Γράφει: Ξενής Ξενοφώντος

Την σιωπή μας, την ανοχή μας, την αξιοπρέπειά μας… για ένα ρουσφέτι!

«Εμέναν κουμπάρε εδιορίσαν την κόρην μου. Έννα τους ψηφίσω». «Εν τους ιξαναψηφίζω. Άμαν τους εζήτησα να διορίσουν την κόρην μου, επαίζαν πελλόν». «Εγώ εννά ψηφίσω τον Τάδε, γιατί βοηθά».

Το φαινόμενο του ρουσφετιού, δηλαδή της χαριστικής εξυπηρέτησης και της παροχής σε κομματικούς φίλους, είναι δυστυχώς βαριά ριζωμένο στην κυπριακή μικροκοινωνία μας. Είναι κάτι που το βιώνουμε από πολύ μικροί και που διαρκεί μέχρι το τέλος της ζωής μας.

Κατά την στρατιωτική τους θητεία, οι πλείστοι πασχίζουν για να εξασφαλίσουν, κυρίως μέσω γνωριμιών των γονέων τους, ένα προνομιούχο πόστο (π.χ. αξιωματικός, οδηγός του διοικητή, επιλοχίας, αλφαμίτης κ.λ.π). Κατά την διάρκεια της φοίτησης, οι περισσότεροι φοιτητές αναμένουν «βοήθεια» για σπίτι, συγκάτοικο, βιβλία και σημειώσεις της σχολής, από τις υφιστάμενες στους χώρους σπουδών τους οργανώσεις (με το αζημιώτο για τους «αλτρουιστές» παραταξιακούς παράγοντες). Στο στάδιο της εξεύρεσης εργασίας, οι πλείστοι προσβλέπουν στο κόμμα ή σε κάποια άλλη γνωριμία για «βοήθεια». Με δεδομένο ότι τα κόμματα ελέγχουν τον δημόσιο τομέα, τους ημικρατικούς οργανισμούς και ενίοτε και τα νομικά πρόσωπα του ιδιωτικού τομέα.

Και η ιστορία συνεχίζεται. Την ώρα των προαγωγών, την ώρα του διορισμού σε κάποιο διοικητικό συμβούλιο κάποιου ημικρατικού οργανισμού, την ώρα της α ή β άδειας, την δύσκολη ώρα κάποιας περιπέτειας υγείας μας ή συγγενικού μας προσώπου. Σε κάθε δύσκολη στιγμή, ο καθένας απευθύνεται στο κόμμα του ή σε κάποιο γνωστό του.

Βεβαίως υπάρχουν και εξαιρέσεις. Κάποιοι με πολύ περισσότερο κόπο από τους υπόλοιπους, πιθανόν να αναδυκνείονται χωρίς κομματικό «κούντημα». Άλλωστε κάποιος πρέπει να «βγάζει την δουλειά» για να μην καταρρέουν πλήρως οι διάφορες υπηρεσίες, όπου κυριαρχούν τα παιδιά επωνύμων και εκλεκτοί των διαφόρων κομμάτων.

Για κάποιους μάλιστα, αυτό το σύστημα δωροληψίας και «κανονίσματος» θεωρείται και φυσιολογικό.

Κι όμως: το ρουσφέτι είναι ίσως η μεγαλύτερη μάστιγα της κυπριακής κοινωνίας μετά την κατοχή της μισής μας πατρίδας. Και είναι μια μάστιγα για την οποία φέρουμε όλοι μας ευθύνη. Από τους κατάλληλους και ακατάλληλους πολιτικούς και κομματικούς αξιωματούχους μέχρι τον κάθε νέο που εκχωρεί την ψυχή και την συνείδησή του για μια «πιο άνετη ζωή».

Από πού κι’ ως πού στοιχειώδη δικαιώματα (όπως δικαιώματα ιατρικής περίθαλψης, πολεοδομικές άδειες κ.λπ.) να μας δίνονται ως χάρη ή ως εξυπηρέτηση; Από πού κι’ ως πού το δικαίωμα της ψήφου και της επιλογής κόμματος ή υποψηφίου, να δίνεται στην βάση όχι των πολιτικών αρχών και ιδεών, αλλά στην βάση του ποιος μας έχει «κανονίσει» και ποιος μας έχει «σάσει»; Από πού κι’ ως πού να εξαρτάται ο διορισμός μας, η προαγωγή μας, η ανέλιξή μας, από το εάν ανήκουμε ή όχι σε ένα κόμμα ή από το εάν γνωρίζουμε ή όχι ένα πολιτικό πρόσωπο;

Δεν πρέπει να εξοργιζόμαστε, αντί να σιωπούμε σχεδόν καθολικά, όταν διορίζονται τα μέλη της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, που σύμφωνα με τον Περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμο είναι το υπεύθυνο όργανο για τους διορισμούς και τις προαγωγές στην δημόσια υπηρεσία, βάσει κομματικών λιστών; Είναι δυνατόν ένα όργανο που πρέπει να είναι και κυρίως να φαίνεται αμερόληπτο να απαρτίζεται από κομματικούς εκλεκτούς; Μπορεί άραγε κάποιος πολίτης που έχει επιλέξει να μην ανήκει μόνιμα σε ένα κόμμα και να ψηφίζει κάθε φορά, ανάλογα με το ποιον κρίνει καλύτερο ότι θα έχει ίση μεταχείριση με έναν δεδηλωμένο κομματικό ανθυποψήφιο; Δεν είναι εξευτελισμός των πολιτικών ηθών οι δηλώσεις ότι εάν δεν δοθούν κάποιες θέσεις και προεδρίες σε Δ.Σ. ημικρατικών οργανισμών, αυτό θα αποτελεί «casus belli» για κάποια κόμματα (ενώ την ίδια ώρα ανέχονται σοβαρά δημοκρατικά ελλείμματα και επικίνδυνες υποχωρήσεις στο κυπριακό); Δεν είναι ντροπή να θεωρείται η μη προεδρία ενός ημικρατικού οργανισμού ως σημαντικότερη από την παραμονή 50,000 εποίκων στην Κύπρο;

Θυμάστε εκείνους τους ανεκδιήγητους εκπρόσωπους των «εκτάκτων» του δημοσίου, που ουσιαστικά μπορεί και να καθόρισαν το εκλογικό αποτέλεσμα, οι οποίοι κατηύθηναν τους συναδέλφους τους στην καταψήφιση του μόνου υποψηφίου που δεν μπορούσε να τους υπόσχεται ανεύθυνα ότι θα διευθετούσε μονιμοποίησή τους κατά παράκαμψη των Νόμων και του Συντάγματος;

Δεν θίγεται η αξιοπρέπειά μας όταν, αντί να πάρουμε κάτι με την αξία μας, με τα προσόντα μας, με «το σπαθί μας» που λέμε στην καθομιλουμένη, αναγκαζόμαστε να εκλιπαρούμε πολλές φορές ανίκανα κομματικά στελέχη;

Δεν αντιλαμβανόμαστε ότι χιλιάδες πανάξιοι Κύπριοι επιστήμονες αναγκάζονται να μείνουν στο εξωτερικό, γιατί εδώ θα πνίγονταν από ένα σύστημα που αναδεικνύει όχι τους άξιους και τους ικανούς, αλλά τους κομματικά υπάκουους και τους έχοντες τις περισσότερες διασυνδέσεις; Δεν εξοργιζόμαστε που φτάνουμε στο σημείο λαμπροί επιστήμονες, που μας κάνουν ουσιαστικά την χάρη να επιστρέψουν στον τόπο που τους γέννησε, πρέπει αντί να μπορούν να επικεντρωθούν στη δουλειά τους να έχουν να αντιμετωπίσουν τους διάφορους «επώνυμους» και βολεμένους του συστήματος;

Δεν αντιλαμβανόμαστε ότι τα όσα απαράδεκτα συμβαίνουν γύρω μας, από τις υποχωρήσεις στο κυπριακό, την διαπλοκή επιχειρηματιών και εταιριών με την εξουσία, τις ελλείψεις στην συγκοινωνία μέχρι την προώθηση της αλόγιστης ανάπτυξης και της καταστροφής του φυσικού μας περιβάλλοντος, είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό προϊόντα της δικής μας σιωπής, της δικής μας ανοχής, της δικής μας αξιοπρέπειας που θυσιά-ζονται για μια εξυπηρέτηση; Δεν αντιλαμβανόμαστε ότι μια τόσο πολύ διαβρωμένη κοινωνία, είναι σχεδόν αδύνατον να διεξάγει και αντικατοχικό ή οποιο-δήποτε άλλο αγώνα;