Ο σπουδασμένος στο Κίεβο Τουμάζος Τσελεπής, είναι εδώ και αρκετά χρόνια ο επικεφαλής κυπριακού στο Γραφείο Μελετών του ΑΚΕΛ ή με άλλα λόγια ο ειδικός του ΑΚΕΛ επί του κυπριακού προβλήματος. Υπήρξε μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας στο κυπριακό επί διακυβέρνησης Τάσσου Παπαδόπουλου, ως διορισμένος από το ΑΚΕΛ, ενώ σήμερα είναι ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια. Ο Τσελεπής είναι ο άνθρωπος που λύνει και δένει στο κυπριακό πρόβλημα επί διακυβέρνησης Χριστόφια.

Είναι καλά γνωστό ότι ο Τσελεπής υποστήριξε την υπερψήφιση του σχεδίου Ανάν κατά την περίοδο του δημοψηφίσματος. Το ΑΚΕΛ είχε μάλιστα αναμείνει να αξιολογήσει κατά πόσο ο Τσελεπής θα μπορούσε να μεταβάλει το κλίμα στους ΑΚΕΛικούς κατά την διήμερη εκπομπή του Γιάννη Καρεκλά στο ΡΙΚ την εβδομάδα πριν από το δημοψήφισμα, προτού αποφασίσει να καταλήξει στην θέση για «όχι» που να τσιμεντώνει το «ναι». Τις παραμονές της τηλεοπτικής εκπομπής, στελέχη του ΑΚΕΛ προσπαθούσαν να στείλουν το μήνυμα ότι η εμφάνιση Τσελεπή θα μεταβάλει το σκηνικό. Τελικά όμως αυτό δεν έγινε, μια και οι εσωτερικές μετρήσεις έδειξαν ότι οι ψηφοφόροι του ΑΚΕΛ παρέμειναν αμετάπειστοι και για τον λόγο αυτό λήφθηκε η τελική απόφαση για το ερμαφρόδιτο «όχι», κατά τρόπο που να μην φέρει την ηγεσία του ΑΚΕΛ και τον Δημήτρη Χριστόφια αντιμέτωπους με την βάση του κόμματος.

Οι μόνοι που δεν κατάλαβαν την αποτυχία Τσελεπή να μεταβάλει τα δεδομένα ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης και ορισμένες εφημερίδες του «ναι», οι οποίοι επιδίωκαν την επανάληψη των εμφανίσεων Τσελεπή, ως αν αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει. Έτσι κι αλλιώς οι συγκεκριμένοι κύκλοι, όπως θα διαφαινόταν σύντομα, είχαν αποκτήσει πλέον παράδοση στην εσφαλμένη πληροφόρηση των ξένων ηγετών, όταν επί μήνες τους διαβεβαίωναν ότι η επικράτησή τους στο δημοψήφισμα ήταν δεδομένη και ότι δεν υπήρχε περιθώριο αποτυχίας, χωρίς να υπολογίζουν την βούληση και τις αντοχές του κυπριακού λαού.

Ο Τσελεπής και ο Τάσσος Παπαδόπουλος

Στις 10 Απριλίου 2004 ο Τσελεπής έδωσε μια αναλυτική συνέντευξη στον δημοσιογράφο Γιώργο Παυλίδη στον Άστρα. Η συνέντευξη αυτή, άκρως αποκαλυπτική, φανερώνει τις αντιφάσεις του Τουμάζου Τσελεπή, όταν σε μεταγενέστερο χρόνο, ενεργούσε πλέον ως στρατευμένος υποστηρικτής της υποψηφιότητας Χριστόφια. Πριν από τις Προεδρικές Εκλογές του 2008 ο Τσελεπής δήλωνε με το πάθος ενός ανθρώπου του οποίου οι απόψεις υπήρξαν πάντοτε ξεκάθαρες, ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος δεν ήθελε να διαπραγματευτεί το σχέδιο Ανάν και ότι το τελικό προϊόν υπήρξε χειρότερο από προηγούμενες εκδοχές λόγω της μη θέλησης Παπαδόπουλου να το διαπραγματευθεί. Ας θυμηθούμε όμως τι έλεγε ο Τσελεπής το 2004:

«Kύριε Παυλίδη αρχικά θέλω πραγματικά να ευχαριστήσω τον πρόεδρο της Δημοκρατίας για την εμπιστοσύνη που είχε δείξει στο άτομο μου για να με συμπεριλάβει σε αυτή την διαπραγματευτική ομάδα, με την σειρά μου προσπάθησα να φανώ αντάξιος των προσδοκιών του και βεβαίως όλο αυτό το διάστημα που είχε αρχίσει αμέσως μετά τις προεδρικές εκλογές υπήρχε μια αγαστή συνεργασία διότι ο στόχος ήταν κοινός. Ο στόχος ήταν να μπορέσουμε να βελτιώσουμε αυτό το σχέδιο, να μπορέσουμε να το καταστήσουμε λειτουργικό για να μπορέσουμε να οδηγηθούμε σε μια λύση του κυπριακού, βιώσιμη και λειτουργική. Επειδή αυτός ο στόχος ακριβώς ήταν κοινός για όλους, υπήρξε και μια άψογη συνεργασία μέσα σε συνθήκες αμοιβαίας εμπιστοσύνης και όλο αυτό το διάστημα δεν υπήρξε οποιοδήποτε πρόβλημα σε αυτή την συνεργασία.

Λίγο αργότερα ο δημοσιογράφος του Άστρα ρωτά τον κ. Τσελεπή: «Αρκετοί ακροατές θέλουν την άποψή σας, κατά πόσον είστε ικανοποιημένος από την όλη διαπραγμάτευση που έγινε και ειδικά από τον τρόπο που χειρίστηκε τα ζητήματα η διαπραγματευτική ομάδα της ελληνοκυπριακής πλευράς». Και ο Τσελεπής απαντά ως ακολούθως:

«Εγώ σας λέω ξανά ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με την ομάδα του έδωσε μια μεγάλη μάχη σε πολύ αντίξοες συνθήκες. Οι συνθήκες ήταν αντίξοες γιατί στην Τουρκία έχουμε τώρα τον Ερντογάν, περίπου έναν νέο Ατατούρκ όπως θέλουν να τον παρουσιάζουν, ο οποίος θεωρείται ότι έχει ξεπεράσει τις αντιρρήσεις των στρατιωτικών και έρχεται να λύσει το κυπριακό -λέω πώς τον βλέπουν-, ότι έχει ήδη περάσει 6-7 πακέτα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία, έχουμε στα κατεχόμενα τον Ταλάτ ο οποίος είναι επικοινωνιακός και θεωρείται διεθνώς, ανεξάρτητα από τις δικές μας απόψεις, ως ο άνθρωπος που μπορεί εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων να λύσει το κυπριακό, έχουμε τις ΗΠΑ που θέλουν να διασφαλίσουν την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση για δικούς τους λόγους αλλά έχουν και άλλου είδους συμφέροντα για να κλείσουν το κυπριακό και αντιλαμβάνεστε ότι είναι μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον που δρούσαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η διαπραγματευτική του ομάδα και όχι μόνο αυτό. Ο Πρόεδρος και αυτό που επαναλαμβάνω δεν είναι μομφή, απλά λέω τα γεγονότα- έχει κληρονομήσει τα δύο πρώτα σχέδια του Ανάν, το πρώτο σχέδιο και το πρώτο αναθεωρημένο και λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του έχει υποβληθεί και το τρίτο αναθεωρημένο. Δεν άρχιζε δηλαδή από έναν καθαρό τοπίο, είναι μέσα σε αυτές τις συνθήκες που έδωσε τη μάχη και επεδίωξε βελτιώσεις στο σχέδιο.

Εγώ θεωρώ ειλικρινά ότι ο Πρόεδρος αδικεί τον εαυτό του όταν λέει ότι ‘δεν πετύχαμε ουσιαστικά πράγματα’. Πιστεύω ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει πετύχει αρκετά πράγματα και τα έχω αναφέρει. Είναι άξιος συγχαρητηρίων για αυτό το πράγμα. Είναι άλλο πράγμα η τελική εκτίμηση του τί έχουμε πετύχει ή δεν έχουμε πετύχει. Εμένα η άποψή μου είναι ότι με την μαχητικότητά του, με το σθένος του τα έχει πετύχει».

Λίγο πριν τις Προεδρικές εκλογές όμως του 2008 το τροπάριο αλλάζει. Πριν το δημοψήφισμα του 2004 ο στόχος ήταν να πειστεί ο κυπριακός λαός ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος είχε διαπραγματευθεί το σχέδιο Ανάν με σοβαρότητα, υπευθυνότητα και μαχητικότητα, έτσι ώστε να υποστηριχθεί ότι οι αλλαγές που είχαν επιτευχθεί ήταν σημαντικές και ότι το σχέδιο ήταν σε γενικές γραμμές ικανοποιητικό. Αντίθετα το 2008, όταν ο στόχος ήταν η υπερψήφιση Χριστόφια σε βάρος του Παπαδόπουλου, η ρητορική Τσελεπή μεταβάλλεται και υποστηρίζεται ότι ο Παπαδόπουλος δεν διαπραγματεύθηκε το σχέδιο Ανάν με επάρκεια και μαχητικότητα. Αυτή η αντίφαση επιβεβαιώνει ότι ο Τσελεπής είναι πριν από οτιδήποτε άλλο άνθρωπος του κόμματος και θα υποστηρίξει εκείνα που θεωρεί ότι συμφέρουν στο κόμμα, ανεξάρτητα αν είναι ή όχι αλήθεια.

Η εκ περιτροπής προεδρία και ο κανόνας του 20%

Σε ότι αφορά στο σχέδιο Ανάν η συλλογιστική Τσελεπή μπορεί να συνοψιστεί με την ακόλουθη φράση:

«Εκείνο που πάντα έλεγα, είναι, ότι το Σχέδιο Ανάν το τρίτο ήταν βάση για διαπραγμάτευση. Και θέλαμε αλλαγές, έχω πει ποιες αλλαγές θέλαμε και ποιες έχουμε επιτύχει, αλλά ποτέ δεν τάχθηκα εναντίον του Σχεδίου, ούτε και πιστεύω ότι είναι δυνατόν να έρθει ένα -πώς να το πω- ουσιωδώς καλύτερο Σχέδιο μπροστά μας».

Πώς όμως μπορείς να διαπραγματευτείς για κάτι ουσιωδώς καλύτερο ως επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας, όταν δεν πιστεύεις ότι είναι δυνατόν να έλθει ένα ουσιωδώς καλύτερο σχέδιο μπροστά σου; Και γιατί να πιστέψει κανένας ότι ο διαπραγματευτής του Προέδρου Χριστόφια θα προσπαθήσει να επιτύχει τις αλλαγές που ο κυπριακός λαός επιδιώκει, όταν ουσιαστικά δεδηλωμένα θεωρεί ότι το πλαίσιο λύσης θα είναι λίγο-πολύ αυτό που καθορίστηκε στο σχέδιο Ανάν;

Ο κανόνας του 20% και της εκ περιτροπής προεδρίας, προτάσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς τις οποίες ανέπτυξε στα Ηνωμένα Έθνη ο Τουμάζος Τσελεπής εδώ και αρκετούς μήνες (και ας μην επαναληφθεί το παραμύθι ότι τάχα ήταν ενήμερα τα πολιτικά κόμματα αγαπητέ κυβερνητικέ εκπρόσωπε), αποκαλύπτουν με σαφήνεια τον τρόπο σκέψης του επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας. Το πλαίσιο λύσης που επιδιώκει είναι αυτό που καθορίστηκε στο σχέδιο Ανάν, με κάποιες διακοσμητικές αλλαγές που απλώς θα μπορούν να «πωληθούν» ως διαφοροποιήσεις προς τους Ελληνοκύπριους. Αλλαγές που σε τελική ανάλυση εξυπηρετούν την Τουρκία, η οποία διασφαλίζει την λύση της εκ περιτροπής προεδρίας, μια λύση που προέβλεπε εξάλλου και το σχέδιο Ανάν και με την οποία ο Τουμάζος Τσελεπής ουδέποτε διαφώνησε.

Ο κανόνας του 20%, δηλαδή της σταθμισμένης ψήφου των Ελληνοκυπρίων, δεν λέει από μόνος του πολλά. Αποκτά σημασία αν ιδωθεί μέσα στο πραγματικό του πλαίσιο, δηλαδή αυτό που καθορίστηκε με την αποδοχή της εκ περιτροπής προεδρίας και ουσιαστικά της εφαρμογής της πλήρους αριθμητικής ισότητας ως αντανάκλασης της αρχής της πολιτικής ισότητας. Αντιμέτωπος με τις επικρίσεις ο Τσελεπής, μαθημένος για χρόνια στις άνευ ουσιαστικών αντιπαραθέσεων συνεδρίες του κομματικού πρωινού καφέ, αλλά και σε παρουσίες ενώπιον δημοσιογράφων που τον στηρίζουν, έχασε για πρώτη φορά την ψυχραιμία του στην μεσημβρινή εκπομπή του ΑΝΤ1. Μαζί του έχασε και την ψυχραιμία το κόμμα, το οποίο με ανακοίνωση καταδίκαζε ουσιαστικά τον τηλεοπτικό σταθμό διότι άφησε ακάλυπτο τον Τσελεπή ή με άλλα λόγια διότι τον άφησε χωρίς ειδική προστασία απέναντι στον Χρίστο Κληρίδη.

Το ερώτημα όμως είναι: Αν ο διαπραγματευτής της ελληνοκυπριακής πλευράς αποχωρεί από τα τηλεοπτικά στούντιο και δεν μπορεί να αντεπεξέλθει σε συζήτηση με Ελληνοκυπρίους, τότε πώς θα αντεπεξέλθει σε διαπραγματεύσεις με τους Τουρκοκύπριους και την Τουρκία;