Γράφει: Ελένη Χρίστου , Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου
Η Κοπέλα της Αγκαστίνας, Υαλογραφία στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης
Παρουσίαση
Εταιρία Κυπριακών Σπουδών, έκθεμα μηνός Αυγούστου: “Η Κοπέλα της Αγκαστίνας”, Υαλογραφία στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου"
Επιμέλεια:
Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου, Πρόεδρος ΕΚΣ και
Ελένη Χρίστου, Επιμελήτρια Μουσείου Λαϊκής Τέχνης Κύπρου
Η Εταιρία Κυπριακών Σπουδών παρουσίασε ως έκθεμα του μήνα Αυγούστου μια παραδοσιακή υαλογραφία από την κατεχόμενη Αγκαστίνα Αμμοχώστου και αφιερώνει το δημοσίευμα στην μνήμη των αγνοούμενων της κοινότητας. Η επιλογή της υαλογραφίας αυτής είναι συμβολική, αφού πρόκειται για κειμήλιο που αποκτήθηκε από την Εταιρία πριν από την τουρκική εισβολή, που σκλάβωσε μεταξύ άλλων και την γραφική κοινότητα της Αγκαστίνας τον πικρό εκείνο Αύγουστο του 1974. Τα παραδοσιακά πλινθόκτιστα σπίτια της κοινότητας έχουν κατά ένα μεγάλο μέρος καταστραφεί, ο ναός της Αγ. Παρασκευής έχει μετατραπεί σε τζαμί, ο παλαιός ναός του Αγ. Θεράποντος και το κοιμητήριο έχουν βεβηλωθεί και το εξωκλήσι του Αγ. Γεωργίου έχει κατεδαφιστεί.
Η προσωπογραφία της νεαρής κοπέλας στην υαλογραφία αποπνέει μια αριστοκρατική φινέτσα και μια σπάνια ομορφιά. Το έντονο βλέμμα της κοπέλας μοιάζει να σε ακολουθεί παντού, όπου και αν σταθείς, λες και θέλει να μας θυμίζει διαρκώς ότι περιμένει υπομονετικά να επιστρέψει στις ρίζες της. Η κοπέλα αγκαλιάζει ένα περιστέρι, σύμβολο συνήθως της αγνότητας και της ειρήνης. Το περίεργο είναι ότι ο ζωγράφος δεν παρουσιάζει το περιστέρι λευκό, αλλά χρυσό και μοιάζει σχεδόν μηχανικό, σαν αλλοτινό παιχνίδι μιας πλούσιας παιδίσκης. Ίσως με αυτό τον τρόπο να θέλει να δείξει ότι η κοπέλα ανήκει σε μια πλούσια οικογένεια και έχει αριστοκρατική καταγωγή. Άλλωστε η όλη ενδυμασία της κοπέλας συντείνει σε αυτή την εντύπωση, τόσο το βαθύ μπλε φόρεμα, επενδυμένο με χρυσή λεπτομέρεια και δαντέλα, όσο και το μαργαριταρένιο κολιέ στο λαιμό. Τα μακριά μαύρα μαλλιά της είναι δεμένα με μπλε κορδέλα και φέρουν φρέσκα λουλούδια. Η φρεσκάδα της όλης παρουσίασης ενισχύεται με τα σχηματοποιημένα τριαντάφυλλα που εμφανίζονται στο φόντο. Το φόντο, στο χρώμα του σταχυού μάς θυμίζει τον μεσαρίτικο κάμπο και τους χρυσαφένιους χρωματισμούς στον κάμπο της καλοκαιρινής Αγκαστίνας.
Η ζωγραφική σε γυαλί ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Μεσαορία και κοσμούσε συνήθως το μεγάλο δίχωρο της παραδοσιακής οικίας. Οι υαλογραφίες αγοράζονταν για την προίκα των κοριτσιών από τους γονείς ή δινόταν από τους καλεσμένους ως γαμήλιο δώρο στο ζευγάρι. Στις υαλογραφίες απεικονίζονται θέματα θρησκευτικά, εθνικά, μυθολογικά πρόσωπα και λαϊκοί ήρωες, προσωπογραφίες και οικογενειακές φωτογραφίες, ζώα και πουλιά, καθώς και διάφορα διακοσμητικά θέματα. Η ζωγραφιά αποτυπωνόταν με λαδομπογιά στο πίσω μέρος του επιλεγμένου γυαλιού με τέτοιο τρόπο ώστε να φαίνεται κανονικά η ζωγραφιά στο μπροστινό μέρος του γυαλιού. Οι υαλογραφίες γίνονταν από ανώνυμους λαϊκούς ζωγράφους, οι οποίοι άφηναν τα έργα τους ανυπόγραφα. Ακόμη και οι γνωστοί λαϊκοί Κύπριοι ζωγράφοι, Μιχαήλ Κκάσιαλος και Αδαμάντιος Διαμαντής, είχαν ασχοληθεί με αυτό το είδος, χωρίς να αφήνουν την υπογραφή τους στα έργα τους.
Η Εταιρία Κυπριακών Σπουδών έχει μια μεγάλη συλλογή από υαλογραφίες, δωρεές και αγορές για το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου, η οποία θα παρουσιαστεί σε ειδική έκθεση φέτος το Φθινόπωρο.
Η υαλογραφία με την κοπέλα από την κατεχόμενη Αγκαστίνα εκτίθεται στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου, στην Πλατεία Αρχιεπισκόπου Κυπριανού (εντός του περιβόλου του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου). Πληροφορίες στο τηλέφωνο 22 432578 και στην ιστοσελίδα www.cypriotstudies.org.