Γράφει: Κώστας Μόντης

Οικονομική κρίση

του Κώστα Μόντη, νεώτερου

Τον βιοπαλαιστή οικοδόμο υποδέχονται πανηγυρικά η γυναίκα με τα έξι παιδιά του, στην είδηση ότι αφού κατάφερε να υποθηκεύσει ό,τι είχε, δανειζόμενος θα αγόραζε τη μετοχή της Bethlehem Steel. Οι δύσκολες μέρες θα γίνονταν ιστορία! Ο σοφέρ του πλούσιου βιομηχάνου τέντωνε το αυτί του να ακούσει τις ειδήσεις για τυχόν κινήσεις στην χρηματιστηριακή αγορά. Ο υαλοκαθαριστής στο χρηματιστηριακό γραφείο έκανε διάλειμμα να μάθει πώς πήγαινε η αγορά και η πρώην ηθοποιός μετέτρεπε το διαμέρισμά της σε γραφείο πηγμένο από γραφήματα, οικονομικές αναφορές, διαγράμματα. Καθημερινές σκηνές στα μέσα του 1929, λίγο καιρό πριν το μεγάλο κραχ χτυπήσει την πόρτα του αμερικανικού χρηματιστηρίου, προκαλώντας κύματα πανικού στους ανυποψίαστους επενδυτές.

Πάντως όσοι εμφανίστηκαν προνοητικοί κατάφεραν να κερδίσουν. Μια από τις ιστορίες αυτού του τύπου ήταν εκείνη του πατέρα του John F. Kennedy, Joseph Kennedy, ο οποίος πούλησε πριν από το κραχ και έβγαλε εκατομμύρια, καθώς άκουσε τυχαία νεαρούς λούστρους στον δρόμο να σχεδιάζουν πώς θα κερδοσκοπήσουν στην αγορά, εικόνα ενδεικτική της ελαφρότητας που περικύκλωνε το χρηματιστήριο.

Το κραχ της Wall Street είχε τεράστιο αντίκτυπο στην αμερικανική οικονομία και παραμένει μέχρι σήμερα πηγή έντονης ακαδημαϊκής συζήτησης για τις συνέπειές του. Το βασικό ερώτημα είναι αν το κραχ προκάλεσε την ύφεση που ακολούθησε ή αν ήταν απλώς ένα σύμπτωμα της οικονομικής φούσκας που είχε δημιουργηθεί από την πιστωτική μανία.

Η κρίση που διανύουμε σήμερα είναι ένα ακόμα δείγμα των κρίσεων που εμφανίζονται κατά καιρούς στο παγκόσμιο καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα. Οι επιπόλαιες προβλέψεις, η παπαγαλία επιπόλαιων προβλέψεων από μύωπες επενδυτές, οι επιπόλαιες, απελπιστικές και ανούσιες επενδύσεις, η δημιουργία ψεύτικων αναγκών, η προσπάθεια πραγματοποίησης των αναγκών αυτών, η υπερ-παραγωγή και η αναπόφευκτη κατάρρευση είναι συγγενείς στο όλο σύστημα. Κατά τον Αλεξάντερ Μπέρκμαν αυτό που οι οικονομολόγοι στο καπιταλιστικό σύστημα ονομάζουν υπερπαραγωγή είναι ακριβώς η υπό-κατανάλωση. Δηλαδή ο καπιταλισμός εμποδίζοντας μεγάλο αριθμό ανθρώπων από το να εκπληρώσουν τις ανάγκες τους, υπονομεύει τις ίδιες του τις αγορές.

Κλεισμένοι μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα κάθε λύση που προωθείται από «ειδικούς» οικονομολόγους και κυβερνήσεις παραμένει λύση μέσα στο πλαίσιο του καπιταλισμού. Δεν θα είναι λύση για όλους, αλλά για τους λίγους. Οι χρηματικές εγγυήσεις στις τράπεζες δείχνουν ποιών τα συμφέροντα εξυπηρετούν τα κράτη, αλλά και ακόμα την επιπολαιότητα της υποστήριξης αυτών στην ελεύθερη αγορά. Των λίγων αυτών, που μαζί με τους «ειδικούς» που βρίσκουν τις «λύσεις» και μας βγάζουν από την «κρίση». Γιατί πολύ απλά ο καπιταλισμός είναι για τους λίγους. Είναι το σύστημα που οι λίγοι υπέρ-ικανοποιούνται και με την υπέρ-διαφήμιση της υπέρ-ικανοποίησής τους, υπέρ-ονειρεύονται την υπέρ-ικανοποίηση οι πολλοί.