε περικοπές μη παραγωγικών δαπανών, συμποσουμένων σε 250 εκατομμύρια ευρώ κατά το τρέχον έτος. Καθώς γίνεται αντιληπτό, αλλά και όπως ο ίδιος ο Υπουργός Οικονομικών έχει ξεκαθαρίσει, οι περικοπές αυτές θα αφορούν κυρίως σε λειτουργικές δαπάνες, υπερβολικές ή αχρείαστες, στους τομείς των υπερωριών, των ταξιδιών των υπαλλήλων στο εξωτερικό, την μετάκληση ξένων εμπειρογνωμόνων και άλλα. Η αλήθεια είναι ότι η πρόθεση του Υπουργού εδράζεται σε αιτιολογημένη βάση. Πολύ περισσότερο που η χώρα μας, μαζί με όλες τις άλλες χώρες του πλανήτη, βιώνει τα δυσμενή επακόλουθα της διεθνούς οικονομικής κρίσης, έστω και αν στην περίπτωσή μας δεν είναι τα χειρότερα και τα πλέον οδυνηρά.

Είναι, όντως, μια σοβαρή πρόκληση για κάθε κυβέρνηση, και ιδιαίτερα για κάθε Υπουργό Οικονομικών, η εξάλειψη ή, τουλάχιστον, ο μεγαλύτερος δυνατός περιορισμός των αχρείαστων ή μή παραγωγικών δημόσιων δαπανών. Η πρόκληση αυτή καθίσταται πολύ πιο άμεση και μεγάλη σε περιόδους κάμψης ή υποχώρησης της οικονομίας, όπως η σημερινή. Όμως το εγχείρημα δεν είναι ούτε εύκολο, ούτε απλό. Όλοι όσοι θητεύσαμε για αρκετές δεκαετίες σε διάφορες θέσεις και αξιώματα στον κρατικό τομέα γνωρίζουμε ότι η υπερβολή, που ξεπερνά τα όρια της σπατάλης, αποτελεί πολλές φορές πραγματικό γεγονός καθόσον αφορά στις δημόσιες δαπάνες. Χωρίς να μηδενίζουμε την προσφορά και την ευσυνειδησία της μεγάλης πλειοψηφίας των κρατικών υπαλλήλων, η εμπειρία που αποκομίσαμε επιβεβαιώνει, δυστυχώς, την κοινή αντίληψη ότι δεν υπάρχει η αναγκαία φειδώ και το επιβαλλόμενο αίσθημα λιτότητας και περισυλλογής στον κρατικό τομέα. Λείπει από πολλούς η συνείδηση της ευθύνης έναντι του κοινωνικού συνόλου και του απλού πολίτη, από τα ισχνά εισοδήματα των οποίων αντλούνται τα έσοδα για να συντηρείται η πολυδάπανη κρατική μηχανή.

Οι δαπάνες, χρόνο με τον χρόνο, αυξάνονται, ενώ ταυτόχρονα μεγεθύνονται και οι ανάγκες για συνακόλουθη αύξηση των εσόδων, βασικά υπό μορφή φόρων και τελών, ώστε να ανταποκρίνεται το κράτος στις διαρκώς πολλαπλασιαζόμενες υποχρεώσεις του. Και ο απλός υπάλληλος, ως μια ατομική περίπτωση ή ως μια απλή μονάδα, απεκδύεται της ευθύνης ή ακόμη και της δυνατότητας να ανακόψει αυτή την ξέφρενη κούρσα της αύξησης των δαπανών και της συνεπαγόμενης αύξησης των κοινωνικά επαχθών κρατικών εσόδων.

Αλλά και οι εκάστοτε κυβερνήσεις, είτε γιατί οι προϊστάμενοι Υπουργοί είναι άπειροι είτε γιατί δεν διαθέτουν χρόνο είτε γιατί έχουν την ψευδαίσθηση ότι με την αύξηση των δαπανών μπορούν να παραγάγουν έργο, αποφεύγουν να εγκύψουν με την δέουσα σοβαρότητα και αποφασιστικότητα στο πολύ σοβαρό αυτό θέμα. Εξάλλου, το διευθυντικό επίπεδο της κρατικής υπηρεσίας συντηρεί την ανεπιθύμητη και επιζήμια για τα δημόσια οικονομικά και την εν γένει οικονομία αυτή κατάσταση, είτε για λόγους που άπτονται της αύξησης των δυνατοτήτων του να ικανοποιεί αιτήματα, χωρίς να τα αξιολογεί με αντικειμενικότητα και σε βάθος, είτε γιατί δεν επιθυμεί να γίνεται δυσάρεστο και αντιδημοφιλές.

Το μέγα ερώτημα που προκύπτει είναι αν έχει μελετήσει με προσοχή το σοβαρό αυτό θέμα, προτού προβεί στην σχετική δημόσια εξαγγελία, ο κ. Χαρίλαος Σταυράκης, για περικοπές μη παραγωγικών κρατικών δαπανών ύψους 250 εκατομμυρίων ευρώ. Και, ακόμη, αν έχει σταθμίσει τις δυνατότητες που υπάρχουν και τις δυσχέρειες που δυνητικά ανακύπτουν. Γιατί παρόμοιες προθέσεις ή εξαγγελίες από μέρους Υπουργών Οικονομικών ή ακόμη και Προέδρων της Δημοκρατίας είχαμε και στο παρελθόν. Και, γεγονός είναι, ότι ποτέ δεν επιτεύχθηκε μείωση των δαπανών. Υπήρξε, απλώς, σε μερικές περιπτώσεις, συγκράτηση του ρυθμού αύξησης των αντιπαραγωγικών δαπανών.

Όμως, για να είναι στοιχειωδώς επιτυχές το εγχείρημα του κ. Σταυράκη και αν όχι να περικόψει κατά 250 εκ. Ευρώ ή και λιγότερα, τουλάχιστον να μειώσει ή δραστικά να εξουδετερώσει την αύξηση των προαναφερθεισών δαπανών, θα πρέπει να υπάρξει συλλογική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και αποφασιστική στήριξη του ιδίου του Προέδρου της Δημοκρατίας. Θα πρέπει, ακόμη, να επιστρατευθούν οι Γενικοί Διευθυντές και οι Διευθυντές Τμημάτων και Υπηρεσιών και να συνεργασθούν ειλικρινά και με ζήλο για την υλοποίηση της απόφασης. Θα πρέπει, προσθέτως, να συγκεκριμενοποιηθούν με ποσοστά ή ποσά οι περικοπές από τα κονδύλια που θα επιλεγούν.

Οπωσδήποτε, αν ο Υπουργός Οικονομικών επιχειρήσει με σθένος και αποφασιστικότητα να υλοποιήσει την εξαγγελία του και να επιτύχει έστω και μερικώς τον στόχο του, θα πρόκειται περί αξιόλογου επιτεύγματος. Και, ασφαλώς, θα έχει την υποστήριξη και την επιδοκιμασία μας.

 

Ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου είναι πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου