Ενδεικτικές της διαίρεσης της Ευρώπης για τον τρόπο στήριξης της Ελλάδας είναι οι σφοδρές επικρίσεις του επικεφαλής των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πρώην Πρωθυπουργού του Βελγίου, Γκι Φέρχοφστατ, κατά της Άνγκελα Μέρκελ η οποία πρότεινε την λύση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) μαζί με την Φινλανδία, την Ολλανδία και Ιταλία. «Δεν είναι αυτή η Ευρώπη που οικοδομούσαμε» τόνισε, κατηγορώντας την Γερμανίδα Καγκελάριο για έλλειψη αλληλεγγύης προς την Αθήνα.

«Δεν είναι αυτή η Ευρώπη που οικοδομούσαμε στην διάρκεια δεκαετιών. Δεν είναι η Ευρώπη που πρέπει να αντικαταστήσει τον πόλεμο με την συνεργασία και την αλληλεγγύη. Δεν είναι επίσης η Ευρώπη την οποία οραματίζονται οι πολίτες της». Συμπλήρωσε δε ότι μια ευρωπαϊκή απάντηση είναι η πιο ταχεία και η λιγότερο επώδυνη λύση.

Στον ίδιο τόνο και οι δηλώσεις του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, αλλά και του προέδρου του Eurogroup, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, που ανέφεραν ότι τυχόν εμπλοκή του ΔΝΤ «θα έστελνε το λανθασμένο μήνυμα ότι η Ευρωζώνη είναι ανίκανη να διαχειριστεί τα ίδια της τα προβλήματα».

Στις προσπάθειες για «Ευρωπαϊκή λύση» στο πρόβλημα της Ελλάδας αντιτίθετο η Γερμανία, η οποία, «ως η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγέας στον κόσμο, επωφελείται από την πτώση του ευρώ έναντι του δολαρίου και για τον λόγο αυτό χρησιμοποιεί τις χώρες με πρόβλημα, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία προς το δικό της συμφέρον» δηλώνει ο οικονομικός αναλυτής Max Kaiser.

Στις 25 Μαρτίου, η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε την δημιουργία ενός μηχανισμού στήριξης των χωρών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα, ο οποίος όμως άνοιγε την πόρτα στο ΔΝΤ, αφού οι χώρες της Ευρωζώνης θα προσφέρουν τα 2/3 της βοήθειας μέσω διμερών δανείων και το υπόλοιπο 1/3 το ΔΝΤ. Η Ελληνική Κυβέρνηση, διά στόματος του Υπουργού Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου, δήλωνε «Η Ελλάδα θέλει να συνεχίσει να δανείζεται από τις αγορές», και «ελπίζουμε ότι δεν θα χρειαστεί ποτέ να ενεργοποιήσουμε τον μηχανισμό βοήθειας». Αλλά και ο Πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου εξέφρασε επανειλημμένα την πεποίθηση ότι η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό στήριξης της ΕΕ και πρόσθετε πως «η απόφαση αποτελεί μια σαφή ένδειξη ότι η Ελλάδα έχει στο πλευρό της την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ αποτελεί και ένα σαφές μήνυμα προς τις αγορές και τους κερδοσκόπους». Αμέσως μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το ευρώ παρουσίαζε σημαντικά κέρδη ανακάμπτοντας από το χαμηλότερο επίπεδο που ήταν, ενώ το spread στα Ελληνικά κρατικά ομόλογα κατέγραφε σημαντική υποχώρηση.

Στερλίνα

Η πτώση της στερλίνας σε σχέση με το δολάριο, λίγες μόνο μέρες μετά την επίθεση των κερδοσκόπων προς τα Ελληνικά ομόλογα, σηματοδοτεί την εκκίνηση μιας γενικότερης νομισματικής αναστάτωσης. Όπως υποστήριζαν τα ΜΜΕ σε όλο τον κόσμο, η «επίθεση» στην στερλίνα ήταν για πολλούς αναμενόμενη. Στην Wall Street Journal, στην πολύ διάσημη στήλη «Heard on the Street», σχετικό άρθρο χαρακτήριζε την βρετανική στερλίνα σαν το «επόμενο θύμα» των αγορών («Is A Sterling Crisis Next?») λίγες μόνο μέρες προηγουμένως. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η επίθεση οφείλεται στους ίδιους περίπου λόγους που οφείλεται και η επίθεση εναντίον των ελληνικών ομολόγων: Υψηλά ελλείμματα και δυσθεώρητο δημόσιο χρέος, αλλά και οι «εκλογικές αβεβαιότητες» που υπάρχουν στην Βρετανία, εν όψει εκλογών στα τέλη της άνοιξης.

Το περίεργο όμως χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι το γεγονός ότι για πρώτη φορά στην ιστορία των αγορών συναλλάγματος, όλα τα «βασικά» νομίσματα αντιμετωπίζουν προβλήματα. Δεν είναι εύκολο για έναν «κερδοσκόπο» να αποφασίσει με σιγουριά για το ποιο νόμισμα θα χρησιμοποιήσει ως «βάση» για να εκδηλώσει την επίθεσή του. Όλες οι χώρες των τεσσάρων κυριότερων νομισμάτων του «αναπτυγμένου» κόσμου (δολάριο, ευρώ, γιέν, στερλίνα), αντιμετωπίζουν υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και υψηλό χρέος, για αυτό και όλα τα νομίσματα είναι ευάλωτα σε μια «κερδοσκοπική επίθεση».

Goldman Sachs

Το Γαλλικό Πρακτορείο France Inter αναφέρει επικαλούμενο «τον τύπο» ότι το 2002, με συμβουλές της Goldman Sachs, η Αθήνα δανείστηκε ένα δισεκατομμύριο ευρώ χρησιμοποιώντας ένα πολύπλοκο χρηματοπιστωτικό προϊόν που της επέτρεπε να μην εγγράψει αυτή την συναλλαγή στους λογαριασμούς της. Η τεχνική αυτή επέτρεψε στην Ελληνική Κυβέρνηση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας της ζώνης του ευρώ και να μεταθέσει στο μέλλον τις προθεσμίες για την αποπληρωμή των χρεών της.

Η Γαλλίδα Υπουργός Οικονομικών Λαγκάρντ δήλωνε στα μέσα Φεβρουαρίου ότι «Πρέπει να μάθουμε (…) αν αυτό ήταν παραποίηση λογαριασμών και αν ήταν νόμιμο ή όχι την εποχή που έγινε», και συνέχισε: «Και αν ήταν νόμιμο, πρέπει να αναρωτηθούμε αν ευνοούσε την σταθερότητα, πράγμα που πιθανόν δεν συνέβαινε και, σε αυτή την περίπτωση, πώς μπορούμε να αποφύγουμε (…) να επαναληφθεί».

Αξίζει όμως να αναφερθεί ότι η χρήση τέτοιων μεθόδων λογιστικής τακτοποίησης είναι συνήθης. Δημοσίευμα των New York Times τόνιζε ότι η «πρακτική» αυτή αφορά και σε πολλές άλλες χώρες. Σύμφωνα με συναφές δημοσίευμα, «με την βοήθεια της JP Morgan, η Ιταλία έχει κάνει πολλά περισσότερα από αυτά που αποκαλύφθηκαν για την Goldman Sachs και την Ελλά-δα. Παρά τα συνεχή υψηλά ελλείμματα, ένα παράγωγο του 1996 βοήθησε την Ιταλία να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της».

Παράλληλα, όπως διαβάσαμε στο blog της βρετανικής Τelegraph, η Goldman Sachs έχει βοηθήσει και την Αγγλία στον ισολογισμό της. Σε άρθρο του οικονομολόγου Edmund Conway, με τίτλο «Did Goldman Sachs help Britain hide its debts too?», αναφέρει πως παρά τον όλο θόρυβο γύρω από την Ελλάδα, η αλήθεια είναι ότι η Goldman έχει βοηθήσει και την Βρετανία στο παρελθόν, αλλά με πιο… διαφανείς τρόπους.

Η περίπτωση της Γαλλίας έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αφού και η Γαλλία είχε στο παρελθόν εξαπατήσει την Eurostat και μάλιστα… πιάστηκε. Το 2007 η Eurostat «έβαλε χέρι» στην Γαλλία και την Γαλλική Κυβέρνηση και την ανάγκασε να αναθεωρήσει τα στατιστικά της στοιχεία από το 1991 κι μετά, υποχρεώνοντάς την να εμφανίσει ως κυβερνητικό το χρέος της γαλλικής εταιρίας κρατικών σιδηροδρόμων, SNCF, που άγγιζε τα 5,5 δισ. ευρώ και μεταφέρθηκε από την Κυβέρνηση το 1991 σε ένα λογαριασμό «ειδικού χρέους», θεωρώντας το ως μη «κυβερνητικό».

Σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακή Δημοκρατίας, η τάση της εγγεγραμμένης ανεργίας που παρουσιαζόταν ανοδική τους τελευταίους μήνες, δείχνει σημάδια σταθεροποίησης. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Δεκεμβρίου 2009 ανήλθε στα 21,530 πρόσωπα (βλέπε σχετικό πίνακα στην στήλη «Εν συντομία»). Σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2008, παρουσιάζεται μια αύξηση 7,361 ατόμων, ή καλύτερα αύξηση από 4% σε 6,1%. Η εν λόγω αύξηση αφορά κυρίως στους τομείς των κατασκευών, της δημόσιας διοίκησης, του εμπορίου, των ξενοδοχείων και εστιατορίων, της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, την μετατόπιση, καθώς και στους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.

Η ανεργία εντοπίζεται επίσης κατά επαγγελματική κατηγορία στους καθαριστές, κλητήρες και ανειδίκευτους εργάτες, υπάλληλους υπηρεσιών και πωλητές, και τεχνίτες παραγωγής. Σύμφωνα επίσης με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, οι άνεργοι τον Δεκέμβριο ανά επαρχία έχουν ως εξής: Λευκωσία 6,223 , Λεμεσός 5,214, Λάρνακα-Αμμόχωστος 7,069 και Πάφος 3,028. Μεγαλύτερη αύξηση στην ανεργία σε σχέση με πέρυσι, παρουσίασαν οι επαρχίες Αμμοχώστου και Πάφου.

Η ΣΕΚ κάλεσε την Κυβέρνηση να υιοθετήσει την θέση του κινήματος για επέκταση της περιόδου καταβολής του ανεργιακού επιδόματος από έξι σε εννέα μήνες και σταδιακά στους δώδεκα αν προκύψει μεταγενέστερα αυτή η ανάγκη, στηρίζοντας την θέση της στα αποτελέσματα ερευνών της τα οποία καταδεικνύουν μια αύξηση των ατόμων που βρίσκονται στην ανεργία για διάστημα πέραν των έξι μηνών. Σε αυτό συνηγορούν και τα στοιχεία της Στατιστική Υπηρεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Συγκεκριμένα η ΣΕΚ αναφέρει: «Το πρώτο τρίμηνο του 2009 ποσοστό 22,24% ήταν άνεργοι πέραν των έξι μηνών, το δεύτερο τρίμηνο το ποσοστό ανήλθε στο 26,97% της ολική ανεργίας, ενώ το τρίτο τρίμηνο οι άνεργοι πέραν του εξαμήνου αυξήθηκαν στο 30,18%».

Το 2010 αναμένεται να είναι μια δύσκολη χρονιά για τον τομέα της απασχόλησης στην Κύπρο καθώς, σύμφωνα με την ΕΕ, προβλέπεται άνοδος της ανεργίας στο 6,6% για το 2010 και 6,7% για το 2011. Εν τούτοις, παρά τα αρνητικά ποσοστά, η Κύπρος είχε την τέταρτη καλύτερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή κοινότητα.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Ρεκόρ ανεργίας σημειώθηκε τον Οκτώβριο του 2009, κατά την διάρκεια του οποίου χάθηκαν 258,000 θέσεις απασχόλησης εκ των οποίων 134,000 στις χώρες της ευρωζώνης.

Η ανεργία ακολουθεί αυξητική τάση στις πλείστες χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το ποσοστό έφτασε το 9,6% για το τέλος του 2009 σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (eurostat), ενώ οι επιμέρους χώρες έκλεισαν το 2009 με ανεργία: Λετονία 22.8%, Ισπανία 19.5%, Εσθονία 15.2% (Γ’ τρίμηνο), Λιθουανία 14.6% (Γ΄τρίμηνο), Σλοβακία 13.6%, Ιρλανδία 13.3%, Ουγγαρία 10.7%, Πορτογαλλία 10.4%, Γαλλία 10%, Ελλάδα 9.7% (Γ’τρίμηνο), Σου-ηδία 8.9%, Φινλανδία 8.8%, Πολωνία 8.9%, Ιταλία 8.5%, Βέλγιο 8.2%, Ηνωμένο Βασίλειο 7.8% (Γ΄τρίμηνο), Τσεχία 8% Βουλγαρία 7.9%, Γερμανία 7.5%, Δανία 7.4%, Ρουμανία 7.2% (Γ΄τρίμηνο), Μάλτα 7.2%, Σλοβενία 6.8%, Λουξεμβούργο 6.2%, Κύπρος 6.1%,Αυστρία 5.4% και Ολλανδία 4.0%.

Η Κομισιόν προβλέπει για το 2010 περαιτέρω επιδείνωση της απασχόλησης με αύξηση κατά 5 εκατομμύρια του αριθμού των ανέργων, φτάνοντας τα 28 εκατομμύρια, και αυτό γιατί η μικρή ανάκαμψη της οικονομίας για φέτος και το επόμενο έτος εκτιμάται ότι δεν θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.

ΗΠΑ

Η Αμερικάνικη οικονομία αντιμετωπίζει την χειρότερη ύφεση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, με το ποσοστό της ανεργίας να φτάνει το 10%. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ, η απασχόληση μειώθηκε κατά 3% το 2009, ποσοστό που έχει να σημειωθεί από το 1949. Σε απόλυτους αριθμούς, το 2009 χάθηκαν 4,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όποιος σταματά να ψάχνει για εργασία δεν καταμετράται πλέον μεταξύ των ανέργων και οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι το ποσοστό δεν είναι μεγαλύτερο του 10% λόγω αυτής της ιδιαιτερότητας. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν επίσης ότι θα χαθούν 13 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2010.

Οι προεκλογικές δεσμεύσεις του επιτελείου του προέδρου Ομπάμα μένουν στα χαρτιά αφού δεν μπόρεσε ακόμη να ελαττώσει τον ρυθμό με τον οποίο χάνονται οι θέσεις εργασίας. Γι’ αυτό και πολλοί κατηγορούν τον Πρόεδρο Ομπάμα ότι σέρβιρε ξαναζεσταμένο φαγητό με πολιτικούς της Κυβέρνησης Κλίντον, ενώ άλλοι τον κατηγορούν για διγλωσσία και απειρία.

Προειδοποιήσεις

Από τον Ιούνιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ενημερώσει τον τότε Υπουργό Οικονομίας κ. Παπαθανασίου ότι «αν δεν ληφθούν μέτρα το έλλειμμα τείνει να ξεπεράσει το 10%».

Την ημέρα προκήρυξης των εκλογών , 2 Σεπτεμβρίου ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Προβόπουλος, συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον τέως Πρωθυπουργό κ. Καραμανλή και τον ενημέρωσε ότι το έλλειμμα βρίσκεται στο 8% του ΑΕΠ και αν δεν ληφθούν μέτρα θα κινηθεί προς διψήφιο ποσοστό πιθανότατα υψηλότερο και του 10%.

Για το θέμα αυτό ενημερώνει και το ΠΑΣΟΚ στις 8 Σεπτεμβρίου σε συνάντηση που είχε με τον σημερινό Πρωθυπουργό κ. Παπανδρέου, παρουσία του νυν Υπουργού Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου και της Υπουργού Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας κα. Καστέλη.

Η επίσημη ανακοίνωση έρχεται λίγες μέρες αργότερα, στις 18 Σεπτεμβρίου, όπου η Τράπεζα της Ελλάδος ανακοινώνει ότι το ταμειακό έλλειμμα το οκτάμηνο Ιανουάριος-Αύγουστος ανήλθε στο 8%, ενώ στις 6 Οκτωβρίου στο περιθώριο της Συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Κωνσταντινούπολη, ο κ. Προβόπουλος πληροφορεί ότι το ταμειακό έλλειμμα ανήλθε στο τέλος Σεπτεμβρίου στο 10% του ΑΕΠ. Και λίγες μέρες μετά, στις 9 Οκτωβρίου, μετά την συνάντησή του με τον Υπουργό Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου δηλώνει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα προσεγγίσει ίσως και θα υπερβεί το 12% του ΑΕΠ.

Η νέα Κυβέρνηση

Η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ αναλώθηκε τις πρώτες μέρες διακυβέρνησης της Ελλάδας στο να κατηγορεί την προηγούμενη κυβέρνηση για την οικονομική κατά-σταση της χώρας και αυτό ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα στις αρχές Δεκεμβρίου ανήλθε στο 12,7% του ΑΕΠ και το χρέος στο 113% περίπου.

Μέσω του στόματος του Υπουργού Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου, η κυβέρνηση δήλωσε αποφασισμένη να ανοίξει μεγάλα μέτωπα και ενημέρωσε ότι στην κορυφή της ατζέντας της οικονομικής πολιτικής έχει τις αλλαγές στο ασφαλιστικό και στο φορολογικό σύστημα, με πολιτικές όπως:

•Κατάθεση νέου νομοσχεδίου για αλλαγή στο φορολογικό σύστημα, στον τρόπο ελέγχου των διασταυρώσεων και αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής.

•Αλλαγή στο σύστημα των δημόσιων δαπανών.

•Αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος όχι μόνο δημοσιονομική αλλά και όσον αφορά την χορήγηση των συντάξεων στο μέλλον.

Το επόμενο βήμα θα γίνει τον Ιανουάριο, δήλωσε ο Υπουργός, με την κατάθεση του Προγράμματος για την Σταθερότητα και την Ανάπτυξη, τονίζοντας ότι θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία στο σκέλος της Ανάπτυξης.

Το οικονομικό επιτελείο της Ελληνικής Κυβέρνησης προσανατολίζεται σε περαιτέρω μείωση των δαπανών και εισηγείται πάγωμα των συντάξεων και ενδεχομένως και των αποδοχών των δημόσιων υπαλλήλων που λαμβάνουν πάνω από 2000-2500 ευρώ μηνιαίως. Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι ο κρατικός δανεισμός θα ανέλθει στα 50 δις ευρώ και το δημόσιο χρέος θα αγγίξει τα 300 δις ευρώ.

Σχέδιο Βρυξελλών για την Ελλάδα

Αυστηρές συστάσεις για περαιτέρω περικοπές δαπανών, με έμφαση σε μισθούς και συντάξεις, δέχτηκε ο Υπουργός Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου στις Βρυξέλλες στις 2 Δεκεμβρίου, από το EcoFin, όπου και επικυρώθηκε η υπαγωγή της χώρας στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας περί υπερβολικού ελλείμματος και συγκεκριμένα, σε κατάσταση στενής κοινοτικής επιτήρησης.

Στα συμπεράσματά του το EcoFin αναφέρει για την Ελλάδα τα εξής:

«Το Συμβούλιο υιοθέτησε μια απόφαση, στο πλαίσιο του άρθρου 126, παράγραφος 8 της Συνθήκης, διαπιστώνοντας ότι η ανταπόκριση της Ελλάδας προς τις συστάσεις του EcoFin του Απριλίου 2009, όταν ξεκίνησε η διαδικασία περί υπερβολικού ελλείμματος κατά της Ελλάδας, υπήρξε ανεπαρκής.

Τον Απρίλιο του 2009 το Συμβούλιο κάλεσε την Ελλάδα να λάβει μέτρα για την διόρθωση του δημοσιονομικού ελλείμματος ως το 2010 και να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την βελτίωση του τρόπου συλλογής και επεξεργασίας των εθνικών στατιστικών στοιχείων.

Παρά ταύτα, προέκυψαν αδυναμίες στα στατιστικά δημοσιονομικά στοιχεία και η δημοσιοοικονομική κατάσταση της Ελλάδας επιδεινώθηκε περισσότερο από αυτό που θα περίμενε κανείς από την οικονομική ύφεση. Τα νέα μέτρα για τον προϋπολογισμό του 2009 αποτελούνται κυρίως από εισπρακτικά μέτρα, εν μέρει προσωρινά, ενώ όσον αφορά στις δαπάνες, δεν ελήφθησαν μέτρα μόνιμου χαρακτήρα, όπως είχε ζητήσει το Συμβούλιο».

Σε συνέντευξη Τύπου, που παραχώρησαν ο Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ και ο Επίτροπος Χοακίν Αλμούνια τόνισαν ότι είναι ικανοποιητικό το γεγονός ότι η Ελλάδα δεσμεύεται να μειώσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα στο 9,5% του ΑΕΠ το 2010, λέγοντας συγκεκριμένα ότι πρόκειται για ένα «πρώτο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση». Ωστόσο, υπογράμμισαν την αναγκαιότητα της Ελληνικής Κυβέρνησης να προχωρήσει σε επιπρόσθετα μέτρα για την μείωση του ελλείμματος και ότι ο Υπουργός Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου γνωρίζει πως αν χρειαστεί, θα προχωρήσει στις ενδεδειγμένες αλλαγές. Ο Ζαν Κλωντ Γιούνκερ υπέδειξε ότι οι Έλληνες θα πρέπει να δείξουν υπομονή και κουράγιο, γιατί τα μέτρα που θα εφαρμοστούν θα είναι σκληρά.

«Κόκκινο πανί» ήταν για τον Χ. Αλμούνια και τους συνεργάτες του, το γεγονός ότι μια χώρα με έλλειμμα άνω του 12% περιλαμβάνει στον προϋπολογισμό αυξήσεις μισθών σε ποσοστό μεγαλύτερο του πληθωρισμού. Ο Υπουργός αρκέστηκε να πει ότι όταν κατατεθεί το σχετικό νομοσχέδιο θα έχουν την ακριβή εικόνα του τι πρόκειται να γίνει και ότι στόχος του πρώτου εξαμήνου του 2010 είναι οι πληρωμές των δημόσιων υπαλλήλων να γίνονται από ένα ενιαίο ταμείο για να μπορεί να υπάρχει έλεγχος και νοικοκύρεμα.

Ριζικές και εκ βάθους πρέπει να είναι οι αλλαγές σε ολόκληρο το σύστημα της Ελλάδος όπου η τερατώδης γραφειοκρατία υποθάλπει την φοροδιαφυγή, την εισφοροδιαφυγή, την διαφθορά και την αδιαφάνεια, ενώ συντελεί στην σπατάλη των δημοσίων πόρων, θέτοντας εμπόδια στην επιχειρηματικότητα και υποβαθμίζοντας τις παρεχόμενες κοινωνικές υπηρεσίες.

Πρέπει να γίνουν τολμηρά βήματα αναφορικά με τις αλλαγές στο ασφαλιστικό, καθώς μακροπρόθεσμα οι δημοσιονομικές επιπτώσεις από την γήρανση του πληθυσμού θα αποτελέσουν οξύτατο πρόβλημα, όπως και με την εισφοροδιαφυγή η οποία στερεί από τα ταμεία έσοδα 8 δις. ευρώ ετησίως.

Η κυβέρνηση

«Προσπαθούμε να τετραγωνίσουμε τον κύκλο, δηλαδή με μειωμένα έσοδα να συνεχίσουμε τα αναπτυξιακά έργα και τις αυξημένες κοινωνικές παροχές, χωρίς να εκτινάξουμε στα ύψη το δημοσιονομικό έλλειμμα και να δημιουργηθεί χαλαρότητα στα δημόσια οικονομικά» δήλωσε ο Υπουργός Οικονομικών Χαρίλαος Σταυράκης κατά την διάρκεια της παρουσίασης του κρατικού προϋπολογισμού ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών.

Ο κύριος Σταυράκης δήλωσε ότι τα έσοδα του κράτους για το 2010 υπολογίζονται να είναι μειωμένα κατά 1 δις και οι δαπάνες αυξημένες κατά 400 εκ. ευρώ. Οι κρατικές δαπάνες θα ανέλθουν στα 7,85 δις και τα κρατικά έσοδα θα κατέλθουν στα 5,79 δις. Βασικός στόχος, επεσήμανε, είναι η επίτευξη δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ (για να αποφευχθεί η επιτήρηση από την Ε.Ε.), το οποίο προς το παρόν υπολογίζεται στο 4,5% του ΑΕΠ. Πρόσθεσε δε ότι κανένα αναπτυξιακό έργο δεν αναστέλλεται ή ακυρώνεται και ότι τα μεγάλα έργα δεν προχωρούν αυτή την στιγμή λόγω κυρίως κάποιον πολεοδομικών δυσκολιών.

Κομισιόν

Υπό επιτήρηση αναμένεται να τεθεί η Κύπρος στις 11 Νοεμβρίου, σύμφωνα με την φθινοπωρινή έκθεση της Κομισιόν που περιλαμβάνει τις προβλέψεις της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για κάθε χώρα ξεχωριστά. Η Κύπρος θα συνεχίσει να βιώνει την οικονομική κρίση ακόμα και όταν η Ευρώπη αρχίσει να ανακάμπτει αφού το έλλειμμα φέτος αναμένεται να ξεπεράσει το 3,5% και του χρόνου να εκτοξευθεί στο 5,7%, ενώ το 2011 να βρεθεί στο 5,9%. Η ανεργία αναμένεται να ξεπεράσει κατά πολύ το 6% αφού για το 2010 υπολογίζεται ότι θα φτάσει το 6,6,% και το 2011 το 6,7%. Η ανάπτυξη φέτος θα κινηθεί γύρω στο -0,7% , το 2010 στο 0,1% και το 2011 στο 1,3%. Το δημόσιο χρέος αναμένεται να είναι στο 53,2% του ΑΕΠ για το 2009, 58,6% για το 2010 και 63,4% το 2011.

«Συγκεντρωτικός Πίνακας Αναπτυξιακών Δαπανών»

Παρά τις δηλώσεις της κυβέρνησης ότι κανένα αναπτυξιακό έργο δεν ακυρώνεται ή αναβάλλεται, τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης δείχνουν ότι ο βαθμός υλοποίησης του αναπτυξιακού προϋπολογισμού δεν υπερβαίνει το 35% σύμφωνα με τον «Συγκεντρωτικό Πίνακα Αναπτυξιακών Δαπανών ανά Ομάδα Δαπανών», έναν πίνακα που ετοιμάζει κάθε μήνα το Γενικό Λογιστήριο του κράτους. Σύμφωνα με τον πίνακα, ο βαθμός υλοποίησης ανέρχεται μόλις στο 35% αφού από 1,2 δις ευρώ που έπρεπε να δαπανηθούν για αναπτυξιακά έργα, δαπανήθηκαν μόνον 450 χιλιάδες ευρώ.

Από τον επίσημο πίνακα φαίνεται επίσης ότι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες που έγιναν τους πρώτους εννέα μήνες υλοποιήθηκαν κατά 37%, με τις δαπάνες για την κατασκευή ή επιδιόρθωση δρόμων να ανέρχονται στο 31%, για τα έργα υποδομής στο 41%, για τα κατασκευαστικά έργα στο 36%, για άλλα έργα στο 67%, για αγορά γης και κτιρίων στο 58%, για αγορά σταθερών και κινητών μηχανημάτων στο 14%, για αγορά εξοπλισμού στο 23%, για αγορά άλλων στοιχείων ενεργητικού στο 28%, για ανέγερση, επέκταση και βελτίωση κτιρίων στο 43%.

Το ποσοστό υλοποίησης των «Κεφαλαιουχικών Δαπανών» και των «Άλλων Αναπτυξιακών Δαπανών» ανέρχεται στο 30% όπως φαίνεται από τα επίσημα στοιχεία του κράτους. Συγκεκριμένα, για συντηρήσεις και επιδιορθώσεις υλοποιήθηκαν κατά 28%, για εκπαίδευση προσωπικού και συνέδρια 34%, για συμβουλευτικές υπηρεσίες και έρευνες 11%, για εκδόσεις και δημοσιότητα 42%, για μετακινήσεις εσωτερικού 36%, για μετακινήσεις εξωτερικού 48%, για επιχορηγήσεις 12%, για αποζημιώσεις και έξοδα αγωγών 24% και για αγορά μετοχών 99%.

Κριτική ΟΕΒ για παγοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων

Έντονη κριτική άσκησε και η ΟΕΒ στην απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών να παγοποιηθούν όλα τα χρηματοδοτικά προγράμματα του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας και να περικοπεί ο προϋπολογισμός των δαπανών του για το 2010 κατά 60% και αναφέρει: «Δυστυχώς η απόφαση αυτή του Υπουργείου Οικονομικών γίνεται σε έναν τομέα στον οποίο η Κύπρος σημειώνει ρεκόρ χαμηλών δαπανών ανάμεσα σε όλες τις χώρες της ΕΕ, ενώ η δυναμική που άρχισε να παρουσιάζει ο τομέας τις έρευνας δυνατόν να πληγεί ανεπανόρθωτα».

ΔΝΤ

Και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει σε έκθεσή του ότι «τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα αφορούν στα έσοδα, με σχετικά μικρά και προσωρινά αποτελέσματα στο δημοσιονομικό έλλειμμα. Τα μέτρα που αφορούν στις δαπάνες, όπως για παράδειγμα τα προβλεπόμενα σχέδια προσλήψεων και οι μισθολογικές αυξήσεις, καθώς και τα μη στοχευμένα μέτρα κοινωνικής στήριξης προηγούμενων ετών, θα αυξήσουν την δημόσια κατανάλωση σε μόνιμη βάση. Από την άλλη, οι επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα καθυστέρησαν να ξεκινήσουν και οι σχεδιασμοί για την επίσπευση των εγκρίσεων για ιδιωτικές επενδύσεις δεν αποδείχθηκαν αποτελεσματικές».

Πώς μπορεί λοιπόν η κυβέρνηση να βλέπει μέσα από «φακούς αισιοδοξίας» και επίτευξη δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ, όταν τα περιθώρια βελτίωσής του είναι μικρά; Και αυτό γιατί ο Δεκέμβρης είναι ένας μήνας που παρουσιάζει από μόνος τους έλλειμμα 1% λόγω της καταβολής των 13ων μισθών στους κυβερνητικούς και την επίσπευσή πληρωμών δημοσίων έργων.

Η κρίση και τα ελλείμματα μειώνονται με αναπτυξιακά έργα και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Αν ξόδευε η Κυβέρνηση λεφτά για ανάπτυξη και έμπαινε η οικονομία μας σε επιτήρηση δεν θα ήταν κακό γιατί μόνον έτσι θα μπορούσαμε να πολεμήσουμε την κρίση. Δυστυχώς όμως η Κυβέρνηση σταμάτησε να υλοποιεί το αναπτυξιακό της έργο λόγω της κρίσης.

Στις 20/10/2005 η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού(ΕΠΑ) αποφάσισε την διενέργεια αυτεπάγγελτης έρευνας στην αγορά των πετρελαιοειδών για πιθανή παράβαση της νομοθεσίας που διέπει τον ανταγωνισμό, ο οποίος απαγορεύει «όλες τις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων και κάθε εναρμονισμένης πρακτικής που έχει ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα την παρακώλυση, τον περιορισμό ή την νόθευση του ανταγωνισμού».

Μήνες μετά, στις 20/3/2007, σε συνεδρία της η ΕΠΑ διαπίστωσε κατά πλειοψηφία ότι οι τέσσερις εταιρίες πετρελαιοειδών (Petrolina, Lykoil, Ελληνικά Πετρέλαια και Exxon Mobil) που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο, εκ πρώτης όψεως, παρέβησαν τον νόμο αυτό. H Επιτροπή απέστειλε έκθεση αιτιάσεων στις εταιρίες τις οποίες κάλεσε να εμφανιστούν ενώπιον της, πραγματοποιώντας αριθμό συνεδριάσεων και ακροάσεων.

Ωστόσο, λόγω αλλαγής στην σύνθεση της ΕΠΑ, με τον διορισμό νέου προέδρου στις 20/9/2007, η υπόθεση τέθηκε εκ νέου ενώπιον της Επιτροπής με νέο γύρο συνεντεύξεων με τις εταιρίες. Αλλά ακόμη μια καθυστέρηση έρχεται να προστεθεί στην διαδικασία αυτή, όταν στις 4/12/2007 το Ανώτατο δικαστήριο κρίνει την συμμετοχή του προέδρου στην Επιτροπή παράνομη. Ακολούθησαν οι ακόλουθες εξελίξεις:

•11/2/2008: Η ΕΠΑ ανακαλεί την απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2005 για διεξαγωγή αυτεπάγγελτης έρευνας και όλες τις ακόλουθες αποφάσεις που έλαβε επ’ αυτής, εξετάζοντας από την αρχή την υπόθεση. Αποφάσισε ωστόσο να κάνει χρήση του υπάρχοντος υλικού εξετάζοντας έτσι το ίδιο διάστημα, από 1/10/2004 μέχρι και τις 22/12/2006, για την αμόλυβδη βενζίνη 95 και 98 οκτανίων καθώς και του πετρελαίου κίνησης στην νέα έρευνά της.

Στις 31/10/2008 και εν μέσω όλων αυτών των καθυστερήσεων, ενώ οι τιμές των καυσίμων στην Κύπρο παρέμεναν ψηλές, ο πρόεδρος της επιτροπής κ. Χριστοφόρου ξεκαθάριζε ότι ο ρόλος της ΕΠΑ είναι καθαρά θεσμικός και δεν διαδραματίζει ρόλο αγορανομίας.

•14/11/2008: Η ΕΠΑ διατύπωσε δύο αιτιάσεις εναντίον των τεσσάρων εταιριών. Η πρώτη αφορούσε πιθανή παράβαση του νόμου λόγω της υιοθέτησης εναρμονισμένης πρακτικής που συνίστατο στον έμμεσο καθορισμό της λιανικής τιμής πώλησης των καυσίμων μεταξύ των εταιριών. Η δεύτερη αφορούσε πιθανή παράβαση διατάξεων του νόμου λόγω συμφωνίας με τους πρατηριούχους της τιμής πώλησης των καυσίμων. Η Επιτροπή κάλεσε τις εταιρίες ενώπιον της, στις 18 Δεκεμβρίου 2008, για να εκφράσουν τις δικές τους θέσεις επί του θέματος .

•18/12/2008: Οι εκπρόσωποι των εταιριών πετρελαιοειδών ζήτησαν πίστωση χρόνου από την ΕΠΑ προκειμένου να τοποθετηθούν στις «κατηγορίες» της και να τεθούν ενώπιον της Επιτροπής γραπτώς μέχρι τις 23 Ιανουαρίου 2009.

•9/2/2009: Ξεκίνησε η ακροαματική διαδικασία με τους δικηγόρους των τεσσάρων εταιριών εισαγωγής πετρελαιοειδών να ενημερώνουν την ολομέλεια της ΕΠΑ για τις γραπτές απαντήσεις που είχαν ήδη καταθέσει στις 23 Ιανουαρίου.

•6/5/2009: Τον Μάρτιο ολοκληρώθηκε η ακροαματική διαδικασία από την ΕΠΑ αλλά το πόρισμα, που αναμενόταν να είναι έτοιμο τον Ιούνιο, καθυστερεί λόγω της έλλειψης προσωπικού στην Επιτρο-πή και ενώ ο κόσμος αντιδρά για τις ανοδικές πορείες που ακολουθούν οι τιμές των καυσίμων.

•10/7/2009: Ενώ οι αντιδράσεις για την αργοπορία του πορίσματος εντείνονται, ο πρόεδρος της ΕΠΑ κ. Χριστοφόρου δηλώνει ότι η υπηρεσία Ανταγωνισμού και Προστασίας του Καταναλωτή του Υπουργείου Εμπορίου, και ο διευθυντής της, κάθε άλλο παρά χέρι βοηθείας τείνουν στην ΕΠΑ.

•12/8/2009: Η ΕΠΑ, μετά από όλες τις νόμιμες διαδικασίες και την πάροδο του χρονικού διαστήματος που αυτές απαιτούν, ολοκλήρωσε την έρευνά της και ειδοποίησε τις επηρεαζόμενες εταιρίες για την πρόθεσή της να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο, ενημερώνοντάς τις για τους λόγους που την οδήγησαν στην απόφαση αυτή.

•25/9/2009: Πρόστιμο μαμούθ ύψους 42.904.000 ευρώ επέβαλε η ΕΠΑ στις τέσσερις εταιρίες πετρελαιοειδών. Κρίθηκε ότι οι εταιρίες συνεννοούνταν άτυπα (οριζόντια σύμπραξη), χωρίς δηλαδή να έχουν φτάσει σε στάδιο σύναψης συμφωνίας για τον καθορισμό λιανικών τιμών, με τρόπο που έπληξε τα συμφέροντα των καταναλωτών και επιπλέον ότι οι εταιρίες επέβαλλαν λιανικές τιμές στα πρατήρια καυσίμων (κάθετη σύμπραξη), μέσω εγκυκλίων και ανακοινώσεων με προτεινόμενες ή ανώτατες τιμές, αφαιρώντας έτσι την δυνατότητα στους πρατηριούχους να αγοράζουν και να πωλούν τα καύσιμα με ελεύθερη βούληση, με αποτέλεσμα να εκμηδενίζεται ο ανταγωνισμός. Αυτό διασφάλιζε στις εταιρίες σίγουρα και εύκολα κέρδη εις βάρος των καταναλωτών, κάτι για το οποίο φώναζε όλη η Κύπρος εδώ και χρόνια.

Η παράβαση έχει να κάνει με περιπτώσεις στις οποίες δεν υπάρχουν συγκροτημένα στοιχεία αλλά οικοδομούνται στην βάση του περιστασιακού υλικού και αφορούν σε σύμπραξη, με αποτέλεσμα να υπάρχει προσυνεννόηση ή συνεννόηση για καθορισμό τιμών μεταξύ των εταιριών. Οι περιπτώσεις αυτές εμπίπτουν στην κατηγορία της εναρμονισμένης πρακτικής, ένα σκαλί πριν τη δημιουργία καρτέλ.

Αξίζει βέβαια να σημειώσουμε ότι οι εταιρίες δήλωσαν ότι όλα είναι καθαρά και διάφανα αφού τα τιμολόγιά τους τίθενται κάθε φορά ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής του Υπουργείου Εμπορίου και ότι θα εξαντλήσουν κάθε νομικό δικαίωμα που τους παρέχεται προσφεύγοντας και στο Ανώτατο Δικαστήριο. Υποστηρίζουν μάλιστα ότι το πρόστιμο επιβλήθηκε για να καλυφθούν τα κρατικά ελλείμματα.

Δικαιωμένοι μόνο στα χαρτιά είναι δηλαδή οι καταναλωτές, αφού το βαρύ πρόστιμο των 42 εκατομμυρίων ευρώ θα καταλήξει στα κυβερνητικά ταμεία για να κλείσουν οι δημοσιονομικές τρύπες. Το πρόστιμο όμως που καλούνται να πληρώσουν οι εταιρίες το έχουν ήδη πληρώσει οι καταναλωτές το διάστημα των τεσσάρων χρόνων από την έναρξη της έρευνας μέχρι την ολοκλήρωσή της! Και αυτό την ώρα που η κυβέρνηση κωλυσιεργεί εγκληματικά για την δημιουργία ενεργειακού κέντρου που θα συμβάλει στην εισαγωγή και άλλων παικτών στην αγορά των καυσίμων, γεγονός που θα ενέτεινε τον ανταγωνισμό και θα μείωνε τις τιμές. Συγκεκριμένα, η ασυγχώρητη διαχρονική καθυστέρηση στην δημιουργία τερματικού σταθμού αποθήκευσης των πετρελαιοειδών στο Βασιλικό μας οδήγησε σε ανεπιθύμητη κατάσταση ολιγοπωλίου, αφού χωρίς τέτοιο αποθηκευτικό σταθμό είναι πρακτικά αδύνατο να έρθουν και νέες εταιρίες στην Κύπρο για να ανταγωνισθούν τις υφιστάμενες. Επίσης, το κράτος δαπανά εκατομμύρια για αποθήκευση των αναγκαίων αποθεμάτων πετρελαιοειδών στο εξωτερικό. Εκατομμύρια χάνονται και από το γεγονός ότι η Κύπρος μπορούσε να γίνει εφοδιαστικός σταθμός για τα πλοία που διέρχονται την περιοχή μας.

Επιπρόσθετα, αναμένουμε από την κυβέρνηση να δημιουργήσει επιτέλους τον θεσμό του Επιτρόπου Καταναλωτή και να αξιοποιήσει τα εκατομμύρια του προστίμου προς όφελος του καταναλωτή, μέσω της ανάπτυξης δημόσιων μέσων μεταφοράς, ποδηλατοκίνησης, πεζοκίνησης και ανάπτυξης εναλλακτικών πηγών ενέργειας.

Με τον όρο ηλεκτρονική τραπεζική εννοούμε τις υπηρεσίες που προσφέρουν οι τράπεζες μέσω των ιστοσελίδων τους στο διαδίκτυο. Τέσσερις κυπριακές τράπεζες προσφέρουν αυτές τις υπηρεσίες στους πελάτες τους σήμερα, με μια τεράστια γκάμα υπηρεσιών, φθηνότερες τιμολογήσεις και ταχύτητα εξυπηρέτησης. Οι εκστρατείες προώθησης της ηλεκτρονικής τραπεζικής μέσω διαφημίσεων και διαφόρων εκστρατειών και τα μεγάλα κονδύλια που επενδύονται σε αυτήν κάθε χρόνο, δείχνουν την έμφαση που δίνουν οι οργανισμοί αυτοί στην προώθησή της. Οι συνεχείς αναβαθμίσεις των ηλεκτρονικών υπηρεσιών τους, της ασφάλειας των συναλλαγών και των προσωπικών δεδομένων, γίνονται με σκοπό την αύξηση της εμπιστοσύνης των χρηστών και την αύξηση της χρήσης των υπηρεσιών αυτών. Είναι όμως ασφαλή τα προσωπικά δεδομένα και τα χρήματα των πελατών-χρηστών; Παραθέτουμε ενδεικτικά τις κοινές στρατηγικές που εφαρμόζουν οι τράπεζες στην Κύπρο για ασφάλεια των συναλλαγών των πελατών τους στην ηλεκτρονική τραπεζική.

Για την είσοδο στις ιστοσελίδες που παρέχουν τραπεζικές υπηρεσίες, οι τράπεζες εκδίδουν δύο κωδικούς για τον κάθε χρήστη. Ο πελάτης-χρήστης έχει τον δικό του, μοναδικό κωδικό συνδρομητή που κυμαίνεται από 6 μέχρι και 15 ψηφία, ανάλογα με το σύστημα της κάθε τράπεζας, ως επίσης και τον δικό του μυστικό κωδικό (Pin) που κυμαίνεται από 4 έως 6 ψηφία. Οι δύο αυτοί κωδικοί παρέχουν πρόσβαση στους λογαριασμούς του πελάτη-χρήστη.

Οι τράπεζες, για μεγαλύτερη ασφάλεια των πελατών τους, εκτός από τους κωδικούς πρόσβασης, παρέχουν και μια καινούρια υπηρεσία, τον εφοδιασμό των πελατών-χρηστών τους με συσκευές παροχής πρόσθετου κωδικού ασφαλείας μιας χρήσης για πρόσβαση στην ηλεκτρονική τραπεζική, αλλά και για την εκτέλεση συγκεκριμένων συναλλαγών όπως μεταφορές σε τρίτους, πληρωμές λογαριασμών, εμβάσματα σε άλλες τράπεζες κ.α. Η συσκευή πρόσθετου κωδικού ασφαλείας χρησιμοποιεί ένα κρυπτογραφημένο αλγόριθμο και παράγει ένα αριθμό μιας χρήσης με τον οποίο πιστοποιείται ότι η συναλλαγή προέρχεται από τον κάτοχο της συσκευής. Η συσκευή αυτή στοιχίζει για τον χρήστη από 7 μέχρι και 10 ευρώ.

Οι τράπεζες παρέχουν πλούσιο ενημερωτικό υλικό στα καταστήματα και τις ιστοσελίδες τους, ως επίσης και μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων στους λογαριασμούς των πελατών τους, ώστε η χρήση της ηλεκτρονικής τραπεζικής να είναι ασφαλής.

Κάποιες από τις συχνότερες επισημάνσεις τους είναι η αλλαγή του μυστικού κωδικού ανά τακτά χρονικά διαστήματα, η χρήση μη προβλέψιμων κωδικών, η ασφαλής φύλαξή τους ή απενεργοποίηση της λειτουργίας απομνημόνευσης κωδικών από το πρόγραμμα πλοήγησης του υπολογιστή που θα χρησιμοποιήσουν και η μη αποκάλυψη του μυστικού κωδικού σε κανένα. Δίνουν επίσης έμφαση στις πρόσφατες μεθόδους υποκλοπής κωδικών πρόσβασης μέσω μηνυμάτων ή μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας, από επιτήδειους που παριστάνουν υπαλλήλους της τράπεζας. Επισημαίνουν τις σύγχρονες μεθόδους προστασίας των υπολογιστών των χρηστών με προστατευτικά από ιούς προγράμματα (antivirus) και χρήση τοίχου προστασίας (firewall), την αποφυγή χρήσης υπολογιστών δημόσιας χρήσης ή του ανοίγματος μηνυμάτων τύπου SPAM ή επισυνημμένα αρχεία από άγνωστες πηγές. Κυριότερη προτροπή των τραπεζών είναι η ηλεκτρονική πρόσβαση στις τράπεζες να λαμβάνει χώρα μόνο μέσω της επίσημης ιστοσελίδας τους. Κυρίως προτρέπουν τους πελάτες να προβαίνουν σε συνετή χρήση των υπηρεσιών αυτών και γενικότερα του διαδικτύου για την δική τους ασφάλεια.

Οι τράπεζες, γνωρίζοντας τις διάφορες μεθόδους που μηχανεύονται οι επιτήδειοι για υποκλοπή κωδικών πρόσβασης των πελατών τους, παρέχουν εύκολη και γρήγορη απενεργοποίηση των κωδικών. Πρόκειται για μια υπηρεσία που προσφέρουν επί εικοσιτετραώρου βάσεως μέσω της τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών και μπορεί ο πελάτης να την χρησιμοποιήσει μόλις αντιληφθεί μη εξουσιοδοτημένη συναλλαγή.

Οι περισσότερες τράπεζες προσφέρουν και υπηρεσία μηνυμάτων στους πελάτες τους. Η υπηρεσία αυτή προσφέρει την δυνατότητα στον πελάτη, με κάθε συναλλαγή που πραγματοποιείται στους λογαριασμούς ή στις κάρτες του, να λαμβάνει ενημερωτικό μήνυμα στο κινητό του. Με τον τρόπο αυτό, με την εκτέλεση οποιασδήποτε συναλλαγής από μη εξουσιοδοτημένο από τον κάτοχο του λογαριασμού άτομο, ο πελάτης ενημερώνεται άμεσα και μπορεί έτσι να δράσει σε σύντομο χρόνο, ενημερώνοντας την τράπεζά του για προστασία των λογαριασμών του και για εντοπισμό της μη εξουσιοδοτημένης συναλλαγής .

Ο πελάτης μπορεί να θέσει ανώτατο όριο συναλλαγών στους λογαριασμούς του, σαν επιπρόσθετο μέτρο προστασίας των χρημάτων του. Η υπηρεσία αυτή δίνει την δυνατότητα στους χρήστες της ηλεκτρονικής τραπεζικής να θέσουν ανώτατο όριο συναλλαγών για κάθε μέρα, ανάλογα με τις δικές τους ανάγκες, ώστε και σε περίπτωση υποκλοπής των κωδικών πρόσβασης να μην είναι δυνατό να αποσυρθούν όλα τα χρήματα.

Οι Τράπεζες προνοούν για τα τελευταίας τεχνολογίας λογισμικά που χρησιμοποιούν με ψηλά επίπεδα κρυπτογράφησης, ως επίσης και την συνεχή παρακολούθησή τους, για την διαφύλαξη των προσωπικών δεδομένων των πελατών τους και για την επίτευξη μέγιστης ασφάλειας για τις τραπεζικές συναλλαγές.

Η χρήση της ηλεκτρονικής τραπεζικής γίνεται επί εικοσιτετραώρου βάσεως , και για αυτό οι τράπεζες προσφέρουν ολοήμερη τηλεφωνική εξυπηρέτηση στους χρήστες για βοήθεια, απορίες, αλλά και καταγγελίες ύποπτων μηνυμάτων. Οι τράπεζες διατηρούν ειδικά τμήματα όπου εξειδικευμένο προσωπικό χειρίζεται τις πληροφορίες που δίνουν οι πελάτες-χρήστες για προσπάθειες υποκλοπής κωδικών μέσω μηνυμάτων στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και μέσω παράνομων ιστοσελίδων, που εμφανίζονται πανομοιότυπες με αυτές των τραπεζών.

Κάποιες επιπρόσθετες στρατηγικές προστασίας της ηλεκτρονικής τραπεζικής που χρησιμοποιούν μεγάλοι τραπεζικοί οργανισμοί της Ευρώπης και μπορούν να υιοθετηθούν και από τις κυπριακές τράπεζες είναι: Η δωρεάν παροχή προγραμμάτων προστασίας από ιούς μέσω των ιστοσελίδων τους, η δωρεάν παροχή σε όλους τους χρήστες της ηλεκτρονικής τραπεζικής των συσκευών πρόσθετου κωδικού πρόσβασης μιας χρήσης, η τηλεφωνική επικοινωνία με τους πελάτες για επιβεβαίωση συναλλαγών έξω από τις συνηθισμένες κινήσεις του συγκεκριμένου χρήστη και γενικότερα σε περίπτωση που η τράπεζα υποψιαστεί απάτη.

Η Μαρία Μιχαήλ είναι πτυχιούχος Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, ΜΒΑ