Γράφει: Μιχάλης Κοντός
Οδικός χάρτης χωρίς οδική βοήθεια
Στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Κύπρο ως Πρωθυπουργός πλέον της Ελλάδας, ο Γ. Παπανδρέου εκόμισε την ιδέα του οδικού χάρτη, ως μέσου για την προσπέλαση των προβλημάτων εν όψει Δεκεμβρίου. Προβλημάτων που οφείλονται σε δύο παράγοντες: Πρώτον, στην άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμπεριλάβει στην Έκθεσή της προς το Συμβούλιο πρόνοια επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία εξ’ αφορμής της άρνησής της να εκπληρώσει τις ανειλημμένες υποχρεώσεις της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και δεύτερον, στην έλλειψη βούλησης από την ελληνική κυπριακή πλευρά για την άσκηση του μονομερούς δικαιώματος αρνησικυρίας στα πλαίσια του Συμβουλίου ή της κρίσιμης συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου. Μια έλλειψη βούλησης η οποία μετριάζεται, τρόπον τινά, από την πύκνωση των αναφορών του Προέδρου και των συνεργατών του περί χρήσης όλων των διατειθέμενων «εργαλείων», αλλά και από την σχετική αναφορά που περιλαμβάνεται στο ανακοινωθέν της (δεσμευτικής;) ομόφωνης απόφασης του Εθνικού Συμβουλίου. Μένει βέβαια η έμπρακτη απόδειξη της αλήθειας των λόγων. Άλλωστε, τα δεδομένα στην διεθνή πολιτική δεν διαμορφώνονται ή αναδιαμορφώνονται από τα λόγια, αλλά από τα έργα.
Στην πραγματικότητα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός ήρθε στην Κύπρο όχι για να επιβάλει τον οδικό του χάρτη, αλλά για να εκτιμήσει την «ποιότητα» του πολιτικού περιβάλλοντος. Πολύ πιθανόν δε στις συζητήσεις του με τους αρχηγούς και εκπροσώπους των κομμάτων να μην τήρησε μια απαράκαμπτη γραμμή, αλλά να συμπεριφέρθηκε με ευελιξία, αναλόγως του κατά περίπτωση συνομιλητή του. Η υπόθεση αυτή στηρίζεται και από την σύγχιση που επικράτησε μετά το πέρας των επαφών του και την πλειάδα των διαφορετικών ερμηνειών που δόθηκαν για το τι εστί οδικός χάρτης.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, η έννοια του οδικού χάρτη, είτε αυτός προορίζεται να εφαρμοστεί πριν είτε μετά τον Δεκέμβριο, παραπέμπει σε έλλειψη βούλησης πλήρους εκμετάλλευσης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας ως μέσου πίεσης στην κατοχική δύναμη για μεταβολή της στάσης της στο κυπριακό. Το γεγονός αυτό φαίνεται να ανησυχεί, εκτός των άλλων, και τον Νικολά Σαρκοζί. Ο Γάλλος Πρόεδρος, όντας σφοδρός πολέμιος της πλήρους ένταξης της Τουρκίας, βλέπει την μέχρι πρότινος μεγάλη συνοδοιπόρο του, Άγκελα Μέρκελ, να έχει δεμένα τα χέρια λόγω της ανάγκης σύναψης κυβερνητικού συνασπισμού με τους Ελεύθερους Δημοκράτες, οι οποίοι επιθυμούν την ένταξη της Τουρκίας. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδιασμό με την επιρροή της Βρετανίας και της Σουηδικής Προεδρίας που ελέγχουν τόσο την Επιτροπή, όσο και σημαντικό αριθμό κρατών μελών, καθιστούσε την Κύπρο και την Ελλάδα αναγκαίους συμμάχους. Η επιμονή όμως της Ελλάδας στην πλήρη ένταξη -εκφρασμένη με έντονο τρόπο από τον νέο Πρωθυπουργό- αλλά και η απροθυμία και των δύο να έλθουν σε σύγκρουση με την Τουρκία (είτε λόγω ηττοπάθειας, είτε λόγω δεσμεύσεων προς τους αγγλοαμερικανούς) δυσκολεύουν τα πράγματα. Η δε πρόταση περί νέου οδικού χάρτη ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τον Γάλλο Πρόεδρο. Δεν είναι τυχαίες οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας τόσο στον ελλαδικό, όσο και στον κυπριακό τύπο, ακόμη και περί αναβολής της προγραμ-ματισμένης επίσκεψης Σαρκοζί στην Κύπρο με αφορμή τα εγκαίνια του νέου αερολιμένα Λάρνακας. Εάν οι πληροφορίες αυτές ισχύουν -και με δεδομένη την υποβάθμιση των γαλλοκυπριακών σχέσεων από την παρούσα διακυβέρνηση- κινδυνεύουμε να χάσουμε ένα πολύ σημαντικό στήριγμα.
Μια τέτοια απώλεια δεν θα είχε κόστος μόνο στο επίπεδο της ΕΕ, αλλά και στο επίπεδο του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπου η Γαλλία είναι μόνιμο μέλος. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη και την αρνητική τροπή που πήραν οι σχέσεις μας με το άλλο παραδοσιακό στήριγμά μας στο ΣΑ, την Ρωσία, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς την γύμνια της κυπριακής διπλωματίας, αλλά και τις συνέπειες της επιμονής της Ελλάδας υπέρ των αγγλοαμερικανικών θέσεων. Εν τέλει λοιπόν, εάν και εφ’ όσον αποκτήσουμε οδικό χάρτη, κινδυνεύουμε να μείνουμε χωρίς… οδική βοήθεια.