EΝ ΣΥΝΤΟΜΙΑ: Οικονομία

ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Πρόσφατες έρευνες οικονομολόγων προβλέπουν ότι η αμερικανική οικονομική κρίση θα φτάσει στο τέλος της τον ερχόμενο Οκτώβριο. Ωστόσο η αυξανόμενη ανεργία συνεπάγεται ότι η ανάκαμψη αυτή δεν θα είναι τόσο δυνατή όσο αρχικά αναμενόταν. Σύμφωνα με τις απόψεις αυτών που ερωτήθηκαν η βελτίωση θα γίνει εμφανής το επόμενο τρίμηνο, αλλά τόσο η οικονομική μεγέθυνση όσο και το ποσοστό ανεργίας θα παραμείνουν σε χαμηλότερα επίπεδα από τα αντίστοιχα περσινά. Στις ίδιες έρευνες αναφέρεται και το πόσο έχουν βοηθήσει οι προσπάθειες της Fed και της Ουάσινγκτον στο να τονωθούν οι χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες είχαν να αντιμε-τωπίσουν την χειρότερή τους δοκιμασία εδώ και μισό αιώνα.

Όσον αφορά στο παρόν, η αγορά ακινήτων δείχνει σημάδια σταθεροποίησης, αλλά η καταναλωτική εμπιστοσύνη παραμένει σε χαμηλά επίπεδα λόγω της έξαρσης της ανεργίας. Αν και είναι εμφανής η σταθεροποίηση που παρατηρείται στην οικονομία του θείου Σαμ, οι οικονομολόγοι επιμένουν ότι η ανάκαμψη που αναμένεται θα είναι σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από αυτές που ακολούθησαν οικονομικές κρίσεις στο παρελθόν. Συγκεκριμένα αναμένουν ότι η οικονομία θα έχει μείωση του της τάξης του 1.8% από τον Απρίλη μέχρι τον Ιούνη και ότι μετά θα εμφανίσει μεγέθυνση της τάξης του 0.7% τους επόμενους μήνες, που μπορεί να φθάσει και το 1.8%. Η καταναλωτική ζήτηση, η οποία αποτελεί το 70% του αμερικανικού ΑΕΠ, μπορεί να μειωθεί μέχρι κατά 0.4%, σε σύγκριση με 1.3% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη. Οι αγορές αναμένεται να αυξηθούν κατά 2.1% τον επόμενο χρόνο.

Τα σημάδια της αμερικανικής ανάκαμψης εμφανίζονται τον ίδιο καιρό που παρατηρείται και εξομάλυνση της χειρότερης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που έχει παρατηρηθεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εφόσον τον περασμένο Μάιο ο γερμανικός δείκτης επενδυτικής εμπιστοσύνης ανήλθε στο ψηλότερό του σημείο εδώ και αρκετό καιρό, ενώ στην Ιαπωνία για πρώτη φορά οι οικονομικές προβλέψεις αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω. Κατά πολλούς αυτή η άνοδος του ηθικού προήλθε από τις κινήσεις των νομισματικών και των δημοσιονομικών αρχών στις αντίστοιχες χώρες.

Ωστόσο οι πωλήσεις σπιτιών στις ΗΠΑ (υπενθυμίζεται ότι η κρίση προήλθε από την αγορά ακινήτων) είναι πολύ πιθανόν να φτάσουν στο κατώτατό τους όριο μέχρι το τέλος του έτους και ότι η μείωση στις τιμές μπορεί να συνεχιστεί ακόμα και μετά το 2010. Οι μισθοί εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά 4.5 εκ. το 2009, σπρώχνοντας το ποσοστό ανεργίας στο 9.8%, ενώ το 2008 ήταν μόνο 9%. Τα επιχειρηματικά κέρδη αναμένεται να μειωθούν κατά 16%. Το κόστος ζωής αναμένεται να μειωθεί και η παραγωγικότητα να αυξηθεί, ενώ ο πληθωρισμός θα περιοριστεί και η ανεργία θα ανεβαίνει. Τα επιτόκια θα διατηρηθούν από την Fed σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Ο πιο φιλόδοξος σχεδιασμός που έχει γίνει για την βιωσιμότητα της γεωργίας-κτηνοτροφίας στην Κύπρο είναι το Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης. Πέρα από αυτό, έχουν γίνει και κάποιες μελέτες που ασχολούνται εν μέρει ή εξολοκλήρου με αυτό. Κάποιες προσφέρουν αρκετά καλές εισηγήσεις, ειδικά όσον αφορά στο πού πρέπει να εστιαστεί η προσπάθεια. Άλλες είναι εμπειρικές και σε αυτές φαίνεται ότι αν και η παραγωγικότητα του τομέα αυξάνεται, υπάρχουν σοβαρά προβλήματα ανταγωνιστικότητας (που χειροτέρεψαν μετά το Ευρώ) υψηλού μέσου κόστους, ενώ οι κρατικές ενισχύσεις δεν είναι αποδοτικές. Για την θετική επίδραση της γεωργίας στην υπόλοιπη οικονομία, κάτι που είναι πολύ σημαντικό, δεν έχει γίνει καμία έρευνα.

Μια από τις πρόσφατες μελέτες είναι και αυτή του Παπαδαυίδ Γ. Μετά από την περιγραφή των κύριων προβλημάτων και πραγματικοτήτων της κυπριακής γεωργίας, αναφέρεται στους στρατηγικούς στόχους του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης και σε άλλες επωφελείς ενέργειες προς αυτήν την κατεύθυνση (όπως την γεωργική έρευνα). Κάνει εμπειρική ανάλυση για τις εξαγωγές πατατών, αμπελιών και εσπεριδοειδών (χωρίς να εξηγεί ωστόσο τα αποτελέσματα) και καταλήγει με πολύ συγκεκριμένες εισηγήσεις για την επιβίωση και ανάπτυξη του τομέα της γεωργίας στην Κύπρο. Θα ήταν χρήσιμο να γίνουν περισσότερες εμπειρικές μελέτες σε αυτό τον τομέα οι οποίες να εστιάζονται σε ορθή ανάλυση εμπειρικών αποτελεσμάτων παρά σε χλιαρές εκτιμήσεις.

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Πρόσφατη έρευνα του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσπάθησε να μετρήσει το κοινωνικό κόστος από την χρήση αυτοκινήτων στην Κύπρο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, όπως στις περισσότερες πόλεις του κόσμου, έτσι και στην Κύπρο η χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων επιφέρει σοβαρές οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, το κόστος των οποίων επωμίζεται κατά κανόνα ολόκληρη η κοινωνία. Στην μελέτη αυτή, με βάση υπολογισμούς του συνολικού κοινωνικού κόστους στα κυπριακά αστικά κέντρα, συζητήθηκαν κάποιες δυνατότητες παρεμβάσεων του κράτους ώστε να διορθωθεί αυτή η οικονομική και περιβαλλοντική αστοχία.

Είναι φανερή η ανάγκη για ανάπτυξη ενός σύγχρονου και εκτεταμένου συστήματος δημόσιων συγκοινωνιών, σε συνδυασμό με άλλες παρεμβάσεις με στόχο την αποθάρρυνση της χρήσης αυτοκινήτων εντός πόλεων. Σε δεύτερο στάδιο, μπορεί να εξεταστεί αν είναι οικονομικά βιώσιμη η επιβολή διοδίων στις μετακινήσεις στις πόλεις, της τάξης του ενός Ευρώ ανά χιλιόμετρο κατά τις ώρες αιχμής, ώστε να αποθαρρυνθεί περαιτέρω η χρήση αυτοκινήτων στα αστικά κέντρα και να χρηματοδοτηθεί η επέκταση των δημόσιων μεταφορικών μέσων.

Επειδή ένα μέρος του κοινωνικού κόστους εξαρτάται άμεσα από τις ποσότητες καυσίμων που καταναλώνονται, θα ήταν επίσης σκόπιμη η επιβολή ενός περιβαλλοντικού φόρου στα καύσιμα της τάξης των 10 σεντς ανά λίτρο, σε συνδυασμό με αλλαγή της φορολόγησης των οχημάτων ώστε τόσο ο φόρος κατανάλωσης όσο και τα τέλη κυκλοφορίας να εξαρτώνται αποκλειστικά από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Οι πιθανές επιπτώσεις στις χαμηλές εισοδηματικές τάξεις θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με κατάλληλη επιδοματική πολιτική.

Επιπρόσθετα, πρέπει να τονιστεί ότι τα παλαιότερα αυτοκίνητα, ακόμα και ηλικίας λίγων ετών, προξενούν σαφώς υψηλότερο περιβαλλοντικό κόστος από ό,τι τα πιο σύγχρονα οχήματα. Έτσι, αφενός είναι μεγάλη η χρησιμότητα των κινήτρων για απόσυρση παλαιών αυτοκινήτων και, αφετέρου, είναι λανθασμένη η έμμεση ενθάρρυνση της αγοράς μεταχειρισμένων οχημάτων. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί είτε η επιβολή «περιβαλλοντικού φόρου» επιπλέον του φόρου κατανάλωσης που καταβάλλεται με την αγορά ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου, είτε η θέσπιση βαθμιαία αυξανόμενων τελών κυκλοφορίας ανάλογα με την ηλικία του οχήματος.

ΔΙΑΨΕΥΔΕΙ Η FIAT ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ 18.000 ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ OPEL

Κάτω από 10,000 θέσεις εργασίας στην OPEL ανακοίνωσε πρόσφατα η FIAT ότι θα περικοπούν, στην περίπτωση που αγοράσει από την General Motors την εταιρία καθώς και την βρετανική Vauxhall. Η ανακοίνωση αυτή έγινε λίγο πριν αρχίσει από την γερμανική κυ-βέρνηση η εξέταση των προσφορών. Εκτός από την FIAT, για την OPEL ενδιαφέρονται η καναδική Magna και η βελγική RHJ International.

H FIAT, όπως έχει μεταφέρει το BBC, έχει ανακοινώσει επίσης ότι οι αναφορές για περικοπή μέχρι και 18,000 θέσεων εργασίας στην Γερμανία (όπου 25,000 άνθρωποι εργάζονται για την OPEL) είναι «εντελώς αβάσιμες».

Οικονομικοί αναλυτές θεωρούν ότι η FIAT έχει το «προβάδισμα» στις διαπραγματεύσεις, ωστόσο γερμανοί πολιτικοί υποστηρίζουν την προσφορά της Magna, η οποία έχει ανακοινώσει πως σκοπεύει να κρατήσει ανοιχτά όλα τα εργοστάσια της εταιρίας στη Γερμανία.