Γράφει: Ειδικός Συνεργάτης

Πιέσεις από παντού: Το χρονικό της επιστροφής μας στην γωνιά

Το πάθος με το οποίο η πλευρά μας διακηρύσσει την πρόθεσή της να προβεί σε οδυνηρές παραχωρήσεις χάριν μιας γρήγορης λύσης έχει προκαλέσει ευχάριστους συνειρμούς στους παράγοντες εκείνους που επηρεάζονται από την αγγλοσαξωνική σχολή σκέψης στο κυπριακό. Υπό το φως αυτής της εξέλιξης, ο Πρόεδρος Χριστόφιας και άλλα κυβερνητικά στελέχη με δηλώσεις τους έχουν εκφράσει επανειλημμένα την άποψη ότι έχουν «βγάλει την Κύπρο από την γωνιά». Μέχρι εδώ όλα καλά. Τα προβλήματα ξεκινούν όταν οι ξένοι προχωρούν από τα χαμόγελα στα λόγια (και στα έργα). Είναι φανερό ότι αντιλαμβάνονται την στάση του Προέδρου ως αδυναμία και προδιάθεση υποχωρητικότητας, ενώ ασκούν συντονισμένα πιέσεις προς την πλευρά μας εδώ και αρκετούς μήνες. Στόχος είναι να μεταφέρουν το βάρος των προσπαθειών τους στην αποκόμιση κερδών υπέρ της Τουρκίας και εις βάρος της Κύπρου. Ας ρίξουμε μια ματιά στο χρονικό αυτού του κύματος έξωθεν πιέσεων.

22/4: Καρλ Μπιλντ, κτύπημα πρώτο. Τον περασμένο Απρίλιο ο Υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας επισκέφθηκε την Κύπρο, υπό την ιδιότητα του επικεφαλής της διπλωματίας του κράτους που θα αναλάμβανε οσονούπω την προεδρία της ΕΕ. Ευρισκόμενος εδώ επιδόθηκε στο γνωστό τροπάριο του κόστους της μη λύσης, αφήνοντας να νοηθεί ότι θα πρέπει να αποδεκτούμε ό,τι προκύψει από τις διαπραγματεύσεις. Όταν δε ρωτήθηκε για το κατά πόσον η σουηδική προεδρία θα επιδιώξει την εφαρμογή του πρόσθετου Πρωτοκόλλου της συμφωνίας της Άγκυρας και, επομένως, την διάνοιξη των αεροδρομίων και των λιμανιών της Τουρκίας για την Κυπριακή Δημοκρατία, ο κ. Μπιλντ ένιψε τας χείρας του υπενθυμίζοντας την πολυπλοκότητα του θέματος και λέγοντας ότι «δεν είναι στο χέρι του».

15/6: Η εκδίκηση του «παραπλανηθέντος» Φερχόιγκεν. Είναι γνωστή η φιλοτουρκική στάση της Γραμματείας Διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο κυπριακό. Η στάση αυτή έχει τις ρίζες της στην περίοδο κατά την οποία επικεφαλής της ήταν ο κ. Γκίντερ Φερχόιγκεν, νυν Αντιπρόεδρος της Επιτροπής. Όπως αναφέραμε στο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου, ο Γερμανός Επίτροπος «μέσα σε δύο μέρες παρουσίας του στην Κύπρο πρόλαβε να αποφύγει να πάρει θέση για την κατοχή, να μας χαρακτηρίσει ‘τυχερούς’ επειδή μπορούμε να πάμε στα τουρκοκρατούμενα σπίτια μας σαν επισκέπτες, να ζητήσει την επαναφορά του σχεδίου Ανάν και να χαρακτηρίσει τον Ταλάτ ‘πρόεδρο’». Επιχείρησε δε να απαλλάξει την Τουρκία από το «βαρίδι» της Κύπρου σε σχέση με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, με το εξής αιτιολογικό: «Η κυβέρνηση της Τουρκίας το 2004 προσυπέγραψε το σχέδιο λύσης των Ηνωμένων Εθνών (…), όπως το είχε προσυπογράψει και η πλειοψηφία των Τουρκοκυπρίων. Συνεπώς, δεν μπορούμε να ρίξουμε το φταίξιμο στην διαδικασία ένταξης και στις ενταξιακές συνομιλίες». Κατά λέξη, δηλαδή, η επιχειρηματολογία της Τουρκίας.

25/6: Η «μπηχτή» του Μπαρόζο. Σε αντίθεση με τον αντιπρόεδρο της Επιτροπής, ο Πρόεδρός της ήταν πιο εγκρατής και συμβατός με το «πολιτικώς ορθόν» κατά την εδώ επίσκεψή του. Εν τούτοις, δεν έλειψαν τα συνήθη υπονοούμενα προς την πλευρά μας, αλλά και το «χαΐδεμα» της Άγκυρας. Συγκεκριμένα, μετά την συνάντησή του με τον Πρόεδρο Χριστόφια, ο κ. Μπαρόζο (του οποίου την επανεκλογή η Κύπρος υπερψήφισε) διαβεβαίωσε για την πρόθεσή του να συνδράμει τις προσπάθειες των δύο ηγετών για την εξεύρεση λύσης. Υπενθύμισε δε τα περί «κυπριακής λύσης» (επινόηση Χριστόφια), περιορίζοντας τον ρόλο της ΕΕ σε καθαρά επικουρικό και υποβαθμίζοντας την ανάγκη συμβατότητας της λύσης με το Κοινοτικό Κεκτημένο, του οποίου υποτίθεται ότι η Επιτροπή είναι θεματοφύλακας. Αναμάσησε επίσης τα περί «τελευταίας ευκαιρίας» στο κυπριακό. Ακολούθως, προσφωνώντας την Βουλή των Αντιπροσώπων, εξαπέλυσε και μια συγκεκαλυμμένη «βόμβα», λέγοντας κατά λέξη: «Το παρελθόν δεν μπορεί να ξεχαστεί και ούτε πρέπει, αλλά δεν πρέπει να σταθεί εμπόδιο στην πρόοδο. Μπορεί το παρελθόν να έχει ψήφο, αλλά δεν μπορεί να έχει βέτο». Με αυτά τα λόγια προφανώς θέλησε να δηλώσει έμμεσα την αντίθεσή του με την προοπτική παρεμπόδισης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας από την Κύπρο. Εάν όντως αυτό υπονοούσε, η τοποθέτησή του περί ανάγκης εφαρμογής του πρόσθετου Πρωτοκόλλου καθίσταται κενή περιεχομένου, από την στιγμή που δεν είναι διατεθειμένος να ευλογήσει την όποια κύρωση επί της Τουρκίας σε περίπτωση μη εφαρμογής του.

30/6: Αμερικανικά χέρια δεν αγγίζουν την Άγκυρα. «Δεν θεωρώ ότι είναι πολύ εποικοδομητικό για τις ΗΠΑ να ασκήσουν πίεση επί οποιουδήποτε σε αυτό το σημείο. (…) Η Τουρκία θέλει να δει μια δίκαιη και διαρκή διευθέτηση στο κυπριακό (…) και παρέχει στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μεχμέτ Αλί Ταλάτ τον χώρο να διαπραγματευτεί με καλή πίστη». Αυτά τα αφοπλιστικά δήλωσε μεταξύ άλλων ο Βοηθός Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάθιου Μπράιζα σε Ελληνοκύπριους δημοσιογράφους, μετά την συνάντησή του με τον Πρόεδρο Χριστόφια, όταν ρωτήθηκε για το κατά πόσον οι ΗΠΑ προτίθενται να ασκήσουν πίεση στην Τουρκία. Με άλλα λόγια, ρητά οι ΗΠΑ παραδέχονται ότι δεν πρόκειται να κουνήσουν το δαχτυλάκι τους προς Άγκυρα μεριά για υποχωρήσεις στο κυπριακό. Και αφού οι Αμερικανοί επείγονται για κλείσιμο του κυπριακού, ποιος θα «πληρώσει τη νύφη»; Η απάντηση αυτή δόθηκε αμέσως από τον ίδιο. Σε ερώτηση σχετικά με τις παραβιάσεις των κυπριακών θαλασσών από την Τουρκία με αφορμή τις έρευνες για πετρέλαιο, ο Αμερικανός αξιωματούχος τις χαρακτήρισε «εμπορική διαμάχη». Δήλωσε δε ότι αυτό που πρωτίστως ενδιαφέρει τις ΗΠΑ είναι να βεβαιωθούν ότι «αυτή η ευκαιρία για λύση δεν θα χαθεί για κανέναν παράγοντα, είτε νομική ή εμπορική διαμάχη, είτε πολιτικό, είτε μια απλή παρεξήγηση». Με άλλα λόγια, έριξε το μπαλάκι στην Κυπριακή Δημοκρατία, από την οποία ζητεί εμμέσως πλην σαφώς να αναστείλει τον σχεδιασμό της για εκμετάλλευση των ενεργειακών της πόρων, για το χατίρι της Άγκυρας.

21/7: Καρλ Μπιλντ, κτύπημα δεύτερο (και έπεται συνέχεια). Η διασύνδεση των υποχρεώσεων της Τουρκίας απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία με τον κανονισμό για το απευθείας εμπόριο με τα κατεχόμενα, αλλά και η υποβάθμιση του κυπριακού σε διακοινοτική διαφορά από τον Υπουργό Εξωτερικών της προεδρεύουσας Σουηδίας δεν ήταν τόσο πρωτότυπες αναφορές ώστε να ξενίσουν την πολιτική μας ηγεσία. Το ίδιο ισχύει και για την μη αναφορά σε τουρκική εισβολή και κατοχή. Άλλωστε ο μιθριδατισμός τον οποίο έχουμε υποστεί σε ορισμένα θέματα αρχών, μας έχει εξοπλίσει με την απαιτούμενη ανοσία. Το να δηλώνει όμως ένας ξένος αξιωματούχος (και δη της ΕΕ) ότι την ευθύνη για την σημερινή κατάσταση στην Κύπρο φέρει αποκλειστικά η χούντα των Αθηνών που διενήργησε το πραξικόπημα, διακόπτοντας τους χρονοδείκτες της ιστορίας στην 15η Ιουλίου 1974, δεν λέγεται συχνά από επίσημα, ξένα χείλη. Λέχθηκε και αυτό από τον κ. Μπίλντ, κατά την παρουσία του στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Καλώς η Κυβέρνηση αντέδρασε έντονα, θέλοντας να υποδείξει στον κ. Μπιλντ τα όρια της ανοχής μας σε τέτοιου είδους αναφορές. Μήπως όμως θα έπρεπε να προβεί και στην αυτοκριτική της, από την στιγμή που ο ίδιος ο Πρόεδρος Χριστόφιας, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ πέρυσι τέτοια εποχή, εξίσωνε τις «παρεμβάσεις» των δύο εγγυητριών δυνάμεων; Ακόμη και αν όψιμα ο Πρόεδρος διαχώρησε το πραξικόπημα της Χούντας από την τουρκική εισβολή, λέγοντας ότι η Ελλάδα καταδίκασε το πραξικόπημα ενώ η Τουρκία δεν προέβη σε αντίστοιχη ενέργεια για την εισβολή, το μήνυμα της ανοχής μας σε τέτοιου είδους δόλιες εξομοιώσεις είχε ήδη σταλεί προς τους ξένους καλοθελητές.

7/8:Δεν μας έφταναν όλα τ’ άλλα… Οι προαναφερθέντες «καλοθελητές» μας έχουν συνηθίσει σε μεροληπτικές τοποθετήσεις προς όφελος της Τουρκίας. Όχι όμως και ο Ρώσος Πρωθυπουργός (πρώην Πρόεδρος) Βλαντιμίρ Πούτιν. Γενικά οι σχέσεις μας με την Ρωσική Ομοσπονδία υπήρξαν, επί των ημερών του και στα δύο αξιώματα, εξαίρετες. Βέβαια το να υποστηρίζει ένας Ρώσος Πρωθυπουργός, μετά από συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του, ότι η Ρωσία θα προσπαθήσει να συνεργαστεί «και με τις δύο χώρες» στην Κύπρο, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως σφάλμα. Άλλωστε στην ιστοσελίδα της Ρωσικής Κυβέρνησης έγινε η απαιτούμενη διόρθωση, ενώ ο Ρώσος Πρέσβης στην Λευκωσία μίλησε για «διαστρεβλώσεις». Το να λέει όμως ο Ρώσος Πρωθυπουργός ότι η χώρα του υποστηρίζει το σχέδιο Ανάν, το οποίο οι Ελληνοκύπριοι απέρριψαν συλλήβδην, την στιγμή μάλιστα που η ίδια η Ρωσία είχε καταψηφίσει την λαύρα κατά των Ελληνοκυπρίων έκθεση του κ. Ανάν αμέσως μετά το δημοψήφισμα, αυτό πάει πολύ. Οι ευθύνες της κυπριακής διπλωματίας είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς. Παρεπιπτόντως, γιατί στην επίσκεψή του στην Ρωσία τον Νοέμβρη, ο κ. Χριστόφιας δεν συναντήθηκε τελικά με τον κ. Πούτιν; Ποιοι είναι οι πραγματικοί λόγοι αυτής της ματαίωσης; Αν οι πληροφορίες μας ευσταθούν, τότε μιλάμε για σοβαρότατο διπλωματικό ατόπημα. Από κυπριακής πλευράς.

Στην καταγραφή των περιστατικών στα πλαίσια του ενορχηστρωμένου καταιγισμού πιέσεων εις βάρος της Κύπρου από την άνοιξη μέχρι σήμερα δεν περιλάβαμε τις από καιρού εις καιρόν δηλώσεις του λαλίστατου Ύπατου Αρμοστή της Βρετανίας κ. Μίλετ. Δεν περιλάβαμε επίσης τις αναφορές του ανεκδιήγητου κ. Ντάουνερ σε σύναξη Ελληνοκυπρίων, με τις οποίες εκσφενδόνιζε απειλές κατά των προσφύγων, καλώντας τους να «ξεχάσουν τα σπίτια τους» αν απορρίψουν το επερχόμενο σχέδιο λύσης, ενώ τόνιζε αλαζονικά ότι οι εγγυήσεις θα παραμείνουν γιατί τις επιθυμεί η Τουρκία. Αναφορές τις οποίες αρνήθηκε ο ίδιος, η πληροφόρησή μας όμως, η οποία είναι κάτι παραπάνω από διασταυρωμένη, τον διαψεύδει. Τα περιστατικά είναι πολλά και παρουσιάζουν χρονική αλληλουχία. Σε κάθε περίπτωση, μπορούν να στηρίξουν ικανοποιητικά την υπόθεση ότι δεν πρόκειται για συμπτώσεις, αλλά για μια καλά μελετημένη ομαδική επίθεση εναντίον μας, που αποσκοπεί στην αποενοχοποίηση της Τουρκίας εν όψει Δεκεμβρίου.

Κάπως έτσι επιστρέψαμε στην γωνιά, την έξοδό μας από την οποία είχε διακηρύξει θριαμβευτικά ο κ. Χριστόφιας. Και δυστυχώς, όση καλή πίστη και αν καταλογιστεί στην ηγεσία μας, αδυνατούμε να αντιληφθούμε πώς θα βάλει στην θέση τους όσους εκτός Κύπρου απεργάζονται την νέα μορφή του απορριφθέντος σχεδίου Ανάν. Πολλώ δε μάλλον από την στιγμή που με την στάση της η πλευρά μας ενθαρρύνει αυτήν την εις βάρος μας μονόπλευρη θεώρηση του κυπριακού.