Γιώργος Ηλιάδης, Διευθυντής του Ιδρύματος «Πολύκαρπος Γιωρκάτζης»

στον Μάριο Χριστοφόρου

O Γιώργος Ηλιάδης ένας από τους άμεσους γνώστες της Σύγχρονης Κυπριακής Ιστορίας. Βίωσε από κοντά όλη την πολυτάραχη νεότερη ιστορία, κοντά σε σημαντικές μορφές του κυπριακού Ελληνισμού. Εργάστηκε ως Διευθυντής και Αρχισυντάκτης σε διάφορες εφημερίδες και στον ραδιοφωνικό σταθμό «Άστρα». Υπήρξε συνεργάτης σε περιοδικά, υπηρέτησε για 12 χρόνια στο Υπουργείο Εξωτερικών στην Υπηρεσία Διαφώτισης και σήμερα είναι Διευθυντής του Ιδρύματος «Πολύκαρπος Γιωρκάτζης», αρθρογραφώντας ταυτόχρονα και στην εφημερίδα «Καθημερινή». Η εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη που μας παραχώρησε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού μέσω αυτής σκιαγραφεί αρκετές γνωστές και άγνωστες πτυχές της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.

Με την εκλογή Χριστόφια στην προεδρία, βλέπετε κάποια εμφανή αλλαγή του κλίματος στο κυπριακό;

Η απάντηση είναι σαφής. Αν υπήρχε αυτή η αλλαγή κλίματος τότε γιατί ασκούνται πιέσεις στους Ελληνοκύπριους; Ο Στέφανος Στεφάνου δήλωσε ότι είχαν συναντηθεί πάρα πολλές φόρες ο Τζιωνής με τον Περντέβ και δεν υπήρξε κανένα βήμα προόδου. Σε αντίθεση με τώρα που υπάρχουν σαφή βήματα προόδου. Τα μόνα βήματα προόδου που υπάρχουν αφορούν στις δικές μας υποχωρήσεις και τίποτα άλλο.

Τι εννοούσε ο Τάσσος Παπαδόπουλος με τον όρο «διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με το σωστό περιεχόμενο»;

Κοιτάξετε, η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία είναι όπως τον τάφο του Αγίου Νεοφύτου: Όλα τα χωράει μέσα. Ο Τάσσος εννοούσε να υπάρχει ανάμιξη των πληθυσμών και να επιστρέψουν όλοι οι προσφυγές στα σπίτια τους.

Ποιός πιστεύεται ότι είναι ο στόχος της Τουρκίας στην Κύπρο;

Ο στόχος της Τουρκίας είναι, σε πρώτο στάδιο, η νομιμοποίηση των τετελεσμένων της εισβολής και κατοχής. Είτε με την συγκατάθεσή μας και την υπογραφή μας κατά προτίμηση ή έστω και με την πάροδο του χρόνου.

Και αυτό πώς θα το επιτύχει;

Εδώ ακριβώς είναι το θέμα. Γι’ αυτό και θα μιλήσουμε για την τουρκική τακτική και μεθοδολογία. Πρώτον, η τουρκική πλευρά θέτει ένα θέμα που μπορεί αρχικά να ακούγεται παράλογο και ανεδαφικό. Δεύτερον, τίθεται το θέμα από την τουρκική πλευρά και αν η άλλη πλευρά δεν απορρίψει την απαίτηση από την αρχή με κατηγορηματικό τρόπο, τότε το θέμα παραμένει σε εκκρεμότητα στην ημερήσια διάταξη. Τρίτον, αν κατά κακή τύχη της άλλης πλευράς το νέο αίτημα γίνει δεκτό για συζήτηση, τότε αναπόφευκτα η τουρκική πλευρά «κάτι» θα κερδίσει σε συζήτηση του νέου απαράδεκτου αιτήματός της, που έπρεπε να είχε κριθεί εξ’ αρχής απαράδεκτο και μη διαπραγματεύσιμο. Τέταρτον, αν παρ’ ελπίδα, η άλλη πλευρά απορρίψει το απαράδεκτο και νεοφανές αίτημα της τουρκικής πλευράς, τότε η τουρκική πλευρά, χωρίς να εγκαταλείπει το απαράδεκτο αίτημά της, αναστέλλει την έντονη διεκδίκησή του και, ταυτόχρονα, κερδίζει τις «καλές εντυπώσεις» για «διαλλακτικότητα», επειδή δεν επιμένει σε ένα παράλογο και αβάσιμο αίτημα που ποτέ δεν έπρεπε να είχε εγερθεί. Και πέμπτον, ακόμα μια πρόσθετη παραλλαγή είναι ότι η τουρκική πλευρά δεν επιμένει στην ολότητα του αρχικού παράλογου αιτήματος, αλλά «δέχεται» κάτι λιγότερο.

Δηλαδή, η τουρκική πλευρά, παράλογα και αδικαιολόγητα ζητά 10, ύστερα κερδίζει 2, εγκαταλείπει προσωρινά το υπόλοιπο 8, ο κόσμος επικροτεί την… «διαλλακτικότητα» της τουρκικής πλευράς που ήδη έχει αναβαθμίσει τις απαιτήσεις της και η Τουρκία καταλήγει να κρατεί ως δεδομένο κέρδος το 2.

Πώς νομίζετε ότι μπορεί ή πρέπει κανείς να αντιδράσει σε αυτές τις μεθόδους;

Αν επικρατήσει η βασική πολιτική θέση ότι ένας διάλογος με τους Τούρκους πρέπει να συνεχίζεται πάση θυσία επειδή «ο χρόνος εργάζεται σε βάρος μας», τότε δεν υπάρχει τρόπος αντίδρασης.

Δηλαδή είμαστε καταδικασμένοι να τρέχουμε ξοπίσω από τις συνεχώς αναβαθμισμένες τουρκικές απαιτήσεις και στο τέλος να ενδίδουμε;

Όχι βέβαια. Ο μόνος τρόπος αντίδρασης για μας είναι να κάνουμε ξεκάθαρο στην τουρκική πλευρά ότι δεν δεχόμαστε παρεμβολή νέων θεμάτων και νέων απαιτήσεων. Εστω κι αν το τίμημα θα είναι η διακοπή του διαλόγου. Σε αυτό άλλωστε αποσκοπούσε κάποτε και η επιμονή του Τάσσου Παπαδόπουλου για πρόταξη των τριών βασικών ελευθεριών.

Είναι γνωστό ότι η Τουρκία, χωρίς δυσκολία και χωρίς επιπτώσεις, αθετεί την υπογραφή της και απιστεί σε συμφωνίες και συνθήκες που υπέγραψε. Δεδομένης αυτής της προδιάθεσής της, πόση αξία νομίζετε θα έχει η υπογραφή της σε μια λύση του κυπριακού και, κυρίως, πόσο μόνιμη θα είναι μια τέτοια λύση;

Αν λάβουμε υπόψη μας την «ατζαμοσύνη» που διακρίνει τους χειρισμούς της δικής μας πλευράς σήμερα, ακόμα και σε λύση να καταλήξουν, δεν θα είναι μόνιμη. Διότι, όπως οδηγούνται τα πράγματα οδηγούνται, εγώ πιστεύω, σε λύση χειρότερη του Σχεδίου Ανάν τότε, όταν η τουρκική πλευρά κρίνει ότι έχει την ευχέρεια και την δυνατότητα να παραβεί την υπογραφή της, θα το πράξει. Τι ακριβώς θέλει η Τουρκία; Ποιος ο στόχος της; Αυτό που έλεγε συνεχώς ο Τάσσος Παπαδόπουλος: «Αφέντης στον Βορρά και συνεταίρος στον Νότο». Πιο απλά: Να καταστήσει την Κύπρο προτεκτοράτο της.

Με αυτά που λέτε, είναι ποτέ δυνατόν η Τουρκία, όχι ο Ταλάτ που τον έχει αναβαθμίσει ο κ. Χριστόφιας, να συγκατανεύσει σε λύση του κυπριακού, που θα την βρουν οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι μεταξύ τους;

Όλα αυτά είναι αφέλειες. «Λύση από τους Κυπρίους για τους Κυπρίους», αν δεν είναι αφέλεια, τότε είναι σκέτη κοροϊδία. Η τουρκική πολιτική είναι προσαρμοσμένη στη θεωρία αποδοχής του «τωρινού εφικτού στόχου», χωρίς να εγκαταλείπει τους μακροχρόνιους στόχους της (ο όρος ανήκει στον Τάσσο Παπαδόπουλο). Και πρέπει να προσθέσω ότι η τουρκική πολιτική δεν θα δεχτεί ποτέ οποιαδήποτε διευθέτηση του κυπριακού που να είναι αντίθετη ή να αποτρέπει τους μακροχρόνιους σχεδιασμούς της σχετικά με την Κύπρο.

Και ποιοι είναι αυτοί οι μακροχρόνιοι σχεδιασμοί της Τουρκίας;

Πρώτον, να έχει μόνιμη στρατιωτική και πολιτική παρουσία στα κατεχόμενα και, δεύτερον, να έχει λόγο και έλεγχο για το τι γίνεται στις ελεύθερες περιοχές, με τελικό στόχο τον πλήρη έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου.

Θεωρείται ότι έχουμε ευθύνες για την τωρινή κατάσταση στην Κύπρο;

Δεν αποδέχομαι ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ευθύνες. Να σας θυμίσω την τουρκοανταρσία και τα σχεδία που είχαν βρεθεί στο γραφείο του τότε Υπουργού Γεωργίας. Μέσα σε αυτά τα σχεδία περιγράφονταν επακριβώς τι και πού θα πήγαινε ο καθένας. Επίσης και η υπόθεση του πλοιαρίου Ντενίς που κουβαλούσε όπλα σους Τουρκοκύπριους, ενώ διεξάγονταν οι συνομιλίες στην Ζυρίχη. Όσο για το σχέδιο «Ακρίτας», για το οποίο πολλά λέγονται, να σας επισημάνω ότι ήταν ένα αμυντικό σχέδιο σε περίπτωση ανταρσίας των Τουρκοκύπριων.

Ποιος ο ρόλος του Γιωρκάτζη στην τότε εποχή;

Είχε δημιουργήσει ομάδες επαγρύπνησης που έκαναν περιπολίες σε τουρκικές συ-νοικίες και παρακολουθούσαν Τούρκους που μετάφεραν όπλα.

Πώς σχολιάζετε ότι μερικοί κατηγορούν τον Γιωρκάτζη ότι ήταν πολύ επιθετικός απέναντι στους Τουρκοκύπριους;

Να μας τα τεκμηριώσουν αυτά και μετά να μιλούν. Διερωτώμαι, μερικοί που μας κατηγορούν ότι θα κάναμε γενοκτονία, μπορούν να μας πουν με τι οπλισμό θα την κάναμε; Ήμασταν άοπλοι, μόνο κυνηγετικά όπλα είχαμε, σε αντίθεση με τους πάνοπλους Τουρκοκύπριους.

Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι είχαν γίνει εγκλήματα εναντίον των Τουρκοκύπριων και το νόμιμο κράτος τα ανέχονταν;

Δεν το αποδέχομαι αυτό. Το κράτος είχε συλλάβει και καταδίκασε Ελληνοκύπριους που είχαν διαπράξει εγκλήματα εναντίον Τουρκοκύπριων. Αλλά και οι ίδιοι οι Τουρκοκύπριοι δεν άφηναν το κράτος να λειτουργήσει, όπως με το θέμα της φορολογίας.

Πιστεύετε πως τα 13 σημεία ήταν η αίτια ή η αφορμή;

Κατά αρχήν τα 13 σημεία ο Μακάριος τα υπέβαλε και δεν τα επέβαλε. Οι Τουρκοκύπριοι τα είχαν όλα σχεδιασμένα και η ανταρσία θα γίνονται έτσι και αλλιώς.

Συμφωνείτε με την άποψη ότι το ΑΚΕΛ είχε την πιο σωστή στάση διαχρονικά σε όλη την ιστορία του κυπριακού;

Διερωτώμαι, πού δικαιώθηκε το ΑΚΕΛ; Στην μη συμμέτοχη του στον απελευθερωτικό αγώνα 55-59; Στο ότι το 59 ήταν στην ίδια εξέδρα με την ακροδεξιά εναντίον του Μακαρίου; Μετά στο σχέδιο Κουεγιάρ στράφηκε εναντίον του Σπύρου Κυπριανού. Ο Μακάριος ήταν ένα πολυσυλλεκτικός ηγέτης και ούτε αριστερός ούτε δεξιός ήταν. Το ΔΗΚΟ φέρει βαρύτατη ευθύνη στο ότι άφησε την δεξιά και την αριστερά να είναι τα δύο μεγάλα κόμματα.

Πώς κρίνετε την στάση του ΔΗΚΟ μετά την δεύτερη Κυριακή των πρόσφατων προεδρικών εκλογών;

Η δραστηριοποίηση του ΔΗΚΟ την δεύτερη Κυριακή ήταν τόσο εξευτελιστική και διερωτώμαι για ποιο λόγο πανηγύριζαν. Το ΔΗΚΟ κατάντησε ο νεροκουβαλητής της δεξιάς και της αριστεράς τηρώντας μια ερμαφρόδιτη πολιτική.

Λίγα λόγια για το Ίδρυμα Πολύκαρπος Γιωρκά-τζης; Με τι ασχολείται;

Είναι ένας μη κερδοσκοπικός Οργανισμός ο οποίος ασχολείται, βασικά, με την νεώτερη ιστορία της Κύπρου. Έχει ήδη εκδώσει ένα βιβλίο, ακολουθούν άλλα 34 εντός του 2010 και θα διοργανώσει φέτος Ημερίδα με θέμα «Πενήντα χρόνια από την λήξη του αγώνα της ΕΟΚΑ (1959-2009). Σκέψεις και προβληματισμοί για την αναγκαιότητά του. Μια αποτίμηση των στόχων και της κατάληξης». Βέβαια, υπάρχει προγραμματισμός μέχρι το 2011 και μετά βλέπουμε.

Πώς σχολιάζετε τα βιβλία του Μακαρίου Δρουσιώτη για τον Γιωρκάτζη ;

Κοίταξε υπάρχουν δύο ειδών έρευνες. Η επιστημονική με τεκμηριωμένα έγγραφα και αυτή που κάνει ο Μακάριος Δρουσιώτης, ο οποίος έχει μια ψύχωση με τον Τασσο Παπαδόπουλο και τον Γιωρκάτζη. Με το Σχέδιο Ακρίτα έλεγε ότι θα σκοτώναμε όλους του Τουρκοκύπριους. Φυσικά ποτέ δεν μπόρεσε να τεκμηριώσει τίποτα και το χειρότερο είναι ότι οι πληροφοριοδότες του, είναι προδότες της ΕΟΚΑ που ζουν στο Λονδίνο και ο Λαγοδόντης που εδίωξε ο Γιωρκάτζης επειδή ήταν διπλός πράκτορας. Εμείς έχουμε γράψει ένα βιβλίο για τον Γιωρκάτζη με αυτόπτες μάρτυρες .