Συνέντευξη στον Μιχάλη Κοντό

Ο κ. Γιώργος Περδίκης μας μίλησε για την πρόταση των Οικολόγων στα μεγάλα περιβαλλοντικά, οικονομικά και πολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Κύπρος και γενικότερα ο πλανήτης, στα πλαίσια της υποψηφιότητάς του για τις ευρωεκλογές.

Λέγεται ότι η κατανομή των κυπριακών εδρών στο ευρωκοινοβούλιο πρέπει να θεωρείται δε-δομένη και ότι πέραν των τεσσάρων παραδοσιακών κομμάτων δεν υπάρχει δυνατότητα να εκλεγεί ευρωβουλευτής από άλλο κόμμα. Ως υποψήφιος ενός εκ των λεγόμενων μικρών κομμάτων, πώς αντιμετωπίζετε αυτή την άποψη;

Αυτή η άποψη είναι απαξιωτική για τον Κύπριο πολίτη. Εάν οι εκλογές κρίνονταν από αποτελέσματα των προηγούμενων εκλογών ή από τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, τότε δεν θα άξιζε τον κόπο να οργανώνονταν εκλογές. Θα παίρναμε τα αποτελέσματα των προηγούμενων εκλογών και των δημοσκοπήσεων και θα κάναμε την κατανομή των εδρών αναλόγως. Ακόμα, γιατί να κάνουμε προεδρικές εκλογές και να μην εκλέγουμε τον πρόεδρο βάσει των ποσοστών των κομμάτων που υποστηρίζουν τον κάθε υποψήφιο; Η βούληση του λαού εκφράζεται μέσα από τις εκλογές και εκεί είναι που θα υπάρξει η πραγματική κατανομή των εδρών.

Πρέπει όμως να αναγνωρίσουμε ότι λιγότερες πιθανότητες για εκλογή ευρωβουλευτή έχουμε δυστυχώς εμείς. Αυτό είναι μια πραγματικότητα. Δεν κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας, ούτε τους ψηφοφόρους μας. Η σημασία όμως των ευρωεκλογών, όπως και κάθε εκλογής, δεν είναι μονάχα στο να εκλέξεις έναν εκπρόσωπο. Η σημασία των ευρωεκλογών έγκειται και στο να τοποθετηθούν οι πολιτικές προτάσεις για το μέλλον της Ευρώπης και το μέλλον της πατρίδας μας και να προβληθούν αυτές οι προτάσεις μέσα στην κοινωνία. Είναι μια ευκαιρία ενός πολιτικού αγώνα. Οι δικές μας θέσεις είναι αγωνιστικές, στο περιβάλλον, στην ποιότητα ζωής, στα δικαιώματα των απλών πολιτών, στο κυπριακό για μια γνήσια και δίκαιη λύση στο πρόβλημά μας. Εξοπλισμένοι με αυτές τις θέσεις, χωρίς ψευδαισθήσεις αλλά με αποφασιστικότητα, κατερχόμαστε στις ευρωεκλογές με την ελπίδα ότι θα γίνει η έκπληξη και θα έχουμε οικολόγο ευρωβουλευτή.

Πιστεύετε ότι τέτοιου είδους νοοτροπίες επηρεάζουν αρνητικά και το πολίτευμα; Δηλαδή σε ποιο βαθμό η δημοκρατία διαμορφώνεται από τις νοοτροπίες και όχι από τους κανονισμούς;

Αυτή είναι μια νικώσα νοοτροπία, που μεταφέρει τα ποδοσφαιρικά ήθη στην πολιτική. Όμως εγώ διερωτώμαι αν θα μπορούσε να γίνει ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα χωρίς τις μικρότερες ομάδες. Θα γινόταν δηλαδή ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα μόνο με το ΑΠΟΕΛ και την Ομόνοια; Όχι βέβαια! Για να διεξαχθεί ένα πλήρες, δίκαιο, ανταγωνιστικό πολιτικό πρωτάθλημα χρειάζονται όλες οι πολιτικές δυνάμεις εφ’ όσον βέβαια είναι υπαρκτές και η δική μας πολιτική πρόταση είναι υπαρκτή και στην Κύπρο και στην Ευρώπη- και βασίζονται σε αρχές και αξίες. Εμάς είναι υποχρέωσή μας όχι μόνο να δώσουμε την μάχη των ευρωεκλογών, αλλά και να την κερδίσουμε. Βέβαια το να την κερδίσουμε για εμάς δεν εξαρτάται από το κατά πόσον θα εκλέξουμε έναν ή δύο ευρωβουλευτές. Στοχεύουμε στο να κάνουμε μια αξιοπρεπή παρουσία και να προβάλουμε με επιτυχία τις θέσεις μας.

Μεταφέροντας το ίδιο σκεπτικό και στα μεγάλα κόμματα, θα έλεγε κανείς ότι ούτε αυτά έχουν ανάγκη τις ευρωεκλογές: Αφού αναλογούν από δύο ευρωβουλευτές στα δύο μεγάλα κόμματα, ας ορίσουν αυτά ποιοι είναι οι εκλεκτοί της ηγεσίας τους και να τελειώνουμε, όπως άλλωστε γίνεται και στην Ελλάδα. Αυτό είναι σημαντικό θέμα διότι έχει να κάνει με την γνησιότητα της δημοκρατίας και με το αν η δημοκρατία που έχουμε νομίζω αυτή την δημοκρατία- διατηρεί τα ελάχιστα, τα στοιχειώδη, που εκπληρώνουν τους όρους της λαϊκής κυριαρχίας.

Αναφορικά με την ΕΕ, πόσο σοβαρό πιστεύετε ότι είναι το δημοκρατικό έλλειμμα από το οποίο πάσχει; Θεωρείτε ότι με μια αναβάθμιση των αρμοδιοτήτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όπως αυτή προωθείται από την Συνθήκη της Λισσαβώνας- μπορεί, έστω και εν μέρει, να καλυφθεί;

Μερικώς. Ένα από τα θετικά της Συνθήκης της Λισσαβώνας θα έλεγα τα λίγα θετικά της- είναι ότι αναβαθμίζεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και δημιουργείται και μια διαδικασία που ενισχύει την επικουρικότητα, με την έννοια ότι συμμετέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό και τα εθνικά κοινοβούλια στο νομοθετικό έργο της ΕΕ. Το έλλειμμα δημοκρατίας για την ΕΕ είναι σύμφυτο και συγγενές με την ίδια την μορφή της ΕΕ σαν συνομοσπονδίας κρατών. Είναι ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί τους πολίτες και τους πολιτικούς για δεκαετίες, εκφράζεται δυστυχώς στις ευρωεκλογές με την μεγάλη αποχή και δεν μπορεί να λυθεί μόνο με τις βελτιωμένες πρόνοιες της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Χρειάζεται καθημερινά πάρα πολλή δουλειά. Ιδιαίτερα για μια χώρα σαν την Κύπρο που γεωγραφικά είναι απομακρυσμένη από τα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Στην καμπάνια του Κινήματος για τις ευρωεκλογές αποδίδετε πρωταρχική σημασία στην σωστή διαχείριση της οικονομικής κρίσης και στην έξοδο από αυτήν. Πέστε μας δυο λόγια για την πρόταση του Κινήματος, η οποία αντιλαμβάνομαι ότι έχει ιδιαιτερότητες σε σχέση με τις επικρατούσες προτάσεις.

Εντάσσεται κατ’ αρχήν μέσα στην νέα, ευρύτερη λογική που εκφράστηκε από το Ευρωπαϊκό Μανιφέστο των ενωμένων οικολογικών κομμάτων που κύριο στόχο έχει η αναζωογόνηση της οικονομίας να περάσει μέσα από την δημιουργία νέων οικολογικών θέσεων εργασίας. Έχει εκδοθεί το λεγόμενο «New Green Deal», στο οποίο παρου-σιάζονται αναλυτικά μια σειρά από μέτρα αντι-μετώπισης της κρίσης με κύριο στόχο, επαναλαμβάνω, την δημιουργία συγκεκριμένα 5 εκ. νέων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη, σε τομείς που αφορούν την αειφόρο ανάπτυξη. Δηλαδή την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, ανάπτυξη των τεχνολογιών της γνώσης κ.λπ. Για την Κύπρο συγκεκριμένα, το «New Green Deal» προβλέπει 30.000 νέες θέσεις εργασίας σε αυτούς τους τομείς. Εμείς θεωρούμε ότι αυτή η μελέτη, που έγινε από οικολόγους επιστήμονες, είναι βάσιμη σε ό,τι αφορά στην Κύπρο, ότι μπορεί η Κύπρος να δημιουργήσει 30 000 νέες θέσεις εργασίας σε αυτούς τους τομείς διότι είναι οι τομείς του μέλλοντος, οι οποίοι οδηγούν σε μια αειφόρο ανάπτυξη. Δηλαδή στην ανάπτυξη σε μια αειφόρο βάση και όχι με την έννοια του άμεσου κέρδους και των πρόσκαιρων επιτευγμάτων, που δυστυχώς εκεί οδηγούν όλες οι άλλες προτάσεις -είτε προέρχονται από την κεντροαριστερά, είτε από την φιλελεύθερη δεξιά- και που κυριαρχούν δυστυχώς στα μέτρα που εξαγγέλλονται από την ΕΕ και τις διάφορες κυβερνήσεις. Η στήριξη των τραπεζών και των μεγάλων βιομηχανιών, η απευθείας στήριξη των οικονομικών πακέτων και των μεγάλων τραστ, νομίζω ότι -αν και στην φιλοσοφία του καπιταλισμού και της μικτής οικονομίας έχει μια εξήγηση, την αλυσιδωτή διαδικασία μεταφοράς των κερδών και των θετικών επιπτώσεων- έχει δοκιμαστεί και έχει αποτύχει. Το να ενισχύεται η κεφαλή της πυραμίδας με την ελπίδα ότι θα μεταφερθούν προς την βάση τα οφελήματα, συνιστά μια προσέγγιση που έχει αποτύχει. Πρέπει να αλλάξει εντελώς η πυραμίδα και η διαδικασία της παραγωγής.

Μιας και αναφερθήκαμε σε αυτό το θέμα, θα ήθελα να σας ρωτήσω το εξής: Παράγωγο του επικρατούντος συστήματος οικονομικής οργάνωσης στην Ευρώπη, αλλά και γενικότερα στον δυτικό κόσμο, είναι και οι κλιματικές αλλαγές. Πώς βλέπετε να εξελίσσονται τα πράγματα σε αυτόν τον τομέα;

Είναι χαρακτηριστικό αυτό το στοιχείο. Φαίνεται ότι η οικονομική κρίση, που έχει πλήξει ιδιαίτερα τις δυτικές χώρες, απειλεί να αναστείλει μια αργή ούτως ή άλλως διαδικασία λήψης αποφάσεων για αντιμετώπιση του φαινομένου των κλιματικών αλλαγών. Μέχρι πρόσφατα για παράδειγμα είχαμε την φανατική άρνηση ορισμένων χωρών – ιδιαίτερα των ΗΠΑ του Μπους. Αναμέναμε ότι με την νέα πολιτική Ομπάμα θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε πιο γοργά στην εφαρμογή της συμφωνίας του Κυότο σε μια νέα συνθήκη της Κοπεγχάγης (που έρχεται στο τέλος αυτού του χρόνου) για τις κλιματικές αλλαγές που να είναι πιο τολμηρή (για να παρθούν πιο ουσιαστικά και αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών). Τώρα έρχεται η οικονομική κρίση και απειλείται σοβαρά η προοπτική επιτάχυνσης των μέτρων αντιμετώπισης του φαινομένου των κλιματικών αλλαγών. Ανησυχούμε ιδιαίτερα διότι φαίνεται ότι τα μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης λειτουργούν ανασταλτικά στην εφαρμογή φιλοπεριβαλλοντικής πολιτικής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ενίσχυση εκείνων των τομέων της βιομηχανίας που είναι ιδιαίτερα ρυπογόνοι, όπως για παράδειγμα οι αυτοκινητοβιομηχανίες.

Σε αυτό το επίπεδο όμως, η επιβράδυνση αυτή της διαδικασίας οφείλεται όντως σε υπαρκτούς λόγους, ή χρησιμοποιείται η οικονομική κρίση ως άλλοθι για να αποφευχθούν οι δαπάνες που απαιτούνται για την μείωση των ρύπων;

Νομίζω ότι είναι και τα δύο. Δηλαδή στριμώχνονται από το περιβαλλοντικό λόμπυ οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες να εφαρμόσουν νέες τεχνολογίες, τις οποίες ήδη κατέχουν, αλλά όμως ανεβάζουν το κόστος της παραγωγής και μειώνουν τα περιθώρια κέρδους. Υπήρχε μια τεράστια συζήτηση πέρυσι, αποτέλεσμα μιας πολύχρονης διαδικασίας, για την ανάγκη να περιοριστούν οι εκπομπές των ρύπων στην πηγή τους, δηλαδή το ίδιο το αυτοκίνητο να αλλάξει τεχνολογία. Έφθασε όμως η εποχή της κρίσης και χρησιμοποιήθηκε αυτό σαν επιχείρημα για να κερδίσουν μια επιπλέον αναβολή. Το συγκεκριμένο παράδειγμα αποδεικνύει ότι η αλήθεια είναι κάπου στην μέση, δηλαδή η διαδικασία των αποφάσεων επηρεάζεται μεν από την κρίση, αλλά κάποιοι χρησιμοποιούν την κρίση για να αποφύγουν την εφαρμογή των πολιτικών που έχει ήδη αποφασίσει η ΕΕ. Η ΕΕ έχει ένα πρωτα-γωνιστικό ρόλο στην ιστορία των μέτρων αντι-μετώπισης των κλιματικών αλλαγών. Εν τούτοις σημειώνουμε μια οπισθοδρόμηση τους τελευταίους μήνες και βεβαίως αυτή η αργοπορία, για εμάς τους Οικολόγους, δεν είναι ικανοποιητική.

Υπάρχει εδώ και χρόνια έντονη δράση για το ζήτημα των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών (ΓΤΟ). Υπήρχε κάποτε μια έντονη διαμάχη μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ. Πού βρίσκεται τώρα αυτό το θέμα;

Η διαμάχη συνεχίζεται. Οι ΗΠΑ είναι μια χώρα στην οποία τα ΓΤ προϊόντα κυκλοφορούν ελεύθερα, είναι παντού, προβάλλονται κιόλας ως καλύτερα από τα φυσικά προϊόντα. Η ΕΕ, παρά το γεγονός ότι νομικά αναγκάστηκε από τις ΗΠΑ να άρει το γενικό μορατόριουμ, εν τούτοις εφάρμοσε πολύ περί-πλοκες διαδικασίες αδειοδότησης των ΓΤΟ, με αποτέλεσμα να γίνεται μια πάρα πολύ αργή διείσδυσή τους στην ευρωπαϊκή αγορά, τόσο σε ό,τι αφορά στην αγροτική παραγωγή, όσο και στην αγορά τροφίμων. Υπάρχει περίπου μια δωδεκάδα γενετικά τροποποιημένων ποικιλιών που καλλιεργούνται στους αγρούς της ΕΕ, υπάρχει όμως και μια ομάδα κρατών, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, που έχουν μια πολιτική ενάντια στους ΓΤΟ. Πρόκειται για μια μάχη στην οποία εμείς στεκόμαστε με ιδιαίτερη έμφαση, διότι είναι το στοιχείο που μας διαφοροποιεί από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις και στην Κύπρο και στην Ευρώπη. Είναι δηλαδή εκεί που η δική μας θέση είναι ξεκάθαρη σε σχέση με τις άλλες πολιτικές ομάδες και κόμματα στην Κύπρο, που εξαντλούνται σε μια γενική, αόριστη και χλιαρή τοποθέτηση. Πολλά από τα ευρωπαϊκά κόμματα, όπως το Φιλελεύθερο και το Συντηρητικό Λαϊκό κόμμα, υποστηρίζουν τους ΓΤΟ, ενώ με τους Σοσιαλιστές η διαφορά μας είναι περισσότερο διαφορά έντασης και συνέπειας. Είναι από τα θέματα που δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση για να αναδειχθεί η διαφορά τοποθέτησης (το ίδιο ισχύει και στο θέμα της ενέργειας). Η κάθετη αντίρρηση των Οικολόγων στην πυρηνική ενέργεια είναι ένα στοιχείο που τους διαφοροποιεί από όλες τις άλλες πολιτικές δυνάμεις. Ακόμα και από τους Σοσιαλιστές που συχνά ενδύονται ένα περιβαλλοντικό μανδύα. Είναι εκεί ακριβώς που διακρίνεται η καθαρά οικολογική φωνή από τις υπόλοιπες, που είναι απομιμήσεις και απλά χρησιμοποιούν τον περιβαλλοντικό λόγο για να παραπλανήσουν τους ψη-φοφόρους όταν πλησιάζουν οι εκλογές.

Ας επιστρέψουμε λίγο στα κυπριακά θέματα. Είστε ικανοποιημένος από την πρόοδο του κυπριακού πολιτικού συστήματος και του Κύπριου πολίτη σε θέματα περιβαλλοντικής ευαισθησίας;

Καθόλου! Πρώτα απ’ όλα υπάρχει μια χυδαία υπο-κρισία που στηρίζεται κυρίως στην άγνοια. Τα κυπριακά κόμματα δηλαδή δεν ασχολούνται σοβαρά -παρά μόνο επιφανειακά- με θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής. Η ενασχόλησή τους είναι ψηφοθηρική, πολλές φορές τοποθετούνται με ένα εντελώς λαϊκίστικο τρόπο σε σχέση με το πού βρίσκονται οι περισσότερες ψήφοι. Π.χ., το θέμα του Ακάμα. Ή σκέπτονται το περιβάλλον όταν τυχαίνει μεγάλες ομάδες ψηφοφόρων να υποστηρίζουν ένα θέμα που αφορά το περιβάλλον, όπως είναι π.χ. η προστασία μιας κοινότητας από τα λύμματα. Τότε τους βλέπουμε να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Αλλά και η Κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα περιβαλλοντικά ζητήματα ως εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είχαμε πάρα πολλά παραδείγματα, με πιο κρίσιμο την προσπάθεια της Κυβέρνησης πρόσφατα να αυξηθούν τα περιθώρια ρύπανσης της ατμόσφαιρας, με ρύπους που έχουν σχέση με τις κλιματικές αλλαγές. Όταν η ΕΕ έθεσε ως όριο το 2020 το 20-20-20 και η Κύπρος ανέλαβε την υποχρέωση να αναπτύξει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο 13% του συνόλου της παραγόμενης ενέργειας, ο Πρόεδρος Χριστόφιας ζήτησε επίμονα τη μείωση των υποχρεώσεών μας. Η Κύπρος ζήτησε αυτό να γίνει 9 %. Δηλαδή η συνεχής προσπάθεια της Κυβέρνησης και των πολιτικών κομμάτων είναι να μειώσουν τις υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας σε θέματα περιβάλλοντος. Και αυτή είναι μια ένδειξη της έλλειψης πραγματικής ευαισθησίας και αντίληψης που χρειάζεται η αειφόρος ανάπτυξη με τα σημερινά Ευρωπαϊκά δεδομένα.

Θα ήθελα να κλείσουμε την συζήτησή μας με το κυπριακό πρόβλημα. Είστε ικανοποιημένος από την διαχείριση του κυπριακού μέχρι τώρα από την παρούσα διακυβέρνηση;

Όχι βέβαια! Με αντικειμενικούς όρους πιστεύουμε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαχειρίζεται το κυπριακό σε διάσταση με ό,τι υποσχέθηκε στον κυπριακό λαό και στους συνεργάτες του, δηλαδή στα κόμματα τα οποία τον στήριξαν για να εκλεγεί. Υπάρχουν γραπτές δεσμεύσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά στην εφαρμογή της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου, που κατά την άποψή μας δεν έχουν εκπληρωθεί. Αυτό που θεωρούσε ο αείμνηστος Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος ως την αφετηρία για μια νέα διαδικασία δια-πραγματεύσεων, που ήταν η συμφωνία της 8ης Ιουλίου και η εφαρμογή της και ήταν δέσμευση του Προέδρου Χριστόφια, δεν έγινε πράξη. Έγινε μια παρωδία. Μια φάρσα. Μια καρικατούρα της συμφωνίας, μια απομίμηση φτηνή της διαδικασίας της 8ης Ιουλίου. Αποτέλεσμα ήταν να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις χωρίς να υπάρχει συμφωνημένη βάση. Δεν λειτούργησαν επιτροπές, δεν λειτούργησαν ομάδες εργασίας και πήγαμε σε αυτό που ουσιαστικά ζήτησε από την αρχή η Τουρκία, δηλαδή τις απευθείας διαπραγματεύσεις. Πρόκειται δηλαδή για μια διαδικασία που αποτελεί συνέχεια της διαδικασίας που μας έφερε το σχέδιο Ανάν. Δεν πέρασε το σχέδιο Ανάν; Κάθονται κάτω οι δύο ηγέτες, συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις με την μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών, ουσιαστικά με βάση τις πρόνοιες του σχεδίου Ανάν (έστω και κάτω από το τραπέζι). Συγκρίνονται σχεδόν πάντα οι προτάσεις που μπαίνουν στο τραπέζι και από την μια και από την άλλη πλευρά με το σχέδιο Ανάν (αν ήταν καλύτερες ή χειρότερες κατά την αντίληψή τους). Είναι δηλαδή μέτρο σύγκρισης το σχέδιο Ανάν, άρα είναι βασικά στο τραπέζι. Αυτή η διαδικασία βεβαίως δεν πρόκειται να οδηγήσει πουθενά αλλού, παρά σε μια κατάληξη όπως το σχέδιο Ανάν. Δηλαδή σε μια μορφή επιδιαιτησίας και σε κάποιο δημοψήφισμα, το οποίο θα είναι μάλιστα καταληκτικό. Φοβάμαι ότι θα έχουμε μια επανάληψη του σεναρίου 2002-2004. Δεν ξέρω αν θα καταφέρει να αποφύγει αυτές τις ιστορικές συμπληγάδες ο Πρόεδρος Χριστόφιας. Έχω την εντύπωση ότι προσπαθεί να τις αποφύγει για την δική του υστεροφημία περισσότερο και δευτερευόντως για το καλό του κυπριακού λαού, έχοντας υπόψη το τι συμβαίνει σε σχέση με την αξιοποίηση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, που ήταν το μεγαλύτερό μας επιχείρημα. Αυτοί που υποστήριξαν το «Όχι» στο δημοψήφισμα έδωσαν την ελπίδα στον κυπριακό λαό ότι μετά την ένταξη οι συνθήκες θα είναι τέτοιες που θα επιβάλουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην Τουρκία μια ευρωπαϊκή λύση στο κυπριακό πρόβλημα. Δηλαδή μια λύση βασισμένη στις αρχές και τις αξίες της ΕΕ. Όταν αυτές οι αρχές και αξίες δεν αποτελούν τον μπούσουλα, τον κανόνα, το πλαίσιο των ελληνοκυπριακών προτάσεων, όταν η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην ΕΕ δεν αξιοποιείται, όταν προβάλλει η προοπτική της ειδικής σχέσης και δεν γίνονται σενάρια αντιμετώπισης αυτής της προοπτικής ούτως ώστε και αυτή η προοπτική να χρησιμοποιηθεί στην πορεία επίλυσης του κυ-πριακού, τότε δίκαια ανησυχούμε. Όταν όλα αυτά κάποιος τα μετρήσει και τα βάλει σε τάξη, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μηνύματα είναι πάρα πολύ αρνητικά. Μαζεύονται σύννεφα. Έχουμε μια αργή αλλά σταθερή υποχώρηση και το μόνο που μένει μάλιστα επαναλαμβάνεται μετ’επιτάσεως περισσότερο για να αυτοϊκανοποιείται η ηγεσία μας- είναι ότι ξεφύγαμε από την δύσκολη κατάσταση που βρισκόμασταν μετά το δημοψήφισμα, ότι υπάρχει καλό κλίμα γενικότερα, ότι δεν είμαστε στην γωνιά, ότι όλοι μας χαμογελούν και ότι δεν δεχόμαστε πλέον τις πιέσεις που δεχόμασταν μετά το 2004 για να παιχτεί το παιχνίδι του απευθείας εμπορίου και της άρσης της δήθεν απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων. Αυτά βέβαια είναι όντως κάποια θετικά της σημερινής κατάστασης, αλλά αυτό δεν οδηγεί στην λύση του κυπριακού. Δηλαδή το γεγονός ότι δεν βρισκόμαστε στη γωνιά και δεν μας κατηγορούν ότι είμαστε αδιάλλακτοι και το ότι δεν προσπαθούν να περάσουν τον λεγόμενο κανονισμό του απευθείας εμπορίου, ή ότι δεν επαναλαμβάνουν συνέχεια ότι είναι ανάγκη να αρθεί τάχα η «απομόνωση» των Τουρκοκυπρίων, αυτό δεν είναι σίγουρα βήμα προς τα μπροστά. Δυστυχώς μόνο με το καλό κλίμα δεν λύνεται το κυπριακό.

Ποιο μήνυμα θα θέλατε να απευθύνετε στον κυπριακό λαό εν όψει ευρωεκλογών;

Εμείς απευθυνόμαστε στους σκεπτόμενους πολίτες, είτε αυτοί είναι πολλοί είτε λίγοι -ελπίζουμε να είναι πολλοί- αυτούς που δεν παρασύρονται από ποδοσφαιρικά συνθήματα, που δεν μεταφέρουν το αίσθημα του «νικητή» στην πολιτική, που διεκδικούν σε αυτές τις εκλογές να έχουν το δικαίωμα να εκφράσουν τις γνήσιες προσωπικές τους θέσεις και ελπίδες για την Ευρώπη και για την Κύπρο. Καταθέτουμε την δική μας πρόταση, που είναι μια οικολογική πρόταση για το κυπριακό και για την ποιότητα της ζωής, την οικονομία, το περιβάλλον και την κοινωνία.

Ελπίζουμε ότι οι άνθρωποι που διαθέτουν όραμα, οι άνθρωποι που διαθέτουν λογική, οι άνθρωποι που δεν παρασύρονται από κομματικά αντανακλαστικά και από το σύνδρομο του νικητή, θα υποστηρίξουν τις θέσεις-νικητές. Και οι θέσεις-νικητές είναι αυτές της Οικολογίας, των Οικολόγων Περιβαλλοντιστών της Κύπρου, είναι θέσεις με όραμα, πρόταση και προοπτική.

Γιώργος Περδίκης

Γενικός Γραμματέας και Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών

στον Μιχάλη Κοντό

Ο Γ.Γ. των Οικολόγων, κ. Γιώργος Περδίκης, αν και συμμετέχει σε ένα πολιτικό κόμμα με ιδιαίτερη ιδεολογική ταυτότητα, εν τούτοις αναδεικνύει την σημασία της συνεργασίας των δυνάμεων του ενδιάμεσου χώρου. Πέραν της προοπτικής της ενοποίησης, προτείνει και την επιλογή μιας ευρείας κοινωνικής συμμαχίας μεταξύ των δυνάμεων που επιθυμούν ένα δυνατό ενδιάμεσο χώρο.

Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών πολιτεύεται κινούμενο στα πλαίσια της ευρύτερης ευρωπαϊκής τάσης προς τα κοινωνικά κινήματα και, κυρίως , προς την οικολογία. Στην Κύπρο διεξάγεται εδώ και χρόνια ένας άτυπος διάλογος με αντικείμενο την ενοποίηση των κομμάτων που ανήκουν στον ενδιάμεσο χώρο. Εσείς, ως ένα κόμμα με μια ιδιαίτερη ιδεολογική ταυτότητα, διαφοροποιημένο από τις παραδοσιακές αντιλήψεις περί πολιτικής, πιστεύετε ότι έχετε θέση σε αυτό τον διάλογο;

Πιστεύω πως έχουμε θέση στον διάλογο με αντικείμενο την ενοποίηση του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου. Μάλιστα ο λόγος είναι διακριτός και εναλλακτικός. Δεν χαρακτηρίζεται από μικροψυχία και υστεροβουλία. Εμείς έχουμε μια καθαρή πολιτική πρόταση που περιλαμβάνει την ανάγκη της συστράτευσης των κοινωνικών κινημάτων σε αυτό που λέμε ενωμένο ενδιάμεσο χώρο. Δεν αντιμετωπίζουμε την προσπάθεια αυτή ως στοχεύσουσα να δημιουργήσει ακόμα έναν στατικό κομματικό χώρο για να ανταγωνιστεί τα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος. Εμείς προτείνουμε μια ανοικτή κοινωνική συμμαχία, με προοδευτικό χαρακτήρα οικολογικό και ανθρώπινο, σε αντιπαραβολή στα κομματικά παραδοσιακά στεγανά του μοντέλου Αριστερά Δεξιά.

Σε ποια πεδία σύγκλισης πιστεύετε ότι πρέπει να επικεντρωθεί το όλο εγχείρημα της ενοποίησης του ενδιάμεσου χώρου;

Συχνά προβάλλεται η άποψη ότι η συνεργασία του ενδιάμεσου χώρου έχει κυρίως χαρακτήρα πατριωτικό με επίκεντρο τις κοινές ή παρόμοιες θέσεις στο Κυπριακό. Εμείς θεωρούμε ότι αυτό δεν είναι αρκετό. Υπάρχουν συγκλίσεις και πρέπει ν’ αναζητηθούν και ν’ αναδειχθούν σε θέματα κοινωνικής, οικονομικής και οικολογικής πολιτικής. Το παράδειγμα του κοινού προγράμματος για τις προεδρικές εκλογές του 2008 αποδεικνύει το βάσιμο του επιχειρήματος.

Πού πιστεύετε ότι έχει προσκρούσει μέχρι τώρα αυτή η προσπάθεια;

Η προσπάθεια αυτή μέχρι σήμερα προσκρούει στην μικροψυχία αυτών που ανέλαβαν την υλοποίηση της. Η καταλληλότερη ιστορική συγκυρία του 2004 χάθηκε με ευθύνη των κύριων κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου. Εμείς, ως Οικολόγοι, παρά το γεγονός ότι είχαμε κάθε λόγο να είμαστε διστακτικοί πάντα υποστηρίζαμε από τους πρώτους την ιδέα.

Δεδομένων των πολιτικών ισορροπιών που παρατηρούνται στο κυπριακό πολιτικό σύστημα και της ενίσχυσης του διπολισμού μετά τις τελευταίες προεδρικές εκλογές, πιστεύετε ότι θα μπορούσε ένα ενιαίο κόμμα του ενδιάμεσου χώρου να καταστεί μια αξιόπιστη τρίτη δύναμη;

Αναμφίβολα πιστεύω ότι ένα δημοκρατικό και δυναμικό σχήμα μπορεί να σπάσει τον διπολισμό που αναπτύσσεται γοργά στο κυπριακό πολιτικό σκηνικό μετά τις προεδρικές εκλογές. Δεν είμαι σε θέση με βεβαιότητα να πω ότι αυτό θα είναι ένα ενιαίο κόμμα αλλά σίγουρα μια δυναμική συμμαχία των κομμάτων μπορεί να το κάνει. Η δημιουργία ενός ενιαίου κόμματος ενδεχομένως να ενισχύσει τις φυγόκεντρες δυνάμεις και η πρόσθεση τελικά να έχει αρνητικό πρόσημο. Νομίζω πιο φρόνιμο θα ήταν να επιδιωχθεί η σύνθεση παρά η πρόσθεση.

Το κυπριακό πολιτικό σύστημα, όπως έχει εξελιχθεί μετά το 1974 και με την παρούσα του μορφή, απαιτεί συνεργασίες για την εκλογή κυβέρνησης. Πιστεύετε ότι ένα ενοποιημένο κόμμα ή μια συμμαχία του ενδιάμεσου χώρου θα μπορούσε να δώσει ισχυρή, συμπεφωνημένη γραμμή ως προς μια ενδεχόμενη εκλογική συνεργασία με ένα εκ των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας;

Από το 1974 μέχρι σήμερα είχαμε δύο περιπτώσεις όπου τα πολιτικά κόμματα του ενδιάμεσου χώρου επιδίωξαν εκλογική συνεργασία στις προεδρικές εκλογές. Τηρουμένων των διαφορετικών συγκυριών οι απόπειρες αυτές μπορεί να είναι διδακτικές για το μέλλον. Για την ιστορία υπενθυμίζω ότι και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσμα ήταν κατώτερο των προσδοκιών. Η συνεργασία με ένα εκ των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας σε φάσεις προεδρικών εκλογών λειτουργεί σχεδόν πάντα ως δέλεαρ για τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου και εν τέλει δυστυχώς μετατρέπεται σε μήλο της έριδος.

Ποια η άποψή σας σε ό,τι αφορά στο ενδεχόμενο συνεργασιών εν όψει ευρωεκλογών, με σημείο αναφοράς μια κοινή πλατφόρμα θέσεων και προτάσεων που να παραπέμπει σε μια κοινή πρόταση του ενδιάμεσου χώρου;

Πιστεύω ότι θεωρητικά είναι μια καλή ιδέα η συνεργασία των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου στις ευρωεκλογές. Όμως το τρένο έφυγε από τον σταθμό. Μια φορά το 2004. Η ευκαιρία χάθηκε από τότε πολλές φορές. Ακόμα μια φορά σήμερα αφού ήδη τα κόμματα έχουν εξαγγείλει τις δικές τους πολιτικές ατζέντες για τις ευρωεκλογές.

Τα σχέδια των γειτονικών μας χωρών και ιδιαίτερα της Τουρκίας, για κατασκευή και λειτουργία πυρηνικών σταθμών, συνιστούν μια μέγιστη περιβαλλοντική και πολιτική απειλή, για το λαό της Κύπρου. Οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε την πρόκληση και με κάθε ευκαιρία να εμπλουτίζουμε τις γνώσεις μας και να ενισχύουμε την αντίθεση μας. Προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι Γαλλική εταιρεία παραγωγής πυρηνικής ενέργειας βολιδοσκόπησε το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού με συγκεκριμένη πρόταση. Η Γαλλία είναι πράγματι μια από τις χώρες που τα τελευταία πενήντα χρόνια ανέπτυξε πυρηνική τεχνολογία. Το 80% της ηλεκτροπαραγωγής της Γαλλίας προέρχεται από 58 αντιδραστήρες σε 37 τοποθεσίες. Τελευταία μάλιστα, μετά την αναθέρμανση του ενδιαφέροντος για την πυρηνική ενέργεια, ο Πρόεδρος Σαρκοζί κατηγορήθηκε ότι επιχειρεί να προωθήσει την κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων γαλλικής τεχνολογίας σε τρίτες χώρες (π.χ. Μαρόκο, Τυνησία, Λιβύη, Τουρκία, κοκ).

Είχα την ευκαιρία την περασμένη εβδομάδα να επισκεφθώ την Ευρωπαϊκή «Μέκκα» των πυρηνικών, καλεσμένος της Γαλλικής κυβέρνησης. Μαζί με μια επιλεγμένη ομάδα Ευρωπαίων βουλευτών και τεχνοκρατών «ενημερωθήκαμε» για τις προτεραιότητες της επερχόμενης προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Γαλλία. Δύο από τους τέσσερις πυλώνες της Ευρωπαϊκής πολιτικής της Γαλλίας έχουν να κάνουν με το περιβάλλον. Η αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών και της ενεργειακής κρίσης, είναι εξ’ ορισμού θέματα αλληλένδετα, γεγονός που η Γαλλική προεδρία – και η Ευρωπαϊκή Ένωση – θέλουν να αναδείξουν δυναμικά.

Για την δημόσια εταιρεία παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (EDEL) και τις δύο μεγάλες εταιρείες πυρηνικής τεχνολογίας (ARENA, SUEZ), τα δύο θέματα είναι συνδεδεμένα με την περαιτέρω ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας. «Δεν υπάρχει περίπτωση να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, να επιτευχθεί η ενεργειακή ασφάλεια για την Γαλλία και την Ευρώπη και να περιοριστούν οι εκπομπές CO2 χωρίς την περαιτέρω άμεση ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας» μας δήλωσε ο Διευθυντής Οικονομικών Μελετών της AREVA κ. Didier Sevtier και ήταν κατηγορηματικός. Υπολογίζουν ότι μέχρι το 2050 θα αναπτύξουν την πυρηνική ενέργεια στην Κίνα και στην Ευρώπη σε βαθμό που θα καλύπτει το 30% της παγκόσμιας παραγωγής ενέργειας. Στην EDEL και στην SUEZ εκφράστηκαν με περισσότερη μετριοφροσύνη. «Επιδιώκουμε να αναπτύξουμε την αποδοτικότητα των αντιδραστήρων και να μην επεκταθούμε σε άλλες τοποθεσίες», μας είπε ο Διευθυντής Ευρώπης της EDEL κ. Catenos ενώ ο A. Clauwaert της SUEZ είπε χαρακτηριστικά: «Δεν επιδιώκουμε να κτίσουμε αντιδραστήρες εκεί που η κοινή γνώμη δεν επιθυμεί». Και οι δύο εταιρείες κατηγορηματικά διέψευσαν τις φήμες περί προτάσεων στην κυπριακή κυβέρνηση. «Δεν υπάρχει πυρηνικός αντιδραστήρας», μου είπε ο κ. Beutier, «με ισχύ λιγότερη από 1500MW» (η σημερινή εγκατεστημένη ισχύς της ΑΗΚ δεν ξεπερνά τα 1000 MW).

Όπως ήταν φυσικό υπάρχουν και αντίθετες φωνές. Τόσο οι σύντροφοι μου του Κομμάτος Πρασίνων (Les Verts) όσο και η Πρόεδρος του Κόμματος CAP 21 κα. Corinne Lepage, θεωρούν την πυρηνική ενέργεια τελειωμένη υπόθεση. «Η πυρηνική τεχνολογία δεν είναι γιαούρτι για να το πωλείς με το κιλό» μας λέει ο Yves Cocket Βουλευτής των Πρασίνων. Ίσως το πιο σημαντικό σχόλιο το άκουσα από τον Michel Hamelm Διευθυντή Διεθνών Σχέσεων του ADEMA (Δημόσιος Φορέας Περιβάλλοντος και Ενέργειας). «Η πυρηνική ενέργεια δεν αφορά τον Φορέα μας. Δεν είναι εναλλακτική πηγή ενέργειας. Το γεγονός ότι η Γαλλία δεσμεύτηκε για δεκαετίες με την πυρηνική ενέργεια, καθυστέρησε την ανάπτυξη τεχνολογιών, έρευνας και εφαρμογών στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.». Πιστεύω ότι η ανθρωπότητα δεν μπορεί να χάσει άλλο χρόνο με την πυρηνική ενέργεια. Απαιτείται γρήγορη και αποφασιστική στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Ο Γιώργος Περδίκης είναι Βουλευτής και Γενικός Γραμματέας του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών

Τα αφαλατικά εργοστάσια δεν είναι ούτε πυρηνικά εργοστάσια, ούτε και η περιβαλλοντική πανώλη. Είναι εργοστάσια τα οποία παράγουν ένα χρήσιμο προϊόν, το νερό, καταναλώνοντας ένα άλλο χρήσιμο και σπάνιο προϊόν που είναι η ενέργεια. Τόσο οι υφιστάμενες μονάδες αφαλάτωσης οι οποίες λειτουργούν στην Κύπρο, όσο και αυτές που πρόκειται να δημιουργηθούν, χρησιμοποιούν την τεχνολογία της αντίστροφης όσμωσης. Η μέθοδος αυτή αποτελεί μία σχετικά νέα τεχνολογία, η οποία αν και έχει ήδη δώσει δοκιμασμένες λύσεις, εντούτοις βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ωρίμανσής της.

Το σημείο το οποίο χρήζει βελτιστοποίησης αφορά κυρίως στην μεγάλη ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για την εφαρμογή της αντίστροφης όσμωσης. Σε αυτό ακριβώς το σημείο του προβλήματος υπεισέρχονται σειρά μειζόνων περιβαλλοντικών ζητημάτων, τα οποία σχετίζονται τόσο με την εξεύρεση των κατάλληλων πόρων για την παραγωγή της ενέργειας, όσο και με τις εκπομπές ρυπογόνων ουσιών που προκύπτουν από την παραγωγή της ενέργειας για τα οποία τουλάχιστο στην περίπτωση της Κύπρου στο παρόν στάδιο δεν υπάρχει κάποιος ουσιαστικός σχεδιασμός. Πέραν των προβλημάτων αυτών, υπάρχει και το ζήτημα της εναπόθεσης της άλμης, (του αλμυρού νερού) που επιστρέφει στη θάλασσα και των προβλημάτων που προκαλούνται τοπικά στο περιβάλλον.

Μία άλλη ιδιαίτερα σοβαρή πτυχή του θέματος αφορά στην οικονομική διάσταση. Οι φορείς οι οποίοι σήμερα κατέχουν την τεχνολογία της αφαλάτωσης είναι περιορισμένοι, με αποτέλεσμα να εγείρονται σοβαρά πολιτικά ζητήματα εξάρτησης. Εντοπίζονται επίσης θέματα πολιτικής διαπλοκής. Θεωρώ για παράδειγμα ότι η στήριξη που παρέχεται διαχρονικά από συγκεκριμένο κυπριακό πολιτικό χώρο στην αφαλάτωση δεν είναι τυχαία.

Είναι γενική διαπίστωση ότι η πολιτική που υιοθετήθηκε την τελευταία δεκαπενταετία στο θέμα της αφαλάτωσης δεν ήταν η βέλτιστη. Αυτό που απουσίασε ήταν το όραμα και ο προγραμματισμός για την στόχευση των πρωτοβουλιών της εκάστοτε κυβέρνησης στην ορθή κατεύθυνση. Τα χρήματα επενδύθηκαν αλόγιστα με αποτέλεσμα στο πρόσφατο παρελθόν να γίνουμε κοινωνοί καταστάσεων οι οποίες μας στεναχώρησαν και μας προβλημάτισαν. Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι η πολιτεία και κατά επέκταση ο μέσος φορολογούμενος πολίτης, αγόραζαν επιδοτημένο το νερό της αφαλάτωσης, ακόμα και σε εποχές που τα φράγματα ήταν υπερπλήρη, ενώ ταυτόχρονα μεγάλο μέρος των διαθέσιμων υδατίνων πόρων διοχετευόταν στη θάλασσα.

Όλες οι πιο πάνω αναφορές καθιστούν σαφές το γεγονός ότι το ζήτημα της αφαλάτωσης σήμερα είναι ένα πολυεπίπεδο πρόβλημα με διάφορες πτυχές. Απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός ο οποίος θα αντιμετωπίζει σειρά θεμάτων τα οποία σχετίζονται, είτε άμεσα είτε έμμεσα με το πρόβλημα της λειψυδρίας στον τόπο μας. Η λύση της αφαλάτωσης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως η πανάκεια στα προβλήματα που ταλανίζουν το υδατικό ισοζύγιο της Κύπρου σήμερα. Η πολιτεία, αντί να ξοδεύει εκατομμύρια λίρες στα δύο εργοστάσια αφαλάτωσης, θα μπορούσε να καθιστούσε σήμερα την Κύπρο πρωτοπόρα στην παραγωγή τεχνογνωσίας στον τομέα της αφαλάτωσης με πολύ λιγότερα χρήματα, επενδύοντας στην έρευνα.

Είναι παράλογο η εκάστοτε κυβέρνηση να σπεύδει με τόση μανία να αγοράσει τεχνολογία και να ξοδεύονται εκατομμύρια λίρες, την στιγμή που υπάρχουν αειφόρες, φιλικές προς το περιβάλλον, λύσεις. Αν η αφαλάτωση σήμερα εξαναγκαστεί να τρέξει πίσω από την αλόγιστη οικονομική ανάπτυξη στο νησί μας, είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Δεν είναι δυνατό να προσπαθούμε με την αφαλάτωση να αντιμετωπίσουμε την κακή διαχείριση, τους κακούς σχεδιασμούς και την υπερβολή στην ανάπτυξη. Η αφαλάτωση είναι χρήσιμη. Αναμένουμε- μέσω της δημιουργίας του Ενιαίου Φορέα Υδάτων ως εργαλείο μιας αειφόρου και μακροχρόνιας πολιτικής διαχείρισης των υδατίνων πόρων του νησιού μας-.

Ο Γεώργιος Περδίκης είναι βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών