στον Μιχάλη Κοντό

Ένας νέος οργανισμός που ασχολείται με την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και με την εξοικονόμηση ενεργειακών πόρων, το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών, είναι το αντικείμενο της συζήτησής μας με την κα Ανθή Χαραλάμπους, διευθύντρια του εν λόγω γραφείου.

Κύρια Χαραλάμπους, μπορείτε να μας δώσετε κάποιες πληροφορίες για το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών; Πότε ιδρύθηκε, υπό ποιο καθεστώς σε ποιους τομείς δραστηριοποιείται και ποια η αποστολή του;

Το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών είναι μη κερδοσκοπικός φορέας, βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία από τον Ιανουάριο του 2009 και ιδρύθηκε κάτω από τον «περί Σωματείων και Ιδρυμάτων νόμο». Η λειτουργία του Ενεργειακού Γραφείου συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά 75% και από την Ένωση Κοινοτήτων Κύπρου κατά 25% και θα πρέπει να συγχαρούμε την Ένωση Κοινοτήτων για την πρωτοβουλία αυτή. Το Συμβόλαιο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογράφηκε την 1η Οκτωβρίου 2008, όμως απαιτήθηκε λίγος χρόνος για την ολοκλήρωση του καταστατικού, την επίσημη εγγραφή, την εξεύρεση γραφείων και αγορά εξοπλισμού και την πρόσληψη προσωπικού. Οι στόχοι του Ενεργειακού Γραφείου είναι η προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, της εξοικονόμησης ενέργειας και των βιώσιμων μέσων μεταφοράς. Εγώ ξεκίνησα να εργάζομαι ως διευθύντρια του Ενεργειακού Γραφείου από τον Νοέμβριο του 2008 και η πρόσληψη 2 ακόμα μηχανικών έγινε τον Ιανουάριο του 2009. Στο Διαχειριστικό Συμβούλιο και στην Συμβουλευτική Επιτροπή του Ενεργειακού Γραφείου συμμετέχουν φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, σύνδεσμοι εταιριών και βιομηχανίας, ενώσεις επιστημόνων, κυβερνητικοί φορείς, ακαδημαϊκά ιδρύματα και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί και άλλοι συναφείς με το αντικείμενο φορείς της Κύπρου.

Ποιες είναι οι κύριες δραστηριότητες του γραφείου;

Οι κύριες δράσεις του Ενεργειακού Γραφείου είναι η ενημέρωση και πληροφόρηση των πολιτών για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και εξοικονόμησης ενέργειας ώστε να δημιουργηθεί ενεργειακή και περιβαλλοντική συνείδηση και να γίνουν περισσότερο κατανοητά τα οφέλη από την χρήση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και από την εξοικονόμηση ενέργειας. Μια άλλη δράση είναι η εκπαίδευση και επιμόρφωση επιστημόνων, μηχανικών, τεχνικών επαγγελματιών κ.α. Αξίζει να σημειωθεί ότι μια από τις σημαντικότερες δραστηριότητες του Ενεργειακού Γραφείου στον τομέα αυτό, είναι η εκπαίδευση μαθητών μέσω εκπαιδευτικών επισκέψεων σε σχολεία της Κύπρου. Από τον Απρίλιο του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους, όταν ουσιαστικά το Ενεργειακό Γραφείο ξεκίνησε την δράση αυτή μέχρι και τον Ιούνιο, που ήταν και το τέλος του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους, το Ενεργειακό Γραφείο πραγματοποίησε εκπαιδευτικές επισκέψεις σε 32 σχολεία της Κύπρου, όπου ενημερώθηκαν περισσότεροι από 3.900 μαθητές δημοτικής για τα θέματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εξοικονόμησης ενέργειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Επιπλέον, το Ενεργειακό Γραφείο στοχεύει να προωθήσει τοπικές/ευρωπαϊκές και διεθνείς συνεργασίες καθώς και να συμμετέχει και να εκτελεί ερευνητικά προγράμματα.

Ποια είναι τα πρώτα μηνύματα που λαμβάνετε από τον κόσμο σχετικά με την προσπάθειά σας;

Αν και το Ενεργειακό Γραφείο στην ουσία μετρά μόνο 6 μήνες πλήρους λειτουργίας τα μηνύματα που λαμβάνει από τον κόσμο και τους εμπλεκόμενους φορείς είναι πολύ θετικά. Αρκετοί πολίτες επισκέπτονται το Ενεργειακό Γραφείο, παίρνουν τηλέφωνο ή επικοινωνούν μαζί μας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Επίσης, πολλοί επισκέφτηκαν και το περίπτερό μας στην Έκθεση SaveEnergy 2009. Επίσης, αρκετοί είναι οι πολίτες που ανταποκρίνονται με τη συμμετοχή τους στις ειδικές δράσεις και εκδηλώσεις του Ενεργειακού Γραφείου. Θα ήθελα να σημειώσω ότι η ανταπόκριση είναι πολύ θετική και από οργανισμούς οι οποίοι χρηματοδότησαν ή χρηματοδοτούν συγκεκριμένες δράσεις του Ενεργειακού Γραφείου.

Πιστεύετε ότι οι εκάστοτε κυβερνώντες έχουν κάνει όλα όσα θα μπορούσαν να κάνουν για την προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας; Κρίνετε τους υφιστάμενους μηχανισμούς αποτελεσματικούς;

Πιστεύω ότι έχουν γίνει προσπάθειες από πλευράς αρμόδιων κυβερνητικών υπηρεσιών, χωρίς να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Το σύστημα λήψης αποφάσεων της Κύπρου είναι γραφειοκρατικό, λιγότερο όμως από ορισμένα άλλα κράτη μέλη (όπως π.χ. της Ιταλίας, της Ελλάδας, της Ουγγαρίας κ.α.). Ας μην ξεχνάμε όμως ότι πέραν των ηλιακών θερμοσιφώνων και των παραδοσιακών τζακιών με την καύση βιομάζας, (ξύλο) στην ουσία η αγορά τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αναπτύχθηκε μετά από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ.

Το αν είναι αποτελεσματική η προώθηση των ΑΠΕ στην Κύπρο φαίνεται από την συνεισφορά των ΑΠΕ στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση που περιορίζεται στο 3% περίπου, ενώ ο αρχικός ενδεικτικός στόχος για το 2010 θα έφτανε το 9% και η παραγωγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ θα έφτανε στο 6% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρισμού το 2010, ενώ σήμερα είναι μόλις 0.2%. Η μη πλήρης μεταφορά σε εθνικό δίκαιο ορισμένων προνοιών προηγούμενων Ευρωπαϊκών Οδηγιών έχει σίγουρα στοιχίσει καθυστερήσεις. Επίσης, ο χρόνος που απαιτήθηκε για πρόοδο στην απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης ήταν μεγάλος και έτσι έφερε την Κύπρο μακριά από την επίτευξη των ενδεικτικών στόχων του 2010 και κατά συνέπεια τα πρόστιμα για τις εκπομπές ρύπων. Κατά την γνώμη μου μπορούν να απλοποιηθούν ορισμένες διαδικασίες όπως οι χωροθέτηση των συστημάτων ΑΠΕ (π.χ. η περιβαλλοντική τους αδειοδότηση). Για να ανα-πτυχθεί μια καινούρια αγορά θα πρέπει αρχικά να δίνονται τα κατάλληλα και γενναιόδωρα κίνητρα, πρακτική που ακολουθήθηκε από αρκετά κράτη μέλη κατά τις πρώτες περιόδους εφαρμογής κινήτρων για την προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Θεωρώ ότι τα κίνητρα που δόθηκαν, δεν ήταν αρκετά για να γίνει θετική απογείωση της αγοράς.

Ποιοι τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας νομίζετε ότι μπορούν να αναπτυχθούν περισσότερο στην Κύπρο; Είναι εφικτός ο στόχος του 20-20-20 για το 2020;

Μια μορφή ενέργειας που δεν έχει αξιοποιηθεί στην Κύπρο και πιστεύω πως έχει μεγάλο δυναμικό, είναι η αξιοποίηση της βιομάζας για παραγωγή ενέργειας. Η βιομάζα περιλαμβάνει οποιοδήποτε υλικό προέρχεται άμεσα ή έμμεσα από το ζωικό ή το φυτικό κόσμο, όπως φυτικές ύλες από φυσικά οικοσυστήματα (π.χ. δάση) ή από ενεργειακές καλλιέργειες (φυτείες που προορίζονται για παραγωγή ενέργειας), τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της δασικής, αγροτικής (γεωργία και κτηνοτροφία) και αλιευτικής παραγωγής, αλλά και το βιολογικής προέλευσης μέρος των αστικών λυμάτων και σκουπιδιών. Η βιομάζα είναι πηγή ενέργειας που υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Με τις κατάλληλες επεξεργασίες και μετατροπές μπορούμε να επιτύχουμε μεγάλα ποσοστά παραγωγής ενέργειας από τη βιομάζα που είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας. Επίσης, πιστεύω στις τεχνολογίες ευρείας εφαρμογής, δηλαδή εφαρμογές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από μεγάλο ποσοστό πληθυσμού, κυρίως στις κατοικίες και στις βιοτεχνικές μονάδες και θερμοκήπια. Αυτά είναι είτε φωτοβολταϊκά συστήματα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, είτε ενεργειακά ηλιακά συστήματα για την θέρμανση νερού χρήσης και θέρμανση και ψύξη των χώρων, καθώς και εφαρμογές γεωθερμίας και μικρών ανεμογεννητριών στις κατοικίες ή άλλα υποστατικά. Όμως, για να συμβεί αυτό θα πρέπει να υπάρξει απλοποίηση της χωροθετικής πολιτικής.

Όσον αφορά το ερώτημά σας για το αν είναι εφικτοί οι στόχοι του 2020, που είναι υποχρεωτικοί και για την Κύπρο να είναι 13% η συνεισφορά ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην συνολική ακαθάριστη ενεργειακή κατανάλωση, μπορούν να επιτευχθούν, νοούμενου ότι θα καταστρωθεί συγκεκριμένη και εφικτή ενεργειακή πολιτική για την επόμενη δεκαετία. Αυτό απαιτεί συνεργασία αρκετών υπηρεσιών και ευελπιστώ ότι αυτό θα γίνει.

Ποιο είναι το μήνυμά σας στον κόσμο που θα διαβάσει αυτήν την συνέντευξη;

Οι πολίτες της Κύπρου είναι αρκετά συνειδητοποιημένοι όσον αφορά τα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα του πλανήτη και ειδικότερα για την κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, το να αποκτήσουμε ενεργειακή συνείδηση δεν είναι κάτι που γίνεται σε μια μέρα. Το να μάθουμε να εξοικονομούμε ενέργεια σημαίνει αλλαγή στις συνήθειές μας, πράγμα καθόλου εύκολο. Πρέπει να συμπεριλάβουμε στον τρόπο ζωής μας καθημερινές συνήθειες όπως να χρησιμοποιούμε περισσότερο το ποδήλατο μας ή να περπατάμε περισσότερο. Επίσης, θεωρώ ότι η εξοικείωση των πολιτών με τις τεχνολογίες ανα-νεώσιμων πηγών ενέργειας αυξάνεται, ο κόσμος γνωρίζει περισσότερα για την χρήση, τις εφαρμογές και τα οφέλη τους. Μην ξεχνάμε ότι οι τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (εκτός του ηλιακού θερμοσίφωνα και των παραδοσιακών τζακιών) και τεχνικών εξοικονόμησης, έχουν ένα οικουμενικό καλό, μιας και βοηθούν στην μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα το οποίο εκπέμπεται από τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. «Σκέφτομαι οικουμενικά, δρω τοπικά» με αυτό θα ήθελα να κλείσω, μιας και οι δράσεις μας σε τοπικό επίπεδο μπορούν να συνεισφέρουν στην προστασία του περιβάλλοντος του πλανήτη.

Το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών βρίσκεται στην Οδό Λεύκωνος 20, Μαρκίδης Κωρτ 13, 2064 Στρόβολος. Τα τηλ. επικοινωνίας είναι 22667716, 22667726, φαξ 22667736 και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο info@cea.org.cy .

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα www.cea.org.cy .

Ωράριο λειτουργίας: 8.00 πμ – 5.30 μμ