Πρώτον, στην ανεπαρκή, ανομοιόμορφη και ελλιπή ρύθμιση και εποπτεία των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων. Προσωπικά ήγειρα το θέμα στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα στο χρονικό διάστημα που ήμουν Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας.

Δεύτερον, στην ανεξέλεγκτη παντοδυναμία και ετσιθελική ασυδοσία των γνωστών διεθνών οίκων αξιολόγησης, οι οποίοι συμπεριφέρονται ως επικυρίαρχοι τοποτηρητές έναντι των εθνικών οικονομιών και των χρηματοοικονομικών οργανισμών και εταιριών.

Ως προς το πρώτον, η κατάσταση διεθνώς, και κυρίως στην Αμερική, ήταν εντελώς απαράδεκτη. Η δεσπόζουσα και δεσποτική φυσιογνωμία, του επί δεκαεπταετίαν Προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ κ. Άλαν Γκρήνσπαν, επέβαλε την εξωπραγματική θεωρία της εντελώς αρρύθμιστης και άναρχης οικονομίας της ελεύθερης αγοράς, με την επίκληση της χιμαιρικής αντίληψης της αυτορρύθμισης.

Τα αποτελέσματα είναι πλέον γνωστά. Και οι τραγικές συνέπειές τους, τις οποίες δοκίμασε και εξακολουθεί ακόμη να δοκιμάζει όχι μόνο η κοινωνία της Αμερικής αλλά ολόκληρη η ανθρωπότητα. Με τα golden boys της απάτης και τους διάφορους οίκους με τα ευφάνταστα προϊόντα της κλοπής και της καταλήστευσης των οικονομιών, ατόμων, ομάδων και εθνών.

Αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και σ’ αυτήν ακόμη την Ευρωζώνη, δεν υπήρξε η επιβαλλόμενη ομοιόμορφη ρύθμιση και η ενδεδειγμένη αυστηρή εποπτεία για την έμπρακτη εφαρμογή από όλες τις Χώρες Μέλη, τουλάχιστον των οδηγιών της Επιτροπής της Βασιλείας. Υπήρξε μια απροθυμία, αν όχι και εναντίωση, ιδιαίτερα στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για ρυθμιστική ομοιομορφία και εποπτική αυστηρότητα, που πρέπει να αποδοθεί μάλλον στην τεράστια πολιτική επιρροή που ασκούσαν οι παντοδύναμες τότε τράπεζες και ασφαλιστικές και επενδυτικές εταιρίες. Ήταν, όμως, ακόμη, και η ισχυρή αντανακλαστική επίδραση που ασκούσε η ουτοπιστική πολιτική του θεοποιηθέντος Άλαν Γκρήνσπαν.

Ως προς το δεύτερον, είχε προ πολλού γίνει αντιληπτό ότι οι γνωστοί οίκοι αξιολόγησης διεθνούς εμβέλειας, όπως οι Moody’s, οι Fitch και οι Standard & Poor’s, αλλά και άλλοι αυτόκλητοι και αυτοβαπτισθέντες ως πιστοληπτικοί και χρηματοοικονομικοί αξιολογητές (τεράστιες επενδυτικές εταιρίες και μεγάλου μεγέθους και κύρους τράπεζες) συμπεριφέρονταν και ενεργούσαν όχι μόνο κατά τρόπο προκλητικό και ασύδοτο, αλλά και κατά τρόπο αυθαίρετο και αμφισβητούμενης αντικειμενικότητας και αξιοπιστίας. Πλείστοι όσοι από αυτούς είχαν γίνει ταυτόχρονα και επενδυτές και αγοραπωλητές μετοχών των τραπεζών και χρηματοοικονομικών οίκων που αξιολογούσαν. Πόσες φορές δεν είδαμε ξαφνικά υποβάθμιση μετοχών μιας τράπεζας από κάποιο αξιολογικό οίκο και ύστερα από λίγες μέρες την αναβάθμισή τους; Για να αποκαλυφθεί, εκ των υστέρων, ότι οι αξιολογητές και βαθμολογητές ανέβαζαν και κατέβαζαν τεχνητά τις τιμές των μετοχών και πωλούσαν και αγόραζαν την κατάλληλη στιγμή, κάνοντας τεράστια κέρδη σε βάρος και των αξιολογουμένων και των μικροεπενδυτών.

Αυτά τα ανέντιμα και ατάσθαλα δέσποσαν στην διάρκεια των τελευταίων δέκα χρόνων. Και σ’ αυτά οφείλονται, σε μεγάλο βαθμό, οι οδυνηρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις που ταλανίζουν την ανθρωπότητα τα τελευταία τρία περίπου χρόνια.

Όπως είναι γνωστό, στην διάσκεψη των G20 στο Λονδίνο, στις 2 Απριλίου, 2009, ο Γάλλος Πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί και η Γερμανίδα Καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ επέμειναν και πέτυχαν, παρά την σφοδρή αντίδραση των Βρετανών και τις έντονες επιφυλάξεις των Αμερικανών, δύο από τις ληφθείσες σημαντικές αποφάσεις να είναι η υιοθέτηση ενός πιο αυστηρού διεθνούς συστήματος ρύθμισης και εποπτείας των χρηματοοικονομικών οργανισμών και η εκ βάθρων αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου που διέπει την σύσταση, την αδειοδότηση και την λειτουργία των διεθνών οίκων αξιολόγησης, όπως είναι οι Fitch, οι Moody΄s και οι Standard & Poor΄s.

Έκτοτε και τα δύο αυτά θέματα προωθήθηκαν, όχι όμως με την επιβαλλόμενη ταχύτητα και στον επιθυμητό βαθμό. Και φθάσαμε στο τελευταίο στάδιο της αυθαιρεσίας και της αναισχυντίας. Στην περίπτωση της κρίσης της Ελλάδας, όπου οι πιο πάνω οίκοι κυριολεκτικά συνοδοιπόρησαν με τους διεθνείς απατεώνες της κερδοσκοπίας και της απάτης. Κι έσπρωχναν αυτοί την ελληνική οικονομία προς τα κάτω με τις συνεχείς, αμφισβητούμενες αξιολογήσεις τους κι ανέβαζαν τα spreads και έδιναν χώρο και περιθώριο στους απατεώνες κερδοσκόπους να δανείζουν την Ελλάδα με τα συνθλιπτικά επιτόκια των 10% και 12%!

Και εδέησαν επιτέλους οι Ευρωπαίοι να ξυπνήσουν από τον λήθαργό τους. Και να τρίξουν τα δόντια. Και να εξαγγείλουν τις αυστηρές προθέσεις τους. Για να ανακόψουν την ασυδοσία των σπεκουλαδόρων και να ανασχέσουν την κατρακύλα της ευρωπαϊκής οικονομίας, αφού, μετά την Ελλάδα, οι αξιολογήσεις της σκοπιμότητας άρχισαν να αγγίζουν την Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ λόγος γίνεται πλέον και για την Ιρλανδία και αυτήν ακόμη την Ιταλία.

Πρόσφατα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Εσωτερι-κή Αγορά Michel Banier δήλωσε, χαρακτηριστικά, τα ακόλουθα:

«Πρέπει να εξετάσουμε τον αντίκτυπο των αξιολογήσεων των οίκων… συνολικά στο χρηματοοικονομικό και οικονομικό σύστημα. Αν κοιτάξουμε την Ελλάδα, για παράδειγμα, έμεινα έκπληκτος από την γρήγορη υποβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας». Εξάλλου η Καγκελάριος της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ υποστήριξε με έμφαση ότι ένας ευρωπαϊκός οίκος αξιολόγησης θα μπορούσε να είναι χρήσιμος.

Σε αυτό πρέπει να προστεθεί και η προειδοποίηση της Κομισιόν η οποία, με αφορμή τις υποβαθμίσεις της Ελλάδας και της Πορτογαλίας, τόνισε ότι παρακολουθεί στενά τα τεκταινόμενα και αναφέρθηκε σε «εξελίξεις στην αγορά που δημιουργούν ερωτήματα για την συμπεριφορά ορισμένων παικτών».

Ο κλοιός γύρω από τους διαβόητους οίκους αξιολόγησης άρχισε να στενεύει. Γιατί και ο μαχητικός και πάντοτε αξιόλογος Γάλλος Πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί ταυτίσθηκε επίσης με την Άγγελα Μέρκελ και έθεσε επιτακτικά επί τάπητος το σοβαρό θέμα των οίκων αξιολόγησης, οι οποίοι πρέπει να τεθούν κάτω από έλεγχο όσον αφορά στην αξιοπιστία, στην αντικειμενικότητα και στην διαφάνειά τους.

Ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου είναι πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου

«Ζητείται ελπίς»

Το τελευταίο διάστημα οι οικονομικοί τίτλοι εφημερίδων μοιάζουν να είναι γραμμένοι για τον επικήδειο του ευρώ. Κάνουν λόγο για συνεχιζόμενη επίθεση κατά του νομίσματος, για την κλονισμένη του «υγεία», για την σφοδρή δοκιμασία την οποία έχει περάσει και για τον κίνδυνο να μην ανακάμψει. Αρκετοί πολιτικοί (και οικονομολόγοι) σκιαγραφούν μια μάλλον τραγική εικόνα της κατάστασης στην οποία έχει επέλθει η ευρωπαϊκή οικονομία, με ένα νόμισμα που παραμένει μονίμως τον τελευταίο καιρό στην εντατική. Αυτές οι προσεγγίσεις δεν αφήνουν ιδιαίτερα περιθώρια ελπίδας. Την βγάζει ή δεν την βγάζει (το ευρώ και η ευρωζώνη), διερωτάται ο αναγνώστης… Αλλά κι αν την βγάζει (αν επιβιώσει δηλαδή), ποια θα είναι η εικόνα του αύριο; Η εικόνα ενός ευρώ που βρίσκεται σε καταστολή;

Είναι όντως γεγονός ότι η επίθεση σπέκουλας κατά του ευρώ συνεχίζεται με ξέφρενους ρυθμούς, με τον Βέμπερ να προειδοποιεί για πρωτοφανή φαινόμενα ταχείας θανατηφόρας μετάδοσης των δημοσιονομικών προβλημάτων σε όλα τα Μέλη της ευρωζώνης. Στο στόχαστρο βρίσκονται πρωτίστως οι χώρες του Ευρωπαϊκού νότου, αφού μετά την κατάρρευση της Ελληνικής οικονομίας -χώρα στην οποία η κατάσταση παραμένει έκρυθμη στο στόχαστρο- τώρα βρίσκονται οι χώρες της Ιβηρικής Χερσονήσου και η Ιταλία. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το πέμπτο μέλος των γνωστών PIIGS, η Ιρλανδία, έχει βγει από τον βούρκο του χρέους, αφού και εκεί τα πράγματα παραμένουν χλωμά.

Τα μέτρα λιτότητας πάντως δίνουν και παίρνουν στις «γουρουνο-οικονομίες» της Ευρώπης, με την Ισπανία να ανακοινώνει μάλιστα τα σκληρότερα μέτρα που έχουν ληφθεί ποτέ στην χώρα. Το πάγωμα μισθών και συντάξεων και οι περικοπές κοινωνικών επιδομάτων και μισθών δημοσίων υπαλλήλων, είναι μόνο μερικά από τα μέτρα που έχει ήδη εξαγγείλει η ισπανική Κυβέρνηση, σε μια ύστατη προσπάθειά της να μειώσει τις δημοσιονομικές δαπάνες στο 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2013. Τα νεοφιλελεύθερα προγράμματα λιτότητας έχουν ανάψει φωτιές στις χώρες αυτές, αφού πολλοί είναι αυτοί που νιώθουν ότι τα κοινωνικά δικαιώματα και κεκτημένα παραμερίζονται όλο και πιο πολύ. Τα χειρότερα όμως ίσως να είναι ακόμα πίσω μας.

Η ευρωκατρακύλα

Πρόκειται σίγουρα για την χειρότερη κρίση που έχει βιώσει η Ευρώπη μεταπολεμικά. Οι δείκτες των Ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων ανεβοκατεβαίνουν κάπως περίεργα ο ένας μετά τον άλλον. Ο δείκτης ΙΒΕΧ στην Μαδρίτη έκανε ελεύθερη βουτιά και ο οίκος Fitch στην Πορτογαλία προχώρησε σε πιστοληπτική υποβάθμιση. Έχουμε βεβαίως και μερικούς ευρωφωστήρες να κάνουν λόγο για συμπτώματα που παραπέμπουν σε εποχές Lehman Brothers.

Σε κάποιο βαθμό η κατακόρυφη αυτή πτώση υποδηλώνει την έλλειψη εμπιστοσύνης των επενδυτών σε σχέση με το μέλλον του ευρώ. Αυτό από μόνο του όμως δεν μας δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η οικονομική και πολιτική υπονόμευση ενός νομίσματος από τρίτες χώρες είναι πάντα μέρος του διεθνούς παιχνιδιού των αγορών. Στην προκειμένη περίπτωση τα κερδοσκοπικά παιχνίδια από πλευράς Βρετανίας και ΗΠΑ κατά του ευρώ δεν είναι πρωτοφανή φαινόμενα, όπως πολλοί τα αντιμετωπίζουν.

Η γνωστή «αγέλη των λύκων» (wolf pack) αποτελείται από ένα αμάγαλμα κερδοσκόπων οι οποίοι προέρχονται από το αχανές χρηματοπιστωτικό σύστημα της υφηλίου. Είναι, με άλλα λόγια, μια ανομοιογενής ομάδα σπεκουλαδόρων. Όπως λέμε, κάθε καρυδιάς καρύδι. Ο κύριος στόχος των «τζογαδόρων» αυτών, όπως χαρακτηριστικά τους αποκαλεί τελευταίως ο Ελληνικός τύπος, είναι η αποσταθεροποίηση της αγοράς των κρατικών ομολόγων. Μέσω της αύξησης των τιμών των CDS (Credit Default Swap) των κρατικών ομολόγων οι κερδοσκόποι ενισχύουν τα επιτόκια με τεχνητό τρόπο. Αυτό ακριβώς πιστεύεται ότι έγινε και σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που η γερμανική επιτροπή κεφαλαιαγοράς BaFin, επέβαλε πρόσφατα προσωρινή απαγόρευση στο short selling ομολόγων της ευρωζώνης.

…και ο ασκός του Αιόλου άνοιξε

Οι συνέπειες της σημερινής χρηματοπιστωτικής κρίσης έχουν ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για την ΕΕ, αφού για ακόμα μια φορά τίθεται υπό αμφισβήτηση ο κεντρικός άξονας λειτουργίας του οργανισμού: Η χωριστή δηλαδή κυριαρχία επί νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Το γεγονός ότι η ΕΕ έχει κτιστεί πάνω σε μια νομισματική ένωση, η οποία όμως στερείται δημοσιονομικής ένωσης, είναι και ο κύριος λόγος που την αφήνει μετέωρη. Από την στιγμή δηλαδή που η Ευρώπη βρίσκεται τόσο μακριά από την πολιτική ενοποίηση και δεν μπορεί να ασκήσει ως σύνολο πολιτική κυριαρχία επί των δημοσιονομικών της, η βιωσιμότητα της νομισματικής της πολιτικής είναι μάλλον επίφοβη. Μήπως τελικά η όλη αυτή μεγάλη ιδέα για δημιουργία μιας κοινής νομισματικής πολιτικής που θα μπορούσε να χρησιμέψει και ως μοχλός πίεσης προς την επίτευξη πολιτικής ενοποίησης ήταν όνειρο θερινής νυκτός;

Happy birthday euro…

Σε ένα περιβάλλον όπου οι ευρωπαϊκές οικονομίες αναπτύσσονται με αργούς, σχεδόν αναιμικούς, ρυθμούς, και ενώ τα δημοσιονομικά των 16 Κρατών-Μελών της ευρωζώνης, έχουν το μαύρο τους το χάλι, το ενιαίο μας νόμισμα, το ευρώ, γιορτάζει φέτος τα 11α γενέθλιά του. Οι Ευρωπαίοι πολίτες, ιδιαίτερα οι νέοι αυτοί των 700 ευρώ και οι άλλοι που βρίσκονται στην ανεργία θα αναρωτιούνται, φαντάζομαι, αν αξίζει να του ευχηθούν «και του χρόνου»…

Ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου είναι πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου

Ότι και να πούμε θα θεωρηθεί επανάληψη. Ότι και να τονίσουμε θα κριθεί ως επικάλυψη. Ότι και να υπογραμμίσουμε θα εκληφθεί ως πλεοναστική υπόμνηση. Περί της κυπριακής οικονομίας ο λόγος. Η οποία παραμένει από διετίας και πλέον στην καυτή επικαιρότητα. Η οποία ήταν, είναι και θα εξακολουθήσει να είναι θέμα καίριας σημασίας και ζωτικού ενδιαφέροντος για την Κυπριακή Δημοκρατία και για τον κυπριακό Ελληνισμό.

Γιατί χωρίς υγιή, σταθερή και αξιόπιστη οικονομία δεν μπορεί ένα κράτος, ιδιαίτερα μικρό, να εμφανίζεται με ισχυρή φωνή στο εξωτερικό. Γιατί χωρίς βιώσιμη οικονομία καμιά χώρα δεν μπορεί να εκφέρει απόψεις με την απαίτηση να γίνονται σεβαστές στον διεθνή χώρο. Γιατί χωρίς ισχυρή οικονομία δεν μπορεί ένας λαός, όπως ο κυπριακός, να διεξάγει με αποτελεσματικότητα αγώνα εθνικής και φυσικής επιβίωσης. Όταν, μάλιστα, έχει αντίπαλο τον βάρβαρο και αδίστακτο Τούρκο εισβολέα των 70 εκατομμυρίων κατοίκων. Όταν μια μικρή χώρα, όπως η δική μας, που τελεί υπό ημικατοχή, διεξάγει αγώνα εθνικής απελευθέρωσης, με εχθρό τον Τούρκο τοποτηρητή της περιοχής της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και πληρεξούσιο των υψηλών προστατών και ενισχυτών του Αμερικανών και Βρετανών. Με τους Ευρωπαίους να παρακολουθούν απαθείς την καταλήστευση των περιουσιών στα κατεχόμενα εδάφη μας και την Γενική Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών να διαδραματίζει αρχικά ρόλο Πόντιου Πιλάτου και, στην συνέχεια, όπως και σήμερα, ρόλο άβουλου και εντεταλμένου σκυταλοδρομέα των Αγγλοαμερικανών.

Αυτήν ακριβώς την τραγική για τον κυπριακό Ελληνισμό ιστορική ώρα, η παρούσα κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια έχει να παρουσιάσει μια οικονομία τόσο εξασθενημένη και ανυπόληπτη, που παρόμοια δεν υπήρξε από τον καιρό της κυπριακής ανεξαρτησίας, εκτός στα πρώτα τρία χρόνια μετά την βάρβαρη και καταστροφική τουρκική εισβολή του 1974.

Δεν υπερβάλλω και δεν κινδυνολογώ. Και ας μη σπεύσουν οι γνωστοί αμύντορες του Προέδρου Χριστόφια και της πολιτικής του σε όλους τους τομείς της διακυβέρνησης να μας κατακεραυνώσουν προσάπτοντάς μας την κατηγορία της κινδυνολογίας. Ή να μας μεμφθούν για δήθεν πολιτική υπόσκαψη του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ή να μας διαψεύσουν και να μας εκθέσουν για δήθεν άρνηση και μηδενισμό της κυβερνητικής οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Γιατί ακριβώς το αντίθετο είναι που συμβαίνει.

Φεισθήκαμε, μέχρι πλήρους εξαντλήσεως κάθε ορίου και κάθε περιθωρίου, του κύρους, της αξιοπιστίας και της εικόνας αυτής της Κυβέρνησης. Η οποία για μας είναι η εκλελεγμένη Κυβέρνηση της πολυταλαίπωρης και πολυταλανισμένης χώρας μας. Και δώσαμε και γνώμες και απόψεις και εισηγήσεις. Πάντοτε καλοπροαίρετα. Πάντοτε καλόβουλα. Και πάντοτε με την πεποίθηση ότι αυτή η Κυβέρνηση, ανεξάρτητα αν ψηφίσαμε ή δεν ψηφίσαμε τον Πρόεδρο Χριστόφια, είχε και έχει την ανάγκη για την στήριξη όλων μας, ιδιαίτερα στον ζωτικό και πολύ ευαίσθητο χώρο της οικονομίας.

Δυστυχώς δεν υπήρξε ανάλογη η υποδοχή, της οποίας τύχαμε από μέρους των κυβερνώντων. Εισηγηθήκαμε σε αυτούς επανειλημμένα, εδώ και δύο χρόνια, τον καταρτισμό έκτακτου στρατηγικού σχεδίου για την αντιμετώπιση της επερχόμενης και στην δική μας οικονομία επίπτωσης από την διεθνή οικονομική κρίση. Για να περιορισθούν τουλάχιστον οι επαχθείς συνέπειές της. Γιατί για μας η επέλευση της οικονομικής ίωσης ήταν αναπόδραστη, ιδιαίτερα για μια οικονομία μικρή, ανοικτή και πολύ ευαίσθητη σε εξωτερικές επιδράσεις. Και, αντί να εισακουσθούμε, χλευαστήκαμε. Και αντί να αντιμετωπισθούμε με σύνεση και δημιουργικό πνεύμα, επιτιμηθήκαμε ως κινδυνολόγοι και ως δημιουργοί αρνητικής ψυχολογίας.

Γιατί, άκουσον άκουσον, σύμφωνα με τον κ. Χριστόφια, τον αρχισύμβουλό του στα οικονομικά Υπουργό των Οικονομικών και το επιτελείο της Εζεκία Παπαϊωάννου, η κυπριακή οικονομία ήταν πανίσχυρη και άτρωτη. Χωρίς ούτε καν αχίλλειο πτέρνα. Και, συνεπώς, θα παρέμενε αλώβητη από την διεθνή οικονομική κρίση.

Η τραγωδία της κυπριακής οικονομίας έγκειται στο γεγονός ότι σε μια τόσο κρίσιμη περίσταση, όπως η από διετίας κλιμακούμενη παγκόσμια οικονομική κρίση, συγκυριακά βρέθηκε στο τιμόνι της εξουσίας ένας Πρόεδρος που όχι μόνο δεν κατέχει το υφιστάμενο οικονομικό μας σύστημα, αλλά το απεχθάνεται και ένα κόμμα που όχι μόνο δεν κατανοεί τους μηχανισμούς λειτουργίας του, αλλά και ιδεοληπτικά και συνδρομικά το απορρίπτει και το εξαποστέλλει εις το πυρ το εξώτερον.

Και ο κ. Χριστόφιας δεν νομιμοποιείται να κραυγάζει σήμερα, ως ο απαγγέλλων αξιοθρήνητο επίλογο αρχαίας τραγωδίας, ότι όλοι μας καιγόμαστε γιατί η οικονομία μας καίγεται! Αν είναι ποτέ δυνατόν! Ο άνθρωπος, ο οποίος χαριεντιζόταν και επαιρόταν μέχρι πριν λίγους μήνες, όταν οι σύμβουλοί του συναγωνίζονταν ποιος θα του ωραιοποιούσε πιο πολύ την κατάσταση της κυπριακής οικονομίας και θα του εκμηδένιζε, ή έστω θα του ελαχιστοποιούσε, τους εξόφθαλμα ελλοχεύοντες κινδύνους της κυπριακής οικονομίας.

Ο άνθρωπος, που προδήλως ήθελε να ακούει όσα προέρχονταν από εκείνους, οι οποίοι αρέσκονταν να τον εκθειάζουν και να χαϊδεύουν εύηχα την ακοή του. Ο άνθρωπος, ο οποίος και σε αυτό τον τομέα απέτυχε να προβλέψει ή έστω να διαβλέψει τις αναπόφευκτα επερχόμενες αρνητικές εξελίξεις. Ο άνθρωπος που, λόγω ανεπαρκούς πείρας και απρόσφορης επιστημονικής οικονομικής υποδομής, δεν ήταν και δεν είναι σε θέση να αξιολογήσει σωστά τα οικονομικά δεδομένα, να ερμηνεύσει ορθά τα οικονομικά φαινόμενα και να επιλέξει ή να προκρίνει τα επιβαλλόμενα μέτρα για την προστασία της κυπριακής οικονομίας και να αποτρέψει τουλάχιστον τα χειρότερα. Και να μην εννοεί να αποστασιοποιηθεί από τις συνδρομικές ιδεοληπτικές προκαταλήψεις του. Και να δίνει ο ίδιος προσωπικά την χαριστική βολή στις αποφάσεις που λαμβάνονται, στην πολιτική που διαμορφώνεται και στα μέτρα που υιοθετούνται και εφαρμόζονται.

Τώρα, που η κρίση έχει εισέλθει δια των πυλών μας εντός των τειχών μας. Τώρα που οι οικονομικές επιπτώσεις είναι όχι μόνο ορατές, αλλά και προκλητικά εξόφθαλμες. Τώρα, την 25η ώρα, ο Πρόεδρος Χριστόφιας αναγνωρίζει ότι η κυπριακή οικονομία όχι μόνο άτρωτη δεν είναι αλλά και ότι καίγεται! Και ότι με αυτήν καιγόμαστε και όλοι μας. Και το ερώτημα είναι: Σε τι έφταιξε η οικονομία και αφέθηκε να καεί; Και, πολύ περισσότερο, σε τι φταίξαμε όλοι εμείς ώστε να καιγόμαστε μαζί με την οικονομία; Και γιατί να μην απολογηθούν ο Πρόεδρος και ο αρμόδιος Υπουργός Οικονομικών για αυτό το κατάντημα; Τουλάχιστον με μια δήλωση ότι «στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα;» Και με μια δημόσια παραδοχή σφάλματος και ανάληψης ευθύνης με ένα mea culpa; Αναμένουμε αν και δεν τρέφουμε αυταπάτες.

Ο Πρόεδρός μας, λένε οι αμύντορές του, δεν κάνει λάθη. Και μάλιστα τόσο σοβαρά. Και, όσοι ισχυρίζονται το αντίθετο, τον υποσκάπτουν! ‘Η απεργάζονται την πολιτική του εξόντωση! Και, βεβαίως, ούτε σοβαρά, ούτε υπεύθυνα, ούτε συστατικά της δημοκρατίας είναι τα πράγματα αυτά.

Ενδεικτικές της διαίρεσης της Ευρώπης για τον τρόπο στήριξης της Ελλάδας είναι οι σφοδρές επικρίσεις του επικεφαλής των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πρώην Πρωθυπουργού του Βελγίου, Γκι Φέρχοφστατ, κατά της Άνγκελα Μέρκελ η οποία πρότεινε την λύση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) μαζί με την Φινλανδία, την Ολλανδία και Ιταλία. «Δεν είναι αυτή η Ευρώπη που οικοδομούσαμε» τόνισε, κατηγορώντας την Γερμανίδα Καγκελάριο για έλλειψη αλληλεγγύης προς την Αθήνα.

«Δεν είναι αυτή η Ευρώπη που οικοδομούσαμε στην διάρκεια δεκαετιών. Δεν είναι η Ευρώπη που πρέπει να αντικαταστήσει τον πόλεμο με την συνεργασία και την αλληλεγγύη. Δεν είναι επίσης η Ευρώπη την οποία οραματίζονται οι πολίτες της». Συμπλήρωσε δε ότι μια ευρωπαϊκή απάντηση είναι η πιο ταχεία και η λιγότερο επώδυνη λύση.

Στον ίδιο τόνο και οι δηλώσεις του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, αλλά και του προέδρου του Eurogroup, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, που ανέφεραν ότι τυχόν εμπλοκή του ΔΝΤ «θα έστελνε το λανθασμένο μήνυμα ότι η Ευρωζώνη είναι ανίκανη να διαχειριστεί τα ίδια της τα προβλήματα».

Στις προσπάθειες για «Ευρωπαϊκή λύση» στο πρόβλημα της Ελλάδας αντιτίθετο η Γερμανία, η οποία, «ως η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγέας στον κόσμο, επωφελείται από την πτώση του ευρώ έναντι του δολαρίου και για τον λόγο αυτό χρησιμοποιεί τις χώρες με πρόβλημα, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία προς το δικό της συμφέρον» δηλώνει ο οικονομικός αναλυτής Max Kaiser.

Στις 25 Μαρτίου, η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε την δημιουργία ενός μηχανισμού στήριξης των χωρών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα, ο οποίος όμως άνοιγε την πόρτα στο ΔΝΤ, αφού οι χώρες της Ευρωζώνης θα προσφέρουν τα 2/3 της βοήθειας μέσω διμερών δανείων και το υπόλοιπο 1/3 το ΔΝΤ. Η Ελληνική Κυβέρνηση, διά στόματος του Υπουργού Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου, δήλωνε «Η Ελλάδα θέλει να συνεχίσει να δανείζεται από τις αγορές», και «ελπίζουμε ότι δεν θα χρειαστεί ποτέ να ενεργοποιήσουμε τον μηχανισμό βοήθειας». Αλλά και ο Πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου εξέφρασε επανειλημμένα την πεποίθηση ότι η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό στήριξης της ΕΕ και πρόσθετε πως «η απόφαση αποτελεί μια σαφή ένδειξη ότι η Ελλάδα έχει στο πλευρό της την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ αποτελεί και ένα σαφές μήνυμα προς τις αγορές και τους κερδοσκόπους». Αμέσως μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το ευρώ παρουσίαζε σημαντικά κέρδη ανακάμπτοντας από το χαμηλότερο επίπεδο που ήταν, ενώ το spread στα Ελληνικά κρατικά ομόλογα κατέγραφε σημαντική υποχώρηση.

Στερλίνα

Η πτώση της στερλίνας σε σχέση με το δολάριο, λίγες μόνο μέρες μετά την επίθεση των κερδοσκόπων προς τα Ελληνικά ομόλογα, σηματοδοτεί την εκκίνηση μιας γενικότερης νομισματικής αναστάτωσης. Όπως υποστήριζαν τα ΜΜΕ σε όλο τον κόσμο, η «επίθεση» στην στερλίνα ήταν για πολλούς αναμενόμενη. Στην Wall Street Journal, στην πολύ διάσημη στήλη «Heard on the Street», σχετικό άρθρο χαρακτήριζε την βρετανική στερλίνα σαν το «επόμενο θύμα» των αγορών («Is A Sterling Crisis Next?») λίγες μόνο μέρες προηγουμένως. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η επίθεση οφείλεται στους ίδιους περίπου λόγους που οφείλεται και η επίθεση εναντίον των ελληνικών ομολόγων: Υψηλά ελλείμματα και δυσθεώρητο δημόσιο χρέος, αλλά και οι «εκλογικές αβεβαιότητες» που υπάρχουν στην Βρετανία, εν όψει εκλογών στα τέλη της άνοιξης.

Το περίεργο όμως χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι το γεγονός ότι για πρώτη φορά στην ιστορία των αγορών συναλλάγματος, όλα τα «βασικά» νομίσματα αντιμετωπίζουν προβλήματα. Δεν είναι εύκολο για έναν «κερδοσκόπο» να αποφασίσει με σιγουριά για το ποιο νόμισμα θα χρησιμοποιήσει ως «βάση» για να εκδηλώσει την επίθεσή του. Όλες οι χώρες των τεσσάρων κυριότερων νομισμάτων του «αναπτυγμένου» κόσμου (δολάριο, ευρώ, γιέν, στερλίνα), αντιμετωπίζουν υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και υψηλό χρέος, για αυτό και όλα τα νομίσματα είναι ευάλωτα σε μια «κερδοσκοπική επίθεση».

Goldman Sachs

Το Γαλλικό Πρακτορείο France Inter αναφέρει επικαλούμενο «τον τύπο» ότι το 2002, με συμβουλές της Goldman Sachs, η Αθήνα δανείστηκε ένα δισεκατομμύριο ευρώ χρησιμοποιώντας ένα πολύπλοκο χρηματοπιστωτικό προϊόν που της επέτρεπε να μην εγγράψει αυτή την συναλλαγή στους λογαριασμούς της. Η τεχνική αυτή επέτρεψε στην Ελληνική Κυβέρνηση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας της ζώνης του ευρώ και να μεταθέσει στο μέλλον τις προθεσμίες για την αποπληρωμή των χρεών της.

Η Γαλλίδα Υπουργός Οικονομικών Λαγκάρντ δήλωνε στα μέσα Φεβρουαρίου ότι «Πρέπει να μάθουμε (…) αν αυτό ήταν παραποίηση λογαριασμών και αν ήταν νόμιμο ή όχι την εποχή που έγινε», και συνέχισε: «Και αν ήταν νόμιμο, πρέπει να αναρωτηθούμε αν ευνοούσε την σταθερότητα, πράγμα που πιθανόν δεν συνέβαινε και, σε αυτή την περίπτωση, πώς μπορούμε να αποφύγουμε (…) να επαναληφθεί».

Αξίζει όμως να αναφερθεί ότι η χρήση τέτοιων μεθόδων λογιστικής τακτοποίησης είναι συνήθης. Δημοσίευμα των New York Times τόνιζε ότι η «πρακτική» αυτή αφορά και σε πολλές άλλες χώρες. Σύμφωνα με συναφές δημοσίευμα, «με την βοήθεια της JP Morgan, η Ιταλία έχει κάνει πολλά περισσότερα από αυτά που αποκαλύφθηκαν για την Goldman Sachs και την Ελλά-δα. Παρά τα συνεχή υψηλά ελλείμματα, ένα παράγωγο του 1996 βοήθησε την Ιταλία να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της».

Παράλληλα, όπως διαβάσαμε στο blog της βρετανικής Τelegraph, η Goldman Sachs έχει βοηθήσει και την Αγγλία στον ισολογισμό της. Σε άρθρο του οικονομολόγου Edmund Conway, με τίτλο «Did Goldman Sachs help Britain hide its debts too?», αναφέρει πως παρά τον όλο θόρυβο γύρω από την Ελλάδα, η αλήθεια είναι ότι η Goldman έχει βοηθήσει και την Βρετανία στο παρελθόν, αλλά με πιο… διαφανείς τρόπους.

Η περίπτωση της Γαλλίας έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αφού και η Γαλλία είχε στο παρελθόν εξαπατήσει την Eurostat και μάλιστα… πιάστηκε. Το 2007 η Eurostat «έβαλε χέρι» στην Γαλλία και την Γαλλική Κυβέρνηση και την ανάγκασε να αναθεωρήσει τα στατιστικά της στοιχεία από το 1991 κι μετά, υποχρεώνοντάς την να εμφανίσει ως κυβερνητικό το χρέος της γαλλικής εταιρίας κρατικών σιδηροδρόμων, SNCF, που άγγιζε τα 5,5 δισ. ευρώ και μεταφέρθηκε από την Κυβέρνηση το 1991 σε ένα λογαριασμό «ειδικού χρέους», θεωρώντας το ως μη «κυβερνητικό».

Και ενώ το σίριαλ αυτό βρισκόταν εν εξελίξει, με την Ελληνική Κυβέρνηση να βρίσκεται στην αναμονή (την ίδια ακριβώς ώρα που το Γερμανικό Κοινοβούλιο συζητούσε το σχέδιο προϋπολογισμού της Γερμανικής Κυβέρνησης για το 2010), ο Μπαρόζο, φαινομενικά και πάλι, ρίχνει το σωσίβιο στην Ελλάδα. Μέσα σε λίγες μόνο ώρες από την «έκδοση» του παραπεμπτικού της Ελλάδος στο ΔΝΤ, και μέσα σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό κλίμα, καλεί τους δυνατούς της ΕΕ προς «ευρωβοήθεια» (χωρίς βέβαια να αποκλείει το ενδεχόμενο επέμβασης του ΔΝΤ): «Ναι, η Γερμανία είναι έτοιμη, σε περίπτωση που η Ελλάδα έχει ανάγκη ‘οικονομικής βοήθειας’», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Μπαρόζο και απευθύνει έκκληση για την δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μηχανισμού, βασισμένου στο σύστημα συντονισμένων διμερών δανείων, για την αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων.

Το «γουρουνάκι» της Ευρώπης

Δίνουν και παίρνουν το τελευταίο διάστημα οι αναφορές των διεθνών πρακτορείων ειδήσεων στα περίφημα πλέον PIIGS (Portugal, Italy, Ireland, Greece and Spain), στις χώρες αυτές της ΕΕ που μαστίζονται σήμερα από την χρηματοπιστωτική κρίση. Οι οικονομίες των χωρών αυτών έχουν πληγεί περισσότερο από εκείνες των ευρωεταίρων τους και καλούνται να δώσουν τώρα την δική τους εσωτερική μάχη. Αναμφισβήτητα, η «γουρουνο-οικονομία» που πρέπει να πληρώσει πιο ακριβά είναι η Ελληνική. Και για να είμαστε σαφέστεροι, αυτός που πραγματικά θα την πληρώσει είναι ο Έλληνας πολίτης. Τα μέτρα λιτότητας που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός, η περιστολή δαπανών από την Κυβέρνηση των Αθηνών και η αύξηση της φορολογίας, είναι μόνο μερικά από τα μέτρα των τελευταίων ημερών.

Και ποιος ευθύνεται για όλα αυτά; Πολλοί ήταν αυτοί που έσπευσαν να μιλήσουν για κερδοσκοπικά παιχνίδια. Αναμφισβήτητα, τα κερδοσκοπικά ασφάλιστρα κινδύνου των διαφόρων τραπεζών και hedge funds συνεισέφεραν τα μέγιστα στο πρόβλημα της χώρας. Ας μην αγνοούμε όμως το γεγονός ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας της ελληνικής οικονομίας οφείλεται κυρίως στην παραβίαση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης επί σειρά ετών από τους εκάστοτε κυβερνώντες την χώρα. Ένα τόσο διαχρονικό πρόβλημα, το οποίο μάλιστα ήταν και καλά «κουκουλωμένο» αφού οι αριθμοί που παρουσίαζε η χώρα στην Ευρώπη ήταν μόνιμα «μαγειρεμένοι», θα πάρει χρόνια να επιλυθεί.

Το «πακέτο δανείων», που δόθηκε τελικά στην Ελλάδα μετά από την Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 25-26 Μαρτίου και που αποτελείται τόσο από δάνεια προερχόμενα από τα Κράτη Μέλη όσο και από ένα συμπλήρωμα δανείων από το ΔΝΤ, έχει ως βασικό στόχο την χρηματοδότηση του δημοσιονομι-κού ελλείμματος της χώρας. Η Ελλάδα μπορεί να πάρει την βοήθεια αυτή ως «ultima ratio» (έσχατο μέτρο), αφού η χρηματοδότηση της αγοράς είναι εκ των πραγμάτων ανεπαρκής. Αν και, όπως δείχνουν τα πράγματα, τα δάνεια θα δοθούν στην Ελλάδα σε τιμές αγοράς και όχι με επιδοτούμενο επιτόκιο, η χώρα ενδέχεται να δανειστεί περί των 20 δις μέσα στους επόμενους δύο μήνες.

Ως συνήθως, το ξεχασμένο αλλά βασικό στοιχείο της εξίσωσης είναι οι τόκοι. Να θυμίσουμε ότι μέχρι πρόσφατα η Ελλάδα αποπλήρωνε τόκους από τα δάνεια της κυβέρνησης Τρικούπη. Μέχρι πότε θα αποπληρώνει η χώρα τα σημερινά δάνεια; Και ακόμα πιο σημαντικό, πόσο διατεθειμένος είναι ο Έλληνας πολίτης σήμερα να αποπληρώνει τα χρέη που δημιούργησαν στην χώρα η μίζα και το φακελάκι; Ποιο το κλίμα στην Ελλάδα εν μέσω όλων αυτών;

Ο Έλληνας πολίτης είναι απόλυτα δικαιολογημένος να εκφράζει την αγανάκτησή του, αφού καλείται τώρα να πληρώσει τα κακώς έχοντα του κράτους. Πολλώ δε μάλλον που καλείται να συνεισφέρει κι από πάνω στην απόσβεση του δημόσιου χρέους με χρηματικές εισφορές σε ανοικτό τραπεζικό λογαριασμό! Τι να σου κάνει όμως η αγανάκτηση; Μήπως είναι αργά τώρα πια, μετά την κατρακύλα, για να αποφασίσουμε επιτέλους να θέσουμε το δάκτυλό μας επί τον τύπον των ήλων;

Η Αφροδίτη της… μίζας

Γνωστό είναι πλέον σε όλους μας το δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού «Focus», όπου η φωτογραφία του αγάλματος της αρχαίας θεάς, παραποιημένη, κάνει την γνωστή προσβλητική χειρονομία με το μεσαίο δάκτυλο (κάθε άλλο παρά το έθετε επί τον τύπον των ήλων…).

Οι αντιδράσεις από πλευράς Ελλάδας και οι απαντήσεις των Γερμανών σχετικά με το εν λόγω δημοσίευμα, εξελίχθηκαν σε σίριαλ. Το μπαράζ δηλώσεων που ακολούθησε πήρε τόσο ακραίες μορφές που ξεδιπλώθηκε μια διπλωματική διαμάχη. Ναι, σίγουρα το δημοσίευμα ήταν άκομψο (άλλωστε οι Γερμανοί δεν χαρακτηρίζονται και από την κομψότητά τους). Δεν ήταν τόσο η συγκεκριμένη χειρονομία, όσο το γεγονός ότι πολλοί το είδαν ως «βεβήλωση» ενός συμβόλου του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού.

Όσο για την σκληρή στάση που φαίνεται να τήρησε η Μέρκελ, αυτή είχε κυρίως να κάνει με τις περιφερειακές εκλογές του προσεχούς Μαΐου, που θα διεξαχθούν στην Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Το αποτέλεσμα της εκλογικής μάχης θα κρίνει το ποιος θα εξασφαλίσει την πλειοψηφία των εδρών στην άνω Βουλή, αφού αν ο κυβερνητικός συνασπισμός της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) και των Ελευθέρων Δημοκρατών (FDP) χάσει την αναμέτρηση, τότε θα χάσει και την πλειοψηφία που μέχρι σήμερα κατείχε στο σώμα αυτό. Έτσι και η Γερμανί-δα Καγκελάριος σκοπό είχε με την σειρά της να ικανοποιήσει εν μέρει τον Γερμανό ψηφοφόρο που σήμερα νιώθει ότι καλείται να πληρώσει με τους φόρους του την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η Γερμανία δεν έχει να κερδίσει κιόλας από αυτή την κατάσταση. Ως ο νούμερο δύο εξαγωγέας στον κόσμο, η χώρα σίγουρα επωφελείται από την περαιτέρω αποδυνάμωση του ευρώ, αφού με τον τρόπο αυτό οι εξαγωγές της χώρας ενδέχεται να αυξηθούν ακόμα περισσότερο.

Και ενόσω όλα αυτά εκτυλίσσονται γύρω μας, η μεγάλη μερίδα του Ελληνικού λαού συνεχίζει να ζει στην… κοσμάρα της, ενώ το πολύκροτο πλέον ΔΝΤ μάλλον τους θυμίζει τίτλο κάποιου νέου «ριάλιτι» παρά οτιδήποτε άλλο. Μήπως είναι πια καιρός να σταματήσουμε να ζούμε στον κόσμο του «Νext Top Model» και να αρχίσουμε να ζούμε στον πραγματικό κόσμο, μπας και αλλάξουμε λίγο μυαλά και δούμε κάποτε το τέλος του μακρόχρονου αυτού «ριάλιτι» της «Νext Top Μίζας»;

YΠΟΠΤΑ ΠΑΙΧΝIΔΙΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΦΟΡEΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣIΟΥ ΜΕ ΦOΝΤΟ ΤΗΝ «ΔIΚΑΙΗ ΚΟΙΝΩΝIΑ»

Εδώ και καιρό η κοινή γνώμη δυσανασχετεί με τις διαδικασίες ανάθεσης προσφορών για τα μεγάλα δημόσια έργα. Τα ανέκδοτα που έχουν το τελευταίο διάστημα κυκλοφορήσει διαδέχτηκαν οι αιχμές της Γενικής Ελέγκτριας, η οποία στην επιστολή της με ημερομηνία 19 Δεκεμβρίου 2010 προς τον Αν. Πρόεδρο του ΔΗΣΥ αφήνει εύλογες υπόνοιες για πιθανή δράση καρτέλ στις προσφορές για ανέγερση του κτιρίου του Θεάτρου του ΘΟΚ.

Η εν λόγω προσφορά κατακυρώθηκε στον χαμηλότερο προσφοροδότη, κ. Μιλτιάδη Νεοφύτου. Το ποσό της προσφοράς του επιτυχόντος προσφοροδότη είναι €11.622.000, σε σύγκριση με €7.902.729 που είναι το ποσό εκτίμησης των συμβούλων επιμετρητών, δηλαδή οι εργασίες του κυρίως εργολάβου είναι κατά 47,06% ακριβότερες από την εκτίμηση. Σύμφωνα με την Γενική Ελέγκτρια υπάρχουν αμφιβολίες κατά πόσο οι τιμές των υποβληθεισών προσφορών ήταν αποτέλεσμα υγιούς ανταγωνισμού ή ήταν αποτέλεσμα προσυνεννόησης μεταξύ των μεγάλων εργοληπτικών εταιριών. Το ενδεχόμενο αυτό δεν εξετάστηκε στο στάδιο της αξιολόγησης και κατακύρωσης της προσφοράς.

Σε περιόδους έντονης δημοσιονομικής πειθαρχίας και οικονομικής περισυλλογής κάθε εξοικονόμηση θα πρέπει να επιδιώκεται. Ιδιαίτερα στον τομέα των δημόσιων προσφορών κάθε ενέργεια θα πρέπει να γίνεται αντικείμενο σοβαρής εξέτασης, αφού πέραν από την υποχρέωση προστασίας του δημόσιου χρήματος προκύπτει και η ανάγκη διασφάλισης της ισονομίας και του υγιούς ανταγωνισμού.

ΣΗΜΑΝΤΙΚH ΑYΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓIΑΣ ΣΕ ΣΧEΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤIΣΤΟΙΧΗ ΠΕΡΣΙΝH ΠΕΡIΟΔΟ

Με βάση τα επίσημα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν από την Στατιστική Υπηρεσία, ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Ιανουαρίου 2010, ανήλθε στα 23.645 πρόσωπα. Με βάση στοιχεία διορθωμένα για εποχικές διακυμάνσεις ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων τον Ιανουάριο του 2010 σημείωσε αύξηση 1,3% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα και έφτασε τα 19.897 πρόσωπα. Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση, η τάση της εγγεγραμμένης ανεργίας, που παρουσιαζόταν ανοδική τους τελευταίους μήνες, τώρα δείχνει σημεία σταθεροποίησης.

Ωστόσο, σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2009 σημειώθηκε αύξηση 7.859 προσώπων ή 49,8%, η οποία αποδίδεται κυρίως στους τομείς των κατασκευών (αύξηση 1.757 ανέργων), της δημόσιας διοίκησης (αύξηση 1.387), του εμπορίου (αύξηση 1.193), των ξενοδοχείων και εστιατορίων (αύξηση 1.010), της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (αύξηση 675), της μεταποίησης (αύξηση 611), καθώς επίσης και στους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, όπου σημειώθηκε αύξηση 382 ανέργων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά φαίνεται εκ νέου ότι η οικονομική κρίση κτυπά την Κύπρο ετεροχρονισμένα σε σχέση με τα άλλα Κράτη Μέλη της ΕΕ, τα περισσότερα από τα οποία ήδη βρίσκονται ήδη σε φάση εξόδου από την κρίση. Θεωρούμε ότι η «φιλολαϊκή» ανεργία θα πρέπει να περιοριστεί άμεσα πριν δημιουργηθούν περαιτέρω κοινωνικές επιπτώσεις. Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών θα πρέπει να προωθείται έχοντας πάντα ως πρώτο μέλημα την διασφάλιση της ανάπτυξης και της απασχόλησης.

ΠΑΓΚOΣΜΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚO ΦOΡΟΥΜ ΣΤΟ ΝΤΑΒOΣ

Πραγματοποιήθηκε στο Νταβός της Ελβετίας από τις 27 μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2010 η ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Ανάμεσα στα συμπεράσματα της 40ης συνάντησης ήταν και η αναγνώριση από όλους τους συμμετέχοντες ότι η παγκόσμια ανάκαμψη είναι εύθραυστη και ότι τώρα που κτίζεται εκ νέου η παγκόσμια ευημερία είναι η κατάλληλη στιγμή για να σκεφτούμε ξανά τις αρχές και τις αξίες μας. Τα κράτη του G20 αλλά και ευρύτερα θα πρέπει να εντοπίσουν νέα μονοπάτια για την βιώσιμη ανάπτυξη και την δημιουργία θέσεων εργασίας.

Με πρωτοβουλία του Μπίλ και της Μελίντα Γκέιτς ανακοινώθηκαν τεράστια ποσά που θα δοθούν την δεκαετία που έρχεται για τα παιδιά των αναπτυσσόμενων χωρών και με πρωτοβουλία του Μπιλ Κλίντον ανακοινώθηκε η στήριξη για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της Αϊτής.

Ο Πρωθυπουργός του Καναδά και οι Πρόεδροι της Νοτίου Κορέας, του Μεξικού και της Γαλλίας έθεσαν ατζέντες για την από κοινού συνεννόηση για αποτροπή μελλοντικών οικονομικών κρίσεων και την προώθηση της παγκόσμιας ανάπτυξης στην βάση αρχών.

Η οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα απασχόλησε τόσο τους συμμετέχοντες όσο και τους εκατοντάδες δημοσιογράφους. Ο Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου και ο Υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου παραδέχτηκαν ότι η Ελλάδα έχει πρόβλημα αξιοπιστίας, ωστόσο δήλωσαν ότι η νέα κυβέρνηση λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να αποκαταστήσει την παγκόσμια εμπιστοσύνη στην οικονομία του κράτους.

ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΚHΣ ΠΡΟΕΔΡIΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜIΑ ΚΑΙ Ο ΑΔYΝΑΜΟΣ ΚΡIΚΟΣ

Στην συνεδρίαση του Συμβουλίου ECOFIN που πραγματοποιήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2009 η Ισπανική Προεδρία παρουσίασε το πρόγραμμα εργασιών για το εξάμηνο της προεδρίας της. Βασική προτεραιότητα της Ισπανικής προεδρίας η χάραξη μιας φιλόδοξης βραχυπρόθεσμης αλλά και μακροπρόθεσμης στρατηγικής εξόδου από την κρίση. Η στρατηγική αυτή θα έχει δύο σκέλη: Το πρώτο αφορά στην υπέρβαση της εξάρτησης από έκτακτα δημόσια οικονομικά και δημοσιονομικά μέτρα και το δεύτερο στην προώθηση μέτρων υπέρ μιας βιώσιμης, σταθερής και ισορροπημένης ανάπτυξης.

Οι άλλες προτεραιότητες της Ισπανικής Προεδρίας περιλαμβάνουν την στρατηγική της ΕΕ για το 2020 με τον συντονισμό των μακροπρόθεσμων πολιτικών οικονομικής μεγέθυνσης, την ενίσχυση της εξωτερικής διάστασής της όσο αφορά στο G-20 και τις κλιματικές αλλαγές, την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και την θέσπιση αποτελεσματικότερου φορολογικού συστήματος.

Απομένει να δούμε κατά πόσον η Ισπανική Προεδρία θα καταφέρει να προωθήσει το πρόγραμμά της, όπως επίσης αναμένουμε να δούμε κατά πόσο θα ανταποκριθεί επαρκώς στα νέα του καθήκοντα ο νέος Επίτροπος για την οικονομία και τα δημοσιονομικά θέματα, Όλι Ρέν. Γεγονός είναι ότι η πρόσφατη ακρόαση του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενόψει της ανάληψης των καθηκόντων του, δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να χαρακτηριστεί ως πετυχημένη, αφού παρουσιάστηκε σε πολλά σημεία αδιάβαστος.

Σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακή Δημοκρατίας, η τάση της εγγεγραμμένης ανεργίας που παρουσιαζόταν ανοδική τους τελευταίους μήνες, δείχνει σημάδια σταθεροποίησης. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Δεκεμβρίου 2009 ανήλθε στα 21,530 πρόσωπα (βλέπε σχετικό πίνακα στην στήλη «Εν συντομία»). Σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2008, παρουσιάζεται μια αύξηση 7,361 ατόμων, ή καλύτερα αύξηση από 4% σε 6,1%. Η εν λόγω αύξηση αφορά κυρίως στους τομείς των κατασκευών, της δημόσιας διοίκησης, του εμπορίου, των ξενοδοχείων και εστιατορίων, της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, την μετατόπιση, καθώς και στους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.

Η ανεργία εντοπίζεται επίσης κατά επαγγελματική κατηγορία στους καθαριστές, κλητήρες και ανειδίκευτους εργάτες, υπάλληλους υπηρεσιών και πωλητές, και τεχνίτες παραγωγής. Σύμφωνα επίσης με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, οι άνεργοι τον Δεκέμβριο ανά επαρχία έχουν ως εξής: Λευκωσία 6,223 , Λεμεσός 5,214, Λάρνακα-Αμμόχωστος 7,069 και Πάφος 3,028. Μεγαλύτερη αύξηση στην ανεργία σε σχέση με πέρυσι, παρουσίασαν οι επαρχίες Αμμοχώστου και Πάφου.

Η ΣΕΚ κάλεσε την Κυβέρνηση να υιοθετήσει την θέση του κινήματος για επέκταση της περιόδου καταβολής του ανεργιακού επιδόματος από έξι σε εννέα μήνες και σταδιακά στους δώδεκα αν προκύψει μεταγενέστερα αυτή η ανάγκη, στηρίζοντας την θέση της στα αποτελέσματα ερευνών της τα οποία καταδεικνύουν μια αύξηση των ατόμων που βρίσκονται στην ανεργία για διάστημα πέραν των έξι μηνών. Σε αυτό συνηγορούν και τα στοιχεία της Στατιστική Υπηρεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Συγκεκριμένα η ΣΕΚ αναφέρει: «Το πρώτο τρίμηνο του 2009 ποσοστό 22,24% ήταν άνεργοι πέραν των έξι μηνών, το δεύτερο τρίμηνο το ποσοστό ανήλθε στο 26,97% της ολική ανεργίας, ενώ το τρίτο τρίμηνο οι άνεργοι πέραν του εξαμήνου αυξήθηκαν στο 30,18%».

Το 2010 αναμένεται να είναι μια δύσκολη χρονιά για τον τομέα της απασχόλησης στην Κύπρο καθώς, σύμφωνα με την ΕΕ, προβλέπεται άνοδος της ανεργίας στο 6,6% για το 2010 και 6,7% για το 2011. Εν τούτοις, παρά τα αρνητικά ποσοστά, η Κύπρος είχε την τέταρτη καλύτερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή κοινότητα.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Ρεκόρ ανεργίας σημειώθηκε τον Οκτώβριο του 2009, κατά την διάρκεια του οποίου χάθηκαν 258,000 θέσεις απασχόλησης εκ των οποίων 134,000 στις χώρες της ευρωζώνης.

Η ανεργία ακολουθεί αυξητική τάση στις πλείστες χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το ποσοστό έφτασε το 9,6% για το τέλος του 2009 σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (eurostat), ενώ οι επιμέρους χώρες έκλεισαν το 2009 με ανεργία: Λετονία 22.8%, Ισπανία 19.5%, Εσθονία 15.2% (Γ’ τρίμηνο), Λιθουανία 14.6% (Γ΄τρίμηνο), Σλοβακία 13.6%, Ιρλανδία 13.3%, Ουγγαρία 10.7%, Πορτογαλλία 10.4%, Γαλλία 10%, Ελλάδα 9.7% (Γ’τρίμηνο), Σου-ηδία 8.9%, Φινλανδία 8.8%, Πολωνία 8.9%, Ιταλία 8.5%, Βέλγιο 8.2%, Ηνωμένο Βασίλειο 7.8% (Γ΄τρίμηνο), Τσεχία 8% Βουλγαρία 7.9%, Γερμανία 7.5%, Δανία 7.4%, Ρουμανία 7.2% (Γ΄τρίμηνο), Μάλτα 7.2%, Σλοβενία 6.8%, Λουξεμβούργο 6.2%, Κύπρος 6.1%,Αυστρία 5.4% και Ολλανδία 4.0%.

Η Κομισιόν προβλέπει για το 2010 περαιτέρω επιδείνωση της απασχόλησης με αύξηση κατά 5 εκατομμύρια του αριθμού των ανέργων, φτάνοντας τα 28 εκατομμύρια, και αυτό γιατί η μικρή ανάκαμψη της οικονομίας για φέτος και το επόμενο έτος εκτιμάται ότι δεν θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.

ΗΠΑ

Η Αμερικάνικη οικονομία αντιμετωπίζει την χειρότερη ύφεση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, με το ποσοστό της ανεργίας να φτάνει το 10%. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ, η απασχόληση μειώθηκε κατά 3% το 2009, ποσοστό που έχει να σημειωθεί από το 1949. Σε απόλυτους αριθμούς, το 2009 χάθηκαν 4,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όποιος σταματά να ψάχνει για εργασία δεν καταμετράται πλέον μεταξύ των ανέργων και οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι το ποσοστό δεν είναι μεγαλύτερο του 10% λόγω αυτής της ιδιαιτερότητας. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν επίσης ότι θα χαθούν 13 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2010.

Οι προεκλογικές δεσμεύσεις του επιτελείου του προέδρου Ομπάμα μένουν στα χαρτιά αφού δεν μπόρεσε ακόμη να ελαττώσει τον ρυθμό με τον οποίο χάνονται οι θέσεις εργασίας. Γι’ αυτό και πολλοί κατηγορούν τον Πρόεδρο Ομπάμα ότι σέρβιρε ξαναζεσταμένο φαγητό με πολιτικούς της Κυβέρνησης Κλίντον, ενώ άλλοι τον κατηγορούν για διγλωσσία και απειρία.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες εξέφρασαν έντονη απογοήτευση για την κατάσταση στην απασχόληση στις χώρες τους (μέσος όρος ΕΕ -4.4). Τα χαμηλότερα επίπεδα ικανοποίησης καταγράφηκαν στην Λετονία (-72), την Ιρλανδία (-68) και την Εσθονία (-58). Μόνο οι απαντήσεις από την Δανία και την Ολλανδία καταφράφουν θετική τάση ικανοποίησης με την κατάσταση στην απασχόληση σε αυτές τις χώρες.

Αν και ο γεωγραφικός διαχωρισμός είναι μάλλον δύσκολος, εν τούτοις μπορεί να παρατηρηθεί υψηλότερος βαθμός ικανοποίησης στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, σε σχέση με αυτές της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης. Οι πολίτες από τις τρεις υποψήφιες για ένταξη χώρες (Κροατία, ΠΓΔΜ, Τουρκία), μετα-φέρουν μέσω των απαντήσεών τους στην έρευνα εξαιρετικά δυσοίωνες προοπτικές. Οι συμμετέχοντες από την ΠΓΔΜ καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδα απογοήτευσης (-7.7), ενώ και στις άλλες δύο υποψήφιες χώρες τα ποσοστά παραμένουν κάτω του ευρωπαϊκού ΜΟ.

Σε ερώτηση για την αποτίμηση της κατάστασης στην απασχόληση συγκριτικά με πριν από πέντε χρόνια, οι συμμετέχοντες στην έρευνα Ευρωπαίοι πολίτες απάντησαν και πάλι κυρίως αρνητικά (ΜΟ -70). Τα πιο αρνητικά ποσοστά έδωσε η Ισπανία (-89), η Γαλλία (-86) και η Ουγγαρία (-83). Οι λιγότερο αρνητικές εκτιμήσεις προέρχονται από την Πολωνία (-33) και την Δανία (-49). Η ίδια τάση παρατηρείται και στους κατοίκους των υποψηφίων για ένταξη χωρών, αν και με διαφορετικές μεταξύ τους καταγραφές: Οι συμμετέχοντες από την Κροατία παρουσιάζονται ιδιαίτερα απογοητευμένοι (-71), ενώ στην Τουρκία οι αρνητικές εκτιμήσεις προηγούνται με μικρότερη διαφορά (-41).

Οι προσδοκίες των Ευρωπαίων για το τρέχον έτος παρουσιάζονται μάλλον αρνητικές. Ο ΜΟ της ΕΕ (-35) καταδεικνύει ότι η μερίδα των πολιτών που αναμένουν να βελτιωθεί η εργασιακή κατάσταση είναι αρκετά μικρότερη από την αντίστοιχη που αναμένει περαιτέρω επιδείνωση. Οι πλέον απαισιόδοξες εκτιμήσεις καταγράφονται στην Ουγγαρία (-59), την Σλοβακία (-55), την Γερμανία, την Ιρλανδία και την Ολλανδία (και στις τρεις από -53). Η πλέον θετική τάση παρουσιάστηκε στην Πολωνία (-18), την Σουηδία και την Ισπανία (και στις δύο -20), αλλά ακόμα και σε αυτές τις χώρες οι συνολικές προσδοκίες για την απασχόληση μέσα στο 2010 είναι αρνητικές. Στις υποψήφιες για ένταξη χώρες οι προσδοκίες είναι επίσης αρνητικές και κυμαίνονται μεταξύ του -23 της Τουρκίας και του -50 της Κροατίας.

Το λιανικό εμπόριο στην Κύπρο είναι ίσως ένα κλασικό παράδειγμα περίπτωσης «κεφαλαίου που εκμεταλλεύεται την υπεραξία», όπως θα έλεγε κανείς στην -προσφιλή στην Κυβέρνηση- μαρξιστική διάλεκτο. Γιατί εν μέσω οικονομικής κρίσης, οι υπεραγορές φαίνονται να τα καταφέρνουν μια χαρά και μάλιστα τα υποκαταστήματα, κυρίως των μεγάλων αλυσίδων, «αυξάνονται και πληθύνονται». Πώς λοιπόν είναι βιώσιμες αυτές οι υπεραγορές οι οποίες με κάθε ευκαιρία εξαγοράζουν μικρότερες;

Η «Σύγχρονη Άποψη» μίλησε με διαφόρους προμη-θευτές μεγάλων υπεραγορών, οι όποιοι για ευνόητους λόγους θέλησαν να παραμείνουν ανώνυμοι και οι οποίοι μας περιέγραψαν με τα μελανότερα χρώματα την κατάσταση στο λιανικό εμπόριο. Υπάρχει διάχυτη η αίσθηση ότι οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ «πνίγουν» οικονομικά τους προμηθευτές τους σε μια δύσκολη περίοδο, προσπαθώντας να αποκομίσουν μέγιστα κέρδη.

Οι προμηθευτές διαμαρτύρονται ότι, εκμεταλλευόμενες την ατμόσφαιρα «οικονομικής κρίσης», μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ από την μια απαιτούν συνεχώς όλο και καλύτερες τιμές και από την άλλη αυξάνουν τις πιστώσεις. Όπως μας λέχθηκε χαρακτηριστικά, η πίστωση στις πληρωμές των τιμολογίων των προμηθευτών έχει φτάσει από τους τρεις μήνες στους εννέα, κάτι που οδηγεί πολλές επιχειρήσεις, μικρομεσαίες στην πλειοψηφία τους, σε οικονομικό στραγγαλισμό.

Οι προμηθευτές αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη ρευστότητας και αδυναμία στην εκπλήρωση των τρεχουσών τους υποχρεώσεων και αναγκών. Ωστόσο δεν μπορούν έτσι απλά να διακόψουν την συνεργασία τους με τις ασυνεπείς υπεραγορές. Οι τοπικές βιομηχανίες μεταποίησης είναι αναγκασμένες να τις προμηθεύουν, αφού διακοπή της προμήθειας κάποιων υπεραγορών θα σήμαινε κλείσιμο των εργοστασίων τους για κάποιες μέρες, με όλες τις συνέπειες που αυτό μπορεί να έχει στην δυναμικότητα μιας επιχείρησης και στους εργαζόμενους. Ωστόσο οι επιχειρήσεις αυτές κρέμονται κυριολεκτι-κά από τις διαθέσεις των υπεραγορών.

Ουσιαστικά οι υπεραγορές εισπράττουν άμεσα τα λεφτά από τα εμπορεύματα που πωλούν στους καταναλωτές, ενώ πληρώνουν τους προμηθευτές τους ύστερα από εννέα μήνες. Το αποτέλεσμα είναι οι υπεραγορές να αξιοποιούν αυτή την ρευστότητα για οποιεσδήποτε επεκτάσεις χρειάζεται να κάνουν, χωρίς να υπάρχει ανάγκη να δανείζονται από τις τράπεζες αλλά χρησιμοποιώντας τα λεφτά των προμηθευτών τους, οι οποίοι όπως υποστηρίζουν σιγά-σιγά οδηγούνται στην οικονομική καταστροφή.

Η στάση του κράτους σε όλη αυτή την κατάσταση χαρακτηρίζεται από απάθεια, αδιαφορία και ίσως εγκληματική συνενοχή. Και επειδή το φαινόμενο δεν είναι σημερινό (απλώς επιδεινώθηκε υπό τις περιστάσεις), οι προμηθευτές παρουσίασαν το πρόβλημά τους σε συναντήσεις που είχαν κατά καιρούς με διάφορους Υπουργούς Εμπορίου, οι οποίοι τους απάντησαν ότι πρόκειται για θέμα ρύθμισης της αγοράς στο οποίο δεν μπορούν να παρέμβουν.

Ακόμα και η σημερινή Κυβέρνηση αφήνει τους μηχανισμούς της αγοράς να λειτουργήσουν ανεξέλεγκτα ακολουθώντας την απόλυτα φιλελεύθερη λογική την οποία συχνά δαιμονοποιεί κατά το δοκούν. Άραγε τι θα γίνει αν κάποια μεγάλη υπεραγορά αποφασίσει να κηρύξει πτώχευση; Σε ποια κατάσταση θα βρεθούν όλες αυτές οι τοπικές βιοτεχνίες και οι παραγωγοί που τις προμηθεύουν με πίστωση; Ποιες θα είναι οι ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία αν καταστραφούν οικονομικά τοπικές επιχειρήσεις εργο-δότες πολλών οικογενειών;

Το ίδιο εγκληματικά αδιάφορη παρουσιάζεται και η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Αυτό που κάνουν οι μεγάλες υπεραγορές δεν είναι τίποτα άλλο από την εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης τους στην αγορά, κάτι το οποίο η ΕΠΑ οφείλει να διερευνήσει και να καταδικάσει.

Όσο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα πλείστα κοιμούνται και θα συνεχίζουν να κοιμούνται τον «ύπνο του δικαίου» όσο εξαρτούνται οικονομικά από την πληθώρα διαφημίσεων των υπεραγορών που τα συντηρούν.

Όμως ο κ. Σταυράκης δεν δικαιολογείται να αγνοεί, θεωρητικώς τουλάχιστον, στοιχειώδη πράγματα για την λειτουργία και συμπεριφορά των δημόσιων οικονομικών, ιδιαίτερα μετά από δύο χρόνια θητείας στο Υπουργείο Οικονομικών. Ακόμη ο κ. Σταυράκης δεν νομιμοποιείται να μην αντιλαμβάνεται σωστά και να μην ερμηνεύει στην σωστή τους διάσταση τα δημοσιονομικά προβλήματα και εκείνα της πραγματικής οικονομίας. Γιατί τόσο το Υπουργείο Οικονομικών, όσο και το Γραφείο Προγραμματισμού, τα οποία υπάγονται στην αρμοδιότητα και την δικαιοδοσία του, είναι στελεχωμένα με ικανούς, πολύ καταρτισμένους και έμπειρους οικονομολόγους τεχνοκράτες. Και την ικανότητα, την εξειδικευμένη γνώση και την τεράστια εμπειρία τους οφείλει να χρησιμοποιεί και να αξιοποιεί ο εκάστοτε Υπουργός των Οικονομικών. Αρκεί ο ίδιος να κατανοεί και να συλλαμβάνει την ουσία των βασικών οικονομικών θεμάτων. Και ο κ. Σταυράκης δεν δικαιολογείται να αντιμετωπίζει τέτοιο πρόβλημα, αφού έχει το τεκμήριο της αναγκαίας κατάρτισης, λόγω των καλών πανεπιστημιακών του σπουδών.

Όμως, θα πρέπει να τεκμηριωθούν οι προαναφερθείσες υπουργικές ανεπάρκειες, οι οποίες δεν είναι ασήμαντες ή αμελητέες. Και ούτε αμέτοχες λανθασμένων χειρισμών και άστοχων ή άκαιρων αποφάσεων, οι οποίες, αθελήτως βεβαίως, έβλαψαν και πλήττουν την κυπριακή οικονομία. Ιδιαίτερα, και υπογραμμίζουμε τούτο, σε μια κρίσιμης σημασίας περίοδο για την οικονομία του τόπου μας, ένεκα και των δυσμενών επιπτώσεων που την ταλανίζουν από την διεθνή οικονομική κρίση.

Ο κ. Σταυράκης, σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ, προβαίνει σε αξιολογικές τοποθετήσεις και προβάλλει αξιωματικές θέσεις που δεν είναι μόνο ανορθόδοξες και εξωπραγματικές αλλά και οικονομικά επικίνδυνες. Είναι, όντως, σχεδόν απίστευτο να διαβάζει κανείς θέσεις και απόψεις του Υπουργού των Οικονομικών, όπως οι ακόλουθες: «Η δική μας θέση ήταν όντως περισσότερο αισιόδοξη αλλά αυτό ήταν δική μας επιλογή. Ο ρόλος του Υπουργείου Οικονομικών είναι να δημιουργεί και μια αισιοδοξία ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τον καταναλωτή. Και στο τέλος της ημέρας δεν έχουν τόση σημασία οι προβλέψεις».

Ε, όχι, προς Θεού, κ. Υπουργέ. Έχουν και παραέχουν σημασία και μάλιστα τεράστια στην όλη οικονομική λειτουργία οι σωστές ή, στα πλαίσια του κατά προσέγγιση διεθνούς αποδεκτού ορίου, προβλέψεις.

Γιατί είναι με βάση αυτές τις προβλέψεις που καταρτίζεται ο κρατικός προϋπολογισμός, προσδιορίζονται τα έσοδα και οι δαπάνες, τα δημόσια ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, ο ρυθμός της ανάπτυξης και άλλα, όπως το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και η ανεργία, που, με την σειρά τους, επηρεάζουν σε καθοριστικό βαθμό και την ε-πενδυτική και καταναλωτική συμπεριφορά των επιχειρηματιών και του ευρύτερου κοινού.

Και δεν μπορείτε, με χαρακτηριστική μάλιστα ευκολία και υπεραπλούστευση, να μας λέτε ότι «και στο τέλος της ημέρας δεν έχουν τόση σημασία οι προβλέψεις». Είναι απίστευτο να θεωρηθούν οι πιο πάνω ως δηλώσεις προερχόμενες από Υπουργό Οικονομικών. Ο οποίος, τον Ιανουάριο του 2009, προϋπολόγιζε δημοσιονομικό πλεόνασμα της τάξης του 0,7% και τον Ιανουάριο του 2010 αποδεχόταν το πραγματικά εκπληκτικό και σχεδόν απίστευτο, ότι το 2009 είχαμε δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 6,1%!

Και, ακόμη, στον ίδιο προϋπολογισμό να διαπιστώνετε στο τέλος της διάρκειάς του ότι είχατε μείωση των προβλεφθέντων εσόδων κατά 600 περίπου εκατομμύρια ευρώ και αύξηση των δαπανών κατά 400 και πλέον εκατομμύρια ευρώ πέραν των προβλεφθεισών. Και, την τελευταία στιγμή, να τρέ-χετε και περιηγείσθε ανά τας χώρας της Ευρώπης για δανεισμό δύο και πλέον δισεκατομμυρίων ευρώ για κάλυψη του κρατικού ελλείμματος και εξυπηρέ-τηση του αυξανόμενου δημόσιου χρέους.

Είναι όμως και η άλλη εκπληκτική θέση του κ. Υπουργού, ότι, δηλαδή: «Υπάρχει ο μύθος του σπάταλου κράτους που λέει ότι ‘εάν κόψουμε’ τις σπατάλες θα σωθούμε. Σίγουρα υπάρχει σπάταλο κράτος και γίνεται κάθε προσπάθεια να περιοριστεί, αλλά είναι τόσο μεγάλα τα διαρθρωτικά προβλήματα που πρέπει να ληφθούν και άλλα μέτρα». Πρόκειται για δήλωση που αντιφάσκει και αυτοαναιρείται, αλλά και που συγκρούεται με την υπαρκτή πραγματικότητα. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να αποκαλεί μύθο τις δυσμενέστατες επιπτώσεις στα δημόσια και τα συνολικά οικονομικά και τις κρατικές σπατάλες, και, από την άλλη, να ψηλώνει τα χέρια με τον ισχυρισμό ότι «είναι τόσο μεγάλα τα διαρθρωτικά προβλήματα που πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν και άλλα μέτρα».

Η πιο πάνω συλλογιστική του κ. Υπουργού δεν είναι μόνο δυσνόητη. Προσεγγίζει τα όρια του ακατανόητου. Και επιβάλλει την υποβολή του ακόλουθου ερωτήματος: Πόσο αυτή η κυβερνητική πολιτική αύξησε ή περιόρισε τις δημόσιες σπατάλες και πολλαπλασίασε ή μείωσε τα διαρθρωτικά προβλήματα, όταν, μεταξύ άλλων:

(α) Αύξησε τις μόνιμες δημόσιες θέσεις κατά 1060 και δημιούργησε 640 θέσεις προαγωγής, μόλις πριν 6 μήνες, στον δημόσιο τομέα, ενώ και ο Υπουργός των Οικονομικών και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επανειλημμένα υπέδειξαν ότι υπάρχει πλεονασμός προσωπικού στην δημόσια υπηρεσία. Και πώς αντιμετώπισε με αυτό τον τρόπο τα σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα του δημόσιου τομέα;

(β) Αύξησε τις ετήσιες δημόσιες δαπάνες κατά 50 εκατ. ευρώ περίπου με την δημιουργία των πιο πάνω θέσεων και κατά 35 περίπου εκατομμύρια ευρώ με το ισοπεδωτικό πασχαλινό επίδομα που παραχώρησε σε πλούσιους και πένητες συνταξιούχους το 2009, ενώ το ίδιο είχε πράξει και το 2008;

Είναι, όμως, και η άλλη σημαντική και καθόλου πειστική δήλωση του αρμόδιου Υπουργού ότι: «Εμείς που έχουμε την ευθύνη αλλά και την δυνατότητα να μετρούμε τις επιπτώσεις κάθε μέτρου αριθμητικά γνωρίζουμε τι μπορεί να διορθώσει τα δημόσια οικονομικά και τι όχι».

Και ακόμη ότι: «… εάν δεν βρούμε την αναγκαία στήριξη από τα κόμματα, οι συνέπειες στα δημόσια οικονομικά και κατά συνέπεια στην οικονομία θα είναι ολέθριες μακροπρόθεσμα. Εμείς κάνουμε τώρα μια προσπάθεια, η οποία θα ωφελήσει τις επόμενες γενιές».

Το μόνο σημείο, από τα πιο πάνω που μπορεί οποιοσδήποτε καλόπιστος άνθρωπος να συμφωνήσει με τον Υπουργό Οικονομικών είναι ότι αυτοί «κάνουν τώρα μια προσπάθεια». Γιατί προηγουμένως δεν προσπαθούσαν. Αντίθετα συνεργούσαν στον εφησυχασμό και συνέβαλλαν στην κρατική σπατάλη. Αφού και τώρα ακόμη δεν τολμούν να πράξουν το αυτονόητο: Να καταργήσουν τις αχρείαστες 1060 δημόσιες θέσεις που δημιούργησαν πρόσφατα με ετήσια δημόσια σπατάλη 50 εκατ. ευρώ. Και, ακόμη, με την ηχηρή διακήρυξη του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι η προεκλογική του διακήρυξη για πρόσθετες κοινωνικές παροχές 3 δισεκατομμυρίων ευρώ παραμένει αναλλοίωτη. Δαπάνες που δεν θα άντεχαν ακόμη και ισχυρές οικονομίες μεγάλων χωρών, υπό τις υφιστάμενες περιστάσεις. Πολλώ μάλλον η δική μας.

Τέλος, θα πρέπει να κατανοήσει ο καθόλα συμπαθής ως άνθρωπος Υπουργός των Οικονομικών, ότι τα μέχρι τώρα αποτελέσματα της οικονομικής διαχείρισης αυτής της κυβέρνησης ουδόλως πείθουν ότι οι κυβερνώντες γνωρίζουν τι μπορεί να διορθώσει τα δημόσια οικονομικά και τι όχι. Αντίθετα, αν είναι κάτι που η Βουλή οφείλει να πράξει είναι να αναλάβει επιτέλους το ρόλο που της αρμόζει και να θέσει υπό αυστηρό έλεγχο και τις προβλέψεις και τα μέτρα και τα έσοδα και τις δαπάνες των κυβερνώντων. Προτού μας θέσει υπό αυστηρή επιτήρηση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η εν λευκώ ή άνευ όρων ψήφος προς τους διαχειριζόμενους την οικονομία εδόθη αφθόνως μέχρι τώρα. Και τα αποτελέσματα υπήρξαν οδυνηρά.

Ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου είναι πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου