Γράφει: Χριστίνα Ιωάννου

Τέλος για Τσεχία, αρχή για Σουηδία στο τιμόνι της ΕΕ: Μετά την τρικυμία η νηνεμία (;)

«Αρχή άνδρα δείκνυσι» έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι και σίγουρα στην περίπτωση της Τσεχίας η Αρχή έδειξε πολλά. Τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων, η τσεχική προεδρία υπέπεσε σε λανθασμένους χειρισμούς. Με λίγα λόγια, τα κύρια συστατικά μιας θυελλώδους και τρικυμιώδους εξαμηνίας ήταν τα εξής: Λίγο η απειρία της ηγεσίας της χώρας σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής, λίγο η εσωτερική αστάθεια και λίγο η ευρύτερη χρηματοπιστωτική κρίση, έφτιαξαν ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ». Για να μην ξεχάσουμε και τον παροιμιώδη ευρωσκεπτικισμό του Τσέχου προέδρου Βάτσλαβ Κλάους. Εκ των υστέρων, οι χειρισμοί της τσεχικής προεδρίας έγιναν παράδειγμα προς αποφυγήν.

Με το πέσιμο της αυλαίας, η τσεχική «παράσταση» έχει πλέον αφήσει στο πέρασμά της κακές, ως επί το πλείστον, εντυπώσεις. Πολλοί είναι αυτοί που ποντάρουν πλέον τα χαρτιά τους στην φαινομενικά πολύ πιο έμπειρη Σουηδία. Θα τα καταφέρει όμως η τελευταία να σώσει την «παρτίδα», δηλαδή να βοηθήσει την ΕΕ να αντιμετωπίσει τους πολλαπλούς κλυδωνισμούς που την ταλανίζουν; Σίγουρα αυτό θα είμαστε σε θέση να το κρίνουμε οριστικά εν ευθέτω χρόνο. Τι λένε όμως οι «Πυθίες»;

Ο βαρύς απολογισμός της Τσεχικής Προεδρίας: Λάθη, γκάφες και… περίτεχνα έργα

Σίγουρα κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι η Τσεχία ανέλαβε την εναλλασσόμενη εξαμηνιαία προεδρία της ΕΕ, τον περασμένο Ιανουάριο, με τους χειρότερους οιωνούς. Με το καλημέρα, η Πράγα καλείτο να διαχειριστεί την μεσανατολική κρίση, με την εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα, καθώς και το μείζον θέμα της ενεργειακής κρίσης, με την διαμάχη μεταξύ Ρωσίας-Ουκρανίας για την τιμή του φυσικού αερίου να κορυφώνεται. Και όλα αυτά, μεσούσης μιας βαθιάς οικονομικής και δημοσιονομικής κρίσης που ταλαιπωρούσε και συνεχίζει βέβαια να ταλαιπωρεί τα κράτη ανά το παγκόσμιο.

Οι προκλήσεις ήσαν προφανώς πολλαπλές για τους άπειρους σε θέματα Ευρωπαϊκών πολιτικών χειρισμών, Τσέχους, που ταυτόχρονα ελέω και ενός όχι ιδιαίτερα δημοκρατικού παρελθόντος ούτε και εξαιρετικά έμπειροι σε θέματα εσωτερικών πολιτικών χειρισμών θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν. Η συνταγή αυτή ήταν σχεδόν σίγουρο ότι κάθε άλλο παρά πολλά υποσχόμενη θα μπορούσε να αποδειχτεί.

Σαν να μην έφταναν αυτά, οι καθ’ όλα «ιδιόρρυθμες» συμπεριφορές του Βάτσλαβ Κλάους και οι αιφνιδιαστικές κινήσεις «ματ» προκάλεσαν τα αισθήματα των Ευρωπαίων τεχνοκρατών, δημιουργώντας αναστάτωση στους κόλπους της ΕΕ. Πριν ακόμα παραλάβει την σκυτάλη της προεδρίας από τον Νικολά Σαρκοζί, ο Κλάους άφησε άπαντες «στήλη άλατος» με την ιδιόμορφη απόφασή του να προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο, καταγγέλλοντας την Συνθήκη της Λισαβόνας για ασυμβατότητα με το Τσεχικό Σύνταγμα. Και ενώ καθ’ όλη την διάρκεια της προεδρίας η σημαία της ΕΕ δεν κυμάτισε ποτέ στο κάστρο της Πράγας, την έδρα του Τσέχου Προέδρου, αφού ο ίδιος δεν το επέτρεψε, στην έδρα των Ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, στις Βρυξέλλες, ένα εξεζητημένου γούστου έργο τέχνης, «κοσμούσε» την είσοδο του κτιρίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το περίτεχνο αυτό κατασκεύασμα, που σκοπό είχε να διακωμωδίσει, με ένα ομολογουμένως εκκεντρικό τρόπο, τα διάφορα κατά την γνώμη του «καλλιτέχνη» στερεότυπα στα 27 κράτη μέλη, δεν άφησε κανέναν ανενόχλητο, καθότι τα πλείστα κράτη το θεώρησαν άκρως προσβλητικό.

Οι γκάφες ολκής από μέρους της Τσεχίας είχαν και συνέχεια, όταν για παράδειγμα ο εκπρόσωπος τύπου της χώρας που κατά τα αλλά παρουσιαζόταν ως διαμεσολαβητής στο μεσανατολικό τάχτηκε δημόσια εναντίον των Παλαιστινίων και υπέρ των Ισραηλινών. Σε ένα άλλο ατόπημα, στην ιστοσελίδα της Προεδρίας, αναφανδόν αναφερόταν ο Βλαντιμίρ Πούτιν ως «Πρόεδρος της Ρωσίας», και αυτό σε μια περίοδο που η προεδρεύουσα χώρα είχε θέσει ως κύριο στόχο να διαδραματίσει αποτελεσματικό ρόλο στην διαμάχη για το φυσικό αέριο.

Ενώ τα «κατορθώματα» από πλευράς Πράγας συνεχίζονταν, η ανατροπή της κυβέρνησης του πρωθυπουργού της χώρας Μίρεκ Τοπολάνεκ, στις 24 Μαρτίου, οδήγησε το «δράμα» στην κορύφωσή του. Μετά από μια περίοδο εκ των πραγμάτων «ακέφαλης» Ευρωπαϊκής προεδρίας μέχρι τις αρχές Μαΐου, η νεοσυσταθείσα μεταβατική κυβέρνηση του Γιαν Φίσερ, μπήκε αμέσως στα βαθιά νερά, αφού καλείτο να προεδρεύσει και της Συνόδου Κορυφής των Βρυξελλών.

Στοκχόλμη ώρα μηδέν: Σουηδία καλείται προς διάσωση

Με αυτά τα δεδομένα, από την 1η Ιουλίου, την «καυτή» ατζέντα της Ευρωπαϊκής προεδρίας ανέλαβε η Σουηδία, η οποία προεδρεύει για δεύτερη φορά από την ένταξή της στην Ένωση το 1995. Η ατζέντα δεν διαφέρει κατά πολύ σε θεματολογία από αυτήν του περασμένου Ιανουαρίου, αφού η οικονομική και δημοσιονομική κρίση, η αυξανόμενη ανεργία και οι κλιματικές αλλαγές, παραμένουν στο επίκεντρο. Παράλληλα, το θέμα της διεύρυνσης, της μετανάστευσης, καθώς και αυτό του δεύτερου δημοψηφίσματος για την Μεταρρυθμιστική Συνθήκη στην Ιρλανδία τον ερχόμενο Οκτώβριο, αναμένεται να αποτελέσουν μείζονα ζητήματα για τη Στοκχόλμη.

Σχετικά με το τελευταίο, η προεδρία θα έχει να επιτελέσει ένα δύσκολο έργο, τόσο σε περίπτωση καταψήφισης της Συνθήκης, όσο και σε περίπτωση επικύρωσής της. Το πρώτο σενάριο θα είναι σίγουρα καταστροφικό για την ΕΕ, αφού δύναται να την οδηγήσει στα πρόθυρα «αποσύνθεσης». Το δεύτερο θα φέρει τους Σουηδούς αντιμέτωπους με νέες προκλήσεις, αφού θα πρέπει να επιβλέψουν την αναδιάρθρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και το διορισμό μόνιμου Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπως και Ύπατου Εκπρο-σώπου για την Εξωτερική Πολιτική Ασφάλειας

Το καθοριστικό «crash test» για τον Σουηδό πρωθυπουργό, Φρέντρικ Ρέινφελντ, αναμένεται να δοθεί τον ερχόμενο Δεκέμβριο, όταν θα προεδρεύσει εκ μέρους της ΕΕ στην παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα, που διοργανώνει ο ΟΗΕ στη Στοκχόλμη, με στόχο την συμφωνία πρωτοκόλλου που θα διαδεχθεί αυτό του Κιότο (το οποίο λήγει το 2012). Τον ίδιο μήνα, η Σουηδία θα συντονίσει τις διεργασίες γύρω από το ακανθώδες θέμα της διεύρυνσης. Το τελευταίο επηρεάζει άμεσα και την χώρα μας, ιδιαίτερα μετά από τις γνωστές δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών της Σουηδίας, Καρλ Μπιντλ, ότι «το όραμά μου είναι μια Ευρώπη που περιλαμβάνει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Δεν θέλω», συνέχισε, «μια Ευρώπη με επιλεγμένες χώρες που θα αποκλείει άλλες θρησκείες και εθνικότητες», εννοώντας φυσικά ότι η Τουρκία θα πρέπει να ενταχθεί στην ΕΕ οπωσδήποτε.

Πέραν από το θέμα της διεύρυνσης περιλαμβάνονται επίσης κι άλλα ζητήματα, όπως αυτό της αντίθεσης της ελληνικής κυβέρνησης για ένταξη της ΠΓΔΜ στην ΕΕ, λόγω της συνεχιζόμενης διαμάχης των δύο χωρών σχετικά με την ονομασία της δεύτερης, καθώς και το ζήτημα της αντίθεσης της Σλοβενίας για ένταξη της Κροατίας λόγω εδαφικών διαφορών. Από την «ημερήσια διάταξη» δεν λείπει βέβαια και το θέμα των σχέσεων ΕΕ-Βαλκανίων, ενώ πρόσφατα έχει προστεθεί και αυτό της έναρξης των ενταξιακών διαπραγμα-τεύσεων της Ισλανδίας.

Για να δούμε τι θα δούμε…

Έτσι, με σύνθημά της «η αντιμετώπιση των προκλήσεων», η κατά πολλούς ικανότερη και πιο έμπειρη Σουηδία μπήκε με πολλές προσδοκίες τόσο στον «κυκεώνα» της αντιμετώπισης και επίλυσης των άλυτων προβλημάτων που άφησε πίσω της η Τσεχική προεδρία, όσο και στον αγώνα της επίτευξης των νέων μεγάλων στόχων που θα κρίνουν αναμφίβολα και το μέλλον της ΕΕ. Οψώμεθα…