Το 1971 η Ανόρθωση κατέκτησε το Κύπελο Κύπρου επικρατώντας σε επαναληπτικό τελικό, που διεξήχθη στο στάδιο ΓΣΕ, της Ομόνοιας με 1-0. Ο πρώτος τελικός στο στάδιο ΓΣΠ είχε λήξει ισόπαλος 1-1. Η νίκη της Ανόρθωσης συνοδεύθηκε από έξαλλους πανηγυρισμούς. Το στάδιο ΓΣΕ της Αμμοχώστου σε στιγμές ένδοξες και αλησμό-νητες…

Το 1976 ο ΑΠΟΕΛ μετά από καταπληκτική εμφάνιση συνέτριψε την Αλκή με 6-0 στο νεόκτιστο τότε Τσίρειο στάδιο και στέφθηκε Κυπελούχος. Με το Κύπελλο στο χέρι ο αρχηγός της ομάδος Ανδρέας Στυλιανού.

Το 1977 ο Ολυμπιακός Λευκωσίας κατέκτησε το πρώτο και μοναδικό έως σήμερα Κύπελο στην ιστορία του. Οι μαυροπράσινοι του Τακτακαλά νίκησαν στον τελικό που έγινε στο στάδιο ΓΣΠ την Αλκή με 2-0. Με το κύπελλο πανηγυρίζουν οι ποδοσφαιριστές Πανίκος Ευθυμιάδης, Πανίκος Γεωργίου και Νίκος Κίκας.

Το 1982 η Ομόνοια κατέκτησε το ντάμπλ. Στον τελικό επικράτησε του Απόλλωνα μετά από δύο αγώνες. Το πρώτο παιχνίδι στο Τσίρειο έληξε ισόπαλο 2-2 και στον επαναληπτικό στο Μακάρειο στάδιο η Ομόνοια νίκησε με 4-1. Στιγμές πανηγυρισμών από τους ποδο-σφαιριστές Σάββα, Κανάρη, Καϊάφα, Τσίκκο, Πραξιτέλους, Πατίκκη, Φίλιππο και οπαδούς της ομάδας.

Το 1986 ο Απόλλωνας κατέκτησε το Κύπελο επικρατώντας του ΑΠΟΕΛ στον τελικό, που έγινε στο Τσίρειο στάδιο, με 2-0. Οι παίκτες του Απόλλωνα Κονιώτης, Κέννι, Στυλιανού, Τέμπλαρ πανηγυρίζουν με οπαδούς της ομάδας.

Το 1989 η ΑΕΛ στέφθηκε Κυπελούχος νικώντας στον τελικό που έγινε στο Τσίρειο τον συμπολίτη της Αρη με 3-2. Ηταν το τρίτο Κύπελο της ΑΕΛ στην δεκαετία του 80. Οι παίκτες της ΑΕΛ Χριστοδούλου, Αναστασίου, Ορφανίδης, Κωνσταντίνου, Κολιαντρής και Μαυρουδής σε στιγμές πανηγυρισμών.

του Γιώργου Μελετίου

Από της ιδρύσεως του ο ΑΠΟΕΛ διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στα ποδοσφαιρικά πράγματα του νησιού. Από το 1934, έτος σύστασης της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου, ο ΑΠΟΕΛ κέρδισε συνολικά 20 πρωταθλήματα, τα περισσότερα από κάθε άλλη ομάδα (ακολουθεί η Ομόνοια με 19). Εξ αφορμής της φετινής κατακτήσεως του τίτλου γυρίζουμε τον χρόνο πίσω στις δεκαετίες του 30, του 40, του 50 και του 60 και στα πρωταθλήματα που κατέκτησε ο ΑΠΟΕΛ σε αυτή την χρονική περίοδο.

Απόλυτη κυριαρχία

Στην δεκαετία του ’30 ο ΑΠΟΕΛ ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος κατακτώντας τον τίτλο πρωταθλήματος πέντε συνεχείς χρονιές. Ο πρώτος επίσημος τίτλος κατακτήθηκε από τους γαλαζοκίτρινους την περίοδο 1935-36 μετά από μεγάλες μάχες με την άλλη ομάδα της πρωτεύουσας, και αντίπαλο δέος για τον ΑΠΟΕΛ, την Ενωση Νέων Τράστ. Ο ΑΠΟΕΛ συγκέντρωσε 24 βαθμούς πετυχαίνοντας 12 νίκες ενώ δέχθηκε μόνο δύο ήττες. Ο ΑΠΟΕΛ στήριξε την μεγάλη του επιτυχία στους ποδοσφαιριστές Διομήδη Συμεωνίδη, Μίρη και Πάμπο Αβρααμίδη, Λυκούργο Αρχοντίδη, Κόκη Ρωσσίδη, Σωκράτη Γαβριηλίδη, Σπύρο Πέτσα, Χρυσόστομο Ιωαννίδη Πάκκο, Κώστα Βασιλείου, Βρασίδα Κραμβή, Αγγελο Χατζηωσήφ, Γιώργο Λαμπερτίδη, Νικολή Κυριακίδη, Οθωνα Κυριακίδη Μαύρο, Κωστή Κυρίου, Σολή Χαραλαμπίδη, Γιώργο Πυθάρα κ.α.

Η επόμενη χρονιά αποτέλεσε σταθμό για τον ΑΠΟΕΛ καθώς πανηγύρισε την κατάκτηση του πρώτου ντάμπλ στην ιστορία του και πάλι μετά από σκληρή μάχη με το Τράστ. Οι γαλαζοκίτρινοι συγκέντρωσαν 19 βαθμούς (ισοβαθμία με Τράστ) και κατέκτησαν το πρωτάθλημα με καλύτερη διαφορά τερμάτων. Στον δε τελικό Κυπέλλου ο ΑΠΟΕΛ επικράτησε του Τράστ με 2-1.

Η κυριαρχία του ΑΠΟΕΛ στο πρωτάθλημα συνεχίστηκε και τα επόμενα τρία χρόνια, πανηγυρίζοντας τον τίτλο το 1938, 1939 και 1940 υπό την καθοδήγηση του Ούγγρου τεχνικού Γιόζεφ Κιούνσλερ.

Πρωταθλήτης χωρίς απώλειες

Στην δεκαετία του ‘40 ο ΑΠΟΕΛ διατήρησε πανίσχυρη ομάδα η οποία ήταν μόνιμη πρωταγωνίστρια. Υπό τις οδηγίες του μεγάλου δάσκαλου Κιούνσλερ ο ΑΠΟΕΛ κατέκτησε ντάμπλ το 1947 και τα πρωταθλήματα του 1948 και 1949, που συνοδεύτηκαν από πολλά ρεκόρ. Την περίοδο 1946-47 ο ΑΠΟΕΛ, που είχε ως μεγάλη αντίπαλο την ισχυρή ΕΠΑ Λάρνακος (νταπλούχος το 1945 και ’46), πανηγύρισε το πρωτάθλημα χωρίς την παραμικρή απώλεια (12 νίκες σε ισάριθμους αγώνες). Στελεχωμένος με πρωτοκλασάτους για την εποχή ποδοσφαιριστές ο ΑΠΟΕΛ επικράτησε και στον τελικό Κυπέλλου της Ανόρθωσης με 4-1. Γιώργος Μουσκής, Λυκούργος Αρχοντίδης, Πάμπος Αβραααμίδης, Τάκης Ζέτας, Αντρέας Κερεμέζος, Αντρέας Σιαντρής, , Ηρόδοτος Γρηγοριάδης, Κώστας Βασιλείου, Τάκης Αριστείδου, Ευγενής Σαμουήλ, Τάκης Τσίγκης, Κώστας Λυμπουρής και Αγησίλαος Τσιαλής, Παόττος, Γιάγκος Ιωάννου, κ.α ήταν ποδοσφαιριστές με πλούσιο ταλέντο.

Ο ΑΠΟΕΛ ήταν πρωταθλητής και τις δύο επόμενες περιόδους. Το 1948 και 1949. Το ‘49 πήρε τον τίτλο και πάλι χωρίς βαθμολογική απώλεια (14 νίκες σε ισάριθμους αγώνες πρωταθλήματος) και έχοντας ως κυριότερο αντίπαλο την Ανόρθωση. Στο έμψυχο δυναμικό της ομάδας είχαν προστεθεί και άλλοι εξαιρετικοί ποδοσφαιριστές, όπως οι Λέλλος Γεωργιάδης, Κώστας Πιθκιάς, Γεώργιος Σάββα Κώτσιος, Ονησίφορος Χρίστου, Κώστας Ταλιάνος, Αντρέας Παπαπέτρου, Νίνος Αντωνιάδης, Κόκος Πιτσιλλίδης, Μίκης Ιωαννίδης, Φάνος Αντωνιάδης κ.α.

Το πρωτάθλημα του 1952

Στην δεκαετία του ’50 ο ΑΠΟΕΛ κατέκτησε το πρωτάθλημα μια φορά. Την περίοδο 1951-52 οι γαλαζοκίτρινοι πανηγύρισαν το πρωτάθλημα υποσκελίζοντας τους κύριους και ισχυρούς αντιπάλους τους, την ΕΠΑ Λάρνακος και την τουρκοκυπριακή ομάδα Τσετίν Καγιά. Ο ΑΠΟΕΛ συγκέντρωσε 22 βαθμούς ( 10 νίκες, 2 ισοπαλίες και δύο ήττες) έναντι 17 των άλλων δύο ομάδων. Η επιτυχία του ΑΠΟΕΛ στηρίχθηκε σε μια πλειάδα εξαίρετων παικτών, όπως οι Λέλλος Γεωργιάδης, Τάκης Αναστασιάδης, Κώστας Ταλιάνος, Θεόδωρος Στυλιανόπουλος, Τάκης Ζέτας, Αντρέας Κερεμέζος, Αντρέας Λαζαρίδης, Λοίζος Παντελίδης, Νικούδι Ιακωβίδης, Γιώργος Χαριτάκης Ππόλος, Κυριάκος Παντελίδης κ.α. Ο Πάμπος Αβρααμίδης ήταν ο προπονητής του ΑΠΟΕΛ στο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και προς τα τέλη της σεζόν επανήλθε στην θέση του ο Γιόζεφ Κιούνσλερ, ο οποίος απουσίασε στο εξωτερικό για λόγους υγείας. Ο Ούγγρος ήταν προπονητής του ΑΠΟΕΛ για περίπου μια 20ετία (1934-1953) με τεράστια προσφορά. Δικαίως αποκαλείται ο πατέρας του κυπριακού ποδοσφαίρου αλλά και του ποδοσφαιρικού ΑΠΟΕΛ, αναδεικνύοντας δεκάδες ποδοσφαιριστές που άφησαν εποχή.

1965 Πρωτάθλημα μετά από 13 χρόνια

Στην δεκαετία του ’60, μετά από μακρύ χρονικό διάστημα χωρίς επιτυχίες, ο ΑΠΟΕΛ επανήλθε στον παραδοσιακά πρωταγωνιστικό του ρόλο. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 και κατά την διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59 ο ΑΠΟΕΛ λόγω συμμετοχής πολλών ποδοσφαιριστών του στην οργάνωση δεν κατάφερε να πρωταγωνιστήσει.

Στην δεκαετία του ’60 πανηγύρισε το Κύπελλο του 1963 και το πρωτάθλημα του 1965. Η φουρνιά ποδοσφαιριστών της δεκαετίας εκείνης ήταν πλούσια σε ταλέντο. Ονόματα ηχηρά όπως οι Σάββας Παρτάκης, Παντέλας Κωνσταντινίδης, Δημήτρης Χιώτης, Αντρέας Στυλιανού, Αντρος Αντωνιάδης, Νικάκης Καντζιηλιέρης, Νίκαρος Αγαθοκλέους, Μάριος Πάπαλος, Λοίζος Λουκά, Στέλιος Χαριτάκης, Αντρέας Τασουρής, Τάκης Χαϊλής, Αντώνης Μαυρουδής, Γιώργος Αλωνεύτης, Σολής Χατζηανδρονίκου, Σταύρος Ασσιώτης, Αντρέας Ασσιώτης κ.α. Την περίοδο 1964-65 ο ΑΠΟΕΛ τερμάτισε στην πρώτη θέση του πίνακα με 54 βαθμούς ( 16 νίκες, δύο ισοπαλίες και δύο ήττες). Η ομάδα, υπό την καθοδήγηση του παλαιού ποδοσφαιριστή των γαλαζοκιτρίνων, Κώστα Ταλιάνου, ήταν όντως καταπληκτική, διαθέτοντας την καλύτερη επίθεση του πρωταθλήματος (68 τέρματα) και την καλύτερη άμυνα (23 τέρματα).

του Γιώργου Μελετίου

Ονόματα άγνωστα ίσως στους νεότερους, αστέρια όμως την εποχή τους. Υπάρχουν βέβαια και πολλοί άλλοι οι οποίοι έκαναν μεγάλη καριέρα σε ελληνικούς συλλόγους, μεταγενέστερα, τις επόμενες δεκαετίες. Σε αυτό το τεύχος θα γνωρίσουμε μερικούς ποδοσφαιριστές των δεκαετιών ’30 -’60.

Ο Συμεωνίδης του ΠΑΟ και ο Κ. Βασιλείου της ΑΕΚ

Ο πρώτος κύπριος ποδοσφαιριστής που έκανε μεγάλη καριέρα στο ελληνικό ποδόσφαιρο ήταν ο Διομήδης Συμεωνίδης. Ο Συμεωνίδης, ένας εκ των ιδρυτών του ΑΠΟΕΛ το 1926, μετεγγράφη το 1929 στον Παναθηναικό του οποίου προπονητής ήταν ο Γιόζεφ Κιούνσλερ. Αγωνιζόταν στην επίθεση, στην θέση του κεντρικού κυνηγού και εθεωρείτο ο καλύτερος κύπριος ποδοσφαιριστής της εποχής. Βασικό στέλεχος του Παναθηναικού με τον οποίο πανηγύρισε το πρωτάθλημα του 1930. Ο Συμεωνίδης ήταν ταυτόχρονα και βασικός ποδοσφαιριστής της Εθνικής Ελλάδος με αρκετές συμμετοχές. Ιστορικά και αλησμόνητα παραμένουν δύο παιχνίδια του 1930 όπου ο Συμεωνίδης είχε τεράστια συμβολή. Πρώτα η νίκη με 8-2 του Παναθηναικού επί του Ολυμπιακού Πειραιώς και ακολούθως η νίκη της Εθνικής Ελλάδος επί της Βουλγαρίας με 6-1 για το Βαλκανικό Κύπελλο. Το 1933 επέστρεψε στην Κύπρο όπου αγωνίστηκε για άλλα δύο χρόνια στον ΑΠΟΕΛ.

Μεγάλη καριέρα στην ΑΕΚ Αθηνών έκανε ο Κώστας Βασιλείου. Μεταπήδησε στον Δικέφαλο από τον ΑΠΟΕΛ το 1937. Ενας σπουδαίος επιθετικός που σφράγισε με την παρουσία του την ιστορία της ΑΕΚ από το 1937 έως το 1945. Με τον δικέφαλο, του οποίου ήταν βασικό και αναντικατάστατο στέλεχος, πανηγύρισε το ντάπλ του 1939 και το πρωτάθλημα του 1940. Γόης της εποχής ήταν ο πρώτος σύζυγος της ηθοποιού Ρένας Βλαχοπούλου. Ο Βασιλείου συμμετείχε και σε μερικά φιλικά παιχνίδια της Εθνικής Ελλάδος που διεξήχθησαν στα μέσα της δεκαετίας του ΄40. Μάλιστα το ’44, όταν η Ελλάδα συνέτριψε την Ρουμανία με 6-2, ο Βασιλείου πέτυχε τρία τέρματα. Επέστρεψε στην Κύπρο το 1945 και συνέχισε την καριέρα του κερδίζοντας αρκετούς τίτλους. Ντάπλ με τον ΑΠΟΕΛ (1947), Κύπελλο με την ΑΕΛ (1948 ως παίκτης-προπονητής), Κύπελλο(1949) και πρωτάθλημα (1950) με την Ανόρθωση. Ο Βασιλείου ο φωτογράφος, όπως αποκαλείτο (λόγω επαγγέλματος), διετέλεσε προπονητής σε πάρα πολλές ομάδες.

Η Μεγάλη Κυρία τροφοδότης του ΠΑΟ

Στην δεκαετία του 60 αρκετοί ταλαντούχοι Κύπριοι ποδοσφαιριστές κόσμησαν με την παρουσία τους το Ελληνικό ποδόσφαιρο. Ο Πάνος Σιάηλος ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ποδοσφαιρικά ταλέντα που γέννησε η Κύπρος. Ηταν ο ιδανικός σέντερ φορ στην δεκαετία του ’50, καθώς διέθετε πλούσια χαρίσματα για την εποχή. Το 1959 μετεγγράφη από την Ανόρθωση στον Παναθηναικό. Παρά το αστείρευτο ταλέντο του δεν έκανε την μεγάλη καριέρα, παρόλο που είχε αρκετές συμμετοχές στον τότε ισχυρό Παναθηναικό που ήταν πρωταθλητής Ελλάδος από το 1960 έως το 1963. Επέστρεψε στην Κύπρο και την Ανόρθωση το 1961 κι απεβίωσε το 1963 σε αυτοκινητικό δυστύχημα στην Αθήνα.

Από την Ανόρθωση στον Παναθηναικό μεταπήδησε και ο Ιάκωβος Κοβής το 1958. Ηταν ένας φοβερός αριστερός εξτρέμ, ωστόσο στον Παναθηναικό δεν κατάφερε να κάνει μεγάλη καριέρα και επέστρεψε στην Ανόρθωση τον επόμενο χρόνο.

Άλλος ένας ποδοσφαιριστής της Ανόρθωσης εντάχθηκε στον Παναθηναικό το 1959. Ο αμυντικός Πανίκος Ιακώβου ο οποίος κατά την διάρκεια των σπουδών του στην Γυμναστική Ακαδημία ήταν και μέλος του μεγάλου Παναθηναικού που από το 1960 έως το 1963 κατέκτησε ισάριθμα πρωταθλήματα. Ο Ιακώβου ευτύχησε να είναι και βασικό στέλεχος των Εθνικών ομάδων Νέων και Ελπίδων της Ελλάδος, των οποίων διετέλεσε και αρχηγός. Επέστρεψε στην Ανόρθωση το 1963 όπου συνέχισε την ποδοσφαιρική του καριέρα. Ο Πανίκος Ιακώβου, ο οποίος μετέπειτα ακολούθησε με επιτυχία την προπο-νητική, ήταν ένα πολυσύνθετο ταλέντο που έπαιζε ταυτόχρονα ποδόσφαιρο και μπάσκετ ενώ ήταν και κορυφαίος κολυμβητής.

Κρυστάλλης-Ζάγκυλος στην ΑΕΚ

Το 1961 δύο σπουδαίοι Κύπριοι ποδοσφαιριστές, ο Πανίκος Κρυστάλλης του Απόλλωνα και ο Δημήτρης Ζάγκυλος της Ανόρθωσης, μεταπήδησαν στην ΑΕΚ Αθηνών και αγωνίστηκαν εκεί για δύο χρόνια. Ο Κρυστάλλης, παίκτης-φαινόμενο για την εποχή του, ήταν την περίοδο 1960-61 ο πρώτος σκόρερ του κυπριακού πρωταθλήματος με 26 τέρματα. Αγωνιζόταν ως μεσοεπιθετικός και στην ΑΕΚ εντάχθηκε το ’61 πραγματοποιώντας εξαιρετικές εμφανίσεις. Το 1963 πανηγύρισε και την κατάκτηση του Πανελληνίου πρωταθλήματος. Επέστρεψε το 1963 στον Απόλλωνα του οποίου ήταν παίκτης-σημαία στην δεκαετία του’60.

Ο Δημήτρης Ζάγκυλος, ο αέρινος και φοβερός δεξιός εξτρέμ, ατύχησε καθώς κατά την διάρκεια της παραμονής του στην ΑΕΚ (1961-63) ταλαιπωρήθηκε αφάνταστα από σοβαρούς τραυματισμούς. Ωστόσο στις περιόδους που αγωνίστηκε έθελξε με την απόδοση του. Πανηγύρισε το πρωτάθλημα του 1963 με την ΑΕΚ και επέστρεψε στην Κύπρο όπου συνέχισε την καριέρα του στην Ανόρθωση.

Ο Αντρέας Στυλιανού, θεωρείται ένας παίκτης Θρύλος του κυπριακού ποδοσφαίρου. Ηταν ένα πολυσύνθετο ταλέντο με μεγάλη καριέρα στο ποδόσφαιρο και τον στίβο. Το 1962 ο Στυλιανού αγωνίστηκε με επιτυχία στον Πανιώνιο, κατά την διάρκεια των σπουδών του στην Γυμναστική Ακαδημία. Αγωνιζόταν ως αριστερός εξτρέμ (μετέπειτα διέπρεψε και ως μεσοεπιθετικός). Την περίοδο 1960-63 ήταν επίσης αθλητής στίβου του Παναθηναικού και της Εθνικής Ελλάδος. Το 1963 εντάχθηκε στον ΑΠΟΕΛ όπου πραγματοποίησε αξιοζήλευτη καριέρα με τίτλους και διακρίσεις. Διετέλεσε αρχηγός του ΑΠΟΕΛ και της Εθνικής Κύπρου.

Ο Παυλάκης του Θρύλου

Ενας παίκτης που άφησε ανεξίτηλη την σφραγίδα του στον Ολυμπιακό Πειραιώς και το ελληνικό ποδόσφαιρο ήταν ο Παύλος Βασιλείου. Μετεγγράφη το 1963 από την ΕΠΑ Λάρνακος και η καριέρα του στην ομάδα του Πειραιά υπήρξε αξιοζήλευτη. Ηταν βασικό στέλεχος της μεγάλης και θρυλικής ομάδας που δημιούργησε ο διάσημος Ούγγρος τεχνικός Μπούκοβι, κατακτώντας δύο πρωταθλήματα (1966 και 1967) και δύο κύπελλα (1965 και 1968). Ο Παυλάκης Βασιλείου, που αγωνιζόταν ως δεξιός ακραίος κυνηγός, ευτύχησε να αγωνιστεί και στην Εθνική Ελλάδος την τριετία 1964-67, τη οποίας ήταν βασικό στέλεχος. Στον Ολυμπιακό αγωνίστηκε έως το 1970 και την επόμενη διετία επέστρεψε στην Κύπρο και έκλεισε την ποδοσφαιρική του καριέρα στην ΕΠΑ.

Αναμφίβολα ένα από τα μεγαλύτερα ποδοσφαιρικά ταλέντα που γέννησε η Κύπρος ήταν ο Αντρέας Χριστοδούλου Πάκκος. Παίκτης με άριστη τεχνική κατάρτιση, φαινόμενο για την εποχή του, ο οποίος αγωνίστηκε στον ΠΑΟ.

Το 1961 δόθηκε δανεικός από την ομάδα του Ομόνοια στον Παναθηναικό για μια σειρά φιλικών αγώνων στη Αμερική. Επέστρεψε στην Κύπρο και τελικά η μετεγγραφή του από το τριφύλλι της Κύπρου στο τριφύλλι της Ελλάδος πραγματοποιήθηκε αρχές του 1965. Εκεί αγωνίστηκε για ενάμιση χρόνο, λόγω όμως της άστατης εξωγηπεδικής του ζωής, δεν στέριωσε και επέστρεψε στην Κύπρο το 1966 όπου συνέχισε την καριέρα του στον ΑΠΟΕΛ μέχρι το 1970.

Το Βιβλιοπωλείο «Αθλογνώση» προτείνει:

Τίτλος: Fit ball

Θεωρία και πρακτική εφαρμογή:

Πλήρες ασκησιολόγιο

κινητικότητας, ισορροπίας,

σταθεροποίησης, ενδυνάμωσης

Συγγραφέας: Σκόλιας Γεώργιος

Τιμή: € 26,48

Οι ασκήσεις που γίνονται με μεγάλες φουσκωτές μπάλες προσφέρουν ένα είδος αστάθειας, που δίνει τη δυνατότητα στους μυς που σταθεροποιούν το σώμα, να ρυθμίζουν συνεχώς τη σταθερότητα των αρθρώσεων και τη θέση του σώματος. Οι ασκήσεις σε Fit Ball χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη της κινητικότητας, της ισορροπίας, της σταθεροποίησης, της ενδυνάμωσης και της νευρομυϊκής συναρμογής, καθώς και για την πρόληψη και αποκατάσταση τραυματισμών του μυοσκελετικού συστήματος μέσω της ενεργοποίησης των νωτιαίων αντανακλαστικών.

ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ «ΑΘΛΟΓΝΩΣΗ»

Χυτρών 28Α

1075 Λευκωσία

τηλ: 00357 22 759200

φαξ: 00357 22 759201

www.athlognosi.com.cy

e-mail: athlognosi.@cytanet.com.cy

Όταν την δεκαετία του 20′ άρχισαν στην Κύπρο να μπαίνουν τα θεμέλια των πρώτων ποδοσφαιρικών ομάδων, στην Λάρνακα δραστηριοποιήθηκαν δύο συγκροτήματα. Ο Πεζοπορικός Ομιλος Λάρνακας (ΠΟΛ) και ο ΑΜΟΛ τα οποία ιδρύθηκαν το 1924. Δύο σωματεία τα οποία, για τα δεδομένα της εποχής, ανέπτυξαν έντονη αθλητική δραστηριότητα. Το 1932, μετά την διεξαγωγή του πρώτου Παγκύπριου ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος (Πρωτάθλημα πόλεων ονομάστηκε) το οποίο διοργάνωσε ο Πεζοπορικός, τα δύο σωματεία της Λάρνακας αποφάσισαν να ενοποιηθούν με στόχο την δημιουργία μιας πιο ισχυρής ποδοσφαιρικής ομάδας.

Η απόφαση για την ενοποίηση λήφθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1932 και στο νέο σωματείο δόθηκε η ονομασία ΕΠΑ (Ενωση Πεζοπορικού Αμόλ) με χρώματα το κίτρινο και το μαύρο. Το 1934 η ΕΠΑ μαζί με άλλα επτά σωματεία προχώρησαν στην ίδρυση της ΚΟΠ (Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου). Πρώτος προπονητής της ομάδας ήταν ο Ελλαδίτης Λάλης Λεκκός, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής του Ολυμπιακού Πειραιώς. Μερικοί από τους πρώτους ποδοσφαιριστές της ομάδας ήταν οι Αλκίδας, Ιακωβίδης, Σ. Δημητρίου, Θόμψων, Αρθούρος Σκιαδάς, Κυριαζής κ.ά

Το 1937 ξέσπασε μεγάλη κρίση στους κόλπους της ΕΠΑ και βασικά στελέχη της ομάδας αποχώρησαν και επανίδρυσαν τον Πεζοπορικό.

Οι πρώτοι τίτλοι

Η παρουσία της ΕΠΑ στα πρώτα πρωταθλήματα υπήρξε μέτρια ενώ προς τα τέλη της δεκαετίας του ’30 άρχισε να παρουσιάζεται με μεγαλύτερες απαιτήσεις. Μετά την τριετή διακοπή (1941-44) όλων των πρωταθλημάτων στην Κύπρο, εξαιτίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η ΕΠΑ ισχυροποιήθηκε σε τέτοιο βαθμό που άρχισε πλέον να διαδραματίζει έντονα πρωταγωνιστικό ρόλο.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 40 έως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας η ΕΠΑ διέγραψε μια ένδοξη πορεία γεμάτη τίτλους και διακρίσεις. Ηταν η χρυσή δεκαετία της ομάδας της Λάρνακας (1945-55) κατά την οποία κατέκτησε δύο πρωτάθλημα και πέντε Κύπελλα.

Την περίοδο 1944-45 η ΕΠΑ κατέκτησε όλους τους τίτλους που διοργάνωσε η ΚΟΠ. Το πρωτάθλημα, το Κύπελλο και το πρωτάθλημα Β κατηγορίας. Στο πρωτάθλημα μετά από ισοβαθμία της ΕΠΑ και του ΑΠΟΕΛ διεξήχθησαν διπλοί αγώνες μπαράζ (ΓΣΠ 0-0/ ΓΣΖ 3-1). Οι κιτρινόμαυροι της Λάρνακας μετά την κατάκτηση του πρωταθλήματος επικράτησαν και στον τελικό Κυπέλλου του ΑΠΟΕΛ με 3-1. Ηταν οι πρώτοι τίτλοι της ΕΠΑ αλλά και οποιασδήποτε ομάδας προερχόμενης από την Λάρνακα.

Τον επόμενο χρόνο (1945-46) η ΕΠΑ κατέκτησε ξανά το ντάπλ. Στον τελικό νίκησε τον ΑΠΟΕΛ με σκορ 2-1. Την ίδια χρονιά αλλά και την επόμενη (1946-47) πανηγύρισε το πρωτάθλημα πόλεων που διοργάνωσε η ΚΟΠ. Αξιοσημείωτο γεγονός είναι πως την δεκαετία του ΄40 τα μεγάλα και κλασικά ντέρπι ήταν αυτά μεταξύ της ΕΠΑ και του ΑΠΟΕΛ.

Την διετία 1944-46 η ΕΠΑ διέθετε ένα αξιοθαύμαστο συγκρότημα καλογυμνασμένο, πειθαρχημένο και πολύ καλά στελεχωμένο. Ποδοσφαιριστές όπως οι Αράμ Τσατιρτσιάν (παίκτης-προπονητής), Κ. Χειμωνίδης, Παπιέν, Σ. Μαύρος (τερματοφύλακας), Χαμπής Φιλίππου, Η. Γρηγοριάδης, Ακόπ Τσατιρτσιάν, Ο. Ποτονίδης, Κ. Μελετίου, Ντικράν, Α. Ραφάηλ, Α. Γεωργιάδης, Μιλτής Λεωνίδου κ.α διέθεταν για την εποχή εξαιρετικά προσόντα.

Τα Κύπελλα στην δεκαετία του 50

Στην δεκαετία του ’50 η ΕΠΑ διατήρησε ένα πανίσχυρο σύνολο. Ειδικότερα μέχρι τα μέσα της δεκαετίας διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο κατακτώντας τρεις φορές το Κύπελλο Κύπρου (1950, 1953, 1955)

Το 1950 πανηγύρισε το Κύπελλο, νικώντας στον τελικό την Ανόρθωση (πρωταθλήτρια της χρονιάς) με σκορ 2-1. Το 1953 επικράτησε στον τελικό της πανίσχυρης τότε τουρκοκυπριακής ομάδας Τσετίν Καγιά επίσης με 2-1 και το 1955 του συμπολίτη της Πεζοπορικού με το ίδιο σκορ 2-1. Την χρονιά εκείνη κατέκτησε και την Ασπίδα Πάκκου.

Το έμψυχο δυναμικό της ομάδας σ’αυτή την δεκαετία εμπλουτίστηκε. Ποδοσφαιριστές όπως οι Νίκος Πύργος (τερματοφύλακας), Αράμ Τερζιάν, Τάκης Χριστοδουλίδης, Κωστάκης Μάμας κ.ά υπήρξαν μεγάλα ονόματα της εποχής. Στην ΕΠΑ αγωνίστηκαν κατά καιρούς και πολλοί αρμένιοι ποδοσφαιριστές αλλά και τουρκοκύπριοι.

Η ΕΠΑ είχε την τύχη σ’αυτή την δεκαετία να διαθέτει και σπουδαίους προπονητές. Ο Αράμ Τσατιρτσιάν ήταν πραγματικά μια μεγάλη μορφή του κυπριακού ποδοσφαίρου που προσέφερε τις υπηρεσίες του στην ΕΠΑ (τόσο ως παίκτης όσο και ως προπονητής) αρχικά από το 1938 έως το 1945 αλλά και τις επόμενες δεκαετίες. Οι Ιταλοί προπονητές Ιταλο Ζαμπαρλέττι και Αντόνιο Βόγιακ, και οι Ελλαδίτες Μιχάλης Στράτος και Δημήτρης Τζαμτζής είχαν επίσης πολύτιμη και μεγάλη συνεισφορά στις επιτυχίες της ομάδας.

Η δεκαετία 1945-55 ήταν μια περίοδος ανεπανάληπτη η οποία αποτέλεσε σταθμό στην 62άχρονη ιστορία της ΕΠΑ Λάρνακος (1932-1994).

του Γιώργου Μελετίου

Πριν από εβδομηνταοκτώ χρόνια γεννήθηκε στην Λεμεσό ένα σωματείο που έμελλε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στα αθλητικά δρώμενα του τόπου μας. Ένα φθινόπωρο, απόγευμα στις 4 Οκτωβρίου του 1930, τριάντα ένας αθλητές και παράγοντες της Λεμεσού συγκεντρώθηκαν στο Ζαχαροπλαστείο Αγιος Γεώργιος στην οδό Αγίου Ανδρέου και αποφάσισαν να ιδρύσουν την ΑΕΛ (ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΛΕΜΕΣΟΥ). Η ιδρυτική συνέλευση πραγματοποιήθηκε στις 30/11/1930. Τα πρώτα μέλη του Διοικητικού συμβουλίου αποτέλεσαν εξέχουσες προσωπικότητες της κοινωνίας της Λεμεσού: Κρίτων Τορναρίτης, Λεύκιος Ζήνων, Γιάννης Παρέας, Γιάγκος Αραούζος, Νίκος Σολομωνίδης, Θεοδόσης Κωνσταντινίδης, Σταύρος Πίττας, Στέλιος Μιχαηλίδης, Γιάγκος Λιμνατίτης. Αρχικά ο σύλλογος στεγάστηκε σε οίκημα κοντά στην κύρια είσοδο του Δημόσιου Κήπου. Το νέο σωματείο αγκαλιάστηκε από όλα τα κοινωνικά στρώματα της πόλης.

Η πρώτη ποδοσφαιρική ομάδα της ΑΕΛ συστάθηκε το 1930 και στο πρώτο της παιγνίδι (6/1/1931) νίκησε στην Λεμεσό την ΕΠΑ Λάρνακος με 6-1. Πρώτος προπονητής ήταν ο Δημήτρης Τσιέπης (Διευθυντής του Κτηματολογίου), ο οποίος ήταν ο εμπνευστής του ονόματος που εδόθη στο σωματείο αλλά και των χρωμάτων που επελέγησαν (μπλέ-κίτρινο). Η ΑΕΛ υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της ΚΟΠ (1934) και πάντοτε διαδραμάτιζε πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλες τις διοργανώσεις. «Πατέρας» της ποδοσφαιρικής ΑΕΛ θεωρείται δικαίως ο Αργύρης Γαβαλάς. Ο Ελλαδίτης, πρώην παίκτης του Παναθηναικού, ανέλαβε τεχνικός της ΑΕΛ το 1933 και για περισσότερο από μια εικοσαετία προσέφερε υπηρεσίες ανεκτίμητες. Ηταν ο προπονητής ο οποίος ανέδειξε πολλούς και σπουδαίους ποδοσφαιριστές, δημιουργώντας ταυτόχρονα ομάδες εξαιρετικές.

Η ΑΕΛ (η πρώτη εντός Λευκωσίας ομάδα που κέρδισε τίτλους) κατέκτησε τον πρώτο τίτλο στην ιστορία της το 1939 , νικώντας στον τελικό Κυπέλλου τον ΑΠΟΕΛ με 3-1. Δύο χρόνια αργότερα (1941) κατέκτησε το πρώτο της πρωτάθλημα. Στην δεκαετία του ’30 η παρουσία της ήταν πρωταγωνιστική καθώς διέθετε εξαιρετική ομάδα και παίκτες (Πιερίδης, Σολέας, Αϊβαλιώτης, Αραδιπιώτης, Σάββα, Αντρέου, Ηλία, Ιτταλος κ.ά). Σπουδαία ομάδα διέθετε επίσης την περίοδο 1952-56, κατά την οποία τρεις φορές κατέκτησε το πρωτάθλημα (1952-53, 1954-55, 1955-56). Παίκτες όπως οι Κίνας, Σεβήμ, Παπαδήμας, Κρίστης, Αριστος, Κρυστάλλης, Μαυρόκολος, Φοίβος κ.ά αποτελούσαν τον κορμό της ομάδας.

Την περίοδο 1967-68 η ΑΕΛ κατέκτησε άλλο ένα πρωτάθλημα (που έμελλε να είναι το τελευταίο μέχρι τις μέρες μας). Αλλη μια εξαιρετική φουρνιά ποδοσφαιριστών με τους Παπαδοπουλαίους (Πανίκο, Παμπουλλή, Ζηνωνή, Αντρέα), Κωνσταντίνου, Κίνα, Στυλιανού, Πόντζιο κ.α. Την επόμενη περίοδο εκπροσώπησε την Κύπρο στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα.

Στην δεκαετία του 80 και πάλι η ομάδα πρωταγωνίστησε κατακτώντας τρεις φορές το Κύπελλο ( 1984-85, 1986-87, 1988-89), αποτελούμενη από θαυμάσιους ποδοσφαιριστές όπως οι Κωνσταντίνου, Μαυρουδής, Σωκράτους, Σάββα, Ορφανίδης, Κολιαντρής, Πελεντρίτης κ.ά.

Συνολικά οι γαλαζοκίτρινοι της Λεμεσού στέφθηκαν πέντε φορές πρωταθλητές Κύπρου και έξι φορές Κυπελλούχοι. Κέρδισε επίσης τρεις φορές την Ασπίδα της ΚΟΠ (πρώην ασπίδα Πάκκου/Στυλιανάκη) το 1953, 1968 και 1985. «Μαύρη» σελίδα στην ιστορία της η περίοδος 1995-96 κατά την οποία υποβαθμίστηκε στην Β κατηγορία.

Η ΑΕΛ όμως δεν είναι μόνο ποδόσφαιρο. Καλλιέργησε και άλλα αθλήματα με τεράστια επιτυχία. Αρχικά τον στίβο και στην συνέχεια το μπάσκετ και το βόλεϊ. Στο μπάσκετ ανδρών και το βόλει γυναικών δικαίως αποκαλείται «Βασίλισσα». Το σωματείο ΑΕΛ είναι ταυτισμένο με τον κυπριακό αθλητισμό. Η αθλητική του δράση άλλωστε, σ’αυτά τα 78 χρόνια, μάρτυρας αδιάψευστος…

του Γιώργου Μελετίου

Mε δράση πλούσια και πολυποίκιλη, είναι ένα από τα ιστορικότερα σωματεία της Κύπρου. Ο ΑΠΟΕΛ (Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας) διανύει την όγδοη δεκαετία της ζωής του. Η ίδρυση του ΑΠΟΕΛ, πριν από 82 χρόνια, στις 8 Νοεμβρίου του 1926, αποτέλεσε και την αφετηρία μια νέας εποχής στο αθλητικό γίγνεσθαι του τόπου μας. Ο ΑΠΟΕΛ θα ήταν παντού και πάντοτε πρωτοπόρος. Θα ήταν πρωταγωνιστής στα αθλητικά δρώμενα, τους Εθνικούς Αγώνες, τον πολιτιστικό και κοινωνικό τομέα.

Ο ΑΠΟΕΛ ιδρύθηκε, σε μια εποχή δύσκολη, μέσα σε ένα περιβάλλον ανήσυχο, με το νησί να βρίσκεται υπό Βρετανική κατοχή και τους καταπιεσμένους Έλληνες της Κύπρου να επιζητούν επίμονα την εθνική τους αποκατάσταση και ολοκλήρωση, την Ένωση με την Ελλάδα. Η δεκαετία του ’20, από αθλητικής πλευράς, υπήρξε σημαντική καθώς το ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο (και γενικότερα τον αθλητισμό) είχε αναθερμανθεί, σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Ο αθλητικός οργασμός που παρετηρήθη επέφερε και την ίδρυση πολλών σωματείων, σε εκείνη την χρονική περίοδο.

Ο ΑΠΟΕΛ γεννήθηκε από μια ομάδα ανθρώπων οι οποίοι απεχώρησαν από ένα άλλο σωματείο της Λευκωσίας, την Ένωση Νέων Τραστ. Εμπνευστής της ίδρυσης του σωματείου υπήρξε ο ποδοσφαιριστής Διομήδης Συμεωνίδης, την ιδέα του οποίου ανέλαβε να υλοποιήσει ο Γεώργιος Πούλιας, μια εξέχουσα προσωπικότητα της εποχής.

«Τη επιμονή του μικρού Διομήδη Συμεωνίδη όπως ιδρυθή καθαρά Ελληνικό ποδοσφαιρικό σωματείο Λευκωσίας …» είναι τα λόγια που αναφέρονται στα πρακτικά του πρώτου διοικητικού συμβουλίου του Ποδοσφαιρικού Ομίλου Ελλήνων Λευκωσίας (ΠΟΕΛ) στις 8 Νοεμβρίου του 1926.

Ο Διομήδης Συμεωνίδης ήταν το 1926 ποδοσφαιριστής της Ένωσης Νέων Τραστ, ένα σωματείο που μαζί με τον Πανεργατικό, την Τουρκική Λέσχη και μια Αρμενική ομάδα δραστηριοποιούνταν ποδοσφαιρικά στην Λευκωσία.

Ο 18χρονος τότε Συμεωνίδης ο κορυφαίος Κύπριος ποδοσφαιριστής της εποχής δημιούργησε ταυτόχρονα, μαζί με μερικούς φίλους του και τον αδελφό του Χριστάκη (επίσης ποδοσφαιριστή του Τραστ) άλλη μια συνοικιακή ποδοσφαιρική ομάδα, τον ΑΕΤΟ, στον οποίο αγωνίζονταν μόνο Έλληνες Κύπριοι (δεν συμπεριλαμβάνονταν δηλαδή Αρμένιοι, Λατίνοι και Τουρκοκύπριοι ποδοσφαιριστές). Σε μια φιλική συνάντηση, λοιπόν, του ΑΕΤΟΥ με μια ομάδα της Λάρνακας ο Γεώργιος Πούλιας, λάτρης του αθλητισμού, θαύμασε το ταλέντο του Διομήδη Συμεωνίδη και θέλησε να τον γνωρίσει από κοντά. Από εκεί άρχισαν να τροχιοδρομούνται οι εξελίξεις…

Ο Γεώργιος Πούλιας, άνθρωπος δραστήριος και πολυπράγμων (πέραν από τις επιχειρήσεις ασχολείτο και με την πολιτική) ήταν ήδη αναμεμειγμένος στα αθλητικά δρώμενα του τόπου και ιδιαίτερα με την ποδοσφαιρική ομάδα του Τραστ. Ο Πούλιας ήταν Έλληνας της Αλεξάνδρειας και βρέθηκε στην Κύπρο το 1922 προκειμένου να είχε αναλάβει την διαχείριση της Καπνοβιομηχανίας Διανέλλος και Βεργόπουλος, μετά τον θάνατο του θείου του Ιωάννη Βεργόπουλου, μέγα ευεργέτη του Παγκυπρίου Γυμνασίου.

Το 1926, προέκυψαν κάποιες διαφορές μεταξύ των μελών του Τραστ. Η κυριότερη αφορούσε στον τρόπο επιλογής των μελών του. Υπήρξε η άποψη να μην εγγράφονται ως μέλη μη Έλληνες. Την εποχή εκείνη υπήρχαν στο Τραστ μέλη και ποδοσφαιριστές Λατίνοι και Αρμένιοι. Εκείνη την περίοδο, ο Πούλιας ο οποίος δεν ήταν εγγεγραμμένο μέλος του Τραστ, διέκοψε την επαφή του με το σωματείο και την ποδοσφαιρική ομάδα, εκφράζοντας παράλληλα και την απαρέσκειά του για τον αυστηρότατο τρόπο επιλογής των μελών του (το Τραστ εκπροσωπούσε την ελίτ της Λευκωσίας και τα κριτήρια επιλογής των μελών του ήταν πολύ αυστηρά). Συμεωνίδης και Πούλιας δεν άργησαν λοιπόν, να συναντηθούν και να αναπτυχθεί μεταξύ τους στενή φιλία. Ο Συμεωνίδης, ο οποίος ήταν υπέρμαχος της ίδρυσης ενός καθαρά Ελληνικού σωματείου στην Λευκωσία, ανέπτυξε την ιδέα του στον Πούλια ο οποίος αμέσως την εγκολπώθηκε και ανέλαβε να την υλοποιήσει. Πολλές από τις συναντήσεις για καθορισμό των ενεργειών τους είχαν γίνει και στην Αλεξάνδρεια.

Τον Οκτώβριο του 1926, πραγματοποιήθηκε ευρεία σύσκεψη, στην παρουσία αρκετών υποστηρικτών αυτής της ιδέας, στο σπίτι του Άγγελου Αρτέμη και αποφασίστηκε να προχωρήσουν στην ιδρυτική συνέλευση. Σε εκείνη την σύσκεψη, μεταξύ άλλων, παρέστησαν οι Γεώργιος Πούλιας, Διομήδης Συμεωνίδης, Χριστόδουλος Πικής, Χριστάκης Συμεωνίδης, Όθων Κυριακίδης (Μαύρος), Φάνος Ιωαννίδης, Αλέκος Ταβερνάρης και Κύρος Καρατζάς (οι τρεις τελευταίοι είχαν αποχωρήσει από το Τραστ του οποίου ήσαν ιδρυτικά μέλη). Αυτοί υπήρξαν ο πρώτος πυρήνας. Έτσι στις 8 Νοεμβρίου του 1926, στο Ζαχαροπλαστείο του Χαράλαμπου Χατζηιωάννου, στην οδό Λήδρας, γεννήθηκε ένα νέο σωματείο στο οποίο δόθηκε η ονομασία ΠΟΕΛ. Πρόεδρος εξελέγη ομόφωνα ο Γεώργιος Πούλιας (θα παρέμενε στην θέση αυτή για 32 συναπτά έτη) και Γενικός Γραμματέας ο Χριστόδουλος Πικής. Πρώτος χώρος στέγασης του ΠΟΕΛ υπήρξε η Λέσχη ΑΘΗΝΑΙΟΝ, στο τέρμα της οδού Λήδρας.

Την οργάνωση του σωματείου ανέλαβε ο Πούλιας και την δημιουργία ποδοσφαιρικής ομάδος ο Διομήδης Συμεωνίδης, μαζί με τον αδελφό του Χριστάκη, οι οποίοι έπεισαν αρκετούς παίκτες του Τραστ και του Πανεργατικού να ενταχθούν στον ΠΟΕΛ (χρώματα του το μπλε και το κίτρινο). Δημιουργήθηκε έτσι μια αξιόλογη ομάδα, η οποία άρχισε αμέσως να δίνει διάφορους φιλικούς αγώνες (δεν υπήρχαν ακόμη επίσημα πρωταθλήματα) με ομάδες της Λευκωσίας αλλά και με ομάδες άλλων πόλεων. Οι επιτυχίες ήταν πολλές και έτσι οι υποστηρικτές του ΠΟΕΛ άρχισαν σιγά-σιγά να πληθαίνουν…

Το 1928 το σωματείο μετονομάζεται σε ΑΠΟΕΛ (Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Λευκωσίας) καθώς άρχισε να καλλιεργείται, πέραν του ποδοσφαίρου, ο κλασικός αθλητισμός, η πετόσφαιρα, το χόκεϊ και η ποδηλασία.

Την ίδια χρονιά, ο ΑΠΟΕΛ προχώρησε και σε μια πρωτοποριακή για την εποχή κίνηση. Την έκδοση μηνιαίου αθλητικού περιοδικού. Η « ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ» ήταν το πρώτο αμιγώς αθλητικό έντυπο που κυκλοφόρησε στην Κύπρο.

Έτσι άρχισε η πορεία του ΑΠΟΕΛ, πριν από 82 χρόνια. Μια πορεία ένδοξη, άρρηκτα συνδεδεμένη με αμέτρητες επιτυχίες σε όλα τα αθλήματα. Την φανέλα του θα φορούσαν και θα τιμούσαν ποδοσφαιριστές και αθλητές που σφράγισαν την αθλητική ιστορία της Κύπρου. Ο ΑΠΟΕΛ γεννήθηκε, εκείνο το Νοέμβριο του ’26, για να πρωταγωνιστεί…

του Γιώργου Μελετίου

Σαρανταπέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πρώτη παρουσία της Κύπρου στα Ευρωπαικά ποδοσφαιρικά Κύπελλα. Με την συμπλήρωση 45 ετών, από την ποδοσφαιρική Οδύσσεια των κυπριακών ομάδων στην Ευρώπη, η Κύπρος πανηγύρισε και τις μεγαλύτερες διακρίσεις της. Την πρόκριση της Ανόρθωσης στους Ομίλους του Τσάμπιονς Λίγκ αλλά και τις μεγάλες επιτυχίες του ΑΠΟΕΛ και της Ομόνοιας στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ. Η Κύπρος έγινε μέλος της ΟΥΕΦΑ το 1962 και το 1963 συμμετείχε κανονικά στις διοργανώσεις του Κυπέλλου Πρωταθλητριών και του Κυπέλλου Κυπελλούχων (όπως τότε ονομάζονταν). Στην τρίτη ευρωπαική διοργάνωση, το σημερινό Κύπελλο ΟΥΕΦΑ, (τότε Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων), η Κύπρος δεν εκπροσωπήθηκε. Μια σύντομη αναδρομή στις πρώτες Ευρωπαικές συμμετοχές της Ανόρθωσης, του ΑΠΟΕΛ και της Ομόνοιας.

1963: Ο ΑΠΟΕΛ κάνει την αρχή

Η πρώτη κυπριακή ομάδα που άνοιξε την ευρωπαική σελίδα των ομάδων μας στην Ευρώπη ήταν ο ΑΠΟΕΛ. Οι γαλαζοκίτρινοι (που είχαν κατακτήσει το Κύπελλο το 1963) κληρώθηκαν να αντιμετωπίσουν την Τζόβικ Λίν Νορβηγίας για το Κύπελλο Κυπελλούχων. Ο πρώτος αγώνας διεξήχθη στο στάδιο ΓΣΠ την Κυριακή 8 Σεπτεμβρίου του ΄63, ενώπιον 7 χιλιάδων θεατών και με διαιτητή τον Τούρκο Μπασάρ. Ο ΑΠΟΕΛ πραγματοποίησε καταπληκτική εμφάνιση συντρίβοντας τους Νορβηγούς με το απίστευτο 6-0, γράφοντας παράλληλα την πρώτη χρυσή σελίδα στην ιστορία του κυπριακού ποδοσφαίρου στα Κύπελλα Ευρώπης. Οι ποδοσφαιριστές του ΑΠΟΕΛ κυριάρχησαν των Νορβηγών οι οποίοι, ιδίως στο δεύτερο ημίχρονο, παραδόθηκαν. Τρία τέρματα του ΑΠΟΕΛ σημείωσε ο Τάκης Χαϊλής (15’, 78’, 80’), δύο ο Νίκαρος Αγαθοκλέους (67’, 85’) και ένα ο Τασουρής (60’). Ο ΑΠΟΕΛ όμως πανηγύρισε την νίκη και στον επαναληπτικό στην Νορβηγία με 1-0. Σκόρερ ο αρχηγός της ομάδας Σάββας Παρτάκκης με πέναλτι. Η θριαμβευτική πρόκριση του ΑΠΟΕΛ γιορτάστηκε με εντυπωσιακή υποδοχή στο αεροδρόμιο Λευκωσίας και πανηγυρισμούς στους δρόμους της πρωτεύουσας.

Ο ΑΠΟΕΛ έγραψε ιστορία καθώς κατέστη η πρώτη ομάδα (από Κύπρο και Ελλάδα) που κατόρθωσε να προκριθεί σε επόμενο γύρο Ευρωπαικής διοργάνωσης. Στον επόμενο γύρο ο ΑΠΟΕΛ αντιμετώπισε την πανίσχυρη Σπόρτιγκ Λισαβόνας. Και οι δύο αγώνες είχαν διεξαχθεί στην Πορτογαλλία. Ο ΑΠΟΕΛ συνετρίβη με 16-1, χάνοντας και στον επαναληπτικό με 2-0. Η διαφορά επιπέδου ήταν τεράστια. Προπονητής του ΑΠΟΕΛ στην πρώτη Ευρωπαϊκή του παρουσία ήταν ο Αγγλος Φράνγκλιν και οι ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν οι εξής: Μαυρουδής, Αλωνεύτης, Ασσιώτης, Χαριτάκης, Χιώτης, Παρτάκκης, Παντέλας, Νικάκης, Χαιλής, Νίκαρος, Τασουρής, Στυλιανού, Πάπαλος, Αντωνιάδης, Σολής, Κεττένης.

1963 Η Ανόρθωση στο Πρωταθλητριών

Η παρθενική εμφάνιση της Ανόρθωσης στα Ευρωπαικά σαλόνια έγινε στο Κύπελλο πρωταθλητριών στις 11 Σεπτεμβρίου του ’63, με αντίπαλο την Παρτιζάν Βελιγραδίου. Ο πρώτος αγώνας έγινε στο Βελιγράδι. Η διαφορά δυναμικότητας ήταν μεγάλη και παρόλο ότι η Ανόρθωση πάλεψε (το ημίχρονο ήταν ισόπαλο 0-0) υπέκυψε φυσιολογικά στο δεύτερο με 3-0. Ήρωας της Ανόρθωσης ο τερματοφύλακας Αλέξανδρος Πάπυρος που πραγματοποίησε καταπληκτική εμφάνιση, ίσως την καλύτερη στην καριέρα του. Ο επαναληπτικός διεξήχθη την πρώτη Οκτωβρίου. Ηταν η πρώτη και τελευταία φορά που η Ανόρθωση φιλοξένησε στην Αμμόχωστο και το ΓΣΕ ευρωπαικό αγώνα. Ενώπιον περίπου 6,500 θεατών και με Τούρκο διαιτητή η Ανόρθωση έπεσε ηρωικά χάνοντας με 3-1 (ημίχρονο 1-1). Μάλιστα προηγήθηκε στο σκορ με τέρμα του Κωστάκη Κοκκινή στο 22’. Σημειώνουμε πως η Παρτιζάν διέθετε πανίσχυρο σύνολο φθάνοντας εκείνη την χρονιά μέχρι τα προημιτελικά της διοργάνωσης. Αποκλείστηκε από την Ιντερ η οποία και κατέκτησε το Κύπελλο πρωταθλητριών.

Ο προπονητής της Ανόρθωσης Τζούλιους Ρέινερ χρησιμοποίησε τους εξής ποδοσφαιριστές: Πάπυρος, Χαραλάμπους, Τοφής, Σιαήλης, Καράς, Ιακώβου, Λαμπής, Ασπρου, Οδυσσέως, Κοκκινής, Χατζηνικολάου, Πιερής, Αντης.

1965 Η Ομόνοια στο Κυπελλούχων

Η Ομόνοια συμμετείχε για πρώτη φορά σε Ευρωπαική διοργάνωση το 1965. Αντίπαλός της στο Κύπελλο Κυπελλούχων ο Ολυμπιακός Πειραιώς. Ο πρώτος αγώνας έγινε στις 29 Σεπτεμβρίου του’65 στο ΓΣΠ. Οι πράσινοι υπέκυψαν με 1-0 (4’ Μποτίνος) παρόλο που στο δεύτερο ημίχρονο ήταν καλύτεροι και πίεσαν την εστία του Ολυμπιακού.

Ο επαναληπτικός διεξήχθη στο στάδιο Καραισκάκη στις 10 Οκτωβρίου. Μετά από συγκλονιστική εμφάνιση η Ομόνοια απέσπασε ισοπαλία 1-1. Προηγήθηκε στο σκορ με τον Μελή (19’) αλλά ισοφαρίστηκε στο 21’ με τον Παπάζογλου.

Μέχρι το τέλος του ημιχρόνου η Ομόνοια ήταν καλύτερη του Ολυμπιακού. Στο δεύτερο ημίχρονο αποβλήθηκαν οι Ακης Ιωάννου της Ομόνοιας και Παπάζογλου του Ολυμπιακού. Παρά την πίεση των ερυθρολεύκων η άμυνα της Ομόνοιας, με επικεφαλής τον τερματοφύλακα Νίκο Ελευθεριάδη και τον Κώστα Παναγιώτου, κράτησε το 1-1. Ένα πολύ τιμητικό αποτέλεσμα για τους πράσινους σε μια εποχή που οι Πειραιώτες στο γήπεδο τους ήσαν ανίκητοι.

Ο τεχνικός της Ομόνοιας Γκεόργκι Πατσάτσεφ χρησιμοποίησε τους παρακάτω ποδοσφαιριστές: Ελευθεριάδης, Κάττος, Πλουτής, Ιωάννου, Στεφάνου, Παναγιώτου, Καλοθέου, Γρηγορίου, Χριστοφόρου, Μελής, Έσσο, Κυριάκου.

Οι πρώτες συμμετοχές των ομάδων μας στις Ευρωπαικές διοργανώσεις

Σαρανταπέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πρώτη παρουσία της Κύπρου στα Ευρωπαικά ποδοσφαιρικά Κύπελλα. Με την συμπλήρωση 45 ετών, από την ποδοσφαιρική Οδύσσεια των κυπριακών ομάδων στην Ευρώπη, η Κύπρος πανηγύρισε και τις μεγαλύτερες διακρίσεις της. Την πρόκριση της Ανόρθωσης στους Ομίλους του Τσάμπιονς Λίγκ αλλά και τις μεγάλες επιτυχίες του ΑΠΟΕΛ και της Ομόνοιας στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ. Η Κύπρος έγινε μέλος της ΟΥΕΦΑ το 1962 και το 1963 συμμετείχε κανονικά στις διοργανώσεις του Κυπέλλου Πρωταθλητριών και του Κυπέλλου Κυπελλούχων (όπως τότε ονομάζονταν). Στην τρίτη ευρωπαική διοργάνωση, το σημερινό Κύπελλο ΟΥΕΦΑ, (τότε Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων), η Κύπρος δεν εκπροσωπήθηκε. Μια σύντομη αναδρομή στις πρώτες Ευρωπαικές συμμετοχές της Ανόρθωσης, του ΑΠΟΕΛ και της Ομόνοιας.

1963: Ο ΑΠΟΕΛ κάνει την αρχή

Η πρώτη κυπριακή ομάδα που άνοιξε την ευρωπαική σελίδα των ομάδων μας στην Ευρώπη ήταν ο ΑΠΟΕΛ. Οι γαλαζοκίτρινοι (που είχαν κατακτήσει το Κύπελλο το 1963) κληρώθηκαν να αντιμετωπίσουν την Τζόβικ Λίν Νορβηγίας για το Κύπελλο Κυπελλούχων. Ο πρώτος αγώνας διεξήχθη στο στάδιο ΓΣΠ την Κυριακή 8 Σεπτεμβρίου του ΄63, ενώπιον 7 χιλιάδων θεατών και με διαιτητή τον Τούρκο Μπασάρ. Ο ΑΠΟΕΛ πραγματοποίησε καταπληκτική εμφάνιση συντρίβοντας τους Νορβηγούς με το απίστευτο 6-0, γράφοντας παράλληλα την πρώτη χρυσή σελίδα στην ιστορία του κυπριακού ποδοσφαίρου στα Κύπελλα Ευρώπης. Οι ποδοσφαιριστές του ΑΠΟΕΛ κυριάρχησαν των Νορβηγών οι οποίοι, ιδίως στο δεύτερο ημίχρονο, παραδόθηκαν. Τρία τέρματα του ΑΠΟΕΛ σημείωσε ο Τάκης Χαϊλής (15′, 78′, 80′), δύο ο Νίκαρος Αγαθοκλέους (67′, 85′) και ένα ο Τασουρής (60′). Ο ΑΠΟΕΛ όμως πανηγύρισε την νίκη και στον επαναληπτικό στην Νορβηγία με 1-0. Σκόρερ ο αρχηγός της ομάδας Σάββας Παρτάκκης με πέναλτι. Η θριαμβευτική πρόκριση του ΑΠΟΕΛ γιορτάστηκε με εντυπωσιακή υποδοχή στο αεροδρόμιο Λευκωσίας και πανηγυρισμούς στους δρόμους της πρωτεύουσας.

Ο ΑΠΟΕΛ έγραψε ιστορία καθώς κατέστη η πρώτη ομάδα (από Κύπρο και Ελλάδα) που κατόρθωσε να προκριθεί σε επόμενο γύρο Ευρωπαικής διοργάνωσης. Στον επόμενο γύρο ο ΑΠΟΕΛ αντιμετώπισε την πανίσχυρη Σπόρτιγκ Λισαβόνας. Και οι δύο αγώνες είχαν διεξαχθεί στην Πορτογαλλία. Ο ΑΠΟΕΛ συνετρίβη με 16-1, χάνοντας και στον επαναληπτικό με 2-0. Η διαφορά επιπέδου ήταν τεράστια. Προπονητής του ΑΠΟΕΛ στην πρώτη Ευρωπαική του παρουσία ήταν ο Αγγλος Φράνγκλιν και οι ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν οι εξής:

Μαυρουδής, Αλωνεύτης, Ασσιώτης, Χαριτάκης, Χιώτης, Παρτάκκης, Παντέλας, Νικάκης, Χαιλής, Νίκαρος, Τασουρής, Στυλιανού, Πάπαλος, Αντωνιάδης, Σολής, Κεττένης.

1963: Η Ανόρθωση στο Πρωταθλητριών

Η παρθενική εμφάνιση της Ανόρθωσης στα Ευρωπαικά σαλόνια έγινε στο Κύπελλο πρωταθλητριών στις 11 Σεπτεμβρίου του ’63, με αντίπαλο την Παρτιζάν Βελιγραδίου. Ο πρώτος αγώνας έγινε στο Βελιγράδι. Η διαφορά δυναμικότητας ήταν μεγάλη και παρόλο ότι η Ανόρθωση πάλεψε (το ημίχρονο ήταν ισόπαλο 0-0) υπέκυψε φυσιολογικά στο δεύτερο με 3-0. Ήρωας της Ανόρθωσης ο τερματοφύλακας Αλέξανδρος Πάπυρος που πραγματοποίησε καταπληκτική εμφάνιση, ίσως την καλύτερη στην καριέρα του. Ο επαναληπτικός διεξήχθη την πρώτη Οκτωβρίου. Ηταν η πρώτη και τελευταία φορά που η Ανόρθωση φιλοξένησε στην Αμμόχωστο και το ΓΣΕ ευρωπαικό αγώνα. Ενώπιον περίπου 6,500 θεατών και με Τούρκο διαιτητή η Ανόρθωση έπεσε ηρωικά χάνοντας με 3-1 (ημίχρονο 1-1). Μάλιστα προηγήθηκε στο σκορ με τέρμα του Κωστάκη Κοκκινή στο 22′. Σημειώνουμε πως η Παρτιζάν διέθετε πανίσχυρο σύνολο φθάνοντας εκείνη την χρονιά μέχρι τα προημιτελικά της διοργάνωσης. Αποκλείστηκε από την Ιντερ η οποία και κατέκτησε το Κύπελλο πρωταθλητριών.

Ο προπονητής της Ανόρθωσης Τζούλιους Ρέινερ χρησιμοποίησε τους εξής ποδοσφαιριστές: Πάπυρος, Χαραλάμπους, Τοφής, Σιαήλης, Καράς, Ιακώβου, Λαμπής, Ασπρου, Οδυσσέως, Κοκκινής, Χατζηνικολάου, Πιερής, Αντης.

1965: Η Ομόνοια στο Κυπελλούχων

Η Ομόνοια συμμετείχε για πρώτη φορά σε Ευρωπαική διοργάνωση το 1965. Αντίπαλός της στο Κύπελλο Κυπελλούχων ο Ολυμπιακός Πειραιώς. Ο πρώτος αγώνας έγινε στις 29 Σεπτεμβρίου του’65 στο ΓΣΠ. Οι πράσινοι υπέκυψαν με 1-0 (4′ Μποτίνος) παρόλο που στο δεύτερο ημίχρονο ήταν καλύτεροι και πίεσαν την εστία του Ολυμπιακού. 

Ο επαναληπτικός διεξήχθη στο στάδιο Καραισκάκη στις 10 Οκτωβρίου. Μετά από συγκλονιστική εμφάνιση η Ομόνοια απέσπασε ισοπαλία 1-1. Προηγήθηκε στο σκορ με τον Μελή (19′) αλλά ισοφαρίστηκε στο 21′ με τον Παπάζογλου.

Μέχρι το τέλος του ημιχρόνου η Ομόνοια ήταν καλύτερη του Ολυμπιακού. Στο δεύτερο ημίχρονο αποβλήθηκαν οι Ακης Ιωάννου της Ομόνοιας και Παπάζογλου του Ολυμπιακού. Παρά την πίεση των ερυθρολεύκων η άμυνα της Ομόνοιας, με επικεφαλής τον τερματοφύλακα Νίκο Ελευθεριάδη και τον Κώστα Παναγιώτου, κράτησε το 1-1. Ένα πολύ τιμητικό αποτέλεσμα για τους πράσινους σε μια εποχή που οι Πειραιώτες στο γήπεδο τους ήσαν ανίκητοι.

Ο τεχνικός της Ομόνοιας Γκεόργκι Πατσάτσεφ χρησιμοποίησε τους παρακάτω ποδοσφαιριστές: Ελευθεριάδης, Κάττος, Πλουτής, Ιωάννου, Στεφάνου, Παναγιώτου, Καλοθέου, Γρηγορίου, Χριστοφόρου, Μελής, Έσσο, Κυριάκου.

Η επίσκεψη

Ο Πεζοπορικός στην δεκαετία του 50 διέθετε μια πολύ ισχυρή ομάδα. Το 1954 είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα, ενώ το 1955 και το 1957 είχε τερματίσει στην δεύτερη θέση της βαθμολογίας. Με την άφιξη του Πούσκας στην Κύπρο διευθετήθηκαν πέντε φιλικά παιγνίδια. Το δίδυμο Πούσκας Ζέγκελερ, (δύο πρώην αρχηγοί της Εθνικής Ουγγαρίας) ξανάσμιγε στον Πεζοπορικό. Ο πρώτος αγώνας διεξήχθη στο ΓΣΖ το Σάββατο 22 Ιουνίου 1957, με τον Πεζοπορικό να αντιμετωπίζει, σε κατάμεστο στάδιο, την κραταιά Ανόρθωση. Το σκορ άνοιξε για την Ανόρθωση στο 4ο λεπτό ο Αράμ Τσατιρτσιάν και οκτώ λεπτά αργότερα ο Πεζοπορικός ισοφάρισε σε 1-1 με το Γιώτη Καραβοκύρη. Στο 29ο λεπτό οι φίλαθλοι έζησαν τη μαγεία της Μαγυάρικης ποδοσφαιρικής σχολής. Ο Ζέγκελερ με θεαματική κεφαλιά μεταβίβασε τη μπάλα στον Πούσκας και ο τελευταίος με ένα σουτ-βολίδα άφησε άναυδο τον τερματοφύλακα της Ανόρθωσης Πάπυρο, δίνοντας προβάδισμα 2-1 στην ομάδα της Λάρνακας. Η διεξαγωγή του αγώνα υπήρξε όμως προβληματική καθώς ο κόσμος, κατά τη διάρκεια του αγώνα, συνέχισε να εισρέει εντός του αγωνιστικού χώρου. Πολλές ήταν οι περιπτώσεις -κυρίως στο δεύτερο ημίχρονο- που ο διαιτητής αναγκάστηκε να διακόψει το παιγνίδι. Η αταξία που επικρατούσε εξόργισε τον Πούσκας που παρότρυνε και αυτός τους θεατές -μάταια- να αποχωρήσουν από τον αγωνιστικό χώρο. Στο 70′ ο Αριστος Καισίδης πέτυχε το 3-1 για τον Πεζοπορικό και στο 75΄ ο Κοβής μείωσε σε 3-2. Στο 80ο λεπτό ο διαιτητής διέκοψε οριστικά το παιγνίδι καθώς οι φίλαθλοι είχαν κατακλύσει το γήπεδο. «Οι άμυνες των δύο ομάδων ήταν πολύ καλές. Το γήπεδο όμως δεν μου άρεσε, ο αγωνιστικός χώρος ήταν κακός» δήλωσε ο Πούσκας μετά τον αγώνα.

Ο δεύτερος αγώνας του Πούσκας με τη φανέλα του Πεζοπορικού έγινε την Κυριακή 23 Ιουνίου 1957 στη Λεμεσό (στάδιο ΓΣΟ) με αντίπαλο την ΑΕΛ. Μεγάλη ήταν η κινητοποίηση των φιλάθλων και της Λεμεσού, που έσπευσαν να θαυμάσουν το θρυλικό άσσο. Ο Πεζοπορικός πήρε τη νίκη και στο παιγνίδι εκείνο με 3-0. Το πρώτο τέρμα πέτυχε ο Γιώτης Καραβοκύρης στο 6ο λεπτό. Το 2-0 σημείωσε ο Πούσκας στο δεύτερο ημίχρονο με εντυπωσιακό τρόπο, ντριπλάροντας σχεδόν όλη την άμυνα της ΑΕΛ. Το τρίτο τέρμα του ΠΟΛ πέτυχε ο Ζέγκελερ.

Την Κυριακή 30 Ιουνίου 1957, ο Πεζοπορικός αντιμετώπισε ξανά την Ανόρθωση, αυτή τη φορά στην Αμμόχωστο. Ασφυκτικά γεμάτο και το ΓΣΕ. Η ομάδα της Ανόρθωσης μόλις είχε ανακηρυχθεί πρωταθλήτρια Κύπρου και μάλιστα αήττητη. Ο Πούσκας και η παρέα του όμως πήραν θριαμβευτική νίκη με 4-0. Στο πρώτο ημίχρονο ο Πεζοπορικός προηγήθηκε 2-0, με δύο τέρματα του Ζέγκελερ (17′ και 29′). Τα άλλα δύο γκολ σημείωσε στην εκπνοή του αγώνα ο Καραβοκύρης (88′ και 89′). Ο Πούσκας, που πραγματοποίησε εξαίσια εμφάνιση, γνώρισε για άλλη μια φορά την αποθέωση.

Την Τετάρτη 3 Ιουλίου 1957, ήταν η σειρά της Λευκωσίας να υποδεχθεί τον Πούσκας. ΑΠΟΕΛ, Ομόνοια και Ολυμπιακός συγκρότησαν τη μικτή Λευκωσίας η οποία αντιμετώπισε τον Πεζοπορικό στο στάδιο ΓΣΠ. Μετά από ένα συναρπαστικό αγώνα οι δύο ομάδες εξήλθαν ισόπαλες 3-3. Η Λευκωσία προηγήθηκε στο 16′ με πέναλτι του Γιάννου Γεωργίου και ο Πεζοπορικός ισοφάρισε στο 37′ με τον Πούσκας. Στο 39′ η Λευκωσία πήρε προβάδισμα 2-1 με τον Κώστα Λυμπουρή. Η ομάδα της Λάρνακας ισοφάρισε με τον Γιώτη Καραβοκύρη στο 48′ και προηγήθηκε στο 69′ με το Ζέγκελερ. Το τελικό 3-3 σημείωσε και πάλι ο Γιάννος Γεωργίου με πέναλτι.

Το πέμπτο και τελευταίο φιλικό παιγνίδι διεξήχθη την Κυριακή 7 Ιουλίου 1957 στο ΓΣΟ μεταξύ Αρη και Πεζοπορικού. Ο αγώνας σημαδεύτηκε από την αποχώρηση του Πούσκας στο 36ο λεπτό. Ο μαγυάρος άσσος άνοιξε το σκορ μόλις στο 3ο λεπτό και ο Αρης ισοφάρισε τέσσερα λεπτά αργότερα με το Δώρο. Προβάδισμα στον Πεζοπορικό έδωσε και πάλι ο Πούσκας στο 24′. Στο 36′ ο Πούσκας σέρβιρε την μπάλα στο Μυρίστη ο οποίος σκόραρε. Το γκολ όμως ακυρώθηκε ως οφσάιντ. Ο Πούσκας διαφώνησε έντονα με την απόφαση του διαιτητή και αποχώρησε από το γήπεδο. Το τελικό 3-1 σημείωσε ο Καραβοκύρης προς το τέλος του αγώνα.

Οι αναμνήσεις

Ο Μιλτής Μιχαηλίδης, ποδοσφαιριστής του Πεζοπορικού στην δεκαετία του 50′, θυμάται με νοσταλγία τις στιγμές εκείνες: «Ο Πούσκας ήρθε στην Κύπρο για ένα μήνα προσκεκλημένος του αδελφικού του φίλου Γκιούλα Ζέγκελερ. Θυμάμαι ότι στις προπονήσεις που έκανε μαζί μας ήταν πολύ απλός και φιλικός. Το τι έγινε το διάστημα εκείνο στα φιλικά παιγνίδια που δώσαμε είναι κάτι απερίγραπτο. Ο κόσμος πλημμύριζε τα στάδια και αποθέωνε τον Πούσκας. Εκείνο που δεν τον ευχαρίστησε ήταν τα κακά χάλια των γηπέδων μας. Κάτι άλλο που κρατώ στην μνήμη μου ήταν και οι εμφανίσεις του προπονητή μας Ζέγκελερ. Παρόλο που πλησίαζε τα 50 σε μερικούς αγώνες ήταν καταπληκτικός. Μαζί με τον Πούσκας έκαναν εκπληκτικούς συνδυασμούς στο γήπεδο. Ήταν μια ανεπανάληπτη εμπειρία για όλους μας. Και μόνο η παρουσία του Πούσκας στο γήπεδο προκαλούσε δέος σε όλους».

Ο Φέρενς Πούσκας υπήρξε πανθομολογουμένως ένας από τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές του 20ου αιώνα. Ηταν ο αρχηγός της πανίσχυρης Εθνικής Ουγγαρίας που κατέλαβε την 2η θέση στο Μουντιάλ του 1954. Αγωνίστηκε στην Ουγγρική Χόνβεντ και στη συνέχεια διέπρεψε στην Ρεάλ Μαδρίτης με την οποία ήταν για πέντε συνεχείς χρονιές πρωταθλητής, ενώ τέσσερις φορές αναδείχθηκε καλύτερος παίκτης. Ο Πούσκας συνέδεσε το όνομα του και με την μεγαλύτερη επιτυχία του Ελληνικού ποδοσφαίρου σε συλλογικό επίπεδο, το «Επος του Γουέμπλει». Ήταν ο προπονητής που οδήγησε τον Παναθηναϊκό στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης το 1971.

Τα γεγονότα του 1948 έμελλε να αλλάξουν το ρουν της αθλητικής ιστορίας του τόπου μας. Γεγονότα που σημάδεψαν τον κυπριακό αθλητισμό και καθόρισαν την παραπέρα πορεία του. Κατά το έτος εκείνο άρχισε η διαπλοκή πολιτικής και αθλητισμού. Ο κυπριακός αθλητισμός διασπάστηκε λόγω πολιτικών και κομματικών διαφορών. Η απαρχή της πολιτικοποίησης-κομματικοποίησης του κυπριακού αθλητισμού και ο διαχωρισμός σε σωματεία της δεξιάς και αριστέρας παράταξης τοποθετείται ακριβώς πριν από 60 χρόνια…

Η δεκαετία του 1940 ήταν μια καθοριστική περίοδος για την ιστορία της Κύπρου.
Ήταν η εποχή των έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων και εντάσεων μεταξύ των παρατάξεων της δεξιάς και της αριστεράς που σημάδεψαν ανεξίτηλα την σύγχρονη κυπριακή πολιτική ιστορία. Η κυπριακή κοινωνία διαχωρίστηκε σε δεξιούς και αριστερούς. Η σύγκρουση επήλθε ως αποτέλεσμα της ανόδου της κυπριακής αριστεράς, η οποία άρχισε να διεκδικεί από την παραδοσιακή δεξιά την κοινωνικο-πολιτική ηγεμονία. Σημαντικότατο ρόλο όμως στην έξαρση των πολιτικών παθών στην Κύπρο, στον διχασμό του λαού και την πόλωση, στον οξύ και ακραίο κομματικό φανατισμό, είχαν διαδραματίσει και τα γεγονότα στην Ελλάδα: ο εμφύλιος πόλεμος. Η σκληρή μάχη ανάμεσα σε Εθνικόφρονες και Κομμουνιστές. Η μεγάλη πολιτική αντιπαλότητα και οι αντιθέσεις αυτές μεταφέρθηκαν σε όλους τους τομείς της κυπριακής κοινωνίας – αναπόφευκτα και στον κυπριακό αθλητισμό. Κατάληξη όλων τούτων ήταν να επέλθει το 1948 η μεγάλη ρήξη. Την χρονιά εκείνη εξαιτίας της μεγάλη διαμάχης ιδρύθηκαν σωματεία που ιδεολογικά ανήκαν στην αριστερή παράταξη και από τότε τα σωματεία διαχωρίστηκαν σε «Δεξιά» και «Αριστερά». Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως τούτη η εξέλιξη αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία του κυπριακού αθλητισμού και του ποδοσφαίρου ειδικότερα. Όλα σχεδόν τα σωματεία ταυτίστηκαν από τότε με συγκεκριμένους κομματικούς χώρους και ουδέποτε, σε αυτή την εξηντάχρονη πορεία, απέβαλαν τον κομματικό τους μανδύα, τον κομματικό τους χαρακτήρα.

Η διάσπαση

Ο Εμφύλιος σπαραγμός στην Ελλάδα, όπως προαναφέραμε, είχε άμεσο αντίκτυπο
στην Κύπρο και δυστυχώς επηρέασε καίρια και τον κυπριακό αθλητισμό. Το 1948, ο ΣΕΓΑΣ ( Σύνδεσμος Ελληνικών Γυμναστικών και Αθλητικών Σωματείων), η επίσημη Αθλητική αρχή σε Ελλάδα και Κύπρο, που τάχθηκε υπέρ της δεξιάς παράταξης στην Ελλάδα, απαίτησε από τους Γυμναστικούς Συλλόγους στην Κύπρο και τους αθλητές τους να υπογράψουν δηλώσεις καταδίκης των «κομμουνιστών -συμμοριτών και της δράσης τους» και ταυτόχρονα να δηλώσουν «εθνικόφρονων φρονημάτων». Οι Γυμναστικοί Σύλλογοι και οι δεξιοί αθλητές υπέγραψαν τις δηλώσεις αυτές, ενώ αντίθετα οι αριστεροί αθλητές αρνήθηκαν να το πράξουν. Η πρώτη μεγάλη αντίδραση προήλθε από δύο πρωταθλητές του ΓΣΕ, τους Αντώνη Τότση και Νική Γεωργίου, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τον Σύλλογο και τους απαγορεύθηκε η είσοδος στο στάδιο ΓΣΕ. Ακολούθησαν και άλλες διαγραφές αθλητών. Οι εκδιωχθέντες και αποχωρούντες αθλητές και παράγοντες προχώρησαν στις 7 Μαρτίου του 1948 στην ίδρυση νέου σωματείου στο οποίο δόθηκε η ονομασία Νέα Σαλαμίνα.

Στη Λάρνακα, οι αριστεροί αθλητές και παράγοντες αποφάσισαν στις 10 Απριλίου του 1948 την ίδρυση του σωματείου ΑΛΚΗ. Στις 29 Απριλίου του ’48, ο ΣΕΓΑΣ αποφάσισε να ματαιώσει τους 14ους Παμπάφιους Αγώνες Στίβου, όταν ο Γυμναστικός Σύλλογος «Κινύρας», που θα διοργάνωνε τους αγώνες, αρνήθηκε να προσυπογράψει διαμαρτυρία του Μητροπολίτη Πάφου με την οποία καταδικαζόταν το παιδομάζωμα (αυτή η κατηγορία καταλογιζόταν στους αριστερούς κατά τον Εμφύλιο στην Ελλάδα). Το κλίμα είχε οξυνθεί επικίνδυνα και ήταν ιδιαίτερα βαρύ σε ολόκληρη την Κύπρο. Εξαιτίας της μεγάλης διαμάχης που ξέσπασε, πολλοί αριστεροί αθλητές αποφάσισαν να απόσχουν από τους 23ους Παγκύπριους αγώνες στίβου που έγιναν στην Λεμεσό στις 1-2 Μαΐου. Μετά από αυτή την εξέλιξη οι Γυμναστικοί Σύλλογοι πήραν σκληρότερα μέτρα αποκλείοντας αριστερούς αθλητές και απαγορεύοντας τους την είσοδο στα στάδια. Στην Λάρνακα ο ΓΣΖ απαγόρευσε στην Αλκή να χρησιμοποιεί το στάδιο, καθώς επίσης και την εγγραφή μελών «που δεν είχαν κλείσει μέσα τους την Ελλάδα». Στην Αμμόχωστο ο ΓΣΕ έκλεισε τις πόρτες του στη Νέα Σαλαμίνα και κάλεσε σε απολογία αθλητές που είχαν υπογράψει διακήρυξη ενάντια στις θέσεις του ΣΕΓΑΣ.

Το κλίμα στη Λευκωσία

Εκείνη την περίοδο στην Λευκωσία ιδρύθηκε ο Ορφέας ενώ η κρίση στον ΑΠΟΕΛ, που επέφερε και την διάσπαση του, ξέσπασε στις 23 Μαίου του 1948 όταν το συμβούλιο του σωματείου απέστειλε τηλεγράφημα στον ΣΕΓΑΣ, με την ευκαιρία των Πανελληνίων Αγώνων στίβου, στο οποίο ευχόταν «όπως τερματισθεί η Εθνοκτόνος ανταρσία». Οι αριστεροί παράγοντες και αθλητές του ΑΠΟΕΛ θεώρησαν τον χαρακτηρισμό ως πρόκληση και κομματική τοποθέτηση του σωματείου και ζήτησαν την απολογία του συμβουλίου το οποίο επέμεινε πως το τηλεγράφημα δεν είχε οιονδήποτε κομματικό χαρακτήρα. Οι ποδοσφαιριστές που αντέδρασαν ( Κώστας Λυμπουρής, Αγησίλαος Τσιαλής, Γωγάκης Καραγιάννης, Αντρέας Καρυόλου, Τάκης Σκαλιώτης και Γιώργος Χριστοδούλου) τιμωρήθηκαν με αποκλεισμό.

Ενδεικτικά του κλίματος που επικρατούσε είναι και τα δημοσιεύματα του τύπου (Νέος Κυπριακός Φύλαξ 26/5/1948): «ΟΞΩ από τα γήπεδα μας. Κάμετε δικά σας και φροντίστε να υποταχθείτε στην Ρωσσικήν Ομοσπονδίαν Ποδοσφαίρου. Εις τα δικά μας γήπεδα θα μπαίνουν μόνον εκείνοι που σκέπτονται ως Ελληνες και όχι εκείνοι που εξυμνούν τους προδότας…..«Το ζήτημα της εκκαθαρίσεως των σωματείων από τους κομμουνιστάς δεν είναι ενδοσωματειακόν. Είναι πολιτικόν ευρύτατης σημασίας. Αποτελεί μέρος του αντικομμουνιστικού αγώνος δηλαδή μέρος του Εθνικού αγώνος. Διότι πρωταρχική προυπόθεσις επιτυχίας του Εθνικού αγώνος είναι η εξαφάνισις του κομμουνισμού».

Η ίδρυση νέου σωματείου στην Λευκωσία είχε δρομολογηθεί και στις 4 Ιουνίου 1948, με πρωτοβουλία του ιατρού και Δημοτικού συμβούλου Λευκωσίας Ματθαίου Παπαπέτρου, πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνέλευση. Στις 17 του ίδιου μήνα έγινε η καταστατική συνέλευση και δόθηκε στο νέο σωματείο η ονομασία Αθλητικός Σύλλογος Ομόνοια Λευκωσίας. Τα νέα σωματεία προχώρησαν στην δημιουργία δικής τους ξεχωριστής Ομοσπονδίας, της ΚΕΠΟ (Κυπριακή Ερασιτεχνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία). Το κυπριακό ποδόσφαιρο είχε διασπαστεί. Στη δύναμη της ΚΟΠ παρέμειναν τα σωματεία που ιδεολογικά ανήκαν στην δεξιά παράταξη ενώ στην ΚΕΠΟ αγωνίζονταν τα σωματεία που πρόσκειντο στην αριστερά. Το 1953, το κυπριακό ποδόσφαιρο, μετά από πενταετή διαχωρισμό, ενοποιήθηκε με την ένταξη στην δύναμη της ΚΟΠ των ομάδων της ΚΕΠΟ η οποία διαλύθηκε.

Δυστυχώς όμως παρά την ενοποίηση οι βαθιά ριζωμένες διαφορές, ο διχασμός και η προκατάληψη παρέμειναν. Η κομματικοποίηση είχε τόσο πολύ εμπεδωθεί που συνέχισε να ταλανίζει τον χώρο του κυπριακού ποδοσφαίρου. Ο φανατισμός, το μίσος, οι αντιπαλότητες μεταξύ δεξιών και αριστερών ομάδων, μεταξύ δεξιών και αριστερών οπαδών, ποτέ δεν εξέλειπαν. Το κυπριακό ποδόσφαιρο παρέμεινε δυστυχώς δέσμιο της νοσηρής αυτής κατάστασης και νοοτροπίας. Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στον χώρο του κυπριακού ποδοσφαίρου- παρόλο που μερικώς εξασθένισαν και ξεθώριασαν εξαιτίας της ιδεολογίας του χρήματος κυρίως- υφίστανται μέχρι και τις μέρες μας. Οι ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές είναι ευδιάκριτες, όπως και η διαπλοκή της πολιτικής με το ποδόσφαιρο. Απλώς υπάρχουν περίοδοι που το φαινόμενο της πολιτικοποίησης-κομματικοποίησης βρίσκεται σε ύφεση ή έξαρση αναλόγως των συνθηκών…