Γράφει: Πέτρος Βασιλείου
Το χαλλούμι θυσία στον βωμό του καλού κλίματος;
Η κατοχύρωση του παραδοσιακού μας τυριού ως προϊόν με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) είναι ένα θέμα που μας έχει απασχολήσει επανειλημμένα. Ως περιοδικό «Σύγχρονη ΑΠΟΨΗ» παρακολουθούμε από κοντά την πορεία του φακέλου και θεωρούμε ότι είμαστε σε θέση να διατυπώνουμε την τεκμηριωμένη μας θέση, η οποία προέρχεται μέσα από την συστηματική έρευνα και παρακολούθηση της πορείας του θέματος.
Στις 29 Ιουλίου 2009 η Κυπριακή Κυβέρνηση απέστειλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φάκελο του Συνδέσμου Τυροκόμων Κύπρου, ο οποίος είναι και ο μοναδικός Φάκελος για το Χαλλούμι που εγκρίθηκε από την αρμόδια αρχή. Αυτό θεωρείται ως θετική εξέλιξη, παρά το γεγονός ότι οι δικαστικές διαμάχες συνεχίζονται στο εσωτερικό και η τελική τους έκβαση είναι ακόμη αβέβαιη.
Πρόσφατα, συγκεκριμένη ημερήσια εφημερίδα έχει κατ’ επανάληψη ασχοληθεί με το θέμα της προσπάθειας εγγραφής της ονομασίας Hellim από γερμανική εταιρία στην ευρωπαϊκή υπηρεσία εγγραφής εμπορικών σημάτων στο Αλικάντε. Με τον τρόπο αυτό δόθηκαν, μάλλον σκόπιμα, μεγαλύτερες διαστάσεις στο θέμα από αυτές που θα αναλογούσαν σε μια περίπτωση εγγραφής ονομασίας στο Αλικάντε και παραλληρίζοντάς το με το κορυφαίο ζήτημα της κατοχύρωσης ως ΠΟΠ. Τονίζουμε ότι η συγκεκριμένη εγγραφή καμία σχέση δεν έχει ούτε ως προς την σημασία, ούτε ως προς την διαδικασία με την κατοχύρωση παραδοσιακών προϊόντων ως προϊόντων με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης και την εξασφάλιση της σχετικής σφραγίδας που αποτυπώνεται στην συσκευασία και κατοχυρώνει ουσιαστικά το προϊόν ως παραδοσιακό προϊόν ποιότητας, με τα πολλαπλά οφέλη που ισοδυναμεί η κατοχύρωση αυτή. Τα δημοσιεύματα αυτά συνοδεύονταν από εισηγήσεις για προώθηση του όρου Hellim ως ΠΟΠ μέσα από διαδικασίες που κανείς δεν εξέτασε κατά πόσον μπορούν να εφαρμοστούν. Ο Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, λειτουργώντας με τον ίδιο τρόπο, κρίνοντας το θέμα ως πολύ σημαντικό ζήτησε όπως ενημερωθεί το Υπουργικό Συμβούλιο και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας για λήψη απόφασης για τυχόν αναθεώρηση της μέχρι σήμερα πολιτικής του κράτους. Σύμφωνα μάλιστα με την γνωστή εφημερίδα, στο φύλλο με ημερομηνία 25/9/09, ο Πρόεδρος Χριστόφιας «συμφώνησε ήδη στην κατοχύρωση της ονομασίας Hellim και η απόφαση φαίνεται να είναι τελεσίδικη». Τα δικά μας στοιχεία δεν αποδεικνύουν κάτι τέτοιο, παρά την έντονη επιθυμία της συγκεκριμένης εφημερίδας.
Εκείνο το οποίο έχει επιβεβαιωθεί είναι ότι το ζήτημα της κατοχύρωσης του παραδοσιακού μας τυριού πήρε ξαφνικά πολιτικές διαστάσεις και έχει διαφανεί η πρόθεση της παρούσας κυβέρνησης να εκμεταλλευτεί πολιτικά το θέμα, επιδεικνύοντας υποχωρητική θέση όπως και στις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις στο κυπριακό. Το θέμα όμως δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται και γι’ αυτό η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτική.
Οποιαδήποτε σκέψη για απόσυρση ή τροποποίηση του φακέλου που αποστάληκε στις Βρυξέλλες με στόχο την αναγραφή της διπλής ονομασίας θεωρείται ως ριψοκίνδυνη, πέραν του γεγονότος ότι θα πρέπει να συναινέσει ο Σύνδεσμος Τυροκόμων Κύπρου. Το σενάριο το οποίο, σύμφωνα με την έρευνά μας, επεξεργάζεται η κυβέρνηση είναι το σενάριο της υποβολής μιας επιπλέον αίτησης με την ονομασία Hellim, η οποία να έχει ακριβώς την ίδια προδιαγραφή με τον υφιστάμενο φάκελο. Οι πληροφορίες μας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρουν ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί εύκολα να γίνει αποδεκτό. Ένα δεύτερο σενάριο προβλέπει την υποβολή αίτησης με την ονομασία Hellim αλλά με διαφορετικές προδιαγραφές. Σε κάθε περίπτωση, τυχόν ενέργεια της Δημοκρατίας για προώθηση της ονομασίας Hellim αναδεικνύει μια σειρά αντιφάσεων, αφού η πάγια θέση των αρμοδίων υπηρεσιών μετά από μελέτη είναι ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε απόδειξη ή άλλη αναφορά που να συνδέει την ονομασία Hellim με την ιστορία του νησιού. Η λέξη αυτή, σύμφωνα με την μέχρι σήμερα θέση του κράτους, έχει δημιουργηθεί μετά το 1960! Η έγκριση του Φακέλου Χαλλούμι και η αποστολή του στις Βρυξέλλες κινείται σε αυτή την λογική. Εκτός φυσικά αν έχουν εντοπιστεί, μέσα στα πλαίσια της ευρύτερης αναθεώρησης των βιβλίων της ιστορίας, νέα στοιχεία που αποδεικνύουν τις ιστορικές καταβολές της λέξης Hellim στην Κύπρο…
Η αλήθεια είναι ότι η λέξη Hellim είναι η μετάφραση της λέξης Χαλλούμι στα τούρκικα, όπως υπάρχει τουρκική μετάφραση όλων σχεδόν των ελληνικών λέξεων είτε αυτές αναφέρονται σε φαγητά, είτε σε κάτι άλλο. Επομένως, τυχόν υπαναχώρηση στο ζήτημα της ονομασίας Χαλλούμι αναμένεται να οδηγήσει σε περισσότερες απαιτήσεις και διεκδικήσεις για διπλές ονομασίες σε πολλές άλλες περιπτώσεις.
Καταληκτικά διατυπώνουμε την άποψη ότι οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες θα πρέπει να στηρίξουν με συνέπεια τον υφιστάμενο φάκελο του Συνδέσμου Τυροκόμων χωρίς αμφιταλαντεύσεις και πολιτικές σκοπιμότητες. Οποιαδήποτε άλλη ενέργια ισοδυναμεί με αναβολή επ’ αόριστο της πορείας κατοχύρωσης αφού, σύμφωνα με την έρευνά μας, οι ενστάσεις των ενδιαφερομένων και οι μετέπειτα δικαστικές προσφυγές εναντίον οποιουδήποτε φακέλου παραχαράσσει την ιστορική αλήθεια και την παράδοση του τόπου αναμένεται να είναι αρκετές.