στον Μιχάλη Κοντό

Η συζήτησή μας με τον Βουλευτή Νίκο Τορναρίτη ανέδειξε μια σειρά από σοβαρά θεσμικά ζητήματα που αφορούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με κορυφαίο την σχέση τους με τον πολιτικό κόσμο. Θίγεται επίσης το ζήτημα του νέου νομοσχεδίου για το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, ως επίσης και η σχέση ιδιωτικών και δημοσίων πανεπιστημίων.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υπόθεση του νομοσχεδίου για την αλλαγή του νόμου που διέπει το Ανοικτό Πανεπιστήμιο;

Το νομοσχέδιο βρίσκεται στην Επιτροπή Παιδείας της Βουλής, έχει συζητηθεί στις 3 Νοεμβρίου και συζητήθηκε και κατ’ άρθρο στις 10 Νοεμβρίου 2009. Κατά την δεύτερη συνεδρία της Επιτροπής Παιδείας διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν έντονες απόψεις και αντιδράσεις από το διοικητικό και διδακτικό προσωπικό σε ορισμένα σημεία και έτσι αναμένουμε να έρθει το Υπουργείο Παιδείας με τροποποιήσεις για να προχωρήσουμε στην συζήτηση. Ελπίζω να έχουμε θετικές εξελίξεις το συντομότερο δυνατό.

Ποια τα νεώτερα σε σχέση με το αναμενόμενο νομοσχέδιο ρύθμισης των διδάκτρων των ιδιωτικών πανεπιστημίων;

Έχει αρχίσει η συζήτηση του σχετικού νομοσχεδίου, πραγματοποιήθηκαν δύο συνεδρίες μέχρι σήμερα. Έγιναν οι τοποθετήσεις κατά άρθρο από όλους τους προσκεκλημένους της Επιτροπής Παιδείας. Κατά τις συνεδριάσεις οι εκπρόσωποι των ιδιωτικών πανεπιστημίων ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι τόσο οι επιβαρύνσεις όσο και το ύψος των διδάκτρων και των αυξήσεών τους έχουν κατατεθεί στο Υπουργείο όταν άρχιζε η λειτουργία τους και έχουν εγκριθεί από το Υπουργείο. Σχετικό σημείωμα κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας όπου σύμφωνα με τους προϋπολογισμούς των ιδιωτικών πανεπιστημίων φαίνεται ότι η αύξηση των δαπανών είναι πολύ μεγαλύτερη από την αύξηση των διδάκτρων. Οι εκπρόσωποι των φοιτητών διαμαρτυρήθηκαν όχι μόνο για το ύψος των διδάκτρων, αλλά και για άλλες οικονομικές επιβαρύνσεις που δέχονται, όπως τα τέλη για εγγραφή, τέλη για χρήση αθλητικών εγκαταστάσεων κ.τ.λ. Θα έλεγα ότι η Κυβέρνηση ή θα πρέπει να ενισχύσει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, να τους δώσει κίνητρα για να μειωθούν οι δαπάνες τους και έτσι να μειωθούν και τα δίδακτρα ή να αυξήσει την φοιτητική χορηγία, η οποία παραμένει χωρίς καμία αύξηση από το 1999. Η ρύθμιση μόνο με τον νόμο δεν θα βοηθήσει να μειωθούν τα δίδακτρα, απλά θα περιορίσει κατά κάποιο τρόπο την ανεξέλεγκτη αύξησή τους. Χρειάζεται συνδυασμός απο-φάσεων.

Πώς σχολιάζετε τις παρεμβάσεις του κυβερνώντος κόμματος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με αφορμή κυρίως την υπόθεση της αντικατάστασης λέκτορα του Τμήματος Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κύπρου;

Η Κύπρος χρειάστηκε περισσότερα από 30 χρόνια ανεξάρτητου βίου για να αποκτήσει πανεπιστήμιο. Όμως, 15 χρόνια μετά την δημιουργία του, η ηγεσία του ΑΚΕΛ αδυνατεί να συνειδητοποιήσει ότι ο χώρος του πανεπιστημίου δεν είναι όπως ένας ημικρατικός οργανισμός, τον οποίον θεωρεί καθήκον της να ελέγχει. Άλλο τα διοικητικά συμβούλια ημικρατικών οργανισμών και άλλο το συμβούλιο του πανεπιστημίου. Η ποιοτική διαφορά είναι σαφής και καλώ όλους να προσαρμοστούν στις ιδρυτικές διατάξεις του Πανεπιστημίου. Οι παρεμβάσεις υποβαθμίζουν το ακαδημαϊκό έργο. Το ακαδημαϊκό προσωπικό θέλω να κρίνεται από τα ακαδημαϊκά του προσόντα, την επιστημονική του επάρκειά και να μην έχουμε κομματικές πλάτες σε ακαδημαϊκές υποθέσεις…

Η κρίση αυτή ξέσπασε εξαιτίας των χειρισμών των διορισμένων από το ΑΚΕΛ μελών του συμβουλίου του πανεπιστημίου…

Εμείς από τον χώρο της πολιτικής οφείλουμε να δώσουμε στο πανεπιστήμιο τα μέσα να μεγαλώσει και να ωριμάσει, να αφήσουμε το πανεπιστήμιο στα πλαίσια της παγκόσμιας αναγνωρισμένης αυτοδιοίκησής του να εφαρμόσει διεθνώς αποδεκτά ακαδημαϊκά κριτήρια για τις εκλογές του, χωρίς παρεμβάσεις και παρατυπίες. Αυτό μετρά για μένα, αυτό είναι το κριτήριο για την δική μου πολιτική δράση.

Πώς κρίνετε την εχθρική στάση του Υπουργού Παιδείας και του ΑΚΕΛ απέναντι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια; Κατά πόσον αυτή υπονομεύει την ανάπτυξη ποιοτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο;

Προσωπικά δεν κατανοώ την στάση του Υπουργού αλλά και του ΑΚΕΛ απέναντι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Προφανώς υπηρετούν κάποιες ξεπερασμένες αντιλήψεις. Νομίζω ότι έτσι δεν υπηρε-τούνται τα καλώς νοούμενα συμφέροντα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο. Η παιδεία χρειάζεται ισχυρή στήριξη από το κράτος, να ανοίγει δρόμους και αυτό γίνεται τόσο από το κρατικό όσο και από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Αυτό που χρειάζεται είναι οι καθαρές συνεννοήσεις ανάμεσα στο Υπουργείο και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Έτσι μπορούν να επιλυθούν τα προβλήματα.

Είναι ανταγωνιστική η σχέση δημοσίου και ιδιωτικού πανεπιστημίου;

Το δίλημμα αυτό για μένα δεν υπάρχει. Δέστε για παράδειγμα πόσο συγκλίνουν σε θέσεις και προσεγγίσεις οι επικεφαλής των δημοσίων και των ιδιωτικών πανεπιστημίων όταν πρόκειται για ζητήματα περικοπών στις δαπάνες για την έρευνα, ή όταν πρόκειται για την ουσιαστική αναβάθμιση του τόπου ως εκπαιδευτικού κέντρου. Η παγκόσμια εμπειρία λέει κάτι πολύ σαφές: Η συνεργασία, ο ανταγωνισμός κρατικού-ιδιωτικού, ο συναγωνισμός συμπληρώνει το ένα το άλλο, βοηθούν στην βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Αυτό οφείλουμε να κάνουμε και στην Κύπρο. Να μην απαντάμε σε ψεύτικα διλήμματα, αλλά να θέσουμε σε εφαρμογή σχέδια και προγράμματα για να κάνουμε την Κύπρο Περιφερειακό Κέντρο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Αυτό μπορούμε να το επιτύχουμε μόνο με συνέργιες που θα δυναμώσουν κοινές αγωνίες και κοινές επιδιώξεις. Παρακολουθήστε την παγκόσμια εμπειρία, αυτό διδάσκει και αυτό πρέπει να αξιοποιήσουμε…

Μέχρι ποιου βαθμού πιστεύετε ότι δικαιολογείται η παρέμβαση των πολιτικών κομμάτων στα πανεπιστήμια;

Η πολιτική ηγεσία δημιουργεί το πλαίσιο, η πολιτεία βάζει τα θεμέλια, πότε και πώς προχωράμε. Από εκεί και ύστερα το λόγο έχουν τα πανεπιστήμια, οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, τα εκλεγμένα όργανα, οι σχολές, η Διοικούσα Επιτροπή. Πιστεύω στην πραγματική αυτονομία του πανεπιστημίου, πιστεύω στην αδέσμευτη επιστημονική έρευνα, που έτσι συμβάλλει στην διακίνηση των ιδεών και την πρόοδο της κοινωνίας. Όπως καλά γνωρίζουμε η ακαδημαϊκή ελευθερία συγκρούεται με την αντίληψη ότι το πανεπιστήμιο είναι χώρος για κομματική γυμναστική…

Πιστεύετε στην έννοια της μεταρρύθμισης;

Πιστεύω στην διαρκή αλλαγή των πραγμάτων, γιατί αυτή είναι η φύση τους. Αυτό συμβαίνει κατ’ εξοχή στο χώρο της Παιδείας όπου ιδέες, προγράμματα και άνθρωποι διαπλέκονται σε ένα διαρκή αγώνα για την μόρφωση, την καλλιέργεια, την πρόοδο των ανθρώπων. Η παράδοση μας κρατά ζωντανούς. Η μεταρρύθμιση δίνει ποιότητα στην ανθρώπινη αξία. Υποστηρίζω την διαρκή μεταρρύθμιση γιατί η ζωή εξελίσσεται και εμείς χρειάζεται να προσαρμοζόμαστε σε διαρκώς και νέες συνθήκες. Άλλωστε η έννοια της αλλαγής, της μεταρρύθμισης, είναι πνευματικό παιδί του αρχαιοελληνικού πνεύματος. Ο Ηράκλειτος το καθιέρωσε ως παγκόσμια πνευματική αξία.

Ο ΔΗΣΥ έδωσε τον αγώνα στις προεδρικές εκλογές αποδεικνύοντας την μεγάλη εκλογική επιρροή του και την δύναμη των ιδεών του στην κυπριακή κοινωνία. Είμαστε η κατεξοχήν ευρωπαϊκή δύναμη με την ιστορία και τους σύγχρονους δεσμούς με την κεντροδεξιά του ΕΛΚ. Ο ΔΗΣΥ απέδειξε ότι είναι ενωμένος και ισχυρός όσο ποτέ, μια εθνικά υπεύθυνη πατριωτική δύναμη. Αφήνουμε πίσω μας όσα και όσους έμειναν παγιδευμένοι στο παρελθόν, όσους προσπάθησαν να παίξουν στο ταμπλό της διάσπασης και του διχασμού. Είμαστε πολυσυλλεκτικό κόμμα, εκφράζουμε ένα πλούτο συγκλινουσών ιδεολογικών απόψεων. Στα μεγάλα και σημαντικά που έρχονται διαθέτουμε ενότητα και συνοχή, μιλάμε με την ίδια γλώσσα, έχουμε μια και μόνο έγνοια: το καλό της πατρίδας μας, την διασφάλιση της ευημερίας του λαού μας, με ιδιαίτερη προσοχή προς εκείνους που έχουν περισσότερη ανάγκη.

Θεωρείτε ότι ο ΔΗΣΥ ασκεί αποτελεσματική αντιπολίτευση;

Ο κυπριακός λαός με την ψήφο του μας ανέθεσε αυτό τον εξαιρετικής σημασίας συνταγματικό ρόλο: να ελέγχουμε την κυβέρνηση, να ασκούμε κριτική και εποικοδομητική αντιπολίτευση. Στην παρούσα φάση όλοι συνειδητοποιούν ότι κανενός οι ώμοι δεν είναι αρκετοί για να σηκώσει το βάρος του Κυπριακού. Το ζήτημα για μας ξεπερνά τις συγκυριακές κομματικές σκοπιμότητες. Συμβάλλουμε με τις ιδέες μας στο Εθνικό Συμβούλιο, αναμένουμε την αναβάθμιση και την περισσότερη αποτελεσματικότητά του. Θεωρούμε ότι στο Κυπριακό δεν χωράνε κομματικές παρωπίδες. Κρίνουμε θετικά την έως τώρα ακολουθούμενη πολιτική της κυβέρνησης και απαιτούμε συλλογικότητα, έγκαιρη ενημέρωση, ώστε να μπορούμε ο καθένας από τα δικά του βήματα ιδίως διεθνώς και στην ΕΕ, να προωθήσουμε την προσπάθεια για συνολική επίλυση, με εφικτές διεκδικήσεις, με συμμαχίες, με όρους που αυξάνουν τις πιθανότητες για αίσια έκβαση. Έχουμε σταθερές θέσεις στα ζητήματα της εσωτερικής διακυβέρνησης, με αυξημένες απαιτήσεις γιατί σε πολλά ζητήματα μείναμε πίσω: αξιοκρατία, εκσυγχρονισμός του δημοσίου τομέα, απελευθέρωση δυνάμεων του ιδιωτικού τομέα, μεταρρυθμίσεις και διαρθρωτικές αλλαγές. Ο κόσμος γύρω μας αλλάζει και πρέπει η κυπριακή πολιτεία να τρέξει με νέους ρυθμούς.

Επικρατεί η εντύπωση ότι ο ΔΗΣΥ βρίσκεται σε στάση αναμονής, αναμένοντας κάποια λάθη από την πλευρά της κυβέρνησης για να ασκήσει πιο αυστηρή αντιπολίτευση. Σε ποιο βαθμό ισχύει αυτό; Δε θεωρείτε ότι χάνεται πολύτιμος χρόνος με αποτέλεσμα να απειλείται το κόμμα και με μελλοντικό πολιτικό κόστος, εάν δεν προβάλει άμεσα τον αντιπολιτευτικό του ρόλο;

Η εντύπωση αυτή είναι λανθασμένη. Ο ΔΗΣΥ δεν τηρεί ούτε στάση αναμονής, ούτε χάνει χρόνο αλλά ούτε και καθορίζει τις επιλογές του με βάση το πολιτικό κόστος. Ούτε βεβαίως και απειλείται! Ελέγχουμε την εκτελεστική εξουσία για τις επιλογές της, ασκούμε πλήρη κριτική για τα ζητήματα της υδατικής πολιτικής που οι επιλογές της προηγούμενης διακυβέρνησης μας πήραν πολλά χρόνια πίσω. Θεωρούμε ότι μια περίοδος ανοχής όσο αναγκαία κι αν είναι προκειμένου η νέα κυβέρνηση να βρει το βηματισμό της, δεν πρέπει να παρεξηγείται από αυτήν. Υπάρχουν ανοιχτά ζητήματα για τα οποία συνεπάγονται ευθύνες και άμεσες αποφάσεις: η ευρωπαϊκή μεταρρυθμιστική συνθήκη, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση να μη μείνει στα λόγια, η εισαγωγή του ψηφιακού κράτους, η εφαρμογή του ΓεΣΥ, η ανασύσταση του κοινωνικού κράτους και η εφαρμογή των βέλτιστων στον τομέα της απασχόλησης εμπειριών της ΕΕ. Πάνω από όλα υπάρχει το ζήτημα της αξιοκρατίας για το οποίο πιστεύω ότι η νέα διακυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει πολλά, γιατί τα ελλείμματα είναι και πολλά και χρόνια, ακουμπούν στην ουσία της πολιτικής μας παιδείας: πόσο ακόμα θα λειτουργούμε με όρους «τα δικά μας παιδιά»;