Γράφει: Αχιλλεύς Κ. Αιμιλιανίδης

Ισοπέδωση και αποκλεισμός: Τι κατάλαβε ο Συκουτρής

Καλοκαίρι του ‘92. Ο παγκόσμιος πληθυσμός κα-θισμένος ατάραχα μπρος στην οθόνη αγνάντευε το υπερθέαμα, που προσέφερε ένας αγώνας χωρίς συναγωνισμό. Ένα κοινό, που εθισμένο να καταπίνει αστόχαστα ετικέτες και αγώνες στερούμενους θεάματος και ολότελα στεριωμένες στης αγωνίας και του πάθους το θυμικό, θαύμαζε πρωτόφαντα και ίσως αδηφάγα, το θέαμα. Το θέαμα μιας ομάδας που έμεινε στην ιστορία ως η ομάδα-όνειρο της καλαθόσφαιρας, μιας ομάδας αποτελούμενης από Αμερικανούς επαγγελματίες καλαθοσφαιριστές.

Η απόφαση για επιβολή του ερασιτεχνισμού και για αποκλεισμό των επαγγελματιών αθλητών από τους Αγώνες, συμβόλιζε για πολλούς μια προσέγγιση ιδεολογικά στηριγμένη στην ανάγκη διαφύλαξης του αθλητισμού ως προϊόντος έρωτα και όχι ως πληρωμένης εργασίας. Για πολλούς άλλους όμως ο αποκλεισμός των καλύτερων είχε βαθύτερα αίτια. Ανέκαθεν υπήρξαν δύο τρόποι σκέψης για τον ολοκληρωτισμό: ο πρώτος είναι η υποστήριξη του ομοίου, ενώ ο δεύτερος η άρνησή του, έτσι ώστε να μην υπάρχουν αντίπαλοι. Είναι ο φόβος για την ύπαρξη κάποιου καλύτερου, ή μάλλον της διαπίστωσης αυτής της ύπαρξής, που μας ωθεί να προβαίνουμε σε ενέργειες ισοπέδωσης ή αποκλεισμού.

Η ισοπέδωση είναι αντανάκλαση εξάλλου της εποχής μας. Το 99% των δημοσίων υπαλλήλων βαθμολογούνται ως άριστοι, μπρος στον φόβο να υπάρξει αληθινή κρίση, προϋποθέτουσα σύγκριση, γεγονός που αφήνει την κρίση στα χέρια των κομματικών παραφυάδων και των αντικειμενικιζόντων κριτηρίων. Σε μια αέναη παρωδία αποκλεισμού των ικανών, επιδιώκουμε την προώθηση προσώπων που γνωρίζουμε ότι δεν μπορούν να μας απειλήσουν και θα παραμείνουν για πάντα αυλοκόλακες και θαυμαστές μας. Ετερόφωτες προσωπικότητες αναδεικνύονται σε θέσεις κλειδιά, στηριγμένοι σε ένα μηχανισμό προώθησης ενός κομματοκρατικού δημοσιοσχετιστικού προτύπου, στο οποίο ως ικανός θεωρείται εκείνος που είναι υποταγμένος στο σύστημα και γνωρίζει πως να υποτάσσεται στους εκάστοτε ισχυρούς. Κι η ικανότητα, η εργατικότητα, η ζωή η ίδια, να αντικαθίστανται από την ισοπέδωση και ένα πρότυπο μετριότητας, με μια αριστερά που αντί για την επα-νάσταση προωθεί τον υποτελή συμβιβασμό.

Η μνήμη τρεχάτη μα απρόθυμη, να δημιουργεί φυσιογνωμίες και κινήσεις σε μορφή αόριστη, αγγειοπλάστης μοντέρνας αισθητικής. Μικροσκοπικά πλασματάκια εννιάμηνης κυοφορίας με τόσο ανόμοια χαρακτηριστικά καρφωμένα στη ρίζα του είναι τους. Άλλος Κωνσταντίνος να γεννιέται Κοπρώνυμος και άλλος Πορφυρογέννητος. Πόσο ευχάριστα θα ένιωθαν ορισμένοι άνθρωποι, αν μπορούσαμε να κλειδώναμε τον καθένα τους σε ένα δωμάτιο, με μόνη συντροφιά ένα μαγνητόφωνο. Θα βίωναν έτσι την πραγματική προσωπική τους ευτυχία. Να ακούνε τον εαυτό τους να αγορεύει, χωρίς κανένα να τους διακόψει. Σαν να είναι η ανθρωπότητα ένας θίασος κομπάρσων με βιοσκοπό την διασκέδασή μας. Θα εγκατέλειπε άραγε ο Ροβινσώνας το νησάκι του, αν ο Παρασκευάς κουνούσε απλώς το κεφάλι κτυπώντας παλαμάκια;

Αχάρακτα όρια ελευθερίας και σκλαβιάς. Ο φιλελευθερισμός και ο σοσιαλισμός να παλεύουν. Ελευθερία εναντίον ισότητας. Λάθος συλλογισμός στον πρώτο: Κανένας δεν είναι ελεύθερος. Λάθος συλλογισμός στον δεύτερο: Κανένας δεν είναι ίσος. Άνθρωπος. Αυτός που προσπαθεί να σηκωθεί προς τα πάνω, ν’ ατενίσει τα ουράνια… Κάτι λείπει από τον ορισμό. Κάτι που κατάλαβε ο Συκουτρής ένα φθινοπωρινό απόγευμα του 1937 στον Ακροκόρινθο, χωρίς να μπορεί να το αντέξει. Άνθρωπος. Αυτός που πάντα προσπαθεί να σηκωθεί προς τα πάνω, καταδικασμένος να μην το καταφέρνει, γιατί οι υπόλοιποι άνθρωποι τον τραβάνε από φθόνο πίσω στην γη.