Μπορεί ο Γολγοθάς των παγκυπρίων εξετάσεων για τους μαθητές να έχει περάσει (τουλάχιστον για όσους εξασφάλισαν θέση) αλλά τα δεινά των γονέων τους φαίνεται ότι μόλις τώρα αρχίζουν. Το ετήσιο οικονομικό κόστος των προπτυχιακών σπουδών στην Κύπρο μπορεί να φτάσει σε πολύ ψηλά επίπεδα για τους φοιτητές των ιδιωτικών πανεπιστημίων, οι οποίοι δεν διαμένουν με τους γονείς τους κατά την διάρκεια των σπουδών τους. Όπως αναμένεται την μερίδα του λέοντος στο κόστος ζωής των φοιτητών φέρουν τα δίδακτρα (όπου καταβάλλονται) και τα έξοδα διαμονής (σε αυτούς που δεν έχουν την ευκαιρία/όρεξη να τρώνε το φαγητό της μαμάς και κατά τα φοιτητικά τους χρόνια). Τα ετήσια δίδακτρα στα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα υπερβούν φέτος τις 8.000 ευρώ (για πρώτο πτυχίο), ενώ τα έξοδα διαμονής κυμαίνονται σε 400-550 ευρώ μηνιαίως. Το συνολικό ετήσιο κόστος ζωής εξαρτάται από τον κάθε φοιτητή και μπορεί να φτάσει τα 1.000 ευρώ μηνιαίως. Κρατικές και ιδιωτικές χορηγίες/υπο-τροφίες μπορούν να χρυσώσουν σε κάποιο βαθμό το χάπι.

Δίδακτρα

Βάσει πρόσφατης έρευνας σχεδόν δύο στους τρεις φοιτητές των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίζουν ότι η ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να είναι δωρεάν, ενώ οι υπόλοιποι θεωρούν ότι τα δίδακτρα σπουδών είναι αποδεκτά -δεδομένου ότι παρέχονται στους φοιτητές υποτροφίες και δάνεια. Μεγαλύτερο παράπονο όσον αφορά στο κόστος των διδάκτρων φέρεται να υπάρχει στην Ελλάδα, εφόσον περισσότεροι από εννέα στους δέκα Έλληνες φοιτητές -το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση- πιστεύουν ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται δωρεάν προς όλους. Την ίδια θέση εκφράζουν και περισσότεροι από οκτώ στους δέκα Κυπρίους και τα ίδια ποσοστά παρουσιάζονται και στην Δανία, την Φιλανδία, την Μάλτα και την Σλοβενία. Πόσο ψηλά είναι όμως τα δίδακτρα στην Κύπρο;

Εκ πρώτης όψεως δεν είναι και τόσο απαγορευτικά, τουλάχιστον στα κρατικά ιδρύματα. Στο Πανεπιστήμιο Κύπρου τα ετήσια δίδακτρα ανέρχονται σε 3.418 ευρώ για τους Κύπριους προπτυχιακούς φοιτητές -τα οποία καταβάλλονται από το κράτος. Το ίδιο κόστος φέρουν και οι φοιτητές που εγγράφονται από κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ για τους φοιτητές που προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ το κονδύλι διπλασιάζεται. Τα συνολικά δίδακτρα των προγραμμάτων μάστερ είναι 5.125 ευρώ για τα προγράμματα που προσφέρονται στην ελληνική γλώσσα.

Ωστόσο το μεταπτυχιακό πρόγραμμα μάστερ στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (MBA), το οποίο προσφέ-ρεται στα Αγγλικά, κοστίζει ακριβώς το διπλάσιο (10.300 ευρώ), ενώ για την απόκτηση διδακτορικού τίτλου τα δίδακτρα καθορίζονται ως εξής: 250 ΛΚ (428 ευρώ) ανά μάθημα για την περίοδο διδασκαλίας, 500 ΛΚ (854 ευρώ) ανά εξάμηνο για την περίοδο έρευνας, και 100 ΛΚ (171 ευρώ) ανά εξάμηνο για την περίοδο συγγραφής της διατριβής. Στο ίδιο επίπεδο φαίνονται να κυμαίνονται και τα δίδακτρα του νεοσύστατου Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΤΕΠΑΚ).

Αυτά όσον αφορά στα κρατικά πανεπιστήμια.

Όπως αναμενόταν, στις ανώτατες εκπαιδευτικές σχολές του ιδιωτικού τομέα -και ιδιαίτερα στα τρία ιδιωτικά πανεπιστήμια- το κόστος είναι μεγαλύτερο. Για το Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας τα ετήσια δίδακτρα για τα προπτυχιακά προγράμματα για το ακαδημαϊκό έτος 2009-2010 (βάσει της επίσημης ιστοσελίδας του) υπολογίζονται σε 8.400 ευρώ για τους Κύπριους και τους πολίτες κρατών μελών της ΕΕ και 8.550 ευρώ για τους υπόλοιπους. Όσον αφορά στα μεταπτυχιακά προγράμματα, τα συνολικά δίδακτρα (για ολόκληρο το πρόγραμμα) κυμαίνονται σε 10.170-13.156 ευρώ για τους Κυπρίους/πολίτες ΕΕ και σε 11.880-13.386 ευρώ για τους φοιτητές από άλλες χώρες. Κάποιες επιπρόσθετες χρεώσεις υπολογίζονται από το πανεπιστήμιο σε μέχρι 226 ευρώ για Κυπρίους/ΕΕ και σε 887 ευρώ για τους διεθνείς φοιτητές (τα 400 από τα 887 ευρώ αποτελούν εγγύηση η οποία επιστρέφεται κατά την ολοκλήρωση των σπουδών).

Τα ετήσια δίδακτρα για τα προπτυχιακά προγράμματα του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΕΠΚ) υπολογίζονται για φέτος επίσης σε 8.400 ευρώ για Κυπρίους/ΕΕ, όπως αναφέρεται στην επίσημη του ιστοσελίδα. Σημειώνεται ότι τα δίδακτρα εξαρτώνται από τον συνολικό αριθμό μαθημάτων (courses) που επιλέγονται σε κάθε έτος. Για τα μεταπτυχιακά προγράμματα τα δίδακτρα ορίζονται σε 891 ευρώ σε κάθε μάθημα (course) και δεδομένου ότι τα μεταπτυχιακά προγράμματα περιλαμβάνουν συνήθως 10 courses, το συνολικό κόστος μπορεί να υπολογιστεί περί των 9.000 ευρώ. Τα ετήσια δίδακτρα για το πρόγραμμα MBA υπολογίστηκαν από το πανεπιστήμιο ως 5,490 Ευρώ και το χαμηλό του κόστος σε σχέση με τα υπόλοιπα μεταπτυχιακά προγράμματα πιθανόν να οφείλεται στο ότι περιλαμβάνει σαφώς λιγότερες διδακτικές μονάδες (credits). Επιπρόσθετες χρεώσεις υπολογίζονται σε 130-156 ευρώ, ενώ τα αναμενόμενα δίδακτρα μαζί με τις επιπρόσθετες χρεώσεις για τους διεθνείς προπτυχιακούς φοιτητές υπολογίζονται από το πανεπιστήμιο σε 9.454 ευρώ.

Για το Πανεπιστήμιο Frederick, το τρίτο μεγαλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο της ελεύθερης Κύπρου, τα ετήσια δίδακτρα υπολογίζονται σε 8.100 ευρώ τόσο για τους προπτυχιακούς, όσο και για τους μεταπτυχιακούς φοιτητές (εφόσον βάσει της ιστοσελίδας του αντιστοιχεί και στα δύο προγράμ-ματα ίσος αριθμός credits για κάθε ακαδημαϊκό έτος). Όσο για τα ιδιωτικά κολλέγια, βάσει της ιστοσελίδας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα δίδακτρα για τις ιδιωτικές σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο κυμαίνονται σε 2.500-6.000 ευρώ περίπου ανά ακαδημαϊκό έτος. Δεδομένων των διδάκτρων όπως αναγράφονται στις ιστοσελίδες των ιδιωτικών πανεπιστημίων όμως, είτε τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν περιλαμβάνονται σε αυτή την εκτίμηση, είτε οι πληροφορίες που αναγράφονται στην συγκεκριμένη ιστοσελίδα χρήζουν σοβαρής αναθεώρησης. Για την απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος τα δίδακτρα κυμαίνονται από 8,000 έως 14.500 ευρώ (αυτές οι εκτιμήσεις πιθανόν να αφορούν στο συνολικό κόστος του προγράμματος και όχι μόνο για ένα χρόνο).

Κόστος διαβίωσης

Το κόστος σπουδών ωστόσο περιλαμβάνει εκτός από τα δίδακτρα και το κόστος διαβίωσης. Αν και στην Κύπρο λόγω των μικρών αποστάσεων πολλοί φοιτητές διαμένουν με τους γονείς τους (ακόμα και αν το πανεπιστήμιο/κολλέγιο τους είναι σε διαφορετική πόλη) υπάρχει και το κόστος διατροφής, όπως και το κόστος εκπαιδευτικών υλικών, χώρια το «επίδομα διασκέδασης» -τα έξοδα παραστάσεως των Κυπρίων φοιτητών). Από πληροφορίες που περιέχονται στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Κύπρου, το κόστος διαβίωσης εξαρτάται από τον τρόπο ζωής και τους διαθέσιμους πόρους του κάθε φοιτητή. Ωστόσο, τα υπολογιζόμενα έξοδα διαβίωσης στην Λευκωσία για τον μέσο φοιτητή υπολογίζονται μεταξύ 700 με 1000 ευρώ μηνιαίως, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων ενοικίου.

Όσον αφορά ειδικά το ενοίκιο (που για τους φοιτητές που δεν μένουν με τους γονείς τους αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων τους), κυμαίνεται από 400 μέχρι και 550 ευρώ σε όσους δεν έχουν την τύχη να διαμένουν σε φοιτητική εστία, όπου το κόστος είναι σημαντικά μειωμένο. Ενδεικτικά και πάλι με βάσει πληροφορίες από το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το ενοίκιο για διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου κυμαίνεται μεταξύ 400 και 500 ευρώ μηνιαίως, των δύο υπνοδωματίων κυμαίνεται μεταξύ 480 και 600 ευρώ μηνιαίως, ενώ το ενοίκιο για διαμέρισμα τριών υπνοδωματίων μεταξύ 600 και 770 ευρώ μηνιαίως.

Κατά την ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Πανεπιστήμιου Κύπρου το μηνιαίο ενοίκιο σε επιπλωμένα διαμερίσματα κυμαίνεται σε 450 και 550 ευρώ μηνιαίως και δεν περιλαμβάνει τους λογαριασμούς νερού, ηλεκτρισμού και τηλεφώνου. Σύμφωνα με την ίδια πηγή πληροφοριών, φαίνεται ότι το μέσο ετήσιο κόστος για διαμονή (περιλαμβάνοντας σαφώς και αυτούς που διαμένουν σε φοιτητικές εστίες) υπολογίζεται σε 2.500-3.000 ευρώ ανά ακαδημαϊκό έτος. Τα υπόλοιπα προσωπικά έξοδα του κάθε φοιτητή υπολογίζονται σε 2000-2500 για διατροφή και 400-500 για βιβλία και άλλο διδακτικό εξοπλισμό. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου το συνολικό κόστος διαβίωσης κυμαίνεται σε 4.900-6.000 ευρώ ανά ακαδημαϊκό έτος.

Αν λάβει άρα κανείς υπόψη ότι τα ετήσια δίδακτρα (χωρίς επιπλέον χρεώσεις) στα ιδιωτικά πανε-πιστήμια υπολογίζονται σε 8.400 ευρώ και το κόστος ζωής ενός φοιτητή μπορεί να φτάσει τα 6.000 (βάσει του ΕΠΚ), η ρήτρα για τους γονείς μπορεί να είναι 14.400 ευρώ για το πρώτο έτος μόνο. Αν ληφθεί υπόψη και το υπολογιζόμενο κόστος διαβίωσης στην Λευκωσία (σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Κύπρου), το κονδύλι τότε ανεβαίνει στα 18.000 ευρώ, ακόμα και αν ο φοιτητής/φοιτήτρια επιστρέφει το καλοκαίρι στο πατρικό του/της. Άρα επιπλέον έξοδα/χρεώσεις μπορούν να ανεβάσουν το κόστος σε 20.000 ευρώ!

Χορηγίες/Υποτροφίες

Μέρος αυτών των εξόδων μπορούν να καλύπτονται από διάφορες χορηγίες, κυρίως από τον δημόσιο τομέα. Στις οικογένειες προπτυχιακών και μεταπτυχιακών Κυπρίων φοιτητών που καταβάλλουν δίδακτρα σε αναγνωρισμένα προγράμματα τριτο-βάθμιας εκπαίδευσης χορηγείται κρατική επιχορήγηση ύψους 1.500 ΛΚ (2.563 ευρώ). Οι οικογένειες φοιτητών που δεν χρειάζεται να καταβάλλουν δίδακτρα λαμβάνουν κρατική επιχορήγηση ύψους 1.000 ΛΚ (1.709 ευρώ). Η επιχορήγηση προσαυξάνεται κατά 500 ΛΚ (854 ευρώ) εάν ο φοιτητής /σπουδαστής προέρχεται από πολύτεκνη οικογέ-νεια. Οι αριστούχοι φοιτητές του Πανεπιστημίου Κύπρου και άλλων σχολών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν, επίσης, να λάβουν σημαντική οικονομική στήριξη από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών ή άλλους οργανισμούς. Στην ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση προσφέρονται υποτροφίες σε επιτόπιους αριστούχους φοιτητές που εισάγονται στα σχετικά ιδρύματα, ενώ επιχορηγήσεις καταβάλλονται από τα ιδρύματα σε φοιτητές με εξαιρετικές ακαδημαϊκές ή αθλητικές επιδόσεις κατά την διάρκεια των σπουδών τους, καθώς και σε φοιτητές που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα.