Αν καλούμασταν να ορίσουμε την έννοια της μετριότητας ως μέτρο αξιολόγησης της ανθρώπινης δραστηριότητας, νομίζω ότι η καταλληλότερη τεχνική θα ήταν να εντοπίσουμε την αντίθετη αυτής. Επειδή η έννοια της μετριότητας συνοδεύεται από αρνητικό πρόσημο (ως μέτριος συνήθως νοείται, χάριν ευγενείας, ο «κακός»), ως αντίθετο θα ορίζαμε την έννοια της ποιότητας, στον βαθμό που αυτή γίνεται αντιληπτή ως αξιολογικός όρος με θετικό πρόσημο. Οι δύο αυτές έννοιες διαγράφουν ένα νοητό άξονα επί του οποίου ο αξιολογών τοποθετεί τον αξιολογούμενο. Έναν άξονα του οποίου συνιστούν τα δύο άκρα και ο οποίος, αυθαίρετα ή δικαιολογημένα, καταδιώκει τον κάθε άνθρωπο σε κάθε διάσταση της κοινωνικής του δραστηριότητας και σε κάθε μια από τις πολλαπλές του ταυτότητες: Επαγγελματική, ερασιτεχνική, επιστημονική, γονεϊκή κ.τ.λ. Η έννοια της μετριότητας στις κοινωνικές δραστηριότητες του ανθρώπου, εκ φύσεως έννοια αξιολογική, δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή παρά έχοντας υπόψη το αντικείμενο επί του οποίου καλούμαστε να προβούμε σε αξιολόγηση. Δεν είναι δυνατό ένας άνθρωπος να είναι μέτριος σε όλα ή, αντίστοιχα, ποιοτικός σε όλα.

Η μετριότητα και η ποιότητα συνιστούν ιδιότητες που δεν ενυπάρχουν εκ της φύσεως, αλλά αναδεικνύονται, στον βαθμό που ως αντικείμενο αξιολόγησης ορίζεται κάποιος ρόλος ή ταυτότητα επιλογής. Π.χ. ο νοούμενος ως μέτριος συγγραφέας δεν γεννήθηκε ως τέτοιος, αλλά κατέστη μέτριος αφότου κατέστη συγγραφέας. Αντιστοίχως και ο νοούμενος ως ποιοτικός συγγραφέας. Η ανάδειξή τους είναι εξαρτημένη μεταβλητή εξωτερικών παραγόντων όπως η ευφυία, τα διάφορα περιβάλλοντα εντός των οποίων το άτομο κινείται κ.τ.λ., αλλά και εσωτερικών, όπως η εργατικότητα, η βούληση, η ευεξία κ.τ.λ. Η μετριότητα μπορεί να αποφευχθεί και η ποιότητα να καταπνιγεί, αναλόγως της αλ-ληλεπίδρασης αυτών (και άλλων πολλών) παραγόντων.

Αναφερόμενοι ειδικότερα στην μετριότητα, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι συχνά έχει την ιδιότητα να συγκαλύπτεται. Αντί αυτής δε, είναι δυνατό να αναδεικνύεται μια επίπλαστη ποιότητα, η οποία μπορεί να εξαπατεί τους παρατηρητές της. Εκείνο που η σημερινή κοινωνία «κατορθώνει» είναι να αναδεικνύει το «φαίνεσθαι» εις βάρος του «είναι» μέσω της αναβάθμισης της σημασίας της εικόνας και των τεχνικών προώθησης, από την στιγμή που ο σημερινός άνθρωπος είναι εξαιρετικά δεκτικός σε αυτή την πλάνη. Αυτό συμβαίνει κυρίως εξαιτίας μιας δομικής προϋπόθεσης που υποβοηθά την «επέλαση των μετριοτήτων»: Το «φαίνεσθαι» έχει εκ των προτέρων νοηματοδοτηθεί ως σημαντικός παράγοντας στην ζωή μας, σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλές φορές να είναι το μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης και κατάταξης του «άλλου» επί του άξονα μετριότητα-ποιότητα. Το γεγονός αυτό παρέχει το κοινωνικό πλαίσιο συγκάλυψης της μετριότητας, αλλά και μεταμφίεσής της ως ψευδεπίγραφης ποιότητας.

Είναι λοιπόν πιο εύκολο στις μέρες μας να συγκαλυφθεί η μετριότητα. Δεν χρειάζεται καν να τονιστεί ότι ο τομέας εκείνος της κοινωνικής δραστηριότητας των ατόμων, στον οποίο παρατηρείται κατ’ εξοχήν το φαινόμενο της συγκάλυψης της μετριότητας είναι η πολιτική. Και αυτό γιατί η τελευταία έχει κατορθώσει να εκμεταλλευτεί στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό την ανάπτυξη της σημασίας της εικόνας και της προώθησης. Εκλογικά αποτελέσματα και κοινωνική αποδοχή πολιτικών προσώπων και επιλογών προσδιορίζονται πρωτίστως από το «φαίνεσθαι» και δευτερευόντως από το «είναι».

Το γιατί το «φαίνεσθαι» υπερτερεί του «είναι» στις μέρες μας είναι ένα τεράστιο θέμα, αδύνατον να αναπτυχθεί ικανοποιητικά στα πλαίσια αυτού του άρθρου. Οι λόγοι όμως θα πρέπει να αναζητηθούν στον κερδοσκοπικό χαρακτήρα της σύγχρονης έκφανσης της κοινωνικής μας ιδιότητας, η οποία αναιρεί την εσωτερική ανάγκη του κάθε ανθρώπου να εξεύρει αξιόπιστα κριτήρια αξιολόγησης και εντοπισμού της ποιότητας και της μετριότητας. Στο ερώτημα δε κατά πόσον η εύρεση κριτηρίων αξιολόγησης της ποιότητας είναι υποκειμενική, η απάντησή μας είναι όχι. Παντού υπάρχει η δυνατότητα αντικειμενικής αξιολόγησης, εξαρτάται όμως από την βούληση των υποκειμένων να φτάσουν σε αυτήν.