Όταν ακόμα και ένα πρόσωπο θεωρητικά ήπιων τόνων, όπως ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ Άντρος Κυπριανού, μεταβάλλεται στον απόλυτο πρωταγωνιστή της καθεστωτικής συνωμοσιολογίας, η «περιρρέουσα ατμόσφαιρα» αποκτά νέα δυναμική. Όταν ο πολίτης ακούει άναυδος τον Γενικό Γραμματέα του ΑΚΕΛ να «καταγγέλλει» ότι blogs και σατιρικές εφημερίδες επιδιώκουν την «φυσική εξόντωση του Προέδρου» και ότι συνωμοτικά κέντρα συνεδριάζουν με σκοπό να ανατρέψουν την ενότητα στο εσωτερικό μέτωπο, διερωτάται κανείς πού ζούμε.

Οι επιπόλαιες ατάκες του Άντρου Κυπριανού εμφανώς αποσκοπούν στο να προκαλέσουν συμπάθεια προς τον Πρόεδρο Χριστόφια και στο να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη από τις συνεχιζόμενες γκάφες του κυβερνητικού στρατοπέδου. Εντούτοις, η χρονική στιγμή κατά την οποία οι επιπολαιότητες αυτές ξεστομίζονται είναι ιδιαίτερη: Τους τελευταίους μήνες η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε από την αποτρόπαια κλοπή του λειψάνου του αποβιώσαντος τέως Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου, μιας πράξης που δεν έχει προηγούμενη στην κυπριακή ιστορία. Ακολούθως, η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε από την δολοφονία ενός νέου και ικανού ανθρώπου, του Άντη Χατζηκωστή, διευθυντή του Συγκροτήματος Δίας, μιας δολοφονίας που ενέτεινε το αίσθημα ανασφάλειας του μέσου Κύπριου.

Όταν ο Γενικός Γραμματέας του κυβερνώντος κόμματος αναφέρεται σε προσπάθειες για «φυσική εξόντωση» του Προέδρου σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινή γνώμη είναι συγκλονισμένη και ανασφαλής, αυτό συνεπάγεται ότι έχει χαθεί το μέτρο ή ότι χρησιμοποιούνται μέθοδοι προπαγάνδας από τις οποίες είχαμε πιστέψει ότι είχαμε πλέον ως κοινωνία οριστικά απαλλαγεί. Μάλιστα οι συλλήψεις πολιτών, οι οποίοι διαδήλωναν εναντίον του Προέδρου της Δημοκρατίας και οι υπέρμετρα ευαίσθητες αντιδράσεις της Κυβέρνησης απέναντι σε ενέργειες όπως η εκστόμιση συνθημάτων, φανερώνουν μια σαφή πρόθεση αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης. Παρόμοια προσπάθεια αποπροσανατολισμού είχαμε βιώσει και πριν από μερικούς μήνες όταν ο Σύμβουλος του Προέδρου Τουμάζος Τσελεπής αποχώρησε από το στούντιο του Αντένα, θεωρώντας ότι προσβλήθηκε από τους δικηγόρους συνομιλητές του. Την αποχώρηση Τσελεπή ακολούθησε μια, πρωτοφανής και πάλι για τα κυπριακά δεδομένα, προσπάθεια αναγόρευσής του σε «ιερή αγελάδα», την οποία ανέντιμα είχαν πλήξει οι συνομιλητές του, οι οποίοι έτυχαν επίθεσης μέσω ανακοινώσεων από το κυβερνών κόμμα και τις ελεγχόμενες από αυτό εφημερίδες.

Πώς να μην αισθάνεται ανασφάλεια ο Κύπριος πολίτης όταν υπάρχουν καταγγελίες ότι τα τηλέφωνα Κυπρίων παρακολουθούνται από την ΚΥΠ, εν γνώσει των κυβερνητικών μηχανισμών; Πώς να μην αισθάνεται ανασφάλεια όταν προσκείμενες στον κυβερνητικό μηχανισμό εφημερίδες προβαίνουν σε απρόκλητες επιθέσεις κατά Κυπρίων πολιτικών τους οποίους θεωρούν ως αρνητικούς προς τα συμφέροντά τους; Πώς να μην αισθάνεται ανασφάλεια όταν γνωστή εφημερίδα είχε την απίστευτη έμπνευση να προβεί σε δημοσκόπηση στο διαδίκτυο, με σκοπό να ανακαλύψει κατά πόσο η οικογένεια Παπαδόπουλου είχε κλέψει η ίδια το λείψανο του αποβιώσαντος Προέδρου, φήμη την οποία επιτήδειοι είχαν φροντίσει να διαδώσουν;

Κυβερνητικές εφημερίδες προβαίνουν διαρκώς τον τελευταίο καιρό σε επανάληψη της συνωμοσιολογίας περί μυστικής οργάνωσης απορριπτικών που έχουν ως σκοπό να πλήξουν τον Πρόεδρο και τις διαπραγματεύσεις. Σε αυτή την μυστική οργάνωση υποτίθεται ότι συμμετέχουν πολιτικά πρόσωπα από όλο το φάσμα της κυπριακής πολιτικής σκηνής, καθώς και πολιτικά πρόσωπα και προσωπικότητες από την Ελλάδα. Η συνταγή συνοδεύεται με απανωτές διαμαρτυρίες του Προέδρου περί προσώπων που επιδιώκουν να πλήξουν την (ανύπαρκτη) ενότητα στο εσωτερικό μέτωπο, μια ενότητα την οποία πρώτος βομβαρδίζει καθημερινά με την συμπεριφορά του ο Πρόεδρος. Λίγο πολύ όσοι διαφωνούν με τον Πρόεδρο στιγματίζονται ως συνωμότες, κατά την κλασική προπαγανδιστική λογική: «Ρίξε λάσπη, κάτι θα μείνει».

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

8 Εν συντομία

9 Με τόλμη: Ο εξοχότατος Τζέϊμς Τζέφρι

10 Πολιτικό καφενείο «Ο Ευκάλυπτος»

Περί διαφώτισης για την ομοσπονδία

12 Ολόκληρο το προσχέδιο που επέδωσε ο Πρόεδρος στο Εθνικό Συμβούλιο

18 Μια συνολική αποτίμηση του εγγράφου για την ομοσπονδία

24 Πολιτικώς εσφαλμένον: Εσφαλμένη σύλληψη η «βοήθεια» προς τον Ταλάτ

Αγνοούμενοι: Η πολιτική αναλγησία και τα αναπάντητα ερωτήματα των συγγενών

26 Τι γίνεται με τους αγνοούμενους;

29 Συνέντευξη: Μαρία Καρεφυλλίδου-Ιωάννου

Μάχιμη δημοσιογραφία στην ημικατεχόμενη Κύπρο (Β’ μέρος)

34 Ραδιοφωνικές εκπομπές

35 Εναλλακτικές εφημερίδες

36 Κυπριακά ιστολόγια

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

40 Εν συντομία

Η μάστιγα της ανεργίας

42 Πώς έκλεισε το 2009 για Κύπρο και εξωτερικό

44 Έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για την ανεργία

45 Η ανοικτή πληγή του λιανικού εμπορίου

46 Αδιανόητες τοποθετήσεις και ανεξήγητες απόψεις του Υπουργού Οικονομικών

48 Στρατηγικά εργαλεία management σε ένα τοπίο που αλλάζει

ΦΑΚΕΛΟΣ

Κυπριακό: Δημήτρη Χριστόφια έργα και ημέρες

51 Το χαμένο Άβαταρ της Κύπρου

54 Από τους ευσεβείς πόθους στην διάψευση των μύθων

56 Πώς αντικρύζει ο ξένος τύπος την «πρόοδο» στις συνομιλίες

59 Γύρω γύρω όλοι και στη μέση το σχέδιο Ανάν

60 Το σύνδρομο του αλάνθαστου

62 Πίσω από τις κλειστές πόρτες της υπόθεσης Όραμς

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

66 Εν συντομία

67 Το κόψιμο του λόξυγγα

Έντυπο και τεχνολογία: Φίλοι ή εχθροί;

68 Η εξέλιξη των έντυπων μέσων ενημέρωσης

70 Συσκευές ανάγνωσης ψηφιακών βιβλίων στην εκπαίδευση

72 Για πόσο καιρό ακόμη μπορεί να αντέξει η έντυπη εφημερίδα;

74 Στην εποχή του ηλεκτρονικού βιβλίου

77 Συμφέροντα και παρατυπίες στο σύστημα αποστολής ασθενών στο εξωτερικό

80 Η δημιουργία φωτοβολταϊκών πάρκων στην Κύπρο

82 Συνέδριο για το οικογενειακό δίκαιο των Τουρκοκυπρίων

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

84 Εν συντομία

Το αρχαίο δράμα τότε και τώρα

86 Μερικές σκέψεις για την αποκατάσταση αποσπασματικών αρχαίων δραμάτων

88 Αισχύλου Πέρσες

92 Τεκμηριωμένα: Δημιουργία και στοχασμός στις Φυλακές της αποικιοκρατίας

94 Βυζαντινά ανάλεκτα

96 Αρχές και κανόνες της τυποποίησης ονομάτων

100 «Γελοιο-γραφώντας την Ιστορία του Κυπριακού»

101 Η θεατρική ομάδα Rooftop Theatre Group

ΑΘΛΗΤΙΚΑ

102 50 Χρόνια Α΄ Εθνική

Top 10

104 Ρεμπέτικα τραγούδια της κλασικής περιόδου (1933-37)

106 Υστερόγραφο

Ας ξεκινήσουμε από το ηθικό ερώτημα: Η πλευρά μας έχει σταδιακά αποδεχτεί το δικαίωμα της χωριστής έκφρασης των Τουρκοκυπρίων (επιστέγασμα αυτής της αποδοχής υπήρξε η διαδικασία του σχεδίου Ανάν με τα χωριστά δημοψηφίσματα). Το γεγονός αυτό καθιστά τις ψευδοεκλογές ισχυρό παράγοντα στην εξίσωση που διαμορφώνει τις ισορροπίες στο κυπριακό. Εάν όμως αποδεχόμαστε αυτή την δυνατότητα της χωριστής έκφρασης, τότε θα πρέπει να αναγνωρίσουμε στους Τουρκοκύπριους (και φυσικά στους πλειοψηφούντες έποικους) το δικαίωμα να αποφασίζουν αυτόνομα για την τύχη τους ως κοινότητα, τουλάχιστον όσο το κυπριακό παραμένει άλυτο. Το ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: Εάν οι Τουρκοκύπριοι εκφράζουν προτίμηση προς τον Έρογλου, με ποιο δικαίωμα εμείς, αλλά και ο ξένος παράγοντας, επιχειρούμε να μεταβάλουμε αυτή την τάση; Θα άρεσε σε εμάς αν οι ξένοι -πόσο μάλλον η Τουρκία και το ψευδοκράτος- παρενέβαιναν στον δικό μας προεκλογικό αγώνα; Τι είναι αυτό δηλαδή που προσπαθούμε να κάνουμε; Να μεταβάλουμε την στάση των Τουρκοκυπρίων οι οποίοι, για δικούς τους λόγους (δικαίωμα χωριστής έκφρασης δεν έχουν;), φαίνεται να επιλέγουν τον αδιάλλακτο Έρογλου;

Για χάρη της συζήτησης, ας θεωρήσουμε ότι η ανάγκη επίτευξης γρήγορης λύσης του κυπριακού, για την οποία ουδείς εκφράζει αντίθετη άποψη (αντίθετες απόψεις εκφράζονται ως προς το επιθυμητό περιεχόμενο της λύσης), επιβάλλει αυτή την -ηθικά προβληματική- στάση: Να βοηθήσουμε τον Ταλάτ να επανεκλεγεί, παρά την επικράτηση της αντίθετης άποψης. Εδώ όμως προκύπτει και ένα πολιτικό ερώτημα: Είμαστε βέβαιοι ότι τον βοηθάμε με το να κάνουμε υποχωρήσεις, εξωθώ-ντας τον προς την ανάγκη ανταπόδοσης; Είμαστε βέβαιοι δηλαδή ότι το «πάρε-δώσε» (μια σχέση στην ο-ποία η αμοιβαιότητα αμφισβητείται έντονα) βοηθά τον Ταλάτ; Για την απάντηση αυτού του ερωτήματος είναι πολύ χρήσιμα τα ευρήματα έρευνας που έγινε ταυτόχρονα στην ελληνοκυπριακή και την τουρκοκυπριακή κοινότητα από τις εταιρίες Symmetron Market Research και KADEM Cyprus Social Research αντίστοιχα, με δείγμα χιλίων ατόμων από κάθε κοινότητα. Η έρευνα, η οποία σημειωτέον διεξήχθη μεταξύ 6 Οκτωβρίου και 6 Νοεμβρίου 2009, καταδεικνύει πολύ χαμηλή αποδοχή των χειρισμών τόσο του Ταλάτ, όσο και του Προέδρου Χριστόφια, μεταξύ των Τουρκοκυπρίων. Συγκεκριμένα, το 31% αποδέχεται αρκετά ή απόλυτα τους χειρισμούς Ταλάτ, έναντι 41% που τους αποδέχεται λίγο ή καθόλου. Την ίδια στιγμή οι χειρισμοί της Τουρκίας απολαμβάνουν συντριπτικής αποδοχής, με 59% έναντι 23%, ενώ οι χειρισμοί του Προέδρου της Δημοκρατίας κείτονται στο πενιχρό 8%, έναντι 75% απόρριψης. Ακόμα και αυτή η Ελλάδα απολαμβάνει μεγαλύτερης εμπιστοσύνης από τους Τουρκοκύπριους από ότι ο Πρόεδρος Χριστόφιας, με 9%. Ταυτόχρονα, ένα μεγάλο ποσοστό των Τουρκοκυπρίων (34%) δεν επιθυμεί ευτυχή κατάληξη των τρεχουσών συνομιλιών, την ώρα που το αντίστοιχο ποσοστό των Ελληνοκυπρίων είναι μόλις 17%.

Συνεπώς, είναι πολύ πιθανόν οι «γενναίες προσφορές» του Προέδρου της Δημοκρατίας να επιφέρουν αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα: Να δυσχεραίνουν δηλαδή περαιτέρω την θέση του Ταλάτ. Την ίδια στιγμή όμως, οι «έξυπνες» αυτές υποχωρήσεις -οι οποίες ειρήσθω εν παρόδω δεν τυγχάνουν της έγκρισης των Ελληνοκυπρίων- καθίστανται κεκτημένα για την τουρκική πλευρά και δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την δική μας θέση.

Είναι ίσως μια από τις σπάνιες φορές που βγαίνουν στο φως τόσο σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία ενός αγνοουμένου. Η περίπτωση του Χρίστου Καρεφυλλίδη μοιάζει απίστευτη. Είναι όμως αληθινή. Η αδελφή του, Μαρία Καρεφυλλίδου-Ιωάννου, μιλά στην «Σύγχρονη Άποψη» για τον αγώνα που έκανε προκειμένου να συγκεντρώσει στοιχεία και τεκμήρια για να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εναντίον της Τουρκίας. Οι συνθήκες μέσα στις οποίες εργάστηκε και ο τρόπος με τον οποίο ανακάλυψε στοιχεία μας έχει καθηλώσει. Μέσα από την συνέντευξη ξετυλίγεται το νήμα μιας δραματικής ιστορίας.

Πώς πήρατε την απόφαση να προσφύγετε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ);

Το 1994 ο Ραούφ Ντενκτάς έδωσε μια συνέντευξη. Προσπάθησε να απαλλάξει την Τουρκία από τα εγκλήματα του 1974 και να φράξει τον δρόμο για την αναζήτηση της τύχης των δικών μας ανθρώπων. Ισχυρίστηκε ότι όλοι οι αγνοούμενοι είναι νεκροί. Έχουν δολοφονηθεί, είπε, από τουρκοκύπριους μαχητές. Αυτή η συνέντευξη με συγκλόνισε. Σκέφτηκα ότι έπρεπε να αντιδράσω. Μέχρι τότε είχαμε εναποθέσει όλες μας τις ελπίδες στις αρμόδιες αρχές και στην Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους (ΔΕΑ). Δεν υπήρξε, όμως, κανένα αποτέλεσμα και, επομένως, έπρεπε να σκεφτούμε άλλους τρόπους για να αναζητήσουμε την τύχη του αδελφού μου.

Τι γνωρίζατε το 1994 για τον Χρίστο;

Οι πληροφορίες που συλλέξαμε έφεραν τον Χρίστο να είχε πολεμήσει στον Άγιο Ιλαρίωνα, στον Άγιο Γεώργιο, στον Πράξανδρο και τραυματισμένος να είχε περάσει από το Μπέλλαπαϊς ή την Κυθρέα, όπου έτυχε περίθαλψης, κατευθυνόμενος σε άλλες εμπόλεμες περιοχές. Δεν σταματήσαμε ποτέ μέσα στα χρόνια που μεσολάβησαν να διερευνούμε όλες τις περιπτώσεις. Η μητέρα μου μάλιστα, ως Αμερικανίδα υπήκοος, έστειλε πολλές επιστολές στην Αμε-ρικανική Κυβέρνηση ζητώντας την παρέμβασή της για την διερεύνηση της τύχης του παιδιού της, χωρίς βεβαίως κανένα πρακτικό αποτέλεσμα παρά μόνο ευχολόγια.

Το θέμα των αγνοουμένων παρέμεινε για χρόνια στάσιμο και πολλές φορές απόλυτα ξεχασμένο. Μετά τις δηλώσεις Ντενκτάς όμως παρατηρήθηκε κινητικότητα. Το θέμα βρέθηκε στην επικαιρότητα και οι σεναριολογίες για νεκρούς ή ζωντανούς από τα ΜΜΕ μάτωσαν ξανά την ανοικτή πληγή της ψυχής μας. Σταδιακά συνειδητοποίησα ότι τα πράγματα οδηγούνταν και πάλι σε ένα τέλμα. Μετά από δύο χρόνια, το 1996, αποφάσισα ότι έπρεπε να κινηθώ νομικά.

Ποιες ήταν οι πρώτες σας ενέργειες;

Ο δικηγόρος μου, ο κ. Αχιλλέας Δημητριάδης, με συμβούλεψε να συγκεντρώσω στοιχεία με τα οποία θα δημιουργούσαμε τον φάκελο της υπόθεσης. Άρχισα μια προσωπική έρευνα με στόχο να μαζέψω όλα εκείνα τα στοιχεία που ήταν αναγκαία για να τεκμηριωθεί η υπόθεση.

Η έρευνα διεξήχθη από εσάς προσωπικά;

Ακριβώς. Υπήρχε και συνεχίζει να υπάρχει ένα καθεστώς εμπιστευτικότητας γύρω από αυτά τα ζητήματα. Σέβομαι αυτό το καθεστώς. Ο δικηγόρος μου δεν μπορούσε να πάρει οποιαδήποτε στοιχεία από τις αρμόδιες αρχές. Μόνο συγγενής πρώτου βαθμού μπορούσε να ρωτήσει για στοιχεία. Ήταν μια δύσκολη απόφαση, αλλά έπρεπε να ψάξω.

Από πού αρχίσατε; Δεν υπήρχαν στοιχεία σε κάποια κρατική υπηρεσία ή αλλού που να μπορούσατε να τα χρησιμοποιήσετε;

Αρχικά επισκέφθηκα την Υπηρεσία Αγνοουμένων. Μου παρουσιάστηκε ο φάκελος. Στην ουσία ένας αρμόδιος λειτουργός μου διάβασε τον φάκελο του αδελφού μου. Με μεγάλη μου έκπληξη είδα ότι σε αυτόν δεν υπήρχε τίποτα περισσότερο από μια μαρτυρία από κάποιον άνθρωπο ο οποίος δήλωνε ότι ο Χρίστος είχε πολεμήσει στον Άγιο Γεώργιο της Κερύνειας, όπου και τον είδε για τελευταία φορά την Δευτέρα 22 Ιουλίου 1974. Αυτή η πληροφορία ήταν γνωστή στην οικογένεια, αφού ο ίδιος άνθρωπος μας επισκέφτηκε λίγο καιρό μετά την εισβολή.

Αυτό ήταν το μοναδικό στοιχείο για τον Χρίστο;

Ναι.

Πώς αντιδράσατε;

Απογοητεύτηκα. Όμως, από την άλλη, βαθιά μέσα μου ήξερα ότι θα πρέπει να υπάρχουν και άλλα στοιχεία. Έτσι άρχισα να ψάχνω.

Τι βρήκατε;

Η έρευνά μου άρχισε την άνοιξη του 1996. Η πληροφορία που βρήκα στον φάκελο ίσως δεν ήταν αρκετή για να στοιχειοθετηθεί υπόθεση. Για ένα μεγάλο διάστημα προσπάθησα και βρήκα ανθρώπους που μας είχαν μιλήσει στο παρελθόν για την τύχη του Χρίστου. Πέρασε ένας χρόνος χωρίς να μπορέσω να βρω κάτι χειροπιαστό. Επισκέφθηκα ξανά την Υπηρεσία Αγνοουμένων. Τους ζήτησα να ξαναδώ τον φάκελο. Αυτή την φορά ζήτησα να διαβάσω τον φάκελο μόνη μου. Στην παρουσία ενός λειτουργού ανακάλυψα μια επιστολή, η οποία ήταν σε διαχωριστικό στο πίσω εσώφυλλο του φακέλου. Αυτή η επιστολή άρχισε να ξετυλίγει το νήμα της ιστορίας του αδελφού μου. Μιας ιστορίας η οποία ξεχάστηκε σε μια γωνιά ενός φακέλου, ο οποίος ήταν αρχειοθετημένος στην Υπηρεσία Αγνοουμένων.

Τι περιείχε αυτή η επιστολή;

Αυτή η επιστολή γράφτηκε τον Φεβρουάριο του 1975 από ένα άτομο δεν μπορώ να πω περισσότερα για τα στοιχεία αυτού του ατόμου για λόγους εμπιστευτικότητας το οποίο, μεταξύ πρώτης και δεύτερης εισβολής, είχε επισκεφθεί τα γραφεία του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στο σχολείο του Λυκαβητού στην Λευκωσία, στην προσπάθειά του να αναζητήσει κάποια συγγενικά του πρόσωπα. Διαβάζοντας τις σχετικές λίστες είδε το όνομα του Χρίστου Καρεφυλλίδη, ο οποίος δηλώθηκε από τα ΗΕ ως αιχμάλωτος πολέμου που κρατήθηκε στην περιοχή Μπογάζι Κερύνειας. Όταν πολύ αργότερα, ευρισκόμενος στο εξωτερικό, πληροφορήθηκε ότι ο Χρίστος αγνοείτο, δρώντας αυθόρμητα έγραψε μια επιστολή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπο Μα-κάριο, με την οποία του ζητούσε να ενεργήσει για την απελευθέρωση του Χρίστου.

Η οικογένεια δεν γνώριζε μέχρι το 1997 ότι υπήρχε αυτή η επιστολή;

Καμία πληροφόρηση δεν είχαμε επί τούτου. Δυστυχώς αυτό το άτομο δεν επικοινώνησε μαζί μας, αλλά ούτε οι αρμόδιες υπηρεσίες μας ενημέρωσαν. Ήταν η πρώτη φορά που πληροφορηθήκαμε ότι ο Χρίστος συνελήφθηκε και ήταν ζωντανός στα χέρια των Τούρκων.

Στην συνέχεια τι κάνατε;

Προσπάθησα να επιβεβαιώσω αυτή την πληροφορία. Δηλαδή ότι όντως ο Χρίστος υπήρξε αιχμάλωτος πολέμου. Με πολλή δυσκολία εντοπίσαμε το άτομο που έστειλε την επιστολή, το οποίο μας επιβεβαίωσε το γεγονός.

Καταφέρατε να διασταυρώσετε αυτή την πληροφορία από κάποια ανεξάρτητη πηγή;

Ναι. Τον Δεκέμβριο του 1997, μετά από έρευνα στις εφημερίδες της εποχής, εντοπίσαμε ένα δημοσίευμα στην εφημερίδα «Αγών», ημερομηνίας 2 Αυγούστου 1974. Εκεί είδα για πρώτη φορά το όνομα του αδελφού μου. Στην συνέχεια έψαξα τον δημο-σιογράφο, ο οποίος δημοσίευσε αυτά τα ονόματα. Τον εντόπισα. Ήταν ο Λουκής Λουκαΐδης, ο οποίος μας ενημέρωσε ότι στα πλαίσια των καθηκόντων του επισκέφθηκε τα γραφεία του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού όπου είδε το όνομα του Χρίστου αναρτημένο με άλλα ονόματα στις σχετικές πινακίδες. Τότε πείστηκα ότι ο Χρίστος επιβίωσε της εισβολής και ήταν αιχμάλωτος πολέμου.

Γνωρίζετε αν αυτή η πληροφορία ήταν σε γνώση του κράτους; Αν έγιναν οποιεσδήποτε κινήσεις προκειμένου να διερευνηθεί η τύχη του Χρίστου Καρεφυλλίδη ως αιχμαλώτου πολέμου;

Προσπαθήσαμε αρχικά να επιβεβαιώσουμε αυτή την πληροφορία μέσω του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Δυστυχώς, παρόλο που στείλαμε επιστολές σε αυτόν τον οργανισμό δεν μας βοήθησε. Ούτε τα Ηνωμένα Έθνη ανταποκρίθηκαν στην επιστολή μας. Εμείς τους ζητήσαμε απλά να μας πληροφορήσουν πού βρίσκεται η πρωτότυπη λίστα και τι γνωρίζουν για την τύχη του Χρίστου. Δυστυχώς στον φάκελο του αδελφού μου δεν υπήρχαν αυτά τα στοιχεία. Το κράτος δεν φαίνεται να διερεύνησε αυτή την υπόθεση.

Ενημερώσατε την Υπηρεσία Αγνοουμένων για τα νέα στοιχεία;

Φρόντισα έτσι ώστε το κάθε στοιχείο που βρίσκαμε να αποστέλλεται στην Υπηρεσία με επιστολή.

Υπάρχει οποιαδήποτε παραδοχή από την Τουρκία ότι ο Χρίστος υπήρξε αιχμάλωτος πολέμου;

Ουδέποτε το παραδέχθηκαν, παρόλο που στο πλαίσιο της προσφυγής στο ΕΔΑΔ όλα αυτά τα στοιχεία κοινοποιήθηκαν στην τουρκική Κυβέρνηση. Σε σχετικό παράρτημα της προσφυγής παραθέσαμε όλα τα ντοκουμέντα που αφορούσαν στην υπόθεση του Χρίστου.

Γνωρίζετε εάν η Υπηρεσία Αγνοουμένων κοινοποίησε αυτά τα νέα στοιχεία στην Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων (ΔΕΑ);

Η διαδικασία στην ΔΕΑ είναι εμπιστευτική. Παρόλα αυτά, σε μια από τις απαντήσεις της στο πλαίσιο της διαδικασίας προσφυγής μας στο ΕΔΑΔ, η Τουρκία παραδέχθηκε ότι η υπόθεση του Χρίστου Καρεφυλλίδη κατατέθηκε στην ΔΕΑ στις 23 Νοεμβρίου το 1995. Δεν γνωρίζουμε τι κατατέθηκε στην ΔΕΑ, ούτε αν στην συνέχεια παρουσιάστηκαν τα στοιχεία που βρήκαμε. Ως οικογένεια δεν είχαμε ποτέ επίσημη ενημέρωση. Ούτε καν γνωρίζαμε ότι η υπόθεση του Χρίστου κατατέθηκε το 1995.

Ας επιστρέψουμε στην διαδικασία προσφυγής. Πώς προχωρήσατε;

Από τον Ιανουάριο του 1997, όταν ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Αγών» μας επιβεβαίωσε την πληροφορία ότι ο Χρίστος είχε συμπεριληφθεί στις λίστες του Ερυθρού Σταυρού, αρχίσαμε μια νέα έρευνα προκειμένου να βρούμε επιπλέον μάρτυρες, οι οποίοι θα ενδυνάμωναν την υπόθεσή μας. Αρχικά κάναμε μια σύγκριση των έξι ονομάτων που βρίσκονταν στην λίστα που δημοσίευσε η εφημερίδα «Αγών» με την λίστα των αγνοουμένων. Διαπιστώσαμε ότι μόνο ο Χρίστος συμπεριλαμβανόταν στην λίστα των αγνοουμένων. Έπρεπε να διαπιστώσουμε κατά πόσο τα άλλα άτομα επέζησαν του πολέμου και αν ακόμα βρίσκονται εν ζωή. Μάθαμε ότι όλα αυτά τα άτομα πήγαν στα Άδανα ως αιχμάλωτοι πολέμου και πιθανόν να επέστρεψαν πίσω. Με μεγάλη δυσκολία κατάφερα να βρω δύο από αυτούς.

Πότε βρήκατε αυτούς του μάρτυρες και τι σας είπαν;

Ο πρώτος μάρτυρας ήταν ο κ. Γ. Σιημής, τον οποίο καταφέραμε να εντοπίσουμε τον Μάρτιο του 1997. Αρχικά μας είπε ότι δεν θυμόταν για την κράτησή του στο Μπογάζι, αλλά για την κράτησή του στα Άδανα. Αργότερα θυμήθηκε την τραυματική εμπειρία της κράτησής του στην μάντρα του Μπογαζιού, όπου μεταφέρθηκαν περίπου 200 άτομα. Μας είπε ότι υπηρέτησε στο τάγμα του Λοχαγού Φωτιάδη. Κατέθεσε ότι στον χώρο κράτησης μεταφέρθηκαν αρκετοί καταδρομείς. Ο Χρίστος ήταν καταδρομέας. Δυστυχώς ο κ. Σιημής δεν θυμόταν αν τον είχε δει. Ο δεύτερος μάρτυρας ήταν ο κ. Α. Φωτιάδης. Συναντηθήκαμε μαζί του 3 φορές. Μας είπε ότι κρατήθηκε στην ίδια μάντρα με δεκάδες άτομα. Παρόλες τις άθλιες συνθήκες κράτησης, εντούτοις, η φυσιογνωμία του Χρίστου αποτυπώθηκε έντονα στο μυαλό του. Αργότερα, μετά την κατάθεση της προσφυγής στο ΕΔΑΔ, συναντήσαμε ένα τρίτο μάρτυρα, τον κ. Γ. Καρακώστα, ο οποίος κρατήθηκε την ίδια περίοδο στην ίδια μάντρα στο Μπογάζι. Μας είπε ότι θυμάται έντονα ότι στις εσοχές της μάντρας βρέθηκαν σήματα των καταδρομών. Όλες οι μαρτυρίες επιβεβαιώνουν ότι στην μάντρα κρατήθηκαν καταδρομείς και, σύμφωνα με τη λίστα του Ερυθρού Σταυρού, ένας από αυτούς θα πρέπει να ήταν και ο Χρίστος.

Κάνατε οποιεσδήποτε άλλες προσπάθειες για να βρείτε στοιχεία;

Η προσπάθειά μας ήταν να βρούμε όσο το δυνατό περισσότερες μαρτυρίες που να έκαναν την υπόθεσή μας πιο ισχυρή. Η επιβεβαίωση της λίστας του Ερυθρού Σταυρού από δύο ανεξάρτητους μάρτυρες μας οδήγησε στην αναζήτηση ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα το 1974 και είχαν άμεση ή έμμεση σχέση με την υπόθεση του Χρίστου. Με την βοήθεια κυρίως του κ. Μ. Οικονομίδη για τον οποίο θέλω να εκφράσω βαθιά ευγνωμοσύνη κατάφερα να μιλήσω με κάποιους ανθρώπους οι οποίοι θα μπορούσαν να δώσουν πληροφορίες. Κάποιοι από αυτούς δεν κατάφεραν να μας δώσουν κάτι χειροπιαστό. Μάθαμε όμως για γεγονότα που αγνοούσαμε και συλλέξαμε σημαντικές πληροφορίες για την υπόθεση.

Πότε κατατέθηκε η υπόθεση στο ΕΔΑΔ;

Αρχικά πρέπει να πω ότι όλη αυτή η διαδικασία γινόταν κάτω από την επίβλεψη του δικηγόρου μου, του κ. Αχιλλέα Δημητριάδη, ο οποίος αφιέρωσε αφιλοκερδώς αμέτρητες ώρες και πολλή ενέργεια προκειμένου να στηθεί σωστά η υπόθεση. Ο κ. Δημητριάδης με καθοδηγούσε σε κάθε βήμα και μου έδινε πολύτιμες συμβουλές. Έχοντας συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία και γράψει το ιστορικό της υπόθεσης καταθέσαμε την προσφυγή στις 7 Ιανουαρίου 1999. Βεβαίως, οι προσπάθειες για περαιτέρω στοιχεία συνεχίστηκαν.

Σε όλη αυτή την διαδικασία είχατε οποιανδήποτε βοήθεια από κάποιο φορέα;

Είχα πολύτιμη βοήθεια από τον Σύνδεσμο Καταδρομών. Με βοήθησαν να βρω μάρτυρες και να διερευνήσω κάθε πτυχή της υπόθεσης.

Πώς βιώσατε όλη αυτή την περίοδο, 1996-1999;

Πολύ δύσκολα. Έπρεπε να ζήσω ξανά το 1974. Όταν άρχιζα δεν ήξερα τι θα αντιμετώπιζα. Όμως δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Ο πατέρας μου είχε πεθάνει και η μητέρα μου είχε καταρρεύσει ψυχολογικά. Δεν έχω άλλα αδέλφια. Είχα δύο παιδιά που με είχαν ανάγκη. Ένα σπίτι που έπρεπε να φροντίσω. Είχα συνειδητοποιήσει ότι τόσα χρόνια ίσως να μην έγινε σωστή διαχείριση της υπόθεσης. Η τύχη του αδελφού μου αγνοείτο και ο ένοχος, δηλαδή η Τουρκία, παρέμεινε ατιμώρητη. Λειτούργησα με ψυχραιμία. Μελέτησα με προσοχή όλα τα δεδομένα και έψαξα κάθε λεπτομέρεια την υπόθεσης. Έπρεπε να εξετάζω την κάθε πληροφορία με προσοχή και να την διασταυρώνω, έτσι ώστε να έχουμε ισχυρή υπόθεση. Παρόλο που μέσα μου ήμουν διαλυμένη, οι κινήσεις μου καθοδηγήθηκαν από την λογική και όχι από το συναίσθημα. Έπρεπε να ήμουν αποτελεσματική.

Πώς σας αντιμετώπισαν οι άνθρωποι με τους οποίους μιλήσατε;

Όλα αυτά τα χρόνια είχαμε ακούσει πολλά, όμως έπρεπε να βρούμε στοιχεία που να μπορούσαν να σταθούν στο δικαστήριο. Αυτό ήταν δύσκολο. Πολλοί άνθρωποι κατάφεραν να βρουν με δυσκολία ισορροπίες στην ζωή τους. Η συζήτηση των γεγονότων του 1974 αναστάτωνε κάποιους ανθρώπους. Η αναστάτωση δεν βοηθούσε πολλές φορές. Λάμβανα αντικρουόμενες πληροφορίες. Ορισμένοι δεν κατα-λάβαιναν γιατί τόσα χρόνια μετά ζητούσα πληροφορίες.

Όντως αυτό είναι ένα ζήτημα. Δεν υπήρχαν κάπου όλες οι μαρτυρίες των ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα; Δεν ρωτήθηκαν στο παρελθόν από τις αρμόδιες υπηρεσίες;

Όπως σας είπα, στον φάκελο του Χρίστου υπήρχε μόνο μια πληροφορία, η οποία δεν διαφώτιζε την υπόθεση. Όσο ξετυλίγαμε το νήμα της υπόθεσης συνειδητοποιούσα ότι υπήρχαν πολύ κρίσιμες πληροφορίες που παρέμεναν άγνωστες. Ο Χρίστος ήταν στις λίστες του Ερυθρού Σταυρού και αυτό το μάθαμε μόλις το 1997. Ήταν ζωντανός στα χέρια του Αττίλα, αλλά ποτέ δεν έγινε διερεύνηση για την τύχη του.

Πώς το εξηγείτε αυτό;

Από το 1996 μέχρι και σήμερα δεν σταμάτησα να ψάχνω για νέα στοιχεία. Το παράπονο πολλών ανθρώπων με τους οποίους μίλησα ήταν ότι κανείς δεν τους ζήτησε ιδιαίτερα αυτούς που υπήρξαν αιχμάλωτοι πολέμου στα κατεχόμενα, στα Άδανα και αλλού να δώσουν κάποιες καταθέσεις. Δεν δημιουργήθηκε μια δεξαμενή πληροφοριών, η οποία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για να διερευνηθεί η τύχη όλων όσων αγνοούνται. Οι πρώτοι μήνες, τα πρώτα χρόνια μετά την εισβολή, ήταν κρίσιμα. Έπρεπε να γίνει μια σοβαρή και συστηματική προσπάθεια για να μαζευτούν όλες οι αξιόπιστες μαρτυρίες και να διασταυρωθούν τα στοιχεία, προκειμένου να υπάρξει ουσιαστική διερεύνηση για τις υποθέσεις των αγνοουμένων. Αυτό ήταν ένα βασικό στοιχείο που διαπίστωσα μέσα από την έρευνά μου. Έχω ακόμα πολλά ερωτήματα: Γιατί το θέμα των αγνοουμένων είχε αυτή την τύχη;

Όταν καταθέσατε την υπόθεση στο ΕΔΑΔ τι περιμένατε;

Πίστεψα ότι το ΕΔΑΔ θα δικαίωνε τον αδελφό μου και την οικογένειά μας. Αυτό ίσως να ήταν το μεγαλύτερό μου λάθος. Πίστεψα ότι το Δικαστήριο είχε ένα ανθρώπινο πρόσωπο. Ότι βάζει πάνω απ’ όλα τα δικαιώματα του ανθρώπου. Ότι λειτουργεί χωρίς σκοπιμότητες. Εναπέθεσα όλες μου τις ελπίδες για δικαίωση σε αυτό το Δικαστήριο.

Πώς αντιδράσατε όταν πληροφορηθήκατε ότι το ΕΔΑΔ έκρινε την υπόθεση του αδελφού σας ως μη αποδεκτή για τυπικούς/διαδικαστικούς λόγους;

Αισθάνθηκα ένα έντονο βάρος, μια τρομερή απογοήτευση. Ήταν σαν να μου κάρφωσαν ένα μαχαίρι στην καρδιά. Έκλαψα. Ήταν σαν να έκλεινε ο δρόμος για να δικαιωθεί η θυσία του αδελφού μου.

Πώς αντιλαμβάνεστε, πώς εξηγείτε αυτή την απόφαση;

Είναι δύσκολο να απαντήσω αυτή την ερώτηση. Εκ των υστέρων και μετά από πολλή σκέψη θεωρώ ότι το Δικαστήριο ήθελε να απαλλαχθεί από τέτοιου είδους υποθέσεις και έψαχνε κάποιο τρόπο να απορρίψει την εκδίκασή τους. Ίσως το Δικαστήριο να είχε πολύ φόρτο εργασίας. Δεν ξέρω. Αλλά δεν μπορώ να κατανοήσω τον τρόπο με τον οποίο το Δικαστήριο πήρε μια τέτοια απόφαση. Είναι άδικο το ΕΔΑΔ να μην αναγνωρίζει τις προσπάθειες τόσων ετών για να βρεθούν και να τεκμηριωθούν στοιχεία για την υπόθεση του αδελφού μου. Πώς είναι δυνατόν να μας λέει το Δικαστήριο ότι καθυστερήσαμε να προσφύγουμε, ενώ εμείς προσπαθούσαμε με ειλικρίνεια και καλή πίστη να βοηθήσουμε τους δικαστές να κρίνουν αντικειμενικά την υπόθεση; Δεν έλαβαν υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διεξήγαμε την έρευνα;

Έχει κλονιστεί μέσα σας το περί δικαίου αίσθημα;

Ξεκίνησα αυτή την διαδικασία πιστεύοντας βαθιά μέσα μου ότι ο κάθε άνθρωπος δικαιούται να διεκδικήσει το δίκιο του. Για να έχεις αποτέλεσμα πρέπει πρώτα από όλα να πιστέψεις στο δίκαιο. Αυτή η πίστη είναι η δύναμη του κάθε ανθρώπου. Δυστυχώς, στο τέλος κατάλαβα ότι το δίκαιο, η δικαιοσύνη και η δικαίωση είναι διαφορετικές έννοιες. Διαπίστωσα ότι αυτό που θεωρούσα ως δικό μου όπλο, το δίκαιο, δεν επαρκούσε για να κερδίσω την υπόθεση του αδελφού μου.

Μετά από όλα αυτά, θεωρείτε ότι ο Χρίστος μπορεί να δικαιωθεί;

Σίγουρα. Όταν η Τουρκία καταδικαστεί και πληρώσει για τα εγκλήματα που έκανε το 1974. Δεν είναι θέμα εκδίκησης. Είναι θέμα απονομής δικαιοσύνης. Είναι ίσως ένα ζήτημα με το οποίο πρέπει να ασχοληθούν σοβαρά οι νομικοί μας. Θα πρέπει να μας ενημερώσουν κατά πόσο μετά από τις τελευταίες αποφάσεις του ΕΔΑΔ υπάρχει οδός δικαίωσης για τους αγνοουμένους ή αν πρέπει να περιμένουμε κάτι άλλο. Κάθε δράμα πρέπει να έχει ένα τέλος. Έστω και μια χούφτα κόκαλα του αδελφού μου για να μπορέσουμε να τον κηδέψουμε όπως του αξίζει.

Σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακή Δημοκρατίας, η τάση της εγγεγραμμένης ανεργίας που παρουσιαζόταν ανοδική τους τελευταίους μήνες, δείχνει σημάδια σταθεροποίησης. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Δεκεμβρίου 2009 ανήλθε στα 21,530 πρόσωπα (βλέπε σχετικό πίνακα στην στήλη «Εν συντομία»). Σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2008, παρουσιάζεται μια αύξηση 7,361 ατόμων, ή καλύτερα αύξηση από 4% σε 6,1%. Η εν λόγω αύξηση αφορά κυρίως στους τομείς των κατασκευών, της δημόσιας διοίκησης, του εμπορίου, των ξενοδοχείων και εστιατορίων, της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, την μετατόπιση, καθώς και στους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.

Η ανεργία εντοπίζεται επίσης κατά επαγγελματική κατηγορία στους καθαριστές, κλητήρες και ανειδίκευτους εργάτες, υπάλληλους υπηρεσιών και πωλητές, και τεχνίτες παραγωγής. Σύμφωνα επίσης με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, οι άνεργοι τον Δεκέμβριο ανά επαρχία έχουν ως εξής: Λευκωσία 6,223 , Λεμεσός 5,214, Λάρνακα-Αμμόχωστος 7,069 και Πάφος 3,028. Μεγαλύτερη αύξηση στην ανεργία σε σχέση με πέρυσι, παρουσίασαν οι επαρχίες Αμμοχώστου και Πάφου.

Η ΣΕΚ κάλεσε την Κυβέρνηση να υιοθετήσει την θέση του κινήματος για επέκταση της περιόδου καταβολής του ανεργιακού επιδόματος από έξι σε εννέα μήνες και σταδιακά στους δώδεκα αν προκύψει μεταγενέστερα αυτή η ανάγκη, στηρίζοντας την θέση της στα αποτελέσματα ερευνών της τα οποία καταδεικνύουν μια αύξηση των ατόμων που βρίσκονται στην ανεργία για διάστημα πέραν των έξι μηνών. Σε αυτό συνηγορούν και τα στοιχεία της Στατιστική Υπηρεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Συγκεκριμένα η ΣΕΚ αναφέρει: «Το πρώτο τρίμηνο του 2009 ποσοστό 22,24% ήταν άνεργοι πέραν των έξι μηνών, το δεύτερο τρίμηνο το ποσοστό ανήλθε στο 26,97% της ολική ανεργίας, ενώ το τρίτο τρίμηνο οι άνεργοι πέραν του εξαμήνου αυξήθηκαν στο 30,18%».

Το 2010 αναμένεται να είναι μια δύσκολη χρονιά για τον τομέα της απασχόλησης στην Κύπρο καθώς, σύμφωνα με την ΕΕ, προβλέπεται άνοδος της ανεργίας στο 6,6% για το 2010 και 6,7% για το 2011. Εν τούτοις, παρά τα αρνητικά ποσοστά, η Κύπρος είχε την τέταρτη καλύτερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή κοινότητα.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Ρεκόρ ανεργίας σημειώθηκε τον Οκτώβριο του 2009, κατά την διάρκεια του οποίου χάθηκαν 258,000 θέσεις απασχόλησης εκ των οποίων 134,000 στις χώρες της ευρωζώνης.

Η ανεργία ακολουθεί αυξητική τάση στις πλείστες χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το ποσοστό έφτασε το 9,6% για το τέλος του 2009 σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (eurostat), ενώ οι επιμέρους χώρες έκλεισαν το 2009 με ανεργία: Λετονία 22.8%, Ισπανία 19.5%, Εσθονία 15.2% (Γ’ τρίμηνο), Λιθουανία 14.6% (Γ΄τρίμηνο), Σλοβακία 13.6%, Ιρλανδία 13.3%, Ουγγαρία 10.7%, Πορτογαλλία 10.4%, Γαλλία 10%, Ελλάδα 9.7% (Γ’τρίμηνο), Σου-ηδία 8.9%, Φινλανδία 8.8%, Πολωνία 8.9%, Ιταλία 8.5%, Βέλγιο 8.2%, Ηνωμένο Βασίλειο 7.8% (Γ΄τρίμηνο), Τσεχία 8% Βουλγαρία 7.9%, Γερμανία 7.5%, Δανία 7.4%, Ρουμανία 7.2% (Γ΄τρίμηνο), Μάλτα 7.2%, Σλοβενία 6.8%, Λουξεμβούργο 6.2%, Κύπρος 6.1%,Αυστρία 5.4% και Ολλανδία 4.0%.

Η Κομισιόν προβλέπει για το 2010 περαιτέρω επιδείνωση της απασχόλησης με αύξηση κατά 5 εκατομμύρια του αριθμού των ανέργων, φτάνοντας τα 28 εκατομμύρια, και αυτό γιατί η μικρή ανάκαμψη της οικονομίας για φέτος και το επόμενο έτος εκτιμάται ότι δεν θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.

ΗΠΑ

Η Αμερικάνικη οικονομία αντιμετωπίζει την χειρότερη ύφεση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, με το ποσοστό της ανεργίας να φτάνει το 10%. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ, η απασχόληση μειώθηκε κατά 3% το 2009, ποσοστό που έχει να σημειωθεί από το 1949. Σε απόλυτους αριθμούς, το 2009 χάθηκαν 4,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όποιος σταματά να ψάχνει για εργασία δεν καταμετράται πλέον μεταξύ των ανέργων και οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι το ποσοστό δεν είναι μεγαλύτερο του 10% λόγω αυτής της ιδιαιτερότητας. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν επίσης ότι θα χαθούν 13 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2010.

Οι προεκλογικές δεσμεύσεις του επιτελείου του προέδρου Ομπάμα μένουν στα χαρτιά αφού δεν μπόρεσε ακόμη να ελαττώσει τον ρυθμό με τον οποίο χάνονται οι θέσεις εργασίας. Γι’ αυτό και πολλοί κατηγορούν τον Πρόεδρο Ομπάμα ότι σέρβιρε ξαναζεσταμένο φαγητό με πολιτικούς της Κυβέρνησης Κλίντον, ενώ άλλοι τον κατηγορούν για διγλωσσία και απειρία.

Το λιανικό εμπόριο στην Κύπρο είναι ίσως ένα κλασικό παράδειγμα περίπτωσης «κεφαλαίου που εκμεταλλεύεται την υπεραξία», όπως θα έλεγε κανείς στην -προσφιλή στην Κυβέρνηση- μαρξιστική διάλεκτο. Γιατί εν μέσω οικονομικής κρίσης, οι υπεραγορές φαίνονται να τα καταφέρνουν μια χαρά και μάλιστα τα υποκαταστήματα, κυρίως των μεγάλων αλυσίδων, «αυξάνονται και πληθύνονται». Πώς λοιπόν είναι βιώσιμες αυτές οι υπεραγορές οι οποίες με κάθε ευκαιρία εξαγοράζουν μικρότερες;

Η «Σύγχρονη Άποψη» μίλησε με διαφόρους προμη-θευτές μεγάλων υπεραγορών, οι όποιοι για ευνόητους λόγους θέλησαν να παραμείνουν ανώνυμοι και οι οποίοι μας περιέγραψαν με τα μελανότερα χρώματα την κατάσταση στο λιανικό εμπόριο. Υπάρχει διάχυτη η αίσθηση ότι οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ «πνίγουν» οικονομικά τους προμηθευτές τους σε μια δύσκολη περίοδο, προσπαθώντας να αποκομίσουν μέγιστα κέρδη.

Οι προμηθευτές διαμαρτύρονται ότι, εκμεταλλευόμενες την ατμόσφαιρα «οικονομικής κρίσης», μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ από την μια απαιτούν συνεχώς όλο και καλύτερες τιμές και από την άλλη αυξάνουν τις πιστώσεις. Όπως μας λέχθηκε χαρακτηριστικά, η πίστωση στις πληρωμές των τιμολογίων των προμηθευτών έχει φτάσει από τους τρεις μήνες στους εννέα, κάτι που οδηγεί πολλές επιχειρήσεις, μικρομεσαίες στην πλειοψηφία τους, σε οικονομικό στραγγαλισμό.

Οι προμηθευτές αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη ρευστότητας και αδυναμία στην εκπλήρωση των τρεχουσών τους υποχρεώσεων και αναγκών. Ωστόσο δεν μπορούν έτσι απλά να διακόψουν την συνεργασία τους με τις ασυνεπείς υπεραγορές. Οι τοπικές βιομηχανίες μεταποίησης είναι αναγκασμένες να τις προμηθεύουν, αφού διακοπή της προμήθειας κάποιων υπεραγορών θα σήμαινε κλείσιμο των εργοστασίων τους για κάποιες μέρες, με όλες τις συνέπειες που αυτό μπορεί να έχει στην δυναμικότητα μιας επιχείρησης και στους εργαζόμενους. Ωστόσο οι επιχειρήσεις αυτές κρέμονται κυριολεκτι-κά από τις διαθέσεις των υπεραγορών.

Ουσιαστικά οι υπεραγορές εισπράττουν άμεσα τα λεφτά από τα εμπορεύματα που πωλούν στους καταναλωτές, ενώ πληρώνουν τους προμηθευτές τους ύστερα από εννέα μήνες. Το αποτέλεσμα είναι οι υπεραγορές να αξιοποιούν αυτή την ρευστότητα για οποιεσδήποτε επεκτάσεις χρειάζεται να κάνουν, χωρίς να υπάρχει ανάγκη να δανείζονται από τις τράπεζες αλλά χρησιμοποιώντας τα λεφτά των προμηθευτών τους, οι οποίοι όπως υποστηρίζουν σιγά-σιγά οδηγούνται στην οικονομική καταστροφή.

Η στάση του κράτους σε όλη αυτή την κατάσταση χαρακτηρίζεται από απάθεια, αδιαφορία και ίσως εγκληματική συνενοχή. Και επειδή το φαινόμενο δεν είναι σημερινό (απλώς επιδεινώθηκε υπό τις περιστάσεις), οι προμηθευτές παρουσίασαν το πρόβλημά τους σε συναντήσεις που είχαν κατά καιρούς με διάφορους Υπουργούς Εμπορίου, οι οποίοι τους απάντησαν ότι πρόκειται για θέμα ρύθμισης της αγοράς στο οποίο δεν μπορούν να παρέμβουν.

Ακόμα και η σημερινή Κυβέρνηση αφήνει τους μηχανισμούς της αγοράς να λειτουργήσουν ανεξέλεγκτα ακολουθώντας την απόλυτα φιλελεύθερη λογική την οποία συχνά δαιμονοποιεί κατά το δοκούν. Άραγε τι θα γίνει αν κάποια μεγάλη υπεραγορά αποφασίσει να κηρύξει πτώχευση; Σε ποια κατάσταση θα βρεθούν όλες αυτές οι τοπικές βιοτεχνίες και οι παραγωγοί που τις προμηθεύουν με πίστωση; Ποιες θα είναι οι ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία αν καταστραφούν οικονομικά τοπικές επιχειρήσεις εργο-δότες πολλών οικογενειών;

Το ίδιο εγκληματικά αδιάφορη παρουσιάζεται και η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Αυτό που κάνουν οι μεγάλες υπεραγορές δεν είναι τίποτα άλλο από την εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης τους στην αγορά, κάτι το οποίο η ΕΠΑ οφείλει να διερευνήσει και να καταδικάσει.

Όσο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα πλείστα κοιμούνται και θα συνεχίζουν να κοιμούνται τον «ύπνο του δικαίου» όσο εξαρτούνται οικονομικά από την πληθώρα διαφημίσεων των υπεραγορών που τα συντηρούν.

«Το είπε τώρα το ραδιόφωνο: Κερδίσαμε την Όραμς». Αυτά τα λόγια μου φώναξε από το αυτοκίνητό του ένας πολίτης, καθώς διέσχιζα την Πλατεία Ελευθερίας. Ότι βέβαια η απόφαση του Αγγλικού Εφετείου θα ήταν θετική για τον Μελέτη Αποστολίδη είχε ουσιαστικά προδιαγραφεί αρκετούς μήνες προηγουμένως όταν εκδόθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Το σημαντικό στην πρόταση ήταν άλλο: Το «κερδίσαμε».

Η απόφαση στην υπόθεση Μελέτη Αποστολίδη v. Όραμς, όπως και η απόφαση στην υπόθεση Τιτίνας Λοϊζίδου πριν από αυτήν, ήταν ατομικές αποφάσεις. Αντιμετωπίστηκαν όμως, και ορθά ως υποθέσεις που ενδιαφέρουν τον κάθε πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι πολίτες μιας Δημοκρατίας έχουν ορισμένους τρόπους με τους οποίους συλλογίζονται και ενεργούν από κοινού. Οι Κύπριοι πολίτες ένοιωσαν ένα αίσθημα δικαίωσης με την υπόθεση Λοϊζίδου και βγήκαν στους δρόμους να πανηγυρίσουν μόλις η ποδοσφαιρική Ελλάδα κατέκτησε το Euro 2004. Ο Κύπριος πολίτης ένοιωσε ένα αίσθημα αποτροπιασμού μόλις πληροφορήθηκε την απίστευτη είδηση της κλοπής του λειψάνου του αποβιώσαντος τέως Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου. Ο Κύπριος πολίτης αισθάνθηκε ανασφάλεια και θλίψη μόλις άκουσε την είδηση της δολοφονίας του Άντη Χατζηκωστή, ανεξάρτητα αν γνώριζε τον νεκρό ή όχι. Ο Κύπριος πολίτης είχε παλαιότερα αισθανθεί οργή όταν παρακολούθησε από τις τηλεοράσεις την σκηνή της δολοφονίας του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού.

Αυτά τα κοινά αισθήματα των πολιτών, η συναίσθηση του (συν) ανήκειν, είναι αυτά που σε τελική ανάλυση καθορίζουν και την δυνατότητα ενός κράτους να επιβιώσει. Το αίσθημα ότι υπάρχει κάτι περισσότερο από τον εαυτό μας, το οποίο συγκροτεί το κράτος, την πόλη, το χωριό, την κοινότητα στην οποία κάποιος ανήκει. Ο άνθρωπος υπάρχει ως Αριστοτέλειο κοινωνικό ζώο, ως ύπαρξη που αποκτά νόημα εντός μιας συγκεκριμένης κοινωνίας στην οποία ο ίδιος θεωρεί ότι ανήκει ή ότι πρέπει να ανήκει. Ανεξάρτητα αν τα αισθήματα αυτά οφείλονται σε κοινές καταβολές, εθνικές, θρησκευτικές ή γλωσσικές ή πολιτιστικές ή σε μια εντελώς ανεξάρτητη, από άλλου είδους καταβολές κοινώς αναπτυγμένη, κρατική ταυτότητα. Ανεξάρτητα αν τα αισθήματα αυτά οφείλονται στο γεγονός ότι διαμορφώθηκε μια φαντασιακή κοινότητα ή στο γεγονός ότι όντως υπάρχουν κοινά στοιχεία.

Και βέβαια κοινά αισθήματα υπάρχουν και μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών κρατών. Πρόσωπα που συνωστίζονται σε μια συναυλία ενός διεθνούς καλλιτέχνη ή παρακολουθούν στον κινηματογράφο την τελευταία χολιγουντιανή επιτυχία ή χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και το facebook. Πρόσωπα που καθίστανται κοινωνοί ευρύτερων πνευματικών, γεωγραφικών, πολιτικών ή ιδεολογικών οντοτήτων, ανεξάρτητα αν αυτές καλούνται δυτικός κόσμος, ορθοδοξία, ισλάμ, Ευρώπη, δημοκρατία, αυτοδιάθεση, κομμουνισμός ή πολιτικός φιλελευθερισμός.

Χωρίς την ύπαρξη του ανθρώπου ως τμήμα μιας κοινωνίας, τα δικαιώματα παύουν να αποκτούν νόημα. Μια κοινωνία προϋποθέτει ανθρώπους που αν και είναι (νομικά) δικαίωμά τους να ενεργήσουν αντίθετα προς το κοινωνικό συμφέρον, ενίοτε εκλαμβάνουν το κοινωνικό συμφέρον ως το υπέρτατο αγαθό. Ανθρώπους που δεν παραβιάζουν τους νόμους, ακόμα και αν πιστεύουν ότι δεν θα τιμωρηθούν ή ότι δεν θα συλληφθούν, διότι θεωρούν ότι έχουν ηθική υποχρέωση ή υποχρέωση απέναντι στην αξιοπρέπειά τους, να μην παραβούν τους νόμους. Ανθρώπους που πιστεύουν σε αρχές και αξίες, στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στην σημασία της νομιμότητας, που πιστεύουν ότι η αγάπη απέναντι στους υπόλοιπους ανθρώπους είναι κυρίως πανανθρώπινη επιταγή, απαραίτητη για την ύπαρξη και διατήρηση της κοινωνίας στην οποία ζουν.

Για τον λόγο αυτό ακόμα και ο καπιταλισμός υποχρεώθηκε να αναζητήσει την σύμμειξη με το κοινωνικό κράτος, τα ανθρώπινα δικαιώματα εφαρμόζονται εκ παραλλήλου με την έννοια της κοινωνικής συνοχής και ο κάθε άνθρωπος απολαμβάνει υστεροφημίας και εκτίμησης από τους συνανθρώπους του ανάλογα με το ήθος και την ποιότητα των πράξεών του και όχι ανάλογα με το αξίωμα που κατέχει (ιδιαίτερα όταν σταματήσει να το κατέχει). Για τον λόγο αυτό οι τέχνες, οι ηθικοί ή θρησκευτικοί κανόνες και οι ιδεολογίες, ανεξαρτήτως μορφής, κατέχουν τόσο σημαντική θέση στην ζωή ενός ανθρώπου.

Β΄ Σχεδίασμα

Η παγκόσμια κινηματογραφική επιτυχία της ταινίας Άβαταρ δεν είναι ανεξήγητη. Πέραν από την σκηνοθετική αρτιότητα, το σενάριο υπενθυμίζει την κε-ντρικότητα του ανθρώπου ως τμήματος μιας κοινωνίας. Πώς να μην ενθουσιαστεί ο νεαρός πολίτης της γενιάς των «εικονικών αγροτών» του facebook και του WOW, ο οποίος καταπίνει ετικέτες και επικοινωνεί μέσω μηνυμάτων, όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με το (εικονικά ιδωμένο και πάλι) μεγαλείο της φύσης και της αναγωγής της κοινωνικής συνύπαρξης σε υπέρτατο υπαρξιακό αγαθό; Ο πολίτης που, αντιμέτωπος με την οικονομική κρίση, την τεχνοκρατική και γραφειοκρατική παγκοσμιοποίηση και την ανακήρυξη του τέλους των ιδεολογιών, έχει ανάγκη να πιστέψει σε κάτι πέραν από τον εαυτό του, σε μια επιστροφή στην κοινωνία των πολιτών, σε μια ανανέωση των κοινωνικών θεσμών, σε μια χαμένη θεότητα που θα τον βοηθήσει να αντιμετωπίσει τους εχθρούς του και να υποστηρίξει το δίκαιο, σε μια άλλη πραγματικότητα στην οποία οι ιδεολογίες και το κοινωνικό κράτος επιστρέφουν.

Η θέληση της μάχης απέναντι στο φαινομενικά αδύνατο και η πίστη ότι η μάχη μπορεί να έχει θετική έκβαση, διότι το αίτημα είναι δίκαιο, αποτελούν τις συνιστώσες που επιτρέπουν στον άνθρωπο να έχει θέληση για να υπάρχει. Η ανάγκη να διασφαλίσει το συμφέρον της οικογένειάς του, της κοινότητάς του, της ύπαρξης της κοινωνίας μέσα στην οποία μεγάλωσε και την οποία δημιούργησε. Και κυρίως η ανάγκη να αγωνιστεί για το δίκαιο, όπως ο ίδιος το αντιλαμβάνεται. Η ανάγκη να μην επιτρέψει στην αδικία να επικρατήσει. Αυτές οι παράμετροι συγκρο-τούν τις ιδεολογίες και σε αυτές στηρίχθηκε η ανθρώ-πινη πρόοδος, η επιστημονική τεχνογνωσία και η πολιτιστική δημιουργία. Σε ανθρώπους που πίστευαν ότι μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο, διότι «αξίζει να υπάρχεις για ένα όνειρο, κι ας είναι η φωτιά του να σε κάψει».

Θα μπορούσε άραγε ποτέ να υπάρξει δημιουργία, αν ο άνθρωπος πίστευε ότι έχει φθάσει τα όριά του; Αν δεν υπήρχαν οι χιλιάδες τρελοί που αναζήτησαν να ανατρέψουν τις υφιστάμενες κοινωνικές δομές και την καθεστηκυία επιστημονική γνώση; Αν δεν υπήρχαν ο Σωκράτης, ο Δαρβίνος, ο Μαρξ, ο Λεονάρντο, ο Γαλιλαίος, ο Μαχάτμα Γκάντι, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο Κοπέρνικος, ο Αρχιμήδης, ο Έντισον, ο Λίνκολν, η Σιμόν ντε Μποβουάρ, ο Αϊνστάιν, ο Πικάσο, ο Καμύ, ο Κάφκα, ο Ντοστογιέφσκι, ο Ντίλαν, ο Τσε και όλοι οι υπόλοιποι που πίστεψαν σε κάτι περισσότερο από εκείνο που γνώριζαν ως γεγονός; Θα είχε ποτέ ελευθερωθεί η Ελλάδα αν ο Κολοκοτρώνης και ορισμένοι άλλοι τρελοί, δεν πίστευαν αντίθετα στους διεθνείς συσχετισμούς ότι μπορούσαν να ελευθερώσουν την Ελλάδα; Θα είχε ποτέ πάψει να υπάρχει η Αγγλική Κοινοπολιτεία, αν δεν πίστευαν οι λαοί ότι μπορούσαν να διεκδικήσουν αυτοδιάθεση απέναντι στον γίγαντα; Θα είχε ποτέ ηττηθεί ο Χίτλερ, αν απλώς ο Ντε Γκωλ και ο Τσώρτσιλ αποδέχονταν τα τετελεσμένα; Θα υπήρχε σήμερα διεθνές σύστημα προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων ή των εργατών, χωρίς διεκδικήσεις;

Στο κυπριακό πρόβλημα, το ζήτημα δεν είναι κατά πόσο είμαστε διατεθειμένοι να αποδεχθούμε τον «ιστορικό συμβιβασμό». Η ύβρις έγκειται στο ότι φθάσαμε στο σημείο να χαρακτηρίζεται ως απορριπτισμός ο μη συμβιβασμός με την αδικία και η διεκδίκηση ενός καλύτερου και βιώσιμου μέλλοντος για την Κύπρο. Μέσα στα πλαίσια αυτά ο αγώνας επιβίωσης του κυπριακού λαού απέναντι στην αγγλική αποικιοκρατία, ο αγώνας για την κατάκτηση της συλλογικής ελευθερίας, δηλαδή του ηθικά νομιμοποιητικού στοιχείου της παγκόσμιας τάξης, χαρακτηρίζεται ως «λάθος». Η διεκδίκηση χαρακτηρίζεται ως «έλλειψη ρεαλισμού».

Θα ήταν άραγε καλύτερα τα πράγματα αν δεν γινόταν ο αγώνας της ΕΟΚΑ; Θα μας έδινε από μόνη της η Αγγλία την ελευθερία μας; Υπήρξαν χαμένες ευκαιρίες στο κυπριακό; Φταίνε οι Ελληνοκύπριοι που δεν λειτούργησε το Σύνταγμα του 1960; Ήταν λάθος που απορρίψαμε το σχέδιο Ανάν; Οι απαντήσεις στα πιο πάνω ερωτήματα είναι για μένα, χωρίς δυσκολία, αρνητικές για μια σειρά από λόγους που έχω αναλύσει και αλλού. Ωστόσο κανένας δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πως θα ήταν η ζωή αν τα γεγονότα ήταν διαφορετικά. Το παιχνίδι του «what if» ίσως είναι κατάλληλο για την εκπομπή του Ούρι Γκέλερ, αλλά πάντως δεν μπορεί να προσφέρει απαντήσεις για την πραγματική ζωή και την ιστορική εξέλιξη. Τα γεγονότα μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο μέσα στην ιστορική τους προοπτική και όχι ως αποκομμένες ψηφίδες εξυπηρέτησης προπαγάνδας.

Η προσπάθεια να ενοχοποιηθεί το παρελθόν συνιστά στρατευμένη προσπάθεια αλλοίωσης της ιστορικής μνήμης και αποστέρησης νοημάτων από την κυπριακή κοινωνία. Να επικρατήσει η μοιρολατρία και η ηττοπάθεια της λογικής «ο χρόνος δουλεύει εναντίον μας». Ταυτόχρονα όμως αποκρύβει και τον φόβο μας να αναμετρηθούμε με τους ανθρώπους που θυσίασαν ή υπήρξαν πρόθυμοι να θυσιάσουν την ζωή τους για την συλλογική ελευθερία. Καλύπτει την αίσθηση του γραφειοκρατικού τέλους της ιστορίας, του επερχόμενου οργουελιανού «1984» στο οποίο η ανθρώπινη ενέργεια στερείται νοήματος και στο οποίο η συλλογική ελευθερία δαμάζεται μέσα από την υποταγή στον μεγάλο αδελφό.

Η προσπάθεια οικοδόμησης μέλλοντος χωρίς παρελθόν και ταυτότητας αφυδατωμένης από αισθήματα, οδηγεί εκ των πραγμάτων στην κατάρρευση. Ένας λαός παραμένει ουσιαστικός εγγυητής ενός πολιτεύματος, μόνο εφόσον μπορεί να πιστέψει σε αυτό. Μόνο εφόσον αντιμετωπιστεί ως υποκείμενο και όχι ως αντικείμενο, πραγματικός κυρίαρχος με ελπίδα για την ύπαρξη μέλλοντος, με προσδοκία για την ύπαρξη συνέχειας. Το δίλημμα δεν βρίσκεται μεταξύ του εφικτού και του ευκταίου, ούτε μεταξύ νέο-ανανικής ομοσπονδίας και διχοτόμησης: Έγκειται στην στάση ζωής που επιθυμεί έκαστος να τηρήσει και στα πρότυπα που επιθυμεί να υιοθετήσει. Τα Άβαταρ άλλωστε ελέγχονται πάντοτε από τον ανθρώπινο εγκέφαλο, ο οποίος καθορίζει και τις τελικές τους αποφάσεις. Ίσως να μην μπορούμε να κάνουμε την ζωή μας όπως την θέλουμε. Αλλά τουλάχιστον μπορούμε να μην την εξευτελίσουμε.

Πώς βλέπει ο ξένος τύπος το κυπριακό, δύο χρόνια αργότερα και μετά από 17 μήνες εντατικών διαπραγματεύσεων, Ιδιαίτερα τώρα που δεν υπάρχει ο «απορριπτικός» Τάσσος και που ο Χριστόφιας επέδειξε την αναμενόμενη από τους ξένους ευελιξία; Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει ο ξένος τύπος την κατάσταση στην Κύπρο δεν θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν δεν ήταν ενδεικτικό για το τι πρέπει να περιμένουμε στο εγγύς αλλά και στο μακρινό μέλλον. Και αν κρίνουμε από την συμπεριφορά του κ. Μπαν Κι Μουν και τα μηνύματα που έστειλε (όχι κατ’ ανάγκη με λόγια) κατά την διάρκεια της επίσκεψής του, τότε ίσως να είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δώσουμε λίγο περισσότερη προσοχή στις ξένες αναλύσεις…

Μίνι-ανασκόπηση και 3 ενδεικτικές ατάκες

1.Μόνο αν ήμασταν Βόσνιοι… Ένας Βρετανός αναλυτής της Guardian εύστοχα περιέγραψε την κατάσταση λέγοντας ότι οι δύο ηγέτες συζητούσαν και ξανασυζητούσαν για δύο χρόνια για να καταφέρουν στο τέλος να εδραιώσουν το μελλοντικό «κατασκεύασμα» διακυβέρνησης της Κύπρου, «το οποίο μόνο Βόσνιοι θα μπορούσαν να αγαπήσουν…»

2.Οι ευθύνες…: «Αυτή η διαδικασία ανήκει στην Κύπρο… και η μοίρα σας είναι στα χέρια σας… (και το καλύτερο) επωμισθήκατε την ευθύνη να βρείτε λύση». Αυτός φυσικά δεν είναι άλλος από τον κ. Μπαν.

3.Βάζεις στοίχημα; «Κανείς δεν έχει χάσει χρήματα ποντάροντας στην μη επίτευξη μιας συνολικής λύσης του κυπριακού». Τάδε έφη Λόρδος Χάνεϊ, σε πρόσφατο του άρθρο για το Center for European Reform.

Συμπερασματικά, το αποτέλεσμα των συζητήσεων μεταξύ των δύο ηγετών είναι ένα αξιαγάπητο προϊόν… αν είσαι Βόσνιος. Φυσικά για τον κύριο Μπαν αυτό δεν έχει καμία σημασία και είναι ακριβώς αυτό που ήθελε να τονίσει: «Μην περιμένετε από εμάς να ασκήσουμε πιέσεις στον οποιοδήποτε. Ενδοκυπριακή λύση θέλατε, ενδοκυπριακή λύση να βρείτε… Και αν δεν τα καταφέρετε η ευθύνη βαραίνει εσάς και όχι τρίτους (π.χ. Τουρκία ή τον ΟΗΕ)». Τέλος, αν διερωτάστε αν οι αναλυτές του ξένου Τύπου είναι αισιό-δοξοι ή όχι, θα σας πω μόνο ότι τα σχόλια του κ. Χάνεϊ κοσμούν περιοδικά όπως ο Economist.

Τα 5 σημεία που αξίζουν περαιτέρω προσοχής

1.Το πρώτο σημείο είναι η παραδοχή από την πλειοψηφία του ξένου τύπου ότι τους τελευταίους 17 μήνες, παρά τις εντατικές διαπραγματεύσεις, υπήρχε μόνο οριακή πρόοδος. Η μη επίτευξη προόδου δεν είναι κάτι που κρύβεται και φυσικά δεν μπορεί να παραβλεφθεί από τους τις διάφορες αναλύσεις που αφορούν στο κυπριακό. Πώς όμως δικαιολογείται αυτή η αποτυχία, μετά τα τόσα ελπιδοφόρα μηνύματα του ξένου τύπου με την εκλογή του Δ. Χριστόφια; Η απάντηση είναι στο δεύτερο σημείο:

2.Υπάρχει μια διεθνής αναγνώριση ότι ο Πρόεδρος Χριστόφιας είναι ειλικρινής και θετικός για λύση. Αυτό όμως δημιουργεί πρόβλημα για τους ξένους αναλυτές, αφού από την στιγμή που ο Ελληνοκύπριος ηγέτης είναι «αθώος» (και η ευθύνη σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να πέσει στην τουρκική πλευρά), πώς δικαιολογείται το αδιέξοδο; Η απάντηση είναι απλή: Ο ηγέτης της ελληνοκυπριακής κοινότητας (όπως συχνά τον αποκαλούν) δυσκολεύεται ιδιαίτερα λόγω των σκληρών θέσεων των υπόλοιπων πολιτικών κομμάτων και ηγετών, αλλά και της εκκλησίας και του Αρχιεπισκόπου Χρυσόστομου πιο συγκεκριμένα. Με λίγα λόγια, έφυγε μεν ο Τάσσος που ήταν αδιάλλακτος, αλλά και ο Χριστόφιας που είναι διαλλακτικός δεν μπορεί να είναι ακόμη πιο «ευέλικτος, γιατί δεν του επιτρέπει ο λαός και τα άλλα πολιτικά κόμματα» (απολογούμαστε που δεν είμαστε Βόσνιοι…).

3.Όσο αφορά τους Τουρκοκύπριους, σχεδόν όλος ο ξένος Τύπος (που μπαίνει στον κόπο να ασχοληθεί με την Κύπρο) δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να χάσει ο κ. Ταλάτ τις «εκλογές» από τον πολύ πιο σκληρό Έρογλου, κάτι που σημαίνει ότι θα μειωθούν και κατακόρυφα οι πιθανότητες για λύση αφού ο Έρογλου έχει απόψεις που είναι πιο κοντά στον Ραούφ Ντενκτάς. Πιο συγκεκριμένα, ενώ κάποια περιοδικά και εφημε-ρίδες (π.χ. Economist) μιλούν απλά για μείωση των πιθανοτήτων επίλυσης, άλλες (π.χ. New York Times) φιλοξενούν απόψεις διπλωματών της ΕΕ και των ΗΕ που υποστηρίζουν ότι μετά τον Απρίλιο και τις «εκλογές» στα κατεχόμενα θα εξαφανιστεί κάθε πιθανότητα επίλυσης.

4.Ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι θέτουν το ερώτημα κατά πόσο οι Κύπριοι πραγματικά θέλουν λύση. Χωρίς εκπλήξεις και εδώ… Η απάντηση που δίνουν είναι ότι οι Τούρκουπριοι σίγουρα θέλουν (αφού έχουν να κερδίσουν οικονομικά) και σίγουρα θα έλεγαν ξανά «ναι» σε ένα δημοψήφισμα. Οι Ελληνοκύπριοι από την άλλη είναι πιο δύσκολο να δεχτούν γιατί δεν υπάρχει πίεση προς αυτή την κατεύθυνση. Οι ίδιοι δημοσιογράφοι/αναλυτές που υποστηρίζουν αυτή την θέση, υποστηρίζουν επίσης πως η μεγαλύτερη μορφή πίεσης που μπορεί να υπάρξει είναι η «γνώση»: Γνώση ότι δεν θα υπάρχει καλύτερη ευκαιρία από τώρα.

5.Το πέμπτο σημείο είναι απόρροια του τρίτου σημείου και προέρχεται από την βρετανική Guardian, η οποία άρχισε να προετοιμάζει το έδαφος ότι σε περίπτωση που κερδίσει ο Έρογλου, στόχος θα είναι μια «βελούδινη διχοτόμηση» όπως έγινε και στην περίπτωση της Τσεχοσλοβακίας. Κάποιες άλλες αναλύσεις τονίζουν τα στατιστικά τα οποία μιλούν για 85% των Τουρκοκυπρίων να μην πιστεύουν ότι μια λύση είναι πιθανή, και ότι με την εκλογή του Έρογλου θα αλλάξει η τουρκοκυπριακή στρατηγική, με κύρια επιδίωξη την Ταϊβανοποίηση του βόρειου τμήματος της νήσου.

Συμπεράσματα

Τα προβλήματα από τα μεγάλα λόγια και τις υπερβολικές προσδοκίες που έθεσαν οι δύο ηγέτες, αλλά πολύ περισσότερο ο Πρόεδρος Χριστόφιας, άρχισαν να φανερώνονται τώρα. Γνωρίζοντας πως και στις δύο πλευρές δεν υπάρχει ομοφωνία στο εσωτερικό μέτωπο για την διαχείριση του κυπριακού, ο ΓΓ των ΗΕ ρίχνει ακόμη περισσότερο βάρος στους δύο ηγέτες . Τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» τύπου «ενδοκυπριακής λύσης» (λες και η Τουρκία ή άλλες χώρες δεν έχουν ρόλο) και «αν δεν το λύσουμε εγώ (βλέπε Πρόεδρος Χριστόφιας) με τον Ταλάτ, δεν ξέρω ποιοι μπορεί να συμφωνήσουν», λειτούργησαν όπως είπαμε και πολύ παλαιότερα ως αυτο-παγίδευση, ενώ ταυτόχρονα έδωσαν μπόλικη τροφή, τόσο σε αυτούς που θέλουν να ασκήσουν ασφυκτικές πιέσεις στις δύο πλευρές, αλλά και σε αυτούς που θέλουν να προετοιμάσουν το έδαφος για την πιθανότητα της μη λύσης.

Επίσης, είναι ξεκάθαρο πως μερικά πράγματα δεν αλλάζουν. Όπως και την περίοδο πριν την ένταξη μας στην ΕΕ το «σενάριο» της «τελευταίας ευκαιρίας» φαίνεται να παραμένει το αγαπημένο «όπλο» των ξένων.

Το γεγονός ότι τα ξένα media δεν παρουσιάζουν τον Πρόεδρο ως τον κύριο λόγο που δεν υπάρχει λύση (όπως έκαναν κατά την προεδρία του Τ. Παπαδόπουλου), είναι σίγουρα υπέρ του Δ. Χριστόφια. Σε καμία περίπτωση όμως ο ξένος Τύπος δεν συμμερίζεται τις απόψεις της Κυβέρνησης ότι ο λόγος της μη επίτευξης λύσης είναι η αδιαλλαξία της τουρκικής πλευράς. Αντιθέτως, αφού δεν μπορούν να ρίξουν την ευθύνη στον Πρόεδρο ότι δεν θέλει λύση ή ότι δεν προσπαθεί, κατηγορούν την ελληνοκυπριακή κοινότητα στο σύνολο της. Επίσης ενδιαφέρον είναι το πώς οι καλές προθέσεις του Προέδρου γίνονται όπλα στα χέρια του ξένου τύπου. Χρησιμοποιείται, δηλαδή, η θετική προσέγγιση του κ. Χριστόφια (αλλά και του Ταλάτ) ως ένδειξη ότι δεν μπορεί να λυθεί το κυπριακό ούτε και με τόσο «διαλλακτικούς» ηγέτες, άρα ενδεχομένως να είναι καλή ιδέα να σκέφτονται όλοι τα εναλλακτικά σενάρια, ενώ ταυτόχρονα τονίζουν ότι η μετά Χριστόφια-Ταλάτ εποχή θα είναι ακόμη χειρότερη.

Οι προθέσεις των ξένων για «επίρριψη ευθυνών» φαίνονται επίσης και από τις αναλύσεις του Τύπου για τον «σκληρό» και «διχοτομικό» Έρογλου. Ενώ αναγνωρίζουν τις προθέσεις του τελευταίου, δεν αναφέρονται ποτέ στην πιθανότητα «χρέωσης» αποτυχίας στην τουρκική πλευρά, αλλά τονίζουν ότι με τον κ. Έρογλου στην ηγεσία, το κυπριακό απλά θα οδηγηθεί προς διχοτομικές λύσεις…

Εν ολίγοις, όσο έντιμες και να είναι οι προσπάθειες του Προέδρου δεν φαίνεται να εκτιμώνται ιδιαίτερα από τους ξένους, ενώ σε καμία περίπτωση δεν είναι διατεθειμένοι να μας πουν «μπράβο για την δική σας προσπάθεια, θα πιέσουμε την τουρκική πλευρά…» Μάλλον θα μας πουν, «μπράβο για την προσπάθεια, αλλά δεν προχωρά η λύση αφού δεν θέλουν οι Τουρκοκύπριοι (τώρα)… σκεφθείτε την διχοτόμη-ση…»

Με όλα αυτά υπόψη, είναι σημαντικό να αντιληφθεί επιτέλους η ηγεσία μας και πιο συγκεκριμένα ο Πρόεδρος Χριστόφιας πως η υπερβολική «ευγένεια» και «ελαστικότητα» δεν μας αποφέρουν κερδισμένους «πόντους» στην διεθνή σκακιέρα. Μάλλον απλά δημιουργεί τετελεσμένα που θα φέρουν σε δύσκολη θέση είτε τον ίδιο τον Πρόεδρο, είτε τον Πρόεδρο που θα τον αντικαταστήσει στο μέλλον.

Το ζητούμενο στη εν εξελίξει διαδικασία είναι ποιος κάνει το βήμα μπροστά και ποιος τα δύο πίσω. Καθώς ακόμη και στο ένα κεφάλαιο που διεξάγεται συζήτηση, ενδιαφέρον έχει να καταγραφεί ποια πλευρά κάνει ταμείο.

Η προσπάθεια της Κυβέρνησης Χριστόφια να παρουσιασθεί «έτοιμη για συμφωνία» και να επιβεβαιώσει ότι έχει «εκλεγεί Πρόεδρος λύσης», οδήγησε βαθμηδόν σε μονομερείς και μονόπλευρες κινήσεις. Η τουρκική πλευρά προτίμησε να εισπράττει, αποφεύγοντας επιμελώς να ανταποκριθεί στα ελληνοκυπριακά ανοίγματα.

Το πρώτο κοινό ανακοινωθέν, της 23ης Μαίου, αναφέρεται σε συνεταιρισμό και σε συνιστώντα κρατίδια. Πριν την έναρξη της διαδικασίας, ο Πρόεδρος Χριστόφιας έσπευσε να προσφέρει στην τουρκική πλευρά δύο δώρα: Την εκ περιτροπής προεδρία και την παραμονή 50.000 εποίκων μετά την λύση του κυπριακού.

Η τακτική αυτή δεν απέδωσε. Όχι γιατί δεν επιτεύχθηκε συμφωνία στο κυπριακό, δεκαοκτώ μήνες μετά την έναρξη της διαδικασίας. Αλλά, επειδή μετά από εξήντα και πλέον συναντήσεις, η τουρκική πλευρά υπέβαλε ένα έγγραφο, το οποίο περιείχε στοιχεία συνομοσπονδιακής λύσης.

Είναι προφανές πως η τακτική του καρότου χωρίς το μαστίγιο έχει αποθρασύνει την τουρκική πλευρά, η οποία επιχειρεί να καταστήσει μέρος της διαδικασίας και κεκτημένο της τα όσα προσφέρθηκαν από ελληνικής πλευράς. Αλλά και τα όσα καταγράφηκαν ως συγκλίσεις.

Μετά από δύο γύρους εντατικών διαπραγματεύσεων και την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο, η προσοχή επικεντρώνεται τώρα στις λεγόμενες εκλογές στα κατεχόμενα. Το δίλημμα που έχουν οι Τουρκοκύπριοι, ενδεχομένως και η Άγκυρα, Ταλάτ ή Έρογλου, μεταφέρεται στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Η πίεση για διατήρηση του Ταλάτ στην ηγεσία του ψευδοκράτους στρέφεται προς την Λευκωσία, η οποία καλείται να κάνει βήματα για να ενισχυθεί ο κατοχικός ηγέτης. Αυτό, πέραν από το γεγονός ότι είναι μια πολιτική παραδοξότητα, συνιστά και επικίνδυνη παγίδα για την ελληνική πλευρά, η οποία πρέπει να βοηθήσει εμπράκτως τον Ταλάτ για να διατηρηθεί στην ηγεσία του ψευδοκράτους.

Η τακτική που υιοθετήθηκε από την Λευκωσία, έχει βεβαίως χαρακτηριστικά της πρακτικής που διαχρονικά ακολουθείτο. Δεν ανακαλύφθηκε προσφάτως αυτή η στρατηγική. Μια στρατηγική συνεχούς προσαρμογής στις τουρκικές αξιώσεις και στις υποδείξεις των τρίτων που ενίοτε χρησιμοποιούν τον μπαμπούλα της απόδοσης ευθυνών.

Η ελληνική πλευρά στην Κύπρο έχασε την ευκαιρία το 2004, μετά το δημοψήφισμα, για αναθεώρηση της στρατηγικής. Προσπάθεια για βελτίωση της κατά-στασης δεν μπορούσε να υπάρξει με τους ίδιους όρους και την ίδια τακτική. Προσπάθεια βελτίωσης μιας πορείας που οδήγησε στο απορριφθέν σχέδιο Ανάν δεν οδηγεί ουσιαστικά σε βήματα προς τα πίσω. Οδηγεί σε μια παραλλαγή του σχεδίου Ανάν. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στις επιστολές του Προέδρου της Δημοκρατίας προς ξένους ηγέτες, με τις οποίες τους ενημέρωνε για το τουρκικό έγγραφο, έγινε σύγκριση των θέσεων Ταλάτ με πρόνοιες του σχεδίου Ανάν.

Είναι προφανές ότι αδιέξοδες πορείες οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην εδραίωση των κατοχικών δεδομένων και, βαθμηδόν, στην οριστικοποίηση της διχοτόμησης. Η εμμονή σε χρεοκοπημένες συνταγές συνιστά πολιτική μυωπία. Χρειάζεται μια άλλη στρατηγική, που η Κύπρος πρέπει να την διαμορφώσει από κοινού με την Ελλάδα.