Προκύπτει δε από το ρήμα συγχωρώ. Κατ’ εμέ, καίτοι δε σχετίζεται με την ετυμολογία του ρήματος στην αρχαία ελληνική (που σημαίνει συμφωνώ, συγκατατίθεμαι), το συγχωρώ ερμηνεύεται στην κυριολεξία του: Συν + χωρώ = χωρώ κι εγώ και ο άλλος, χωράμε μαζί. Κι εκεί έγκειται το ασυγχώρητον στις ανθρώπινες σχέσεις· σχεδόν όλα περνούν, σχεδόν όλα απαλύνονται, ενίοτε απαλείφονται συν τω χρόνω, πλην δεν χωράνε ποτέ ξανά μαζί πουθενά. Το αμετάκλητον είναι αυτό που πληγώνει, ακόμη και στην περίπτωση που συγχωρείς. Η πράξη που επιφέρει την ανάγκη συγχώρεσης δημιουργεί ένα ρήγμα εκεί που κάποτε υπήρχε ένα όλον. Κι όταν μία σχέση διαρρήγνυται, δεν μπορείς να επιστρέψεις. Συνεπώς, με όρους χωρικούς, η συγχώρεση προϋποθέτει την δυνατότητα επανεξέτασης του κατά πόσον «χωράμε μαζί» ξανά, με όρους χρονικούς, και κατά πόσον μπορούμε να επιστρέψουμε στην πρότερη κατάσταση αρμονικής συνύπαρξης χωρίς λόγια και πράξεις που πληγώνουν.

Ακόμη κι όταν επέλθει η συγχώρεση, δεν επέρχεται η λήθη. Συγχωρώ δεν σημαίνει ξεχνώ. Η εμπιστοσύνη είναι αυτή που κλονίζεται, η εμπιστοσύνη-θεμέλιο υγιών σχέσεων. Κι όταν διασαλευτεί η ισορροπία μίας αμοιβαιότητας στην εμπιστοσύνη, πώς συγχωρείς; Κι αν, υποθετικά, συγχωρήσεις, πώς παύεις να θυμάσαι; Η μνήμη της πληγής παραμένει και επανέρχεται, ακόμη κι όταν εφευρίσκεις εξηγήσεις, δικαιολογίες, ελαφρυντικά. Δεν διατείνομαι ότι η «συγγνώμη» είναι χειρονομία άχρηστη· δύναται να είναι εξαιρετικά ανακουφιστική, παρηγοριά και βάλσαμο για πληγωμένους ανθρώπους. Θεωρώ, όμως, ότι είναι περιττή, ότι έρχεται κάπως αργά για να έχει νόημα πρακτικό. Σέβομαι εαυτόν και τον άλλον σημαίνει ότι προσπαθώ, υπερβαίνοντας τα ανθρώπινα πάθη μου ενίοτε, να διασφαλίσω ότι δεν θα προ-κύψει η ανάγκη να ζητήσω συγχώρεση, ότι δεν θα διαπράξω σφάλμα τόσο σαρωτικό, ώστε να διακινδυνεύσω την ύπαρξη της σχέσης μου με τον άλλο άνθρωπο.

Η συγχώρεση είναι παραχώρηση, δεν είναι απαιτητέα, δεν είναι αυτονόητη, δεν είναι επί της ουσίας εφικτή συνήθως, γιατί ο ζητών συγχώρεση διακατεχόμενος από την ιδέα της δεύτερης ευκαιρίας δεν συνειδητοποιεί την αντίφαση του σχήματος «δεύτερη ευκαιρία»· ότι, δηλαδή, η ευκαιρία συμβαίνει άπαξ και δεύτερη δεν νοείται.

Εν κατακλείδι, παραθέτω την ποιήτρια:

Πάλι σε συγχωρώ

πάλι σε ονειρεύτηκα

αύριο πάλι αύριο

θα σου το ξαναπώ

πάλι θα μου ζητήσεις

λογική εξήγηση

πάλι θα σου απαντήσω ότι

να αντέξεις είναι το ζητούμενο

όχι να καταλάβεις.

Κική Δημουλά, «Πάλι σε συγχωρώ»,

Ήχος απομακρύνσεων, Ίκαρος 2001.

Μία όμορφη μέρα με ωραίο καιρό, η Αλίκη αποφάσισε να γνωρίσει τον κόσμο. Περπάτησε πολύ με σκοπό να φτάσει ως τα σύνορα της χώρας των μετρίων και μάλιστα τα κατάφερε. Από μακριά, στην άλλη πλευρά, έβλεπε χώρες μαγικές, λειβάδια απέραντα, πράσινα, όπου κάλπαζαν άγρια άλογα και χαρούμενοι άνθρωποι έκαναν βόλτες πιασμένοι χέρι-χέρι, τοπία της φαντασίας της που όμως εκεί, πέρα από τα σύνορα, έμοιαζαν πραγματικά, υπαρκτά, και λαχτάρησε να βρεθεί εκεί: Πλην, όταν προσπάθησε να διασχίσει το σύνορο, προσέκρουσε σε τείχος, διάφανο μεν από γυαλί, αλλά γυαλί άθραυστο και αδιαπέραστο. Γύρισε στον συνοριοφύλακα και ρώτησε με απορία και πόνο από την πρόσκρουση: «Τι είναι αυτός ο τοίχος;» Ο φύλακας, χωρίς να σηκώσει το βλέμμα, συνέχισε ατάραχος να σφραγίζει τα χαρτιά του και σε μια παύση μεταξύ δύο σφραγισμάτων, απάντησε βαριεστημένα: «Το τείχος των μετρίων. Δεν το πέρασε ποτέ κανείς».

Η Αλίκη έφυγε απογοητευμένη. Έκλαψε, βαλάντωσε, στενοχωρήθηκε βαθιά, και την άλλη μέρα ξύπνησε αποφασισμένη να βρει τον τρόπο. Αφού υπήρχαν άνθρωποι κι από κει, δε μπορεί, κάπως θα είχαν περάσει, κάποιος θα είχε περάσει.

Συνέχισε να πηγαίνει πάνω-κάτω στο τείχος χωρίς αποτέλεσμα. Ώσπου μια μέρα, λίγο πριν παραιτηθεί οριστικά και συμμορφωθεί προς τις υποδείξεις του αρχηγείου των μετρίων για να ενσωματωθεί πλήρως στην κοινωνία της Μετριότητας, διέκρινε σε μια ακρούλα του τείχους μια ανεπαίσθητη ρωγμή: Κατάλαβε ότι η επιθυμία και οι προσπάθειές της λειτουργούσαν διαβρωτικά και πως αν επέμενε η ρωγμή θα μεγάλωνε κι άλλο και ίσως μια μέρα θα συνέτριβε το τείχος και η Αλίκη, ελεύθερη πια, θα μπορούσε να περάσει από την άλλη πλευρά.

Δεν κατόρθωσα να μάθω αν η μικρή Αλίκη πέρασε ποτέ το τείχος. Ο αγώνας ήταν εξαρχής άνισος: Από την μια ένα μικρό κορίτσι και από την άλλη η δύναμη της μετριότητας. Η αλήθεια είναι πως καμιά φορά νιώθω ότι η ρωγμή θα μεγαλώσει και το τείχος θα λυγίσει, δε μπορεί.

Η Αθηνά Χατζή είναι συγγραφέας

Παράδοξο, σχήμα οξύμωρο, όταν βομβαρδίζεσαι πανταχόθεν με τις ζωές των άλλων και τα πρότυπα ζωής που καλείσαι και απαιτείται να ζήσεις -πώς να ζήσεις, πού, με ποιους και κυρίως οχυρωμένος πίσω από ποια συγκεκριμένα αντικείμενα πόθου ή και μη, ακίνητα, αυτοκίνητα, βιτρίνες, περιτυλίγματα;

Αφιερώματα πλήθος σε έντυπα και λοιπά μέσα: Κατάλογοι με τα τραγούδια που πρέπει να ακούς, τα βιβλία που πρέπει να διαβάσεις, τα εκατό πράγματα που πρέπει να κάνεις πριν πεθάνεις, ποιος το ορίζει το πρέπει σου;

Αυτό συνιστά το σύνθημα GET A LIFE κατ’ εμέ: Πάψε να συντάσσεσαι με τις ξένες ζωές και τις ξένες απόψεις περί της δικής σου ζωής. Κι αντί να σχεδιάζεις την ζωή σου, μπορείς να ξεκινήσεις να την ζεις.

Παραμύθι και δη χρυσό, για να παραφράσω τους αγαπημένους αδελφούς Κατσιμίχα, ότι «αν είχα το τάδε και το δείνα, θα ξεκινούσα να ζω την ζωή που μου αρμόζει», γιατί, μάντεψε, το τάδε και το δείνα είτε δεν θα το έχεις ποτέ, είτε όταν το αποκτήσεις, δεν θα σε αφορά. Η ζωή δεν είναι αλλού: Εξυπηρετεί να φανταζόμαστε ότι κάποιοι άλλοι κάπου αλλού ζουν την δική μας κλεμμένη ζωή, πλην άτοπον. Η αλλού ζωή δεν υφίσταται. Αυτό που υπάρχει και επιβάλλεται να το διεκδικήσεις είναι το εδώ και το τώρα, προπάντων το τώρα. Αναβολές πολλές: Από Δευτέρα δίαιτα, από φθινόπωρο γυμναστική, από κάποτε θα ζήσω. Θυμίζει παλιά ελληνική ταινία με τον Μίμη Φωτόπουλο που οραματίζεται την στιγμή που «μετά, θα κάαααθεται». Και η στιγμή δεν έρχεται ποτέ. Τα περί μέλλοντος οράματα συνιστούν παραμυθία όταν το παρόν κρίνεται ζοφερό. Αναθεώρηση συνεπώς, τουτέστιν ας θυμηθούμε τον Αλεξανδρινό:

Όσο μπορείς

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου

όπως την θέλεις,

τούτο προσπάθησε τουλάχιστον

όσο μπορείς: Μην την εξευτελίζεις

μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,

μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την,

γυρίζοντας συχνά κι’ εκθέτοντάς την

στων σχέσεων και των συναναστροφών

την καθημερινήν ανοησία,

ώς που να γίνει σα μια ξένη φορτική.

Κωνσταντίνος Καβάφης

Είδα μια μέρα σύνθημα σε τοίχο κάπου σε γειτονιά της Αθήνας: «Έκανες ποτέ αυτό που ήθελες;». Σκέψου το μια στιγμή. Αν έχεις έστω ένα «ναι» να απαντήσεις, τότε έχεις ζωή και το πρόσταγμα να βρεις μια μπορείς να το προσπεράσεις, δε σε αφορά. Αν όχι, ξανασκέψου το.

Την επόμενη φορά που θα βρεθείς σε ένα νησί, άσε να σε παρασύρει η αίσθηση ότι είσαι ζωντανός και ελεύθερος και κάπου σε ένα πέλαγος, γύρω-γύρω θάλασσα, όλα κοντά κι όλα αποκομμένα. Κι αν δεις ένα ξωκλήσι στην κορυφή του βουνού, ανέβα, μην το φωτογραφίσεις απλώς. Θα κουραστείς, αλλά θα νιώσεις αυτό που καμία φωτογραφία και κανένα σχόλιο στις φωτογραφίες σου των διακοπών στο facebook δεν θα σου δώσει: Την χαρά της ζωής. Που δεν αγοράζεται, δεν πληρώνεται, δεν υποκαθίσταται και δεν μπορεί κανείς να την νιώσει για λογαριασμό σου.

Και ένα τελευταίο σχόλιο, παρεμπίπτον, ας πούμε, και επίκαιρο λόγω εποχής: Σκέψου λίγο την έννοια των διακοπών. Γιατί έχεις ανάγκη να διακόψεις την ζωή σου, αν την ζεις; Γιατί σπεύδουμε σε κατάσταση αλλοφροσύνης να μεταφέρουμε τον αστικό μας βίο σε τόπους υπαίθρου και δη νησιωτικούς προ-ορισμούς; Μήπως, αν ήμασταν λίγο λιγότερο ανικανοποίητοι οι διακοπές μας θα ήταν λίγο λιγότερο αγχωτικές; Και τελικά, μήπως είναι αυτή η επιδίωξη της ευτυχίας, που -μάντεψε, δεν υπάρχει- δεν ορίζεται παρά ως στιγμές και σίγουρα όχι ως συνεχές, η οποία αποπροσανατολίζει από το ζην εν αρμονίη; Ας μην φορτώνουμε την ζωή μας με απαιτήσεις και ίσως τότε μας χαμογελάσει. Εν κατακλείδι, Live your life!

στην Ιωάννα Χατζηκωστή

Η Αθηνά Χατζή, πέρα από μια νέα και πολλά υποσχόμενη συγγραφέας, είναι μια προσωπικότητα πολύ ισχυρή μέσα στην ήρεμη ευγένειά της και πολύ απλή μέσα στην τρομακτική πολυπλοκότητά της. Με κατανόηση για την ανθρώπινη φύση, ένα μικρό σαρκασμό για τα ποταπά ανθρώπινα και την απαραίτητη ανοχή. Περιέργως και με τρόπο χαριτωμένο, μέσα στον κυκεώνα της σημερινής κοινωνίας, η Αθηνά διατηρεί πάντα την αθωότητα του πρώτου σοκ μπροστά στην ανθρώπινη κακία. Και μια ουσιαστική σοβαρότητα που της επιτρέπει τον αυτοσαρκασμό και την ανατροπή σάπιων ιδεών και καταστάσεων. Ξεκίνησε την πορεία της από τον Θέρμο Αιτωλίας, το μέρος που μέχρι και σήμερα την ξεκουράζει πραγματικά, για να περιδιαβεί την Αμερική και να καταλήξει στην Αθήνα, γνωρίζοντας ότι πατρίδα μας είναι στην πραγματικότητα η παιδική μας ηλικία.

Συζητώντας μαζί της γίνεσαι φίλη της, γιατί τελικά τις φιλίες δεν τις καθορίζουν τα χρόνια-αντιθέτως τα χρόνια μπορεί καμιά φορά και να μας απομακρύνουν. Τις φιλίες τις καθορίζουν οι κοινές αξίες, οι ταυτόσημοι κώδικες και οι ωραίοι στόχοι- τα δύσκολα και ανεκτίμητα εύγε: Η ενσυνείδητη πορεία προς κάποιου είδους τελείωση που μετατρέπει αγνώστους σε πραγματικούς φίλους.

Η ενασχόληση σας με την λογοτεχνία πώς προέκυψε και ποιες ανάγκες σας εξυπηρετεί; Πώς συνδυάζεται ή πώς συμπληρώνει την ενασχόλησή σας με την επιστήμη σας;

Η συγγραφή προέκυψε από την αγάπη μου για το διάβασμα κυρίως και ύστερα από την αγάπη μου για το γράψιμο. Πάντοτε με συνάρπαζε η διαδικασία της ανάγνωσης, η ανέλπιστη χαρά να βιώνεις πάθη, έργα και ημέρες ανθρώπων μη πραγματικών που θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι πραγματικοί. Επιπλέον, η ικανότητα του συγγραφέα να δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, που, όση ώρα διαρκεί η ανάγνωση του βιβλίου, είναι πιο πραγματική από την ίδια την πραγματικότητα, ενώ μετά χάνεται και μένει η ανάμνηση κι αν είσαι τυχερός αναγνώστης, μια-δύο καλές ατάκες που θα θυμάσαι. Η χαρά να ανακαλύπτεις νέους κόσμους, που ίσως δε θα πας ποτέ, νέες λέξεις, νέες έννοιες, μια νέα, πιο πλούσια και συνολικότερη εκτίμηση της πραγματικότητας.

Η συγγραφική μου ιδιότητα λειτουργεί συμπληρωματικά με την επιστήμη μου το δίχως άλλο. Εξάλλου η τέχνη εξ ορισμού είναι ένας τρόπος θεώρησης και ερμηνείας του κόσμου εξίσου σημαντικός με τον τρόπο της επιστήμης. Επειδή δε το επιστημονικό μου πεδίο εντάσσεται στις ανθρωπιστικές επιστήμες, συχνά και όχι κατ’ ανάγκην συνειδητά χρησιμοποιώ υλικό στα βιβλία μου, ενώ η άσκηση στην ακρίβεια του επιστημονικού λόγου σίγουρα έχει βοηθήσει τη λογο-τεχνική μου γλώσσα. Από την άλλη, η λογοτεχνία λειτουργεί ως αντίβαρο: Ο επιστημονικός λόγος και οι μέθοδοι της επιστήμης διέπονται από κανόνες συγκεκριμένους τους οποίους ακολουθεί κανείς με ευλάβεια. Η λογοτεχνία δίνει την δυνα-τότητα δημιουργικής χρήσης του λόγου, αφήνει πεδίο γόνιμο στην φαντασία και ερμηνεύει ενίοτε με μεγαλύτερη ενάργεια τα φαινόμενα του κόσμου των ανθρώπων.

Ποια θέματα σας απασχολούν όταν γράφετε; Ποια θέματα θέλετε να ανοίξετε στο κοινό σας;

Όσα ταλανίζουν τον άνθρωπο από πάντα: Η μοναξιά, ο θάνατος, ο έρωτας, η θέση του ανθρώπου στον σύμπαντα κόσμο. Ιδιαίτερα με απασχολεί η εξερεύνηση των αποχρώσεων του συναισθήματος. Με ενδιαφέρουν οι στιγμές κατά τις οποίες λαμβάνονται οι μεγάλες αποφάσεις, το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι, για να θυμηθώ τον Αλεξανδρινό, και πάντοτε επιδιώκω οι ήρωές μου να βρίσκονται μπροστά σε μεγάλα διλήμματα, και να πράττουν αναλόγως. Με ενδιαφέρουν οι συνέπειες των ανθρωπίνων δράσεων και η διάρκεια ή μη των ανθρωπίνων σχέσεων. Πάνω από όλα με απασχολεί η έννοια της απώλειας, από την απώλεια των αγαπημένων έως την απώλεια ταυτότητας του ατόμου. Αυτή είναι η μεγαλύτερη λαχτάρα και αγωνία μου. Η κατάλυση της ψευδαίσθησης έτσι κι αλλιώς του «για πάντα» που όμως όταν το ευαγγελίζεσαι ή όταν σου προσφέρεται ακούγεται αληθινό. Μέσα από τα θέματά μου προσπαθώ να απαντήσω στα θεμελιώδη των ερωτημάτων για το βίο μου που συμβαίνει άπαξ: Η λογοτεχνία λειτουργεί και ως πρόβα για κα-ταστάσεις που ίσως δεν θα βιώσω ποτέ, αλλά αναμετριέμαι με το ενδεχόμενο και τις συνέπειές του.

Ποια είναι η θέση της τέχνης γενικότερα αλλά και της λογοτεχνίας ειδικότερα, σε καιρούς κυνικούς, όπως είναι οι μέρες που ζούμε, που δεν εκτιμούν πια όσο θα έπρεπε τους ποιητές και τους λογοτέχνες;

Είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Καιρός χωρίς ποιητές είναι χαμένος καιρός. Δεν είναι η εποχή της μεγάλης λογοτεχνίας, δεν είναι η εποχή των μεγάλων συγκυριών. Εξακολουθεί όμως να είναι εποχή που χαρακτηρίζεται από συγκινήσεις, μεγάλες και μικρές, κι αυτές οφείλει να αποτυπώνει κτήμα ες αιεί η τέχνη του λόγου, έμμετρου και πεζού.

Μπορεί η τέχνη να μας καθαρίσει από τις μικρότητες της ζωής και να μας εξαγνίσει; Με ποιο τρόπο;

Η τέχνη είναι η μέγιστη παραμυθία, καταφυγή και κάθαρση, με την αριστοτελική έννοια. Δεν μπορεί να αλλάξει την ανθρώπινη φύση, μπορεί όμως να μας εκπαιδεύσει στην επιδίωξη του ωραίου, με τη διττή αρχαιοελληνική έννοια του «καλός καγαθός»: Στην ομορφιά ως ηθική στάση. Μπορεί να αποτελέσει ανάπαυλα από μια καθημερινότητα που δεν είναι κατ’ ανάγκην τραγική ή ανυπόφορη, είναι συνήθως ανιαρή και ισοπεδωτική. Μπορεί να προσφέρει τις εξάρσεις εκείνες που ενδέχεται να στερούμαστε στον «πραγματικό» μας βίο, να μας «αναγκάσει» να μετρηθούμε με τα ελλείμματά μας και εν τέλει να τα βρούμε λιγότερα από ό,τι πιστεύαμε.

Μπορούμε με την λογοτεχνία ως τρόπο ζωής να αλλάξουμε τη ζωή μας, ζώντας την τέχνη όχι μόνο διαβάζοντας ή γράφοντας την, και ίσως και κάποτε τον κόσμο;

Μπορούμε να «σημαδέψουμε ένα νησί», για να παραφράσω το στίχο του Ελύτη, όπου θα χωράνε τα διαβάσματα και τα όνειρά μας, οι μνήμες και τα τοπία των παιδικών μας χρόνων, αυτά που εντυπώνονται ανεξίτηλα. Δυστυχώς, δεν πιστεύω ότι αρκεί η τέχνη για να αλλάξει η ζωή μας, ούτε συνεπώς η τέχνη του λόγου. Μπορούμε να βρούμε απαντήσεις, την αίσθηση ότι κάποιος αφουγκράζεται και τα πλέον ασήμαντα των παθών μας και περιγράφει και τα πλέον τετριμμένα των παθημάτων μας. Ο κόσμος μετασχηματίζεται και μαζί και η τέχνη του. Η λογοτεχνία αποτυπώνει μετασχηματισμούς και αναπλαισιώνει πράγματα φαινομενικά ασύνδετα κάποτε. Δεν γράφουμε για ν’ αλλάξουμε τον κόσμο, γράφουμε για να διευρύνουμε τα όριά του. Καταθέτουμε τον οβολό μας στην κοινή ανθρώπινη εμπειρία, ελπίζοντας ότι το μήνυμά μας θα ταξιδέψει μαζί με τους ήρωές μας. Διαβάζουμε δε για να πεισθούμε ότι δεν είμαστε οι μόνοι πάσχοντες άνθρωποι, ότι είναι κοινός τόπος ο πόνος για το ανθρώπινο γένος, κοινή και η ανακούφισή του. Γράφουμε και διαβάζουμε για να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα του έτσι κι αλλιώς ατελούς κόσμου.

Ανήκετε σε μια γενιά τριαντάρηδων που μεγάλωσε λιγότερο ρομαντικά από ότι οι προηγούμενες γενιές, με λιγότερη επαφή στο σύνολό της και λιγότερη εκτίμηση για την λογοτεχνία. Βλέπετε ελπίδα για αυτή την γενιά, πέρα από τις μονάδες, στο σύνολό της; Πώς θα επιβιώσει αυτή η γενιά «αλογοτέχνητη και άτεχνη»;

Οι σημερινοί τριαντάρηδες είναι γενιά μεταιχμιακή, εξ ου και αιχμηρά ισοπεδωτικοί απέναντι στο βίο και τις προοπτικές τους. Το σύνολο με την παρα-δοσιακή έννοια δεν υφίσταται.

Χαρακτηριστικό θεμελιώδες της μετανεωτερικότητας την οποία βιώνουμε κατά μια θεώρηση είναι ο κατακερματισμός. Οι σημερινοί τριαντάρηδες είναι η γενιά που επένδυσε όσο καμία στην μόρφωση και στην πράξη απογοητεύτηκε.

Λειτουργούμε ως μονάδες και στην άμυνά μας πολλές φορές γινόμαστε επιθετικοί. Είμαστε μια γενιά σίγουρα όχι ρομαντική, που όμως είχε την πολυτέλεια να περάσει την δεκαετία των 20 αναλογιζόμενη τις προοπτικές της. Αργήσαμε να ωριμάσουμε, δεν ήμασταν προετοιμασμένοι για την ισοπέδωση, ούτε για το συμβιβασμό, ούτε καν για την σύμβαση που είναι ο βίος των ανθρώπων. Πέσαμε ορμητικά στο κυνήγι του αιώνιου και καταλήξαμε να λατρεύουμε το εφήμερο. Σιγά-σιγά αρχίζει να διαφαίνεται ο προσανατολισμός μας. Δεν είναι τυχαίο ότι πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, μόλις τώρα αποκτά φωνή η γενιά μας στην ελληνική λογοτεχνία.

Επιβιώνει δε ο καθένας με τους τρόπους του: Υποχωρώντας ή ανυποχώρητοι, πάντως στο τέλος όλοι επιβιώνουμε και μετράμε απώλειες, αποχαιρετάμε και καλωσορίζουμε, και μόνο ότι έχουμε το κουράγιο να το κάνουμε, με κάνει αισιόδοξη για τον μετέπειτα βίο της γενιάς μας. Δεν είμαστε αδιάφοροι απέναντι στην τέχνη, αναζητούμε αγωνιωδώς την τέχνη εκείνη που θα κατορθώσει να μας συγκινήσει βαθιά σε ένα κατά τα λοιπά άνυδρο τοπίο.

Η Αθηνά Χατζή γεννήθηκε τον Νοέμβριο του 1975 στον Θέρμο Αιτωλίας. Σπούδασε αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και αρχαιολογία και ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ των ΗΠΑ, του οποίου αναγορεύθηκε διδάκτωρ το 2004. Διδάσκει ανθρωπολογία στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών, αρχαιολογία στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και Ιστορία της Τέχνης στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κατά περίσταση, μεταφράζει κείμενα κυρίως των κοινωνικών επιστημών, γράφει, διαβάζει και διασχίζει τον Ατλαντικό κατά το δοκούν. Έχουν κυκλοφορήσει μέχρι τώρα δύο βιβλία της: Η Ελεγεία της Σαπουνόφουσκας και La Sagrada Familia. Μια πιο προσωπική φωνή της μπορείτε να αφουγκραστείτε στο

www.edoeinaitotaxidi.blogspot.com

Παρόλο που είχε βρει τους τρόπους της λοιπόν, η Λένα μπούχτιζε. Μερικές φορές απλώς μπούχτιζε. Και τότε δεν την έσωζε ούτε η μυωπία, ούτε η αλαλιά. Τότε έπιανε μολύβι και χαρτί κι έγραφε. Όταν δεν είχε τι να διαβάσει ή να ακούσει του κόσμου τούτου, η Λένα έγραφε πράγματα αλλόκοτα ενός άλλου κόσμου. Έγραφε ιστορίες με τέρατα και φυτά θηριώδη, που άπλωναν σάρκινα κλαδιά σαν πλοκάμια και τύλιγαν ασφυκτικά όποιον βρισκόταν στο διάβα τους. Εκείνη πάντα είχε ρόλο πρωτεύοντα στις ιστορίες της: Ρόλο Θεάς-ρυθμιστή, δημιουργού, υπερήρωα σε συσκευασία κοριτσάκι, ούσα η ίδια άτρωτη σε αντίθεση με τους σπαρασσόμενους άλλους των ιστοριών της. Κι όσο μεγάλωνε, τόσο πιο ζοφερές γίνονταν οι ιστορίες της, τόσο πιο αθώοι οι θυσιασμένοι, τόσο πιο αδυσώπητοι οι θύτες, τόσο πιο καταλυτική η δική της παρουσία στην έκβαση των ιστοριών. Κι αφού πνιγόταν στο αίμα αθώων και φχαριστιό-ταν μακελειά από το τίποτα, έσκιζε χίλια κομματάκια τα γραπτά της κι έβγαινε πάλι στην κουζίνα όπου κάθονταν όλοι οι της οικογενείας ζαβλακωμένοι σε παράταξη αθωότητας μπροστά στην τηλεόραση, με ύφος θριάμβου όχι ότι το πρόσεχε κανείς όχι ότι είχαν προσέξει την απουσία της.(απόσπασμα από το βιβλίο La Sagrada Familia)