Παρουσίαση: Δύο σημαντικά διεθνή συνέδρια στην Κύπρο

Συμφέρον του Τέκνου και Πεποιθήσεις των Γονέων

Μεγάλη επιτυχία σημείωσε το διεθνές συνέδριο που οργάνωσε το Κυπριακό Ινστιτούτο Σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας και το Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στις 23-24 Απριλίου 2010 στο αμφιθέατρο Unesco του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Το συνέδριο, με το ιδιαίτερα επίκαιρο θέμα «Συμφέρον του Τέκνου και Πεποιθήσεις των Γονέων» κέντρισε το ενδιαφέρον των παρευρισκομένων. Στο συνέδριο δόθηκε ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ζητήματα θρησκευτικής εκπαίδευσης και οικογενειακού δικαίου.

Το συνέδριο συνιστούσε την τρίτη από μια σειρά εκδηλώσεων που διεξάγονται στα πλαίσια του προγράμματος «Πολυπολιτισμική Πολιτική στην Φροντίδα του Τέκνου», το οποίο χρηματοδοτείται από το European Economic Association Financial Mechanism & The Norwegian Financial Mechanism 2004-2009: Fund for Non Governmental Organisations.

Στο συνέδριο συμμετείχαν διεθνούς φήμης ομιλητές. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε η παρουσία του Καθηγητή του Πανεπιστημίου της Σιένα, Μάρκο Βεντούρα, ο οποίος θεωρείται ως αυθεντία σε ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας, νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και συμφέροντος του τέκνου. Σημαντική υπήρξε και η παρουσία της Sylvie Langlaude του Πανεπιστημίου του Μπέλφαστ, η οποία ειδικεύεται στα δικαιώματα του παιδιού στο διεθνές δίκαιο και του Peter Cumper του Πανεπιστημίου του Λέστερ, ο οποίος ειδικεύεται σε ζητήματα θρησκευτικής εκπαίδευσης. Οι Alistair Mawhinney και Yuko Chiba παρουσίασαν τα αποτελέσματα έρευνας, η οποία αφορά στις κοινωνικές και νομικές παραμέτρους της άσκησης του δικαιώματος opt-out (εθελοντικής αποχώρησης) από το μάθημα των θρησκευτικών, όταν αυτό εξασκείται από αλλόθρησκα τέκνα.

Σε ομιλίες στο συνέδριο προέβησαν επίσης η Πρόεδρος του Σλοβακικού Ινστιτούτου Σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας Michaella Moracikova, ο Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Κυκκώτης, ο Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας Χρήστος Παναγιωτόπουλος και η διδάσκων στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, Δήμητρα Σορβατζιώτη. Την εκδήλωση προσφώνησαν ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Πέτρος Αρτέμης και η Επίτροπος του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά. Σε καταληκτικά σχόλια προέβη ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Νομικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και δικηγόρος Αχιλλέας Αιμιλιανίδης. Των συνεδριών προήδρευσαν οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κώστας Κληρίδης και Αντρέας Πασχαλίδης, ο πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Τάκης Ηλιάδης και η Αναπληρωτής Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κύπρου Μαριάννα Παπαστεφάνου.

Οι ομιλητές σχολίασαν την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, καθώς και των δικαστηρίων των Κρατών Μελών και εξέτασαν τις μεθόδους με τις οποίες μπορεί να υποχρεωθούν οι γονείς να απολέσουν τα γονικά τους δικαιώματα ή την φροντίδα του τέκνου τους στις περιπτώσεις που κρίνεται ότι αυτοί δεν έχουν κατά νου το συμφέρον του τέκνου. Μέχρι ποιου σημείου έχει το δικαίωμα το κράτος να επιβάλλει στους γονείς τα δικά του πρότυπα ανατροφής των τέκνων στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι γονείς θεωρούν ότι τα δικά τους πολιτιστικά πρότυπα ή και πεποιθήσεις τους οδηγούν σε μια εντελώς διαφορετική οδό; Έχει την δυνατότητα ένα δικαστήριο να επιλέγει τον γονέα που θα έχει την επιμέλεια του τέκνου, σε περίπτωση διαζυγίου των γονέων, λαμβάνοντας υπόψη του την θρησκεία ή τις πολιτισμικές καταβολές έκαστου γονέα;

Πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναφορικά με την χρήση θρησκευτικών συμβόλων στα σχολεία έχουν θέσει το ζήτημα της σύγκρουσης μεταξύ των πεποιθήσεων των γονέων και του συμφέροντος του τέκνου σε ένα κατά κανόνα ουδετερόθρησκο κράτος στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Οι ομιλητές παρατήρησαν ότι το συμφέρον του τέκνου θα πρέπει να τυγχάνει σεβασμού από τις δικαστικές και διοικητικές αρχές. Η εξειδίκευση του συμφέροντος του τέκνου παρουσιάζει όμως συχνά προβλήματα, ιδιαίτερα όταν οι γονείς ανήκουν σε διαφορετικά θρησκεύματα ή έχουν διαφορετικές πεποιθήσεις ή όταν οι θρησκείες των γονέων δύναται να θεωρηθούν ως αντικείμενες στην δημόσια τάξη.

Συνέδριο για την Παρένθετη Μητέρα

Το Κυπριακό Ινστιτούτο Σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας σε συνεργασία με το Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και τον Δικηγορικό Σύλλογο Λευκωσίας διοργάνωσαν στις 4 Ιουνίου 2010 σεμινάριο με θέμα «Παρένθετη Μητέρα. Νομικές και Ψυχολογικές Παράμετροι μιας Μεθόδου Αντιμετώπισης της Υπογονιμότητας». Ομιλητές στο συνέδριο ήταν η Ξένη Σκορίνη-Παπαρρηγοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, η Ζάιρα Παπαληγούρα-Ράλλη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ψυχολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και Μέλος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, καθώς και ο Αχιλλέας Αιμιλιανίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Το σεμινάριο επιχορηγούσε το EEA Financial Mechanism & The Norwegian Financial Mechanism 2004-2009.

Ως παρένθετη μητέρα ορίζεται η γυναίκα που κυοφορεί βρέφος το οποίο προορίζεται για άτεκνο ζευγάρι που δεν έχει την δυνατότητα τεκνοποίησης. Αρκετές χώρες έχουν κηρύξει την παρένθετη μητρότητα ως απαγορευμένη, ενώ σε άλλα κράτη αυτή επιτρέπεται υπό περιορισμούς. Στην Ελλάδα έχει εισαχθεί νομοθεσία που επιτρέπει την παρένθετη μητρότητα και καθορίζει το νομικό πλαίσιο με βάση το οποίο αυτή μπορεί να διενεργηθεί. Το ενδιαφερόμενο ζευγάρι θα πρέπει πρώτα να απευθυνθεί στο οικείο Δικαστήριο με αίτημα να κυοφορήσει μια άλλη γυναίκα το γενετικό υλικό του. Η παρένθετη μητέρα δεν μπορεί να προέρχεται από άλλη χώρα, περιορισμός που έχει ως σκοπό τον αποκλεισμό της αθέμιτης επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Η διαδικασία προχωρεί μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης.

Στην Κύπρο δεν υπάρχει ακόμα νομοθεσία που να προβλέπει για την διαδικασία τεκνοποίησης με παρένθετη μητέρα. Αυτό έχει ως συνέπεια ότι τα πρόσωπα που επιδιώκουν να τεκνοποιήσουν μέσω παρένθετης μητέρας οφείλουν να υιοθετήσουν ουσιαστικά το τέκνο που γεννήθηκε με το δικό τους γενετικό υλικό μέσω παρένθετης μητέρας. Λόγω εξάλλου της παραπληροφόρησης που υπάρχει, ο θεσμός της παρένθετης μητέρας αντιμετωπίζεται συχνά από το κοινό ή τα μέσα ενημέρωσης ως κάτι το αφύσικο ή και ανήθικο. Η σωστή πληροφόρηση και ενημέρωση για το θέμα της παρένθετης μητέρας θα επιτρέψει την ομαλή ανάπτυξη του θεσμού και την θέσπιση ενός υγιούς νομικού πλαισίου που σκοπό δεν θα έχει την απαγόρευση ή τον περιορισμό, αλλά τον έλεγχο.