ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ: Η ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΗΤΤΑ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
1η Νοεμβρίου, 1920
Ο θρίαμβος της Συνθήκης των Σεβρών δεν ήταν αρκετός για να εξασφαλίσει στον Ελευθέριο Βενιζέλο την νίκη στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920. Η συνεχιζόμενη καταπόνηση του ελληνικού στρατού στην Μικρά Ασία και την Αν. Θράκη έτυχαν έντονης προεκλογικής εκμετάλλευσης από το Λαϊκό Κόμμα και τον υπόλοιπο αντιβενιζελικό συνασπισμό, που κέρδισαν τις εκλογές. Ο Βενιζέλος δεν εξελέγη ούτε βουλευτής και αναχώρησε ταπεινωμένος για το εξωτερικό. Αμέσως μετά την νίκη τους οι αντιβενιζελικοί οργάνωσαν ένα αμφισβητούμενο δημοψήφισμα με το οποίο νομιμοποίησαν την επιστροφή του έκπτωτου από το 1917 Βασιλιά Κωνσταντίνου. Και παρά την δρυμεία αντίθεσή τους στις επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού στην Μικρά Ασία, χάρη στην οποία ουσιαστικά κέρδισαν τις εκλογές, προχώρησαν στην αυτοκαταστροφική εκστρατεία προς την Άγκυρα. Μια εκστρατεία κόντρα σε κάθε στρατηγική λογική, η οποία θα οδηγούσε μοιραία, δύο χρόνια μετά, στην τραγωδία της μικρασιατικής καταστροφής.
Οι εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920 θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως οι πιο καταλυτικές στην σύγχρονη ελληνική ιστορία. Η προεκλογική περίοδος και το εκλογικό αποτέλεσμα κατέδειξαν εμφαντικά την βραχύτητα της πολιτικής μνήμης των Ελλήνων, οι οποίοι τιμώρησαν με το χειρότερο τρόπο τον Πρωθυπουργό που, δύο χρόνια προηγουμένως, είχε πετύχει, με το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, την εξάπλωση της Ελλάδας σχεδόν στα όρια της Μεγάλης Ιδέας. Της Ελλάδας των «δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών». Επιπλέον, οι εν λόγω εκλογές αποτελούν το απόλυτο παράδειγμα επίδρασης του λαϊκισμού στην πολιτική ζωή και στα εκλογικά αποτελέσματα.
Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΤΖΩΝ ΚΕΝΝΕΝΤΙ
22α Νοεμβρίου, 1963
Κατά την διάρκεια περιοδίας του στο Ντάλας του Τέξας, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζων Φιτζέραλντ Κέννεντι δολοφονήθηκε από βολή ελεύθερου σκοπευτή, την ώρα που χαιρετούσε το συγκεντρωμένο πλήθος από το ανοικτό αυτοκίνητό του, δίπλα από την σύζυγό του Τζακλίν. Ο Κέννεντι δέχτηκε δύο σφαίρες, μια στον λαιμό και μια στο κεφάλι. Η σύλληψη του μοναδικού ύποπτου Λι Χάρβη Όσβαλντ, αλλά και τα πορίσματα δύο σχετικών ερευνών τα οποία συνέκλιναν στην ενοχή του συλληφθέντος, δεν έπεισε την πλειοψηφία της κοινής γνώμης για την εξιχνίαση της υπόθεσης. Η κατάσταση περιπλέχθηκε περισσότερο μετά την δολοφονία και του Όσβαλντ, κατά την προσαγωγή του στο δικαστήριο.
46 χρόνια μετά η αλήθεια για την δολοφονία του Κέννεντι δεν έχει λάμψει ακόμη, ενώ παραμένει ασαφής ακόμη και η ενοχή του φερόμενου ως εκτελεστή. Πολλές θεωρίες έχουν κατά καιρούς κυκλοφορήσει σχετικά με το ποιοι μπορεί να κρύβονταν πίσω από την δολοφονία. Αυτές εμπλέκουν μια σειρά ατόμων, από εσωτερικούς πολιτικούς αντιπάλους, περιλαμβανομένων και στελεχών της Κυβέρνησης, του FBI και της CIA, μέχρι και τον ηγέτη της Κούβας Φιντέλ Κάστρο. Μια άλλη θεωρία παραπέμπει στους εχθρούς της οικονομικής πολιτικής του Προέδρου. Το βέβαιο πάντως είναι ότι η δολοφονία του Τζων Κέννεντι αποτελεί μια από τις πιο σκοτεινές ιστορίες του 20ου αιώνα, για την οποία η αλήθεια παραμένει μέχρι σήμερα καλά κρυμμένη.
Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ
17η Νοεμβρίου, 1973
Το αυταρχικό καθεστώς της χούντας των Συνταγματαρχών περνούσε περίοδο έντονης λαϊκής αμφισβήτησης. Οι φοιτητικές διαδηλώσεις εντατικοποιήθηκαν, ενώ το καθεστώς έβλεπε την πιθανότητα μιας γενικευμένης εξέγερσης να μεγαλώνει. Τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, με την είσοδο των τανκς στο ίδρυμα και την βίαιη καταστολή της διαμαρτυρίας των φοιτητών που είχαν καταφύγει σε αυτό, οδήγησαν στην πτώση του Συνταγματάρχη Γεώργιου Παπαδόπουλου και στην ανάληψη των ηνίων του καθεστώτος από τον Ταξίαρχο Δημήτριο Ιωαννίδη.
Από τότε το Πολυτεχνείο κατέστη διαχρονικό σύμβολο της δημοκρατίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αλλά και της νεανικής αγωνιστικότητας και διεκδικητικότητας. Εν τούτοις, η λαϊκή αντίδραση του Νοεμβρίου του 1973 δεν ήταν αρκετή για να εξοστρακίσει πλήρως τις συνέπειες του ανορθολογισμού του δικτατορικού καθεστώτος. Εάν η μετέπειτα πτώση της χούντας μπορεί να χαρακτηριστεί ως η κάθαρση της επταετούς ύβρεως, η ταυτόχρονη τραγωδία της Κύπρου συνιστά το βαρύτατο τίμημα που κατέβαλε ο Ελληνισμός ως αποτέλεσμα της θλιβερής κορύφωσης μιας ιστορικής πορείας με διχασμούς και έριδες, που κράτησε καθ’ όλη την διάρκεια του 20ου αιώνα.
Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ
9η Νοεμβρίου, 1989
Το τείχος του Βερολίνου είχε ανεγερθεί τον Αύγουστο του 1961 για να χωρίζει το Δυτικό από το Ανατολικό Βερολίνο, σε μια περίοδο Ψυχρού Πολέμου και πυρηνικού ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Κατά την διάρκεια του διαχωρισμού της πόλης πολλοί Ανατολικογερμανοί επιχείρησαν να περάσουν στην δυτική περιοχή και από εκεί να μεταβούν στην Δυτική Γερμανία, αγανακτισμένοι από την καταπίεση του φιλοσοβιετικού καθεστώτος. Όπως αναφέρει ο καθηγητής Heinz-Uwe Haus στην συνέντευξή του στον Fred Lapisardi, η οποία δημοσιεύεται στο ανά χείρας τεύχος, καταγράφηκαν 186 θάνατοι Ανατολικογερμανών που επιχειρούσαν να περάσουν το τείχος, ενώ τα αρχεία της Stasi ανεβάζουν τον αριθμό σε τουλάχιστον 825.
Το τείχος του Βερολίνου έπεσε όταν η λαϊκή εξέγερση του Νοεμβρίου του 1989 έλαβε τέτοιες διαστάσεις που ήταν πλέον αδύνατο για το καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας να αντιδράσει χωρίς να προκαλέσει εκτεταμένο αιματοκύλισμα. Σύμφωνα πάλι με τον καθηγητή Haus, λίγες ημέρες αφ’ ότου Γερμανοί και από τις δύο πλευρές του Βερολίνου άρχισαν να σκαρφαλώνουν στο τείχος αγνοώντας τις υποδείξεις του ανατολικογερμανικού στρατού, εκατομμύρια Ανατολικογερμανών ξεχύθηκαν προς την Δύση. Η πτώση του τείχους και η επανένωση της Γερμανίας ήταν πλέον αναπόφευκτη. Ο αυθόρμητος αυτός λαϊκός ξεσηκωμός ήταν αρκετός για να θέσει τέρμα στον αναχρονιστικό διαχωρισμό της Ευρώπης. Η μεταψυχροπολεμική εποχή ήταν πλέον γεγονός.