Γράφει: Σάββας Ιακωβίδης
Από το παρελθόν στο Μέλλον: Η τουρκική στοχοθεσία πριν από την εισβολή
Ανέκαθεν οι Τούρκοι επιδίδονται σε μιαν αδίστακτη προβολή των στόχων τους. Και ανέκαθεν οι Έλληνες υποφέρουν από μιαν ανίατη αδυναμία κατανόησης, ανάλυσης και αντιμετώπισης της τουρκικής επιθετικότητας. Αποτέλεσμα: Η βαθιά άγνοια και η χρόνια υποτίμηση του Τούρκου εχθρού οδηγεί σε ήττες, εθνικούς ακρωτηριασμούς και εδαφικές συρρικνώσεις. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1974 δεν ήταν αποτέλεσμα απλώς του χουντικού πραξικοπήματος κατά του Προέδρου και Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Το πραξικόπημα ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι των τουρκικών, μακράς πνοής στοχοθεσιών να ξεχειλίσει.
Τρία τουρκικά έγγραφα, μέσα στην πληθώρα πολλών άλλων, είναι ενδεικτικά της τουρκικής στοχοθεσίας. Τα δύο πρώτα έγγραφα είναι οι γνωστές (ή έπρεπε να είναι γνωστές και να μελετηθούν σε βάθος) Εκθέσεις Νιχάτ Ερήμ προς τον Τούρκο πρωθυπουργό Ατνάν Μεντερές. Η πρώτη φέρει ημ. 24/11/1956 και η δεύτερη ημ. 22/12/1956. Ο Ερήμ είναι ξεκάθαρος στις εισηγήσεις του: «Για να επιτύχουμε (…) την επίτευξη της προσαρτήσεως της Κύπρου στην Τουρκία, ή αν δεν επιτευχθεί αυτή, της διχοτομήσεως της Κύπρου, πρέπει να επιμείνουμε και επί των ακολούθων στοιχείων», μεταξύ των οποίων είναι: «Πρέπει να τεθεί διάταξη στο σύνταγμα Ράντκλιφ κατά την οποία Τούρκοι και Ρωμηοί, και αν θέλουν και οι Άγγλοι, να είναι ελεύθεροι απ’ έξω να έλθουν και να εγκατασταθούν στην μεγαλόνησο (…). Πρέπει να συλλέξουμε τις καλύτερες δυνατές πληροφορίες περί των Κυπρίων της Τουρκίας και γενικώς των ευρισκομένων εκτός της Κύπρου (προφανώς για περίπτωση εποικισμού της νήσου)». Επίσης ο Ερήμ υπογραμμίζει την «ανάγκη η στρατιωτική ισχύς της νήσου να βρίσκεται σε στιβαρά και ανώτερα χέρια, προς προάσπιση των συμφερόντων και της ασφάλειας της Τουρκίας». Ο Ερήμ επιμένει συνεχώς στην διχοτόμηση και παρατηρεί πως «στην ασφάλεια της περιοχής, που θα παραχωρηθεί στους Έλληνες της Κύπρου, θα πρέπει να συμμετέχει και η Τουρκία, καθότι θα σχετίζεται προς την ασφάλεια της Τουρκίας και της Εγγύς Ανατολής». (Ν. Σαρρή: «Η άλλη πλευρά». Τ. 2ος. Διπλωματική χρονογραφία του διαμελισμού της Κύπρου με βάση τουρκικές πληγές. Βιβλίο Α’ [1955-193] Ι σελ. 274-291 Εκδόσεις Γραμμή, Αθήνα, 1982).
Μετά το ξέσπασμα των συγκρούσεων ανάμεσα στους Έλληνες και τους Τούρκους της Κύπρου, τον Δεκέμβριο του 1963 στο γραφείο του τότε αντιπροέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Φαζίλ Κιουτσιούκ, βρέθηκε ένα έγγραφο, ημ. 14/9/1963, το οποίο φέρει την υπογραφή του Κιουτσιούκ και του Ραούφ Ντενκτάς και προδιέγραφε τις ενέργειες στις οποίες η τ/κ μειοψηφία θα προέβαινε αν ο Μακάριος επιχειρούσε αναθεώρηση του Συντάγματος με τα 13 σημεία. Οι δύο Τ/κ ηγέτες ανέφεραν: «Στην περίπτωση που οι Έλληνες καταγγείλουν επίσημα το σύνταγμα ή προσπαθήσουν να το αναθεωρήσουν, πράγμα που για μας είναι το ίδιο, η τουρκική κοινότητα θα πάρει τη μοίρα της στα χέρια της και θα εγκαθιδρύσει μια Τουρκική Δημοκρατία εκτός των Συμφωνιών Ζυρίχης, σύμφωνα με το αξίωμα «πάσσαλος πασσάλω εκκρούεται» (…). Είναι θεμελιώδες να συμφωνήσουμε προηγουμένως με την μητέρα πατρίδα σε μια γραμμή δράσης, που θα βασίζεται απόλυτα σε ένα λεπτομερειακό σχέδιο (…)». Αυτό προέβλεπε αύξηση των Τούρκων του νησιού «με την είσοδο δήθεν τουριστών από την Τουρκία». Και βεβαίως, όπως προεκτιμούσαν Κιουτσιούκ και Ντενκτάς, «μέχρι τότε, οι Έλληνες θα μας δώσουν πολλές ευκαιρίες… με τη συμπεριφορά τους» (Γ. Μηνά: «Η εθνική αυτοματαίωση του Ελληνισμού στην Κύπρο. Ιστορική επισκόπηση 1959-1974», τ. Α’, σελ. 178-194 Εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2007 και, Σπ. Παπαγεωργίου: «Τα κρίσιμα ντοκουμέντα» τ. Α΄).
Τα σημάδια της επερχόμενης καταστροφής ήταν έγκαιρα ορατά σε όσους ήθελαν να τα αναγνωρίσουν, να τα μελετήσουν και να αντιδράσουν κατάλληλα. Άλλοτε, όπως και σήμερα, οι Τούρκοι βροντοφωνάζουν τις επόμενες ενέργειές τους εναντίον της Κύπρου. Όπως και προ 50ετίας, προ 40ετίας και όπως σήμερα, η ηγεσία της νήσου ούτε ακούει ούτε καταλαβαίνει ούτε ξέρει τι να κάνει.