Το πρωί της 20ής Ιουλίου και ενώ είχε εκδηλωθεί η απόβαση, αναλαμβάνω τη διοίκηση του 336 τάγματος, το οποίο και επιστρατεύω αρχικά στην Αμμόχωστο και στη συνέχεια στο Πραστειό, κάτω από μυθιστορηματικές συνθήκες. Εν τούτοις, ολοκληρώνουμε την επιστράτευση σε τρεις ώρες και περί την 7η απογευματινή επιστέφουμε στην Αμμόχωστο, όπου αναλαμβάνουμε αποστολή επίθεσης προς την τουρκοκυπριακή περιοχή Σακάρια, την οποία όμως οι Τουρκοκύπριοι είχαν εγκαταλείψει, για να πάνε στην εντός των τειχών Παλαιά Αμμόχωστο. Το βράδυ της 21ης παίρνω διαταγή και το τάγμα μεταβαίνει σε περιοχή αραιώσεως της Λευκωσίας (Στρόβολος, προεδρικό μέγαρο) ως εφεδρεία του ΓΕΕΦ. Φτάνοντας στη Λευκωσία, όντες ακόμα εποχούμενοι, περί την 3η πρωινή γινόμαστε ακούσιοι μάρτυρες μίας από τις μεγαλύτερες τραγωδίες των μαχών. Ακούμε ισχυρούς βόμβους αεροσκαφών και πολλά αντιαεροπορικά πυρά. Εντυπωσιάζομαι γιατί ήξερα από το 1964 -και ίσχυσε και σε αυτές τις επιχειρήσεις- ότι οι Τούρκοι δεν πολεμούσαν τη νύχτα. Επρόκειτο για τη γνωστή τραγωδία των Νορ Άτλας. Την 4η απογευματινή της 22ας Ιουλίου συμφωνείται εκεχειρία, την οποία όμως οι Τούρκοι δεν τηρούν και εμπλέκεται ελαφρώς λόχος του τάγματος.

Το απόγευμα της 23ης Ιουλίου και ενώ στην Αθήνα είχαμε πανηγυρισμούς για την πτώση της χούντας, η οποία υπό το βάρος των εγκλημάτων της τρεπόταν εις φυγήν, με βρίσκει τοποθετώντας τους στρατιώτες του τάγματος στο τμήμα της Πράσινης Γραμμής, από το δεξιόν του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ έως και της οδού Λήδρας. Το τάγμα μας όμως ουσιαστικά πολέμησε από τις 14 έως τις 17 Αυγούστου, οπότε εδέχθη καταιγισμό βομβαρδισμών, όλμων και πυροβόλων, καθώς και κίνηση αρμάτων, η οποία απεκρούσθη με το αντιαρματικό ενός Ελλαδίτη καταδρομέα, το πυροβολικό και τη μεγάλη συμβολή του Αντώνη Καρρά. Κατά τη διάρκεια του τετραήμερου αγώνα όλοι οι αξιωματικοί ήσαν στην πρώτη γραμμή, είχαμε ελάχιστες εγκαταλείψεις, 48 ηρωικούς νεκρούς και περί τους 120 τραυματίες. Απωλέσθησαν περί τα 100 μ. εδάφους στο Σχολείο και δύο ακραία φυλάκια δίπλα στην ΕΛΔΥΚ.

Πρέπει να τονίσω ότι η συμμετοχή και η αντίσταση αυτών των παλικαριών ήταν ουσιαστικά εθελοντική και αυτό που λέω δεν είναι υπερβολή. Λόγω της χαώδους κατάστασης υπήρχε αδυναμία επιστράτευσης σε πολλές μονάδες. Είχα, πλέον των στρατευσίμων του 336 ΤΕ, πολλούς που κανονικά έπρεπε να ήταν σε μονάδες κυρίως της Κερύνειας. Μπορούσαν να μην πάνε πουθενά. Η παρουσία τους, ο αγώνας και η θυσία τους θυμίζει το καβαφικόν “και περισσότερη τιμή τους πρέπει, γιατί γνώριζαν πως οι Μήδοι, στο τέλος, θα περάσουν”. Πρέπει επίσης να αναφέρω ότι η Λευκωσία, από το βράδυ της 12ης/13ης, ήταν μία πόλη φάντασμα, αφού στην ουσία είχε εκκενωθεί. Και όμως, αυτό δεν τους επηρέασε ψυχολογικά. Γι’ αυτό είναι ηρωική η θυσία τους. Γιατί στάθηκαν και έπεσαν εκεί για την ιδέα της πατρίδας, παρά το σοκ του πραξικοπήματος, τους 30.000 πάνοπλους εισβολείς και τη σφοδρότητα της αεροπορίας. Το 1974 όσοι αντιστάθηκαν και, κυρίως, όσοι έπεσαν, Ελληνοκύπριοι και της ΕΛΔΥΚ, έγραψαν σελίδες αφθάστου δόξας. Γι’ αυτό και, όταν πήγαμε την παραμονή της 14ης Αυγούστου στα Φυλακισμένα Μνήματα και ορκισθήκαμε ότι μόνον από τα κορμιά μας θα περάσουν και ότι δεν θα μολύνουν οι βάρβαροι εισβολείς τους ιερούς τους τάφους, παίρνοντας δύναμη από τους ηρωικούς εκείνους απαγχονισθέντες.

Διά την ιστορίαν αναφέρω τους διοικητές των λόχων:
Λοχαγός Γιώργος Παπαχατζόπουλος, έφεδρος ανθυπολοχαγός Πανίκος Παπόρης, έφεδρος ανθυπολοχαγός Νίκος Κουτσού, έφεδρος ανθυπολοχαγός Χρήστος Σολωμής, υπολοχαγός Νίκος Λιγουδιστιανός, έφεδρος ανθυπολοχαγός Γιώργος Ρωσσίδης,έφεδρος ανθυπολοχαγός Μιχάλης Κούτουρας, έφεδρος ανθυπολοχαγός Παναγιώτης Παυλίτης, λοχαγός Ανδρέας Δημητρίου, έφεδρος ανθυπολοχαγός Αντώνης Καρράς, λοχαγός Γιάννης Μαυρόγιαννος, έφεδρος ανθυπολοχαγός Λακης Σωφρονίου,έφεδρος ανθυπολοχαγός Μιχάλης Στεφανίδης, υπασπιστής και πρέπει να προσθεσω και τον ταγματάρχη Πυροβολικού Σεβασλίδη, ο οποίος υποστηριξε με τα πυροβόλα του τον αγώνα του Ταγματος.

Κλείνοντας πρέπει να σκύψουμε με ευλάβεια και θαυμασμό στους ηρωικως πεσόντας του Τάγματος και σε όλους τους, ανά την Κύπρο επίσης, ηρωικως πεσοντας.
Σε αυτούς και μονον ανήκει η δοξα και τιμη.

Ο Δημήτριος Αλευρομάγειρος είναι Αντιστράτηγος ε.α.