Πολλοί νεοφιλελεύθεροι στοχαστές πρεσβεύουν ότι κανείς δεν έχει καθήκοντα να εργάζεται προς όφελος τρίτων ανθρώπων. Κανείς δεν έχει υποχρέωση ή καθήκον να παράγει για τρίτους και ούτε μπορεί να υποχρεωθεί να το κάνει. Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε κατάφορη παραβίαση των δικαιωμάτων του και θα τον καθιστούσε σκλάβο αυτών. Εκτός βέβαια και αν θέλει να παράγει για τρίτους με την συναίνεσή του, πράγμα που εμπίπτει στα δικαιώματά του, αφού μπορεί να διαθέσει εαυτόν και πλούτο όπως ο ίδιος επιθυμεί.

Το σαθρό ηθικό υπόβαθρο του νεοφιλελευθερισμού

Κατά την δική μου άποψη, το λένε αυτό επειδή θεωρούν ότι η παραβίαση ενός δικαιώματος μπορεί να λάβει χώρα μόνο όταν κάποιος άνθρωπος καταπατά κάποια από τα ζωτικά συμφέροντά μας. Αυτός ο κυνισμός είναι, κατά γενική ομολογία, ο «ρεαλισμός» στις σημερινές, ισοπεδωμένες στο ατομικό κέρδος, κοινωνίες. Δεν θα έλεγα ότι υπάρχει έλλειψη γνώσης, θα έλεγα όμως ότι υπάρχει έλλειψη πνεύματος, υπάρχει έλλειψη ψυχής. Και με τον κυνισμό του σήμερα, που περισσεύει, βλέπουμε πιο «ρεαλιστικά» τα πράγματα, όχι γιατί είμαστε ρεαλιστές. Με ένα ψευδόρεαλισμό βλέπουμε ότι δεν αλλάζει τίποτα, όχι γιατί δεν θέλουμε να αλλάξουμε πράγματα και καταστάσεις. Διότι δεν θέλουμε να προσπαθήσουμε να τα αλλάξουμε. Λέμε ότι είμαστε ρεαλιστές κι έτσι είναι τα πράγματα σήμερα, γιατί είμαστε ευθυνόφοβοι και δεν θέλουμε να αναλάβουμε την όποια ηθική ευθύνη. Προτιμάμε να ανάβουμε ένα κερί στην εκκλησιά, να προσκυνάμε και να πιστεύουμε ότι είμαστε καλοί άνθρωποι και καλοί χριστιανοί. Προτιμάμε να δίνουμε 1 σεντ την μέρα, «φιλανθρωπία» σε ένα μωρό στην Αφρική και να έχουμε την συνείδησή μας ήσυχη. Αναρωτηθήκαμε γιατί είναι τόσο δημοφιλείς οι φιλανθρωπίες σήμερα; Ίσως γιατί όλοι ξέρουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν φαγητό. Ίσως γιατί είναι μια ανάγκη στην φύση μας να νιώθουμε ότι βοηθάμε, ότι κάνουμε κάτι καλό.

Πολλοί, όπως και ο γράφων, απορρίπτουν αυτή την νεοφιλελεύθερη πεποίθηση. Η απόρριψη αυτή όμως κάνει τις ζωές μας πολύ πιο απαιτητικές. Ίσως όμως και πιο ζωντανές. Απορρίπτοντας την νεοφιλελεύθερη θεωρία, τον πιο διάσημο απολογητή οικονομικών ανισοτήτων και ηθικής αδιαφορίας, δεν βρισκόμαστε απαραίτητα σε πιο ασφαλές έδαφος. Βρισκόμαστε όμως σε πιο δικό μας έδαφος, όχι δανεικό. Και ίσως να μπορούμε να βλέπουμε γεγονότα και καταστάσεις, πιο ρεαλιστικά κι όχι κυνικά. Ίσως να μπορούμε να διακρίνουμε τα προβλήματα, όχι σε σχέση με το εγώ, αλλά με το σύνολο. Ίσως μπορέσουμε να δούμε τις ανισότητες στα κοινωνικά σύνολα, με ένα πιο ρεαλιστικό, μη εγωκεντρικό μάτι.

Οικονομολόγοι διαφόρων σχολών και πεποιθήσεων, όπως οι Smith, Ricardo, Mill, Marx, Keynes και Galbraith, συμφωνούν στην διαπίστωση ότι ο βασικότερος παράγοντας που σπρώχνει την καπιτα-λιστική οικονομία σε κρίση είναι η ανισότητα.

Ο νεοφιλελεύθερος προσπάθησε να δημιουργήσει μια συνεκτική ηθική θεωρία που του επιτρέπει να αρνείται καθήκοντα προς τους όποιους τρίτους. Η λογική των φιλελεύθερων ήταν ότι ο προϋπολογισμός του κράτους είναι σαν τον προϋπολογισμό ενός νοικοκυριού: Αν ξοδεύεις περισσότερα από όσα έχεις τότε θα χρεοκοπήσεις.

Η «επανάσταση» του ’80 και ο θρίαμβος του ’90

Η λογική των νεοφιλελεύθερων που επικρατεί στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, είναι ακριβώς το αντίθετο. Μετά τον θατσερισμό στην Αγγλία και τον ρηγκανισμό στις ΗΠΑ, που έπαιξαν κατά την δεκαετία του 1980 ρόλο καταλύτη στην άνοδο τoυ νεoφιλελευθερισμού, η ανάπτυξη βασίστηκε στον δανεισμό και τις φούσκες.

Ακολούθως, οι αρχές της δεκαετίας του 1990 ήταν μια σημαντική περίοδος θριάμβου του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης. Οι οικονομικές πολιτικές του πλανήτη δεν ήταν ποτέ τόσο ομογενοποιημένες όσο τότε, ενώ σε θεσμούς όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Παγκόσμια Τράπεζα και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου είχε δοθεί η οικονομική και νομική εξουσία να επιτηρούν τις κυβερνήσεις του πλανήτη χάρη στις αρχές της παγκόσμιας νεοφιλελεύθερης οικονομίας. Πανεπιστήμια και ιδρύματα ανά τον κόσμο διδάσκουν αποκλειστικά τις νεοφιλελεύθερες απόψεις, δημιουργώντας έτσι τεχνοκρατικά ζόμπι.

Οι τραπεζικές «φούσκες»

Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της νεοφιλελεύθερης πρότασης είναι ο ρόλος του δανεισμού επί της κατανάλωσης. Με βάση το ισχύον καθεστώς για τις τράπεζες, κάθε τράπεζα υποχρεούται να έχει υποχρεωτικά διαθέσιμα που ποικίλλουν κατά ποσοστό επί των καταθέσεων, δηλαδή μπορούν να είναι 10-15-20% ανάλογα με την πολιτική επεκτατική ή συσταλτική που επιδιώκει η κάθε Κ.Τ. Όμως οι τράπεζες βρίσκουν διάφορους τρόπους και δεν πληρούν τα υποχρεωτικά διαθέσιμα. Το κάνουν αυτό χρησιμοποιώντας εγγυητικές άλλων τραπεζών και διάφορες άλλες πρακτικές. Για παράδειγμα η τράπεζα Χ, το έτος 2008 είχε αύξηση καταθέσεων πελατών κατά 26,3% σε €45,7δισ. Αύξηση Χορηγήσεων κατά 22,4% σε €57,1δισ. Και βελτίωση του δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις στο 122%. Κεφαλαιακή επάρκεια 10,4%. Οι τράπεζες πάντοτε προσπαθούν να μειώσουν αυτό το ποσοστό, ώστε να μπορούν να δανείζουν όσο το δυνατόν περισσότερα, με όσο το δυνατόν λιγότερα λεφτά. Κατά τους νεοφιλελεύθερους στοχαστές, οι αγορές είναι αυτορυθμιζόμενες και λύνουν όλα τα προβλήματα, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι οι μεγάλες εταιρίες δεν θέλουν τον ανταγωνισμό γιατί αυτό οδηγεί σε πτώση της κερδοφορίας τους. Έτσι, στα χρόνια του νεοφιλελευθερισμού είχαμε τις πιο πολλές συγχωνεύσεις εταιριών. Τελευταία η κερδοσκοπία είχε πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις με μια τρομοκρατική συμπεριφορά που είναι κατά τα άλλα νόμιμη. Από την δημόσια κατανάλωση και τα δημόσια αγαθά περάσαμε στην ιδιωτική μαζική κατανάλωση και την ατομική χρησιμοθηρία. Δηλαδή ο νεοφιλελευθερισμός αναπροσδιόρισε τo περιεχόμενο της μικτής οικονομίας, ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντα της οικονομικής ελίτ και να αναπαράγει, στις αρχές του 21oυ αιώνα, συνθήκες ανισότητας και κοινωνικής αδικίας των αρχών τoυ 19oυ!

Η νεοφιλελεύθερη πρόταση σε κρίση

Το δράμα που βιώνουμε συχνά-πυκνά, στην καθημερινότητά μας, είναι το αποτέλεσμα της προαναφερθείσας νεοφιλελεύθερης πεποίθησης. Είναι η διαμόρφωση μιας σύγχρονης νοοτροπίας. Ένα αίσθημα πεσιμιστικό. Η απάθεια και ο κυνισμός των πολιτών πηγάζει από το σαρωτικό συναίσθημα πως δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα. Δεν ακούγομαι, άρα γιατί να προσπαθήσω; Αυτή είναι η νοοτροπία που μας κάνει ανενεργούς πολίτες σε απαθείς και απομονωμένες κοινωνίες.

Οι «λύσεις» των ρεαλιστών νεοφιλελεύθερων ειδικών του καπιταλιστικού συστήματος, φαίνονται τουλάχιστον αντιφατικές. Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να κάνουν τους πολίτες να δανειστούν περισσότερο -ενώ γενικά είναι ήδη χρεωμένοι- και τις τράπεζες να δανείσουν περισσότερο, αν και κόντεψαν να κλείσουν από τα υπερβολικά δάνεια που έδωσαν. Εξ’ ου και η μεγάλη οικονομική ενίσχυση των τραπεζών από τα κράτη.

Όλα τα παραπάνω μέτρα προϋποθέτουν την αύξηση του ιδιωτικού δανεισμού ώστε να βγει η οικονομία από την κρίση. Ο δημόσιος δανεισμός και οι δημόσιες δαπάνες δεν έχουν προοπτικές περαιτέρω αύξησης, οπότε παρέχονται κίνητρα στους ιδιώτες να δανειστούν.

Αυτό που πρέπει να μας προβληματίσει είναι το εξής: Αν, όπως παραδέχονται οι περισσότεροι «ειδικοί» παγκοσμίως, η οικονομική αυτή κρίση δημιουργήθηκε και λόγω του υπερδανεισμού τότε πώς θα λυθεί το πρόβλημα με την αύξηση του δανεισμού;

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, οι οικονομικές ανισότητες, και ειδικότερα οι μεγάλες, νοθεύουν την πολιτική δημοκρατία και ωθούν σε αυταρχικές και ανελεύθερες μορφές διακυβέρνησης. Επιπλέον, οι ανισότητες και η συνακόλουθη νοοτροπία επιδεικτικής κατανάλωσης και σπατάλης των ευνοημένων από την άνιση διανομή στρωμάτων, υπονομεύουν την ικανότητα του καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος, να λειτουργεί σε μόνιμη βάση αποτελεσματικά και αναπτυξιακά.

Η οικονομία της ελεύθερης αγοράς δεν δημιουργεί μόνο τους υλικούς όρους αναπαραγωγής της αλλά και τις ιδέες, τις θεωρίες και τις ρητορικές που στηρίζουν τον ορθολογισμό της. Δυστυχώς ο νεοφιλελευθερισμός δεν στηρίζεται στην επιστήμη, τις θεωρίες, τις ιδέες και την ρητορική αυτών. Στηρίζεται σε μη ορθολογικές ρητορικές και προπαγάνδες με μόνη ιδεολογία την απελευθέρωση του κεφαλαίου από κάθε πολιτικό και κοινωνικό έλεγχο. Και είναι ακριβώς η απελευθέρωση του κεφαλαίου από κάθε έλεγχο που παράγει την απόλυτη εξαθλίωση που άρχισαν να βιώνουν οι φτωχοί στην περιφέρειά του κάθε καπιταλιστικού κέντρου.

Μέχρι πρόσφατα, η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία διήγε μια περίοδο συγκριτικής ηρεμίας και αναπτυσσόταν με σχετικά γοργό ρυθμό. Κατά την διάρκεια αυτής της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης σημειώθηκαν αρκετές σημαντικές οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις.

Αρχικά, κατά πρώτο λόγο, η ηγεμονική δύναμη και κινητήριος μοχλός της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, χαρακτηρίζονται από αυξανόμενα εσωτερικά και εξωτερικά ελλείμματα. Η ανάπτυξη της μητέρας του καπιταλισμού στηρίχτηκε στον δανεισμό και στην κατανάλωση, ενώ αντιμετώπιζε μεγάλα και αυξανόμενα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Στηρίχθηκε δηλαδή στις «φούσκες».

Κατά δεύτερο λόγο, η Κίνα έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας και διαδραματίζει όλο και πιο κρίσιμο ρόλο στην διατήρηση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης.

Τρίτον, η παγκόσμια καπιταλιστική συσσώρευση ασκεί όλο και περισσότερη πίεση στους φυσικούς πόρους του κόσμου και στο περιβάλλον. Εμφανίζονται όλο και πιο πειστικές αποδείξεις ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα φτάσει στο ανώτατο όριό της και σε λίγα χρόνια θα ξεκινήσει η πτωτική πορεία της.

Τέταρτον, η ιμπεριαλιστική περιπέτεια των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή δέχτηκε συντριπτικά πλήγματα, και όπως είναι αναμενόμενο αυξάνεται η αντίσταση στον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο.

Ο «παράδεισος» του καπιταλιστικού συστήματος

Το καπιταλιστικό σύστημα είχε την απάντηση στα προβλήματα μέχρι τώρα, τα οποία αντιμετώπιζε με το μάρκετινγκ, την διαφήμιση και την άνοδο μοντέλων προς μίμηση(star system) που εξυπηρετούν το σύστημα. Μεγάλη συμβολή στο σύστημα και τα εκατοντάδες τηλεοπτικά κανάλια και άλλα μέσα ενημέρωσης τα οποία ασχολούνται με τοξικομανείς αστέρες του κινηματογράφου, με τις ιστορίες για την ζωή γκάγκστερ ραπάδων και με την προβολή του εγκλήματος. Καθώς και καλοπαιγμένες υπερπαραγωγές του κινηματογράφου, παραγωγές των 50 και βάλε εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες επιβάλλουν την πολιτική και οικονομική ηγεμονία της καπιταλιστικής Αμερικής στους έξω, στους επόμενους. Διαφημίζουν μια ιδανική και υπερρεαλιστική δημοκρατία, αλλά και μια λογοκρισία (politically correct!) που γίνεται μόδα με την υπέρπροβολή τους. Ακόμη ισοπεδώνονται οι αρχές και αξίες των λαών, οι πολιτισμοί, οι θρησκείες και οι κουλτούρες. Όλα αυτά αντικαθιστώνται από την δύναμη, την όποια δημοσιότητα και προ πάντων το χρήμα. Το χρήμα το οποίο αντικαθιστά τις σταθερές και πνευματικές αξίες στο καπιταλιστικό σύστημα και φέρνει την «ευτυχία».

Η δύναμη πολλές φορές είναι πλασματική, ψεύτικη. Όμως μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα παίρνει μεγάλες διαστάσεις. Ο βομβαρδισμός της Γιουγκοσλαβίας από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ βομβάρδισε όλη την Ευρώπη. Με φόβο. Με την υπέρπροβολή του επέβαλε μια ψυχολογική τρομοκρατία.

Το καπιταλιστικό σύστημα είναι ουτοπικό, γιατί πουλάει παραμύθι. Και είναι στην φύση του ανθρώπου να είναι αισιόδοξος και να θέλει να ζει πολλές φορές σε ένα παραμύθι. Για να επιβιώσει και να εδραιωθεί ένα πολιτικό οικονομικό σύστημα χρειάζεται γερές βάσεις για να στηρίξουν έθνη και λαοί τον μέλλον τους. Χρειάζεται την πίστη και την στήριξη του κόσμου. Η ιστορία μας δίδαξε ότι ένα πολιτικόοικονομικό σύστημα καταρρέει όταν σταματήσει ο κόσμος να πιστεύει σε αυτό. Έτσι κατέρρευσαν προηγούμενα οικονομικά συστήματα και πολιτεύματα στο παρελθόν. Αφού όμως πρώτα, κατέρρευσαν στις συνειδήσεις των λαών.

Ο ηγεμόνας

Το καπιταλιστικό σύστημα για να επιβιώσει χρειάζεται τον συσσωρευτή, τον ηγεμόνα. Σύμφωνα με την Ρόζα Λούξεμπουργκ στο βιβλίο της «Η Συσσώρευση του Κεφαλαίου» (1912) κατέληγε στο συμπέρασμα ότι σε ένα καθαρό, κλειστό καπιταλιστικό σύστημα η υπεραξία που απαιτείται για την συσσώρευση δεν γίνεται να πραγματωθεί και επομένως ο καπιταλισμός πρέπει κατ’ ανάγκη να επεκτείνεται διαρκώς σε μη καπιταλιστικές περιοχές μέσω του εμπορίου. Που σημαίνει: Όταν αυτή η επέκταση δε θα είναι πια εφικτή, ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει. Δεν θα μπορεί να λειτουργήσει ως οικονομικό σύστημα.

Με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αντέξουν για πολύ ακόμα το αυξανόμενο έλλειμμα ισοζυγίου στις τρέχουσες συναλλαγές. Δεδομένου του κρίσιμου ρόλου που παίζουν τα ελλείμματα ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών των Ηνωμένων Πολιτειών στην σταθεροποίηση της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας, αν η οικονομία των ΗΠΑ περιπέσει σε παρατεταμένη στασιμότητα και το έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ πρέπει να αντιμετωπιστεί, προκύπτει το εξής ερώτημα: Ποια από τις άλλες μεγάλες οικονομίες μπορεί να αντικαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και να διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο στην ανάπτυξη της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας;

Η απάντηση ίσως να είναι απλή. Ίσως όμως και να μην είναι τόσο απλή. Μπορεί η Κίνα να παίξει τον ρόλο του ηγεμόνα στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα; Μπορεί η Κίνα να οδηγήσει τον παγκόσμιο καπιταλισμό σε μια νέα περίοδο πλασματικής σταθερότητας και γρήγορης ανάπτυξης; Ας υποθέσουμε ότι η ηγεσία του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος διαθέτει την διορατικότητα να αντιληφθεί ότι, προς όφελος των μακροπρόθεσμων συμφερόντων του κινεζικού καπιταλισμού, είναι απαραίτητο να γίνουν μερικές παραχωρήσεις στους Κινέζους εργαζόμενους και αγρότες. Θα έχει το κόμμα την απαραίτητη βούληση και τα μέσα για να επιβάλει αυτή την ανακατανομή στις πολυεθνικές επιχειρήσεις, στους πλούσιους Κινέζους καπιταλιστές (πολλοί από τους οποίους διατηρούν στενές σχέσεις με το κόμμα και την κυβέρνηση) και στις επαρχιακές και τοπικές διοικήσεις, που τα τελευταία χρόνια έχουν συνάψει διάφορες συμμαχίες με τους εγχώριους και ξένους καπιταλιστές; Ίσως. Ίσως ακόμη να μπορούν η Ρωσία, η Βραζιλία και η Ινδία. Χώρες αναπτυσσόμενες, που κατέχουν φυσικούς πόρους και φαίνονται να έχουν την δυνατότητα να παίξουν ηγεμονικό ρόλο στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία. Θα μπορούσε ακόμη ένας συνδυασμός συνεργασίας Κίνας-Ρωσίας, ή και των τεσσάρων πιο πάνω. Όλα αυτά όμως είναι σενάρια. Σενάρια μέσα στον δογματισμό του οικονομικού συστήματος που επισκιάζει όλα τα άλλα.

Πολιτισμός

Θα πρέπει όμως να ελπίζουμε. Να ελπίζουμε ότι το όραμα της ανθρωπότητας δεν βασίζεται σε ένα οικονομικό σύστημα που ισοπεδώνει όλες τις υπόλοιπες έννοιες. Ίσως θα έπρεπε να κατανοήσουμε ότι όλα τα πολιτισμικά ρεύματα πρέπει να είναι ισότιμα σε ένα πολίτευμα κι όχι να είναι σκλάβος το πολίτευμα σε ένα μόνο ρεύμα, το οποίο για οποιοδήποτε λόγο υπερισχύει των άλλων. Από το πολιτισμικό ρεύμα της θρησκείας, την ανάγκη του ανθρώπου για το θείο, την θεολογία, την εσωτερική φιλοσοφία του ανθρώπου, είχαμε και έχουμε θρησκειοκεντρικά δογματικά συστήματα που καταπίεζαν τα άλλα πολιτισμικά ρεύματα, την επιστήμη και την κοινωνική οικονομία. Όπως την Δυτική Παπική Ρωμαιοκαθολική Ευρώπη της ιεράς εξέτασης και του σκοταδισμού, αλλά και τα σημερινά ισλαμικά κράτη είναι παραδείγματα θρησκειοκεντρικών συστημάτων. Η βιομηχανική επανάσταση θεοποίησε την επιστήμη και τα αποτελέσματά της, την τεχνολογία, και είχαμε παραδείγματα επιστημονικοκεντρικών κοινωνικών συνόλων που αγνοούσαν τα άλλα πολιτισμικά ρεύματα και ιδιαίτερα την θρησκεία. Και που εξελίχθησαν σε οικονομικοκεντρικά πολιτεύματα, με αποτέλεσμα να εξαρτώνται τα άλλα πολιτισμικά ρεύματα από το οικονομικοκοινωνικό δόγμα.

Δεν πρέπει να αγνοούμε ότι τα πολιτισμικά ρεύματα δημιουργήθηκαν από εμάς τους ανθρώπους για να καλύψουμε τις ανάγκες μας και για να δίνουμε απαντήσεις. Το πολιτισμικό ρεύμα της κοινωνικής φιλοσοφίας του ανθρώπου για να ζήσει σ’ ένα κοινωνικό σύστημα, ένα πολιτικόοικονομικό σύστημα. Το πολιτισμικό ρεύμα της επιστημονικής κοσμοθεωρίας, που έψαχνε λύσεις σε ερωτήματα και καλυτέρευση της ζωής του ανθρώπου, την επιστήμη και τα αποτελέσματα αυτής, την τεχνολογία. Αλλά και το πολιτισμικό ρεύμα της εσωτερικής φιλοσοφίας μας, του πνεύματος και της θεολογίας. Η κοινωνία του ανθρώπου χρειάζεται όλα τα πολιτισμικά ρεύματα ισότιμα κι όχι ένα δόγμα ενός ή δύο απ’ αυτών.

Εάν συνεχίσουμε στο δογματικό σύστημα του καπιταλισμού, τι πολιτισμό θα παραδώσουμε στα παιδιά μας; Ένα πολιτισμό χωρίς συνείδηση που βρίσκεται στον παρορμητισμό του κέρδους, που στον βωμό του καταστρέφει τον πλανήτη μας; Το οικονομοκεντρικό σύστημα που θεοποιεί την ύλη και η επιστημονική ανάπτυξη και έρευνα του ανθρώπου εξαρτώνται από αυτήν; Το σύστημα που ισοπεδώνει τις θρησκείες και την φιλοσοφική σκέψη; Το σύστημα στα πλαίσια του οποίου οι «ελεύθερες» επιλογές μας σε «δημοκρατικές» κοινωνίες εξαρτώνται από το χρήμα; Την δημοκρατία των επιχορηγήσεων και των πολυέξοδων «δημοκρατικών» εκλογικών εκστρατειών; Το οικονομικό σύστημα που μπορείς να αγοράσεις υγεία; Το οικονομικό σύστημα με το οποίο ισοπεδώνονται οι λαοί, τα έθνη, οι κουλτούρες και οι πολιτισμοί; Τι είναι η δημοκρατία; Στην αρχαία Ελλάδα όποιος ήθελε να πολιτευτεί το έκανε για να υπηρετήσει την κοινωνία, την πατρίδα του και η περιουσία του δημευόταν. Σήμερα σε μια «δημοκρατία», σε ένα καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα, αυτός που θέλει να πολιτευτεί πολλές φορές μπορεί να το κάνει για την φιλοδοξία του και για μικρά συμφέροντα. Φυσικά πολλές φορές και για να κάνει περιουσία.

Άραγε σε μια πραγματική δημοκρατία δεν θα έπρεπε να έχουν ισότιμη θέση όλα τα πολιτισμικά ρεύματα; Που ο κάθε λαός θα χαίρεται την διαφορετικότητα του δικού του πολιτισμού; Σεβόμενος τους άλλους; Δεν θα έπρεπε να θέλουμε να ζούμε σε ένα πολιτισμό αγάπης, ισότητας, ενότητας και κατανόησης; Που ίσως δεν κατανοήσαμε ακόμη και θα πρέπει πολύ γρήγορα να κατανοήσουμε. Γιατί σκλαβωμένοι σε αυτό το δόγμα μόνο την συνέχειά του μπορούμε να σκεφτόμαστε. Γιατί το δογματικό καπιταλιστικό σύστημα του σήμερα επισκιάζει όλα τα άλλα και βασίζεται στην υπερβολή. Την υπερβολή που δημιουργεί ανάγκες για υπερκατανάλωση. Που κάνει τους ανθρώπους δυστυχισμένους για όλα όσα δεν έχουν, χωρίς να μπορούν να εκτιμήσουν αυτά που έχουν. Κάνει τους ανθρώπους να εκτιμούν ότι δεν είναι, χωρίς να εκτιμούν αυτό που πραγματικά είναι. Το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα είναι ιμπεριαλιστικό εκ φύσεως. Χρειάζεται συνεχή εξάπλωση για την συνέχιση της υπερκατανάλωσης. Πρέπει να εξαπλώνεται συνεχώς σε μη καπιταλιστικές χώρες. Για να επιβιώσει. Όσο καπιταλιστική είναι μια χώρα, τόσο μειώνεται η δημοκρατικότητά της. Στις καπιταλιστικές χώρες υπερισχύει ο νόμος του δυνατού και του αθέμιτου ανταγωνισμού. Το καπιταλιστικό σύστημα δεν είναι απλά ένα οικονομικό σύστημα. Όλα εξαρτώνται από την οικονομία. Είναι δογματικό κοινωνικόπολιτικό σύστημα. Χρηματοκεντρικό. Υλιστικό και μη λογικό. Απλά γιατί δεν είναι λογικό το 20% του πληθυσμού να έχει τον πλούτο του 80% της γης. Δεν είναι λογικό η έλλειψη πόσιμου νερού και τροφής να είναι το πρώτο πρόβλημα στην μαύρη ήπειρο και στην Ινδία. Τουλάχιστον δεν είναι λογικές οι υπερβολές που γίνονται στις καπιταλιστικές χώρες. Δεν είναι λογικές οι συσσωρεύσεις των πόρων και των προϊόντων, την στιγμή που τα στερούνται συνάνθρωποί μας. Η απληστία για το μέγιστο κέρδος, καθώς και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στο καπιταλιστικό σύστημα και, δυστυχώς, επιβραβεύονται. Τουλάχιστον μέχρι τώρα. Γιατί ο πλανήτης μας δεν αντέχει άλλη εκμετάλλευση. Υπερθερμαίνεται. Η στάθμη του νερού των θαλασσών ανεβαίνει. Το πετρέλαιο τελειώνει. Οι φυσικοί πόροι τελειώνουν.

Ίσως (ελπίζω) να βρισκόμαστε στην τελική κρίση του καπιταλιστικού συστήματος. Ελπίζω να μην βρισκόμαστε στην τελική κρίση του ανθρώπου στην γη.

Τον βιοπαλαιστή οικοδόμο υποδέχονται πανηγυρικά η γυναίκα με τα έξι παιδιά του, στην είδηση ότι αφού κατάφερε να υποθηκεύσει ό,τι είχε, δανειζόμενος θα αγόραζε τη μετοχή της Bethlehem Steel. Οι δύσκολες μέρες θα γίνονταν ιστορία! Ο σοφέρ του πλούσιου βιομηχάνου τέντωνε το αυτί του να ακούσει τις ειδήσεις για τυχόν κινήσεις στην χρηματιστηριακή αγορά. Ο υαλοκαθαριστής στο χρηματιστηριακό γραφείο έκανε διάλειμμα να μάθει πώς πήγαινε η αγορά και η πρώην ηθοποιός μετέτρεπε το διαμέρισμά της σε γραφείο πηγμένο από γραφήματα, οικονομικές αναφορές, διαγράμματα. Καθημερινές σκηνές στα μέσα του 1929, λίγο καιρό πριν το μεγάλο κραχ χτυπήσει την πόρτα του αμερικανικού χρηματιστηρίου, προκαλώντας κύματα πανικού στους ανυποψίαστους επενδυτές.

Πάντως όσοι εμφανίστηκαν προνοητικοί κατάφεραν να κερδίσουν. Μια από τις ιστορίες αυτού του τύπου ήταν εκείνη του πατέρα του John F. Kennedy, Joseph Kennedy, ο οποίος πούλησε πριν από το κραχ και έβγαλε εκατομμύρια, καθώς άκουσε τυχαία νεαρούς λούστρους στον δρόμο να σχεδιάζουν πώς θα κερδοσκοπήσουν στην αγορά, εικόνα ενδεικτική της ελαφρότητας που περικύκλωνε το χρηματιστήριο.

Το κραχ της Wall Street είχε τεράστιο αντίκτυπο στην αμερικανική οικονομία και παραμένει μέχρι σήμερα πηγή έντονης ακαδημαϊκής συζήτησης για τις συνέπειές του. Το βασικό ερώτημα είναι αν το κραχ προκάλεσε την ύφεση που ακολούθησε ή αν ήταν απλώς ένα σύμπτωμα της οικονομικής φούσκας που είχε δημιουργηθεί από την πιστωτική μανία.

Η κρίση που διανύουμε σήμερα είναι ένα ακόμα δείγμα των κρίσεων που εμφανίζονται κατά καιρούς στο παγκόσμιο καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα. Οι επιπόλαιες προβλέψεις, η παπαγαλία επιπόλαιων προβλέψεων από μύωπες επενδυτές, οι επιπόλαιες, απελπιστικές και ανούσιες επενδύσεις, η δημιουργία ψεύτικων αναγκών, η προσπάθεια πραγματοποίησης των αναγκών αυτών, η υπερ-παραγωγή και η αναπόφευκτη κατάρρευση είναι συγγενείς στο όλο σύστημα. Κατά τον Αλεξάντερ Μπέρκμαν αυτό που οι οικονομολόγοι στο καπιταλιστικό σύστημα ονομάζουν υπερπαραγωγή είναι ακριβώς η υπό-κατανάλωση. Δηλαδή ο καπιταλισμός εμποδίζοντας μεγάλο αριθμό ανθρώπων από το να εκπληρώσουν τις ανάγκες τους, υπονομεύει τις ίδιες του τις αγορές.

Κλεισμένοι μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα κάθε λύση που προωθείται από «ειδικούς» οικονομολόγους και κυβερνήσεις παραμένει λύση μέσα στο πλαίσιο του καπιταλισμού. Δεν θα είναι λύση για όλους, αλλά για τους λίγους. Οι χρηματικές εγγυήσεις στις τράπεζες δείχνουν ποιών τα συμφέροντα εξυπηρετούν τα κράτη, αλλά και ακόμα την επιπολαιότητα της υποστήριξης αυτών στην ελεύθερη αγορά. Των λίγων αυτών, που μαζί με τους «ειδικούς» που βρίσκουν τις «λύσεις» και μας βγάζουν από την «κρίση». Γιατί πολύ απλά ο καπιταλισμός είναι για τους λίγους. Είναι το σύστημα που οι λίγοι υπέρ-ικανοποιούνται και με την υπέρ-διαφήμιση της υπέρ-ικανοποίησής τους, υπέρ-ονειρεύονται την υπέρ-ικανοποίηση οι πολλοί.

Οι βάσεις, τα θεμέλια μιας επιχείρησης ή μιας βιομηχανίας πρέπει να είναι γερές διαφορετικά θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος. Είναι πράγματι κρίμα ένα νησί στην Μεσόγειο θάλασσα, με ανεπτυγμένο λαό, ιστορία και πολιτισμό χιλιάδων χρόνων να θέτει τις λανθασμένες βάσεις στην βιομηχανία του τουρισμού, η οποία μας βοήθησε να σταθούμε στα πόδια μας μετά την βάρβαρη εισβολή του Αττίλα το ’74.

Δυστυχώς οι μυωπικές αντιλήψεις στον τομέα αυτό, χωρίς ευρύ πλάνο και σχεδιασμό σε βάθος χρόνου, αποσκοπούν στο γρήγορο κέρδος εδώ και τώρα. Στην εποχή του μάρκετινγκ και της διαφήμισης κάνουμε το άσπρο μαύρο και αντίθετα, αγνοώντας πάντοτε τα υπόλοιπα χρώματα. Ο τουρισμός της Κύπρου καταρρέει. Βρίσκεται σε μια παρακμή λόγω των βάσεων που εμείς οι ίδιοι θέσαμε. Λόγω των λανθασμένων αντιλήψεών μας, που δεν αναθεωρήσαμε. Λόγω του μάρκετινγκ και της διαφήμισης που κάνουμε στους εαυτούς μας, στον λαό μας για να μην παραδεχτούμε τα λάθη μας, ενώ προς τα έξω το παίζουμε ανοιχτοί και κακομιλούμε για τον τόπο μας.

Ο τουρισμός μας βρίσκεται σε παρακμή, όχι λόγω της λεγόμενης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, αλλά επειδή δεν σεβόμαστε την κουλτούρα μας, την ιστορία μας και την πατρίδα μας. Τα χωριά μας στα βουνά ερημώνονται, τα ήθη και τα έθιμά μας χάνονται. Παραλιακά η τουριστική ανάπτυξη σημαίνει φθήνια και κακή ποιότητα. Τίποτα δεν σου θυμίζει από Κύπρο η Αγία Νάπα. Πιθηκίστικη, κακής ποιότητας μουσική, φθηνά, κακής ποιότητας ποτά, σκοτεινά υπόγεια κέντρα νυχτερινής διασκέδασης. Προσέλκυση δηλαδή χαμηλής ποιότητας τουρισμού από την Αγγλία, που εκδιώκεται από τους τουριστικούς προορισμούς που κρατάνε ένα επίπεδο. Ο ντόπιος, ο ιθαγενής, ο ποιοτικός τουρίστας γιατί να πάει στη Αγία Νάπα; Για να πληρώνει διπλάσια και τριπλάσια από τον αφέντη Άγγλο την διαμονή του και να παραγγέλνει το φραπέ του στα αγγλικά; Να τρώει «φις ν τσιπς» στο πόδι δίπλα στον Άγγλο που ήρθε με το επίδομα ανεργίας να κάνει «διακοπές»; Γιατί να μην πάει στην Μύκονο, να φάει το σουβλάκι του, να πιεί την μπυρίτσα του και το βράδυ να διασκεδάσει σε ένα ανοιχτό μπαράκι πάνω στη θάλασσα χωρίς να κινδυνεύει από τον γκάγκστερ του Λίβερπουλ ή του Λονδίνου; Να περπατήσει στα στενοσόκακα και να θαυμάσει την κυκλαδική αρχιτεκτονική, να πάει στην Δήλο για να θαυμάσει τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Γιατί να μην πάει στην Νάπολη, να φάει την καλύτερη ιταλική πίτσα, να διασκεδάσει στα μπαράκια της ναπολιτάνικης ριβιέρας, να πιεί τον καπουτσίνο του στις όμορφες καφετέριες του Κάπρι, να κολυμπήσει στα καταγάλανα νερά και να περπατήσει στους κήπους της γυναίκας του Αυγούστου; Γιατί να μην πάει στην Πομπηία να θαυμάσει τον αρχαίο πολιτισμό της Ρώμης;

Μπορεί όμως ακόμη, ο Κύπριος ποιοτικός τουρίστας, να πάει σε ένα χωριό στα βουνά της Κύπρου, να φάει το παραδοσιακό γλυκό και να πιεί κρασί κυπριακό. Να επισκεφθεί τις βυζαντινές μας εκκλησιές και να θαυμάσει τους θησαυρούς της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, όσο διασώζονται ακόμη. Μπορεί ακόμη να πάει στο λιμανάκι του Λατσιού να φάει φρέσκο ψάρι και να κολυμπήσει στα νερά του Ακάμα. Μπορεί να πάει στα λουτρά της Αφροδίτης και να περπατήσει μέσα στην φύση μέχρι τα λουτρά του Άδωνη.

Αν αρχίσουμε να σεβόμαστε και να εκτιμούμε την πατρίδα μας, αν βάζουμε την πατρίδα μας πάνω από το γρήγορο κέρδος και το προσωπικό συμφέρον, σεβόμενοι πάντα την κουλτούρα μας και την ιστορία μας, τότε διασώζεται μαζί και ο τουρισμός μας. Μαζί με την αξιοπρέπεια και τον πολιτισμό μας.

Ο ποιοτικός τουρίστας, ο πολιτισμένος άνθρωπος, θέλει να ζήσει τη ζωή του μεσογειακού νησιού που λέγεται Κύπρος, να γνωρίσει την ιστορία, τον πολιτισμό τα ήθη κι έθιμα. Αυτό για να γίνει, για να προσελκύσουμε ποιοτικούς τουρίστες που θα αγαπήσουν τον τόπο μας, πρέπει να τον αγαπήσουμε εμείς πρώτοι. Για να θαυμάσει και να δεθεί ο ξένος με την κουλτούρα μας, πρέπει εμείς να την διασώσουμε.

Γιατί απλά δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε από άλλους τουριστικούς προορισμούς όπως η Ν. Γαλλία, η Ισπανία και τα ελληνικά νησιά. Φτάνει να το καταλάβουμε…

Απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία ενός τέτοιου χρηματοοικονομικού κέντρου είναι η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου και αξιόπιστου θεσμικού πλαισίου το οποίο να παρέχει την μέγιστη δυνατή ευελιξία αλλά, ταυτόχρονα, να παρέχει και την ασφάλεια που ένας υποψήφιος επενδυτής εύλογα επιζητεί να εξασφαλίσει πριν από την διάθεση των κεφαλαίων του.

Η Κυπριακή Εταιρία ως θεσμικό πλαίσιο

Ένα τέτοιο θεσμικό πλαίσιο είναι εκείνο της Κυπριακής Εταιρίας. Βασισμένο στο αγγλοσαξονικό δίκαιο και υποστηριζόμενο από ένα αποτελεσματικό δικαιϊκό σύστημα, ένα ελκυστικό πλέγμα φο-ρολογικών κινήτρων και διμερών διεθνών συμβάσεων αποφυγής της διπλής φορολογίας, Δημόσιες Υπηρεσίες παραδοσιακά φιλικές προς τους ξένους επενδυτές και ταγμένες στην υπηρεσία του πολίτη και, γενικότερα, από μια ιδιαίτερα αναπτυγμένη επιχειρηματική υποδομή, έχει ήδη καθιερωθεί διεθνώς, προσελκύοντας προς εγκατάσταση στην Κύπρο τόσο μεγάλες πολυεθνικές όσο και μικρές οικογενειακές εταιρίες.

Το 2004, βάσει των επίσημων στοιχείων που δημοσίευσε το Υπουργείο Εμπορίου (Τμήμα Εφόρου Εταιριών και Επίσημου Παραλήπτη), οι εγγραφές Κυπριακών εταιριών έχουν φθάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Οι νέες εγγραφές εταιριών για το 2004 ανέρχονται σε 11.586 εταιρίες (& 1.848 έως 28/2/2005). Το προηγούμενο ρεκόρ καταγράφηκε το 2001 (9.432 εταιρίες). Το σύνολο των εγγεγραμμένων εταιριών στην Κυπριακή Δημοκρατία σήμερα ξεπερνά τις 200.000.

Η Κύπρος έχει διαφοροποιηθεί από άλλα χρηματοοικονομικά κέντρα στο ότι επιβάλλει λογική φορολογία επί των κερδών (10%), έχοντας παράλληλα συνάψει ένα μεγάλο δίκτυο συμβάσεων για την αποφυγή διπλής φορολογίας. Δεν συμπεριλαμβάνεται στους «φορολογικούς παράδεισους» ή τις «μη συνεργάσιμες δικαιοδοσίες» («μαύρη λίστα») όπως αυτές καθορίστηκαν από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Έτσι η Κύπρος δεν έχει υποστεί και δεν θα υποστεί οποιεσδήποτε διεθνείς κυρώσεις και έχει χαρακτηριστεί ως μία από τις 6 πιο «συνεργάσιμες δικαιοδοσίες-χρηματοοικονομικά κέντρα» από τον ΟΟΣΑ. Η Κύπρος θεωρείται ενός «υψηλού-προφίλ» δικαιοδοσία που επιβάλλει χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές και προσφέρει ταυτόχρονα ένα ευρύ δίκτυο συμβάσεων για την αποφυγή διπλής φορολογίας, συμπεριλαμβανομένης και της σύμβασης με την Ελλάδα.

Οι φορολογικοί παράδεισοι, αν και προσφέρουν μηδενική φορολογία, υστερούν σε αυτό το σημείο και δεν προσφέρονται για υψηλού επιπέδου συναλλαγές, λόγω μεταξύ άλλων και της έλλειψης δημόσιου αρχείου μετόχων-διευθυντών και συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας.Υστερούν ακόμη στο νομικό και τραπεζικό σύστημα, καθώς και στις δημόσιες υπηρεσίες.

Για τους πιο πάνω λόγους, η Κύπρος έχει σήμερα καθιερωθεί ως ένα διεθνούς φήμης επιχειρηματικό, χρηματοοικονομικό και εμπορικό κέντρο. Περί τις 80,000 διεθνείς επιχειρήσεις και ναυτιλιακές εταιρίες έχουν ιδρυθεί και λειτουργούν με έδρα τους την Κύπρο, πολλές από αυτές Ελληνικών συμφερόντων. Αρκετές από αυτές διαθέτουν τα δικά τους, πλήρως δραστηριοποιημένα και στελεχωμένα γραφεία στην Κύπρο. Το γενικό επιχειρηματικό περιβάλλον και οι υποστηρίζουσες υπηρεσίες, συνδυαζόμενες με την προνομιακή θέση της νήσου (κοντά σε τρεις ηπείρους), το χαμηλό κόστος λειτουργίας και τις παραχωρήσεις στις διεθνείς επιχειρήσεις, όπως και οι υψηλών προδιαγραφών προσφερόμενες επαγγελματικές υπηρεσίες, συνέβαλαν στην ανάπτυξη του νησιού ως ενός από τα πρώτα επιχειρηματικά και χρηματοοικονομικά κέντρα.

Δραστηριότητες και υπηρεσίες

Οι Κυπριακές Εταιρίες Διεθνών Εργασιών είναι ένα πολύτιμο εργαλείο στον επιχειρηματικό προγραμματισμό που προσφέρεται για ένα ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων στην Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση:

-Εργασίες Ιθύνουσας (Holding Company) Εταιρίας

-Εταιρίας Συμμετοχών / Επενδυτικής Εταιρίας

-Εισαγωγές Εξαγωγές (& τριγωνικό εμπόριο)

-Παροχή πάσης φύσεως Υπηρεσιών

-Ιδιοκτησία ακίνητης και κινητής περιουσίας & προ-στασία περιουσίας

-Ιδιοκτησία και εκμετάλλευση πνευματικών δικαιωμάτων / εμπορικών σημάτων

-Ναυτιλιακά

-Χρηματοοικονομικές χρηματιστηριακές εργασίες

Εκτός από πολύ χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές σημειώνουμε και τα πιο κάτω κίνητρα που χιλιάδες επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα θεώρησαν πολύ σημαντικά στην απόφασή τους να ιδρύσουν Κυπριακές εταιρίες:

-Το καθεστώς των Κυπριακών Υπερακτίων Εξωχω-ρίων Εταιριών (Offshore Companies) έχει καταργηθεί την 1/1/2003.

-Η Κύπρος έχει ενταχθεί πλήρως στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1/5/2004. Οι Κυπριακές εταιρίες απολαμβάνουν τώρα τα επιπρόσθετα προνόμια και την «ασπίδα προστασίας» της Ευρωπαϊκής Συνθήκης (ελευθερία εγκατάστασης, παροχής υπηρεσιών, κίνησης κεφαλαίου και πληρωμών) που αποσκοπεί στην δημιουργία της Κοινής Αγοράς εντός της Κοινότητας.

-Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο («European Courts of Justice») έχει σε πρόσφατες αποφάσεις του («Cadbury Schweppes» Σεπτέμβριος 2006, και άλλες) υπερασπιστεί σθεναρά την ελευθερία εγκατάστασης, παροχής υπηρεσιών και κίνησης κεφαλαίου και πληρωμών εταιριών που εδρεύουν σε χώρες υψηλής φορολογίας, όπως η Αγγλία, που χρησιμοποιούν ευρωπαϊκές εταιρίες που εδρεύουν σε χώρες χαμηλής φορολογίας, όπως η Κύπρος.

-Οι δικηγόροι και οι τράπεζες, υπό τον έλεγχο και την καθοδήγηση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, είναι πολύ προσεκτικοί και ελέγχουν την νομιμότητα των συναλλαγών, καθώς και το ποινικό μητρώο των πελατών τους σύμφωνα με τις διεθνώς καθιερωμένες διαδικασίες.

-Πολύ καλές επαγγελματικές νομικές και λογιστικές υπηρεσίες.

-Ανεπτυγμένες τηλεπικοινωνίες.

-Οι Κυπριακές εταιρίες δεν θεωρούνται Εξωχώριες Εταιρίες (Offshore Companies). Είναι ευρωπαϊκές εγχώριες εταιρίες που δεν τελούν υπό οποιοδήποτε καθεστώς καταπολέμησης από την Ελλάδα, την ΕΕ ή τον ΟΟΣΑ.

-Τιμολόγια δαπανών και εξόδων από Κυπριακές εταιρίες αναγνωρίζονται στα Ελληνικά βιβλία και εκπίπτονται από τα έσοδα των Ελληνικών επιχειρήσεων (αποφεύγονται δηλαδή οι περιπλοκές των «offshore» / εξωχώριων τιμολογίων ν. 3091/2002 που δεν εκπίπτονται).

-Ισχυρό τραπεζικό απόρρητο (ακρογωνιαίος λίθος της Κυπριακής κρατικής πολιτικής).

-Πλήρης κατοχύρωση της ιδιοκτησίας.

-Φορολογικές Αρχές που είναι πάντα εξαιρετικά συνεργάσιμες και φιλικές προς τους ξένους επενδυτές.

-Τριάντα δύο (32) χρόνια ιστορία επιτυχημένης και σταθερής δημοσιονομικής πολιτικής, καθώς και πολιτικής προσέλκυσης ξένων επενδύσεων.

-Οι αλλοδαποί δικαιούχοι των Κυπριακών Εταιριών δεν επιβαρύνονται με επιπλέον φόρους ή τέλη, πέραν της εταιρικής φορολογίας επί των φορολογητέων κερδών της εταιρίας.

-Η δυνατότητα πραγματοποίησης πληρωμών, μερισμάτων, τόκων και δικαιωμάτων στο εξωτερικό χωρίς καμία φορολογική επιβάρυνση, σε συνδυασμό με το ευρύ Δίκτυο Συμβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας, παραμένουν ένα πολύ δυνατό ατού για τον κυπριακό τομέα διεθνών δραστηριοτήτων.

-Δυνατότητα εγγραφής στο Ευρωπαϊκό Μητρώο ΦΠΑ σύστημα VIES.

-Επιτρέπονται οι αναδιοργανώσεις, ενοποιήσεις και συγχωνεύσεις εταιριών.

-Δυνατότητα δραστηριοποίησης εντός Κύπρου (στην Κυπριακή αγορά) ή/και εκτός Κύπρου, χωρίς καμία επιπλέον άδεια.

Ακόμη, η χρήση της Ελληνικής γλώσσας που είναι η επίσημη γλώσσα της Κυπριακής Δημοκρατίας, η κοντινή απόσταση (90′ αεροπορικής πτήσης), η άριστη υποδομή και τα υψηλά επίπεδα του κλάδου παροχής επαγγελματικών υπηρεσιών και του τραπεζικού κλάδου. Είναι επιπλέον λόγοι προσέλκυσης επιχειρηματιών από την Ελλάδα.

Για τους Ελλαδίτες είναι ο πιο κοντινός προορισμός και φυσικά είμαστε ο ίδιος λαός, αν και εμείς ακόμα προσπαθούμε να απελευθερώσουμε το νησί μας από τον κοινό εχθρό.

Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την 1η Μαΐου 2004, έχει αναβαθμίσει σημαντικά τον ρόλο της σαν διεθνές επιχειρηματικό κέντρο. Η Κύπρος επιβάλλει τους χαμηλότερους συντελεστές εταιρικής φορολογίας στην Κοινότητα, γεγονός που την έχει αναδείξει σαν ένα Ευρωπαϊκό επιχειρηματικό κέντρο που χρησιμοποιείται από Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αλλά και από επιχειρήσεις εκτός Κοινότητας που θέλουν να επενδύσουν ή να συνδιαλλαγούν στην Ενωμένη Ευρώπη.

Ο νέος φορολογικός νόμος, που αποτελεί τη τελική και επίσημη εναρμόνιση της Κυπριακής φορολογικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή, έχει εγκριθεί από τους ευρωπαίους εταίρους μας στις Βρυξέλλες και έχει ψηφιστεί από την Βουλή των Αντιπροσώπων στις 15 Ιουλίου 2002. Η βασική αρχή της εναρμόνισης είναι η κοινή βάση φορολόγησης των Κυπριακών Εταιριών, ανεξάρτητα του αν οι μέτοχοι είναι Κύπριοι ή αλλοδαποί, έτσι ώστε να αποφεύγεται ο «αθέμιτος φορολογικός ανταγωνισμός» εντός της Κοινότητας.

Ο νέος φορολογικός νόμος

Ο νέος φορολογικός νόμος (που σύντομα εισέρχεται στον έβδομο χρόνο λειτουργίας του) αναβαθμίζει σημαντικά το επίπεδο των Κυπριακών εταιριών και θέτει οριστικά τέλος στις αμφιβολίες ως προς το φορολογικό καθεστώς για τις κυπριακές εταιρίες. Από την 1η Ιανουαρίου 2003 καταργήθηκε το καθεστώς offshore / «εξωχωρίων εταιρειών» που ίσχυε προηγουμένως. Όλες οι Κυπριακές εταιρίες θεωρούνται από την 1η Ιανουαρίου 2003 ως εγχώριες εταιρίες. Ως εκ τούτου από την 1η Ιανουαρίου 2003, (α) ο φορολογικός συντελεστής εταιρικού φόρου που ισχύει για όλες τις Κυπριακές εταιρίες έχει οριστεί στο 10% επί των καθαρών κερδών δεν προσφέρεται πλέον καμία ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση και (β) έχουν καταργηθεί οι περιορισμοί που ίσχυαν στις δραστηριότητες των Κυπριακών εταιριών ξένων συμφερόντων για δραστηριότητες αποκλειστικά εντός Κύπρου τώρα όλες οι Κυπριακές εταιρίες, ανεξαρτήτως μετοχικής σύνθεσης, μπορούν να δραστηριοποιούνται εντός καθώς και εκτός Κύπρου χωρίς την ανάγκη οποιασδήποτε ειδικής άδειας.

Ο νέος φορολογικός νόμος έχει τύχει ιδιαίτερα θετικής αποδοχής από την παγκόσμια επιχειρηματική κοινότητα καθώς και από τον Σύνδεσμο Εταιριών Διεθνών Δραστηριοτήτων της Κύπρου που επιδοκιμάζει τις θετικές εξελίξεις. Με τον νέο φορολογικό νόμο η Κύπρος διαθέτει ένα σύγχρονο φορολογικό σύστημα, πλήρως και επίσημα αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον ΟΟΣΑ, που παράλληλα προσφέρει σημαντικότατα κίνητρα στους διεθνείς επενδυτές. Είναι φανερό ότι το μέλλον της Κύπρου ως ενός υψηλού-επιπέδου διεθνές επιχειρηματικό κέντρο, στην καρδιά της Ευρώπης, προδιαγράφεται θετικό.

Ο ολιγογράφος και πρόωρα χαμένος Παντελής Μηχανικός κυκλοφόρησε μόνο τρεις συλλογές ποιημάτων και μόνο μία από αυτές μετά το 1974. Η ποίηση του έχει ένταση, κυνισμό, είναι γεμάτη απογοητεύσεις και τύψεις και είναι με τρόπο συγκλονιστικό βαθύτατα σκεπτόμενη και προφητική. Στην συλλογή του «Τα Δυο Βουνά» που κυκλοφόρησε το 1963, όταν οι μέλισσες του Ονήσιλου είχαν ήδη αρχίσει να μας τσιμπούν, ο Παντελής Μηχανικός προβλέπει αναλυτικά την καταστροφή στο ποίημα του «Πήραν την πόλη». Προφητικά γράφει το 1963 για να επιβεβαιώσει απλά το 1976 με το ποίημα «Ονήσιλος». Ο Παντελής Μηχανικός βασανίστηκε πολύ σαν ποιητής και σαν άνθρωπος από αυτό το προφητικό του χάρισμα, από την γνώση του ότι στο μέτρημα με την Ιστορία μας θα είμαστε λίγοι. Από την γνώση του ότι δεν υπήρχαν οι άνθρωποι σαν τον Ριμάχο του, με αξιοπρέπεια, με πάθος, με ανιδιοτέλεια, να υπερασπιστούν ετούτα τα χώματα. ” Ποιος είναι λεβέντης σαν τον Ριμάχο; / Ποιος έχει αγάπη σαν τον Ριμάχο; / Να υπερασπίσει τούτα τα χώματα;” Φοβάται πως τέτοιοι ρουφιάνοι που είμαστε, δεν μπορούμε να πολεμήσουμε για τίποτε.

Ευχαριστούμε θερμά τον κύριο Θουκυδίδη Μηχανικό για τις πληροφορίες και την άδεια να αναδημοσιεύσουμε το ποίημα.

ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ ΠΟΛΗ

Πήραν την πόλη, πήραν την
μου πήρανε τα χέρια
πήραν και απ’ την Αγιά Σοφιά
τα δυο μου περιστέρια.

Ο αρχηγός τους
πρώτα πρώτα
κατούρησε μέσα στο δισκοπότηρο.

Είναι αυτός ο ίδιος θεομπαίχτης που προσευχήθηκε μετά
και κοινώνησε τους πιστούς του
από το κάτουρο του. Αυτοί
ήταν ο όχλος που γρίλλισε.

Κι οι ποιητές
μη έχοντας η καρδιά τους φωνή
χαϊδεύανε την κοιλιά
και το γουργουρητό
του χωριού τους.

Αλλά εγώ πίστευα σε σένα.
Εγώ πίστευα στην σπίθα
μέσα στην καρδιά του ποιητή.
Εγώ πιστεύω στον ποιητή της φωτιάς.
Εγώ πιστεύω στον ποιητή που φωνάζει
στον ποιητή που κατεβαίνει στο καλντερίμι
στον ποιητή που μιλάει στα πλήθη.

-Πήραν την, πήραν την.

Κι ένα πουλί
Χλωμό πουλί
Μυρολογάει και λέει
«Θουκή μου, Ορέστη μου»
Ζήτησα σύμμαχο κι ήρθε η απάντηση:
«Κανείς». Και στράφηκε ο αντίλαλος
να τα σκεπάσει όλα μαύρα πέρα ως πέρα.
Και τότες

κατάμονος
μέσα στην απέραντη ερημιά
γονάτισα στη γη μου
και της ορκίστηκα ακόμη μια φορά:
«Εγώ θα πιστεύω».

Σήκωσα τα μάτια ψηλά
κι είδα τον Μαχαιρά να στέκει ακόμη γερά στα πόδια του
και ν’ ανεμίζει μια πυροκαμένη κορυφή.

ΚΥΠΡΟΣ ΧΡΥΣΑΝΘΗΣ (1915-1998)

Ο Κύπρος Χρυσάνθης, ο ποιητής που ήθελε να περπατά απλός μέσα στο πλήθος, βρέθηκε τις κρίσιμες μέρες της εισβολής να προσφέρει τις ιατρικές και παρηγορητικές υπηρεσίες του στους τραυματίες. Οι σφαίρες του τουρκικού στρατού έφταναν μέχρι το σπίτι του στην παλιά Λευκωσία και η αγωνία για την μοίρα του στρατιώτη γιου του, που του τον είχαν παρουσιάσει για σκοτωμένο, ενώθηκε με την μοίρα των τραυματιών που περιέθαλπτε. Με το τέλος των εχθροπραξιών, ο Κύπρος Χρυσάνθης αρχίζει να γράφει ποιήματα και πεζά εμπνευσμένα από την εμπειρία του πολέμου. Οι μάχες, όπως τις έζησε ο γιος του και οι άλλοι τραυματίες –γεμάτες με απώλειες παιδικών φίλων, προδοσίες, ηρωισμό- γεμίζουν τις σελίδες του έργου του. Το βάρος της ανοικοδόμησης της Κύπρου μετά το 1974 τον βαραίνει ιδιαίτερα και τον γεμίζει ευθύνη. Οι πνευματικοί άνθρωποι, πιστεύει, πρέπει να φέρουν αυτό το βάρος. Μέσα από το έργο του επιμένει στο μέσα πλούτος μας, στην ψυχή μας που δεν πρέπει να δεχτούμε να χάσουμε ακόμη και αν χάσουμε όλα τα υλικά αγαθά.

ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ

Δόστε μας πίσω τα παιδιά μας,
Και την ψυχή μας, την ψυχή μας.
Δεν έχουν έλεος οι κουβέρτες σας,
Δεν έχουν την ξανθή ματιά του βρέφους μας
Οι προσφορές σας οι εύρωστες.
Δόστε μας πίσω τα παιδιά μας
Και την κουρελιασμένη μας ψυχή,
Την ψυχή μας, την ψυχή μας…

Δεν θέλουμε όνομα και τίτλους,
Μήτε επιγράμματα.
Δόστε μας πίσω την ψυχή μας
Το μέσα πλούτος μας
Κι ας είναι ελιά το δείπνο μας
Και το νερό γλυφό.
Δόστε μας πίσω τα παιδιά μας
Και την ψυχή μας.

Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Λούλα Χρυσάνθη για τις πληροφορίες και την άδεια να αναδημοσιεύσουμε το ποίημα.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΟΝΤΗΣ (1914-2004)

Η βάρβαρη τουρκική εισβολή του 1974 πόνεσε τον Κώστα Μόντη και τον στιγμάτισε, δεν έχασε όμως στιγμή την αισιοδοξία και την αγωνιστικότητά του. Γεννημένος στην Αμμόχωστο με καταγωγή από την Λάπηθο και παντρεμένος στο Μόρφου η τουρκική εισβολή τον άφησε «γυμνό υλικά» όχι όμως και «πνευματικά». Η αισιοδοξία και η αγωνιστικότητα, αλλά και το παράπονο, η αδικία, ο ξεριζωμός, τα βάσανα της Κύπρου αποτυπώθηκαν στους στίχους του με μια θλιμμένη αισιοδοξία, μ’ ένα πικρό χαμόγελο, με μια πληγωμένη εθνική υπερηφάνεια.

Σε συνομιλία του με φοιτητές της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Κύπρου το 1988 είχε πει:
«Από μιας απόψεως στους λογοτέχνες ο πόνος είναι έμπνευση. Η χαρά δεν εμπνέει. Εμπνέει η λύπη. Πρέπει να πληρώσεις. Για να συγκινήσεις τον αναγνώστη σου, πρέπει να κλάψεις εσύ δέκα φορές για να κλάψει εκείνος μία. Πρέπει δέκα φορές να τρανταχτείς για να τρανταχτεί εκείνος μία. Και όλα αυτά, και τις επιτυχίες και όλα, θα τις πληρώσεις. Θα έρθουν ώρες που εκ των υστέρων θα τις πληρώσεις πολύ ακριβά!»

Ο Κώστας Μόντης έφυγε με τον πόνο και την πίκρα που μας άφησε εκείνο το καλοκαίρι του 1974. Εκείνες τις μέρες του Ιουλίου και Αυγούστου του 1974 ο ποιητής της επανάληψης, τις ζούσε για τα υπόλοιπα 30 χρόνια της ζωής του, τις επαναλάμβανε στην σκέψη του και στους στίχους του. Ένα από τα τελευταία του ποιήματα θέτει πάλι το ερώτημα που του έγινε βραχνάς:

Είναι ένα μεγάλο πρόβλημα ο Πενταδάκτυλος.
Κάθεται βραχνάς και μολύβι στο στήθος μας.

Και μας ρωτά: Λοιπόν;

Κώστας Μόντης, νεώτερος

ΠΕΡΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΒΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΑΠΗΘΟΥ, 1974

Ποια μοίρα το σημάδεψε το φετινό άνθισμα σας,
ποια μοίρα μαύρη των πικρών χρονιών
που νάν’ οι σάρκες άγουρων παιδιών το λίπασμά σας
κ’ αίμα ο χυμός των λεμονιών;

ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΡΟΣΦΥΓΟΠΟΥΛΑ ΑΠ’ ΤΗΝ ΚΕΡΥΝΙΑ

Αυτή, παιδί μου, ήρθε
αγκαλιά με το λιμανάκι της Κερύνιας.

ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΟ 1974

Τρέμω όσο πλησιάζω στα περί Θερμοπυλών,
τρέμω όσο πλησιάζω στα περί Σαλαμίνος.

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ

Κ’ η Ελλάδα τελευταίος θάμνος στον κρεμνό
να τον αρπάζει η λευτεριά να κρατιέται.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ

Τώρα πια πώς θα μπορέσουμε να πεθάνουμε,
τώρα πια πώς θα μπορέσουμε να πεθάνουμε
μ’ αυτή την έγνοια πίσω μας;
Αναγκαστικώς θα αναβάλουμε.

Ευχαριστούμε θερμά την οικογένεια του Κώστα Μόντη για τις πληροφορίες και την άδεια αναδημοσίευσης των ποιημάτων.

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Η ποίηση μου δέχθηκε πάνω της τα στίγματα της σύγχρονης Κυπριακής τραγωδίας (Τουρκική εισβολή και κατοχή ενός μεγάλου μέρους του νησιού), που έφερε τα πάνω κάτω και με εξώθησε στο να επαναπροσδιορίσω την ποίηση ως ουσία και ζωή. Έτσι μου δόθηκε η χάρη να καταλάβω ότι τελικά είναι θαύμα και ευλογία να έχει ένας λαός στην μνήμη του όλα τα συνεκτικά του στοιχεία στον ευσύνοπτο χώρο της τραγωδίας. Από αυτά ξεκινώντας μπορεί να ανακαλύπτει εξαρχής τον εαυτό του και να στερειώνει τη δική του πολιτεία με όρους καθοριστικούς για την πρόοδο και το βαθύ νόημα της Ιστορίας. Μπορεί επίσης να δονείται υπαρξιακά και να συλλαμβάνει μυνήματα στην οντολογική διάσταση τους.

Ζώντας στην Κύπρο είναι φυσικό να κραδαινόμαστε από τα τραγικά συμβάντα του τόπου. Δεν θεωρώ ωστόσο τίμιο να εκμεταλλευόμαστε την πληγή. Αντίθετα, η τέχνη οφείλει να προσθέτει πνευματικότητα και βαθύτερη ποιότητα στα πάθη του λαού.

Χωρίς την ένταξη της τραγικότητας σε μια οικουμενική αντίληψη της Ιστορίας, χωρίς εκείνο το βαθύ και αβυσσαλέο της ύπαρξης, η τέχνη κατανταίνει περιγραφική και να έχει καταναλωτικό χαρακτήρα. Και όμως, η ουσία της βρίσκεται σε τούτο: ότι μπορεί να καλύπτει ευρύτερο πεδίο από το ιστορικό της πλαίσιο.

Η ποίηση μου δεν έχει να κάνει με την ιστορία παρά με την ίδια την αναίρεση της. Για να αναιρεθεί ωστόσο κάτι, πρέπει να προϋπάρξει, κι αυτό μαρτυρεί την ουσιώδη σημασία της Ιστορίας ως υλικού που προσφέρεται για ανατροπές.

Κυριάκος Χαραλαμπίδης

ΣΤΑ ΣΤΕΦΑΝΑ ΤΗΣ ΚΟΡΗΣ ΤΟΥ

Είχε τριακόσια στρέμματα γης υπό κατοχήν
και τον πατέρα της στα βάθη της Ανατολής.

Θα παντρευόταν ευτυχώς ένα καλό παιδί.

Κατά την τελετή του μυστηρίου
δεν πρόσεξε κανένας τον πατέρα της.
Μπήκε απ’ το νάρθηκα κρυφά και στάθηκε
πίσω από μία κολόνα και καμάρωνε.
Ύστερα σκούπισε με το μανίκι του
το ξεσκισμένο και φτωχό του δάκρυ.
Τον πήρανε για ηλίθιο του χωριού
και τον αφήκανε στην ησυχία του.

Τελειώνει ο γάμος, και να χαίρεστε τα στέφανα.
Παίρνουν κουφέτα και λουκούμια, μπαίνουν
καθένας στ’ αυτοκίνητό του, χάνονται.

Ο στοργικός πατέρας πάει κι αυτός
στην Πράσινη Γραμμή, περνά σκυφτός
παίρνει ξανά τη θέση του στο χώμα.

Από τη συλλογή Θόλος, Ερμής: Αθήνα, 1989; 1991; Άγρα: Αθήνα, 1998.

Ευχαριστούμε θερμά τον Κυριάκο Χαραλαμπίδη για την άδεια αναδημοσίευσης του ποιήματος.

Εκεί απέναντι από το παλιό εκκλησάκι του Αγίου Δομετίου, κρυμμένο πίσω από τα καταστήματα, κείται ένα ερείπιο. Εκείνο το ερείπιο ήταν ο χώρος συνάντησης των παιδιών της ηλικίας μου. Ήταν το παλιό γήπεδο της ΕΝΑΔ, της τοπικής ομάδας του ημικατεχόμενου προαστίου της Λευκωσίας. Εκεί αφήσαμε πολλά όνειρα παιδικά και αναμνήσεις. Όνειρα σαν εκείνα που κάναμε όλα τα ελληνόπουλα της εποχής εκείνης, μετά τον θρίαμβο της εθνικής μπάσκετ του ’87.

Εκεί παίζαμε το αγαπημένο μας άθλημα, απλά και αγνά, σαν παιχνίδι. Δεν υπήρχαν πολλοί χώροι για παιχνίδι τότε. Δεν υπήρχαν πάρκα στην περιοχή, ούτε άλλοι δημόσιοι οργανωμένοι χώροι και πλατείες. Είχαμε όμως το ανοιχτό της ΕΝΑΔ, μια μπάλα του μπάσκετ και το ποδήλατό μας. Μαζευόμασταν καθημερινά δεκάδες παιδιά, που δεν ζητούσαν ακριβές κονσόλες ηλεκτρονικών παιχνιδιών, κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικούς υπολογιστές κ.α., σαν τα σημερινά παιδιά, αλλά μια μπάλα, ένα ποδήλατο.

Τον καιρό εκείνο παίζαμε και με παιδιά από άλλες γειτονιές, που είχαν έδρα τους άλλα γήπεδα (σήμερα είναι κι αυτά ερείπια, πολυκατοικίες, καφετέριες και οικόπεδα), κοινωνικοποιούμασταν και ανταγωνιζόμασταν, με μια παιδική ευγενική άμιλλα! Ήμασταν κομμάτι μιας μικρογραφικής κοινωνίας, παιδικής. Και παίζαμε μέχρι να νυχτώσει, κάθε μέρα τις μέρες του καλοκαιριού!

Σήμερα, περνώ συχνά βράδυ με το αμάξι μου στο νέο πλακόστρωτο δρόμο για αυτοκίνητα που πρόσφατα έφτιαξε ο Δήμος Αγίου Δομετίου, βλέπω το εκκλησάκι φωτισμένο πια (έργο του Δήμου αμέσως μετά τις Δημοτικές εκλογές) και παραδίπλα στο στενό, οι δρόμοι να ξαναφτιάχνονται και να πλαταίνουν κι άλλο (νομίζω είναι η έκτη φορά που γίνονται οδικά έργα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια). Από την άλλη, όπως βλέπω τον τοίχο όπου κάποτε ήταν το ανοιχτό της ΕΝΑΔ, συλλογίστηκα, πού παίζουν τα παιδιά σήμερα; Ούτε σήμερα δεν έχουμε ένα πάρκο, μια πλατεία! Στο περίπτερο πιο πέρα βλέπω δυο δεκαπεντάχρονα, με τα τσιγάρα, τα energy ποτά και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια χειρός! Σ’ εκείνο το περίπτερο πού’ χε 50 παιδιά εκεί έξω, 15 μπάλες και πολλές παιδικές φωνές. Εκεί ακριβώς που κάθονται τα δυο emo και λογομαχούν ποιος είναι καλύτερος στο μπάσκετ του ηλεκτρονικού παιχνιδιού που κρατάν στο χέρι! Άραγε αυτά φταίνε αν γίνονται ξεφτέρια στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και στο ίντερνετ; Άραγε αυτά φταίνε που γίνονται αντικοινωνικά, αντιδραστικά και πολλές φορές καταθλιπτικά; Άραγε ποιος μπορεί να βγάλει έξω από τους τέσσερις τοίχους του TV room τα σημερινά παιδιά;

Σε μια ευνομούμενη κοινωνία, οι πολίτες έχουν άμεση σχέση και επαφή με τη εσωτερική και εξωτερική συμπεριφορά της πολιτείας. Αντανακλάται η κουλτούρα και η συμπεριφορά των πολιτών σαν ένα σώμα, όπως το είδωλο του ατόμου στον καθρέφτη.
Για να βελτιώσουμε την προσωπική μας συμπεριφορά, μάθαμε από πολύ μικροί εμείς οι Έλληνες, την αυτοκριτική, την αυτογνωσία «το γνώθι σ’ ’αυτόν». Αυτή η φράση είναι κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, είναι μέρος της παιδείας μας και κομμάτι της ψυχής μας. Γνωρίζοντας το ποιόν μας, με την αναγνώριση των λαθών και των ευθυνών μας, και την αποφυγή των επαναλήψεών τους, βελτιωνόμαστε και ολοκληρωνόμαστε σαν ώριμοι και ενεργοί πολίτες. Ο ενεργός πολίτης, τότε αφυπνίζεται και αρχίζει να βλέπει πνευματικές αρετές(ποίηση, τραγούδι, θέατρο, γλυπτική, και άλλες τέχνες). Δεν αρέσκεται ούτε ικανοποιείται από την ύλη (αμάξια, ρούχα, κοσμήματα, κ.α.), τόσο, όσο από την ευδαιμονία του πνεύματος. Ο ενεργός πολίτης γίνεται η ενσάρκωση του ορθού μέτρου σ’ όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του. Κατά τον Αριστοτέλη: η ύλη είναι παθητική, είναι η δυνατότητα του πράγματος, ενώ το πνεύμα ενεργητικό, δηλαδή η δύναμη που μεταβάλλει τη δυνατότητα σε πραγματικότητα.
«Βλέπω πολλούς ν’ ανταγωνίζονται και να τρέχουν εδώ κι εκεί, δεν βλέπω όμως κανένα να διαγωνίζεται για την απόκτηση της αρετής», είπε ο Διογένης.
Η εξέλιξη του πνεύματος σε μια κοινωνία διαμορφώνει το πολιτισμό της. Τα ήθη και τα έθιμα, τις αξίες και τα ιδανικά της. Όλα αυτά εμπεριέχονται σε μια λέξη, την κουλτούρα.
Σαν ενεργοί πολίτες του σήμερα έχουμε ηθική υποχρέωση απέναντι στους πρόγονούς μας, αλλά και σ’ αυτούς που θα ’ρθουν. Υποχρέωση να διασώσουμε τη γλώσσα μας, την ιδιαίτερή μας διάλεκτο, τις παραδόσεις μας. Θέλουμε ιδέες αγνές, που θα πηγάζουν από τη ψυχή μας. Γι’ αυτές τις ιδέες χρειάζονται αγώνες, θυσίες και αφύπνιση. «Αν δεν κάνεις θυσίες για τις ιδέες σου, ή εσύ δεν αξίζεις ή οι ιδέες σου». Ezra Pound.
Χρέος όλων μας λοιπόν είναι να έχουμε ενεργή συμμετοχή στα κοινά, να δείχνουμε ενδιαφέρον και να εκφράζουμε τη δική μας άποψη.