Στο σχολείο, είχαμε μια φιλόλογο της παλιά σχολής, που μεταξύ των άλλων δεν διανοείτο να ξεφύγει από την αυστηρή γραμμή του σχολικού βιβλίου. Θυμάμαι χαρακτηριστικά που στις εκθέσεις ιδεών μας έσβηνε με κόκκινο μελάνι τις πιο ευφάνταστες και «ψαγμένες» λέξεις και προτάσεις και τις αντικαθιστούσε με τις πιο απλές που είχαν το ίδιο περιεχόμενο.

Εκείνη ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα ότι κάποιος ήθελε εμάς, την νέα γενιά, μέτρια και συγκρατημένη. Εντός κάποιων προδιαγεγραμμένων ορίων, που ήταν ασφαλή και δοκιμασμένα. Ως έφηβη επαναστάτησα και χλεύασα την συντηρητική καθηγήτρια. Τώρα, έχοντας σχεδόν τα διπλάσια χρόνια, μπορώ να σκεφτώ ότι ίσως και να προσπαθούσε να μας προστατεύσει.

Το να είσαι άνω του μετρίου και να προσπαθείς πάντα για το καλύτερο, είναι μια διαδικασία βασανιστική. Ποτέ δεν είσαι ικανοποιημένος, πάντα ψάχνεις το καλύτερο, το διαφορετικό, το ιδεατό, όμως αυτός ο αγώνας είναι άνισος γιατί ως άνθρωπος είσαι πεπερασμένος. Αδυναμίες, πάθη, σωματική και ψυχική κούραση, ακόμα και τεμπελιά, σε κρατάνε πίσω, σε κάνουν να τα παρατάς πολύ πιο εύκολα από ό,τι ήθελες. Αν είσαι και λίγο φιλόσοφος καταλαβαίνεις πως το να ψάχνεις την τελειότητα σε μικρά καθημερινά πράγμα είναι ίσως μάταιο. Με λίγα λόγια, η αναζήτηση του τέλειου και του υψηλού είναι μια κουραστική, επώδυνη υπόθεση.

Ίσως αυτό να φοβάται και ο μέσος όρος των ανθρώπων οι οποίοι, κολλημένοι στην δική τους μετριότητα, ποθούν να παρασύρουν σε αυτήν όσους μπορούν περισσότερους. Αυτός που προσπαθεί πάντα για το καλύτερο α) χαλάει την πιάτσα, β) ξεβολεύει τους υπόλοιπους, γ) μας δείχνει την δική μας μετριότητα. Για αυτό και συνήθως τις μεγάλες προσπάθειες ακολουθεί εξαντλητική κριτική, παρεμβολή εμποδίων και ίσως παραγκωνισμός.

Υπάρχουν ωστόσο περιπτώσεις που «οι άλλοι» δεν οργίζονται και τόσο με το υψηλότερο επίπεδο. Αυτό συμβαίνει σε τρεις περιπτώσεις: Είτε όταν ο «τέλειος» είναι κάτι πολύ διαφορετικό και μακρινό από εμάς, είτε όταν μας πείθει ότι είναι ένας από εμάς και αφιερώνει την τελειότητά του για χάρη μας, είτε όταν ο «τέλειος» σε έναν τομέα έχει ένα εμφανές ψεγάδι ή δυσλειτουργία σε άλλον τομέα. Εκεί εμείς, οι μέτριοι, μπορούμε να βάλουμε λίγο νερό στο κρασί μας.

Δεν ξέρω αν η μετριότητα κρατά την κοινωνία μας στάσιμη. Δεν ξέρω τι θα γινόταν αν όλοι αναζητούσαμε πάντα τα μεγάλα και τα υψηλά. Ωστόσο έχω την αμυδρή εντύπωση ότι τα μεγάλα και τα υψηλά δεν μπορούν εκ των πραγμάτων να είναι πολλά. Ο ενικός ταιριάζει περισσότερο σε αυτές τις έννοιες. Το μεγάλο και το υψηλό και, κατ’ επέκταση, το τέλειο, είναι για τον καθένα μας μόνο ένα. Και αυτό θα μπορούσε να ονομαστεί ο στόχος της ζωής μας. Αν τον βρίσκαμε και δίναμε σε αυτόν όλες μας τις δυνάμεις, ίσως τότε να ήμασταν αληθινά ευτυχισμένοι.